تق‌تق استخوان‌ها که خبر از یک بیماری خاموش می‌دهند/ شکستگی‌های مرگباری که با پوکی استخوان سراغتان می‌آید

گروه سلامت الف،   3970729017 ۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
 تق‌تق استخوان‌ها که خبر از یک بیماری خاموش می‌دهند/ شکستگی‌های مرگباری که با پوکی استخوان سراغتان می‌آید

پوکی استخوان از جمله بیماری‌های سنین سالمندی است که در صورت بی توجهی، خطراتی مرگبار به دنبال دارد.

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان؛ درد و تق تق استخوان ها شاید اولین صدای یک بیماری خاموش باشند، پوکی استخوان؛ بیماری که در آن به تدریج تراکم بافت استخوانی کاهش پیدا می کند و با یک شکستگی خود را نشان می دهد.

متاسفانه پوکی استخوان در کشور ما به ویژه در خانم های میانسال و مسن شیوعی بالا دارد، بر اساس آمارها 80 درصد خانم های ایرانی بالای 40 سال یک استخوان پوک دارند و هر ساعت یک شکستگی لگن در سطح کشور رخ می دهد.

بر اساس تخمین بنیاد بین المللی استئوپروز در حال حاضر 220 میلیون نفر از زنان سراسر دنیا از این بیماری رنج می‌برند، به طور کلی تخمین زده می‌شود که 53 درصد خانم‌های سفیدپوست یائسه، در یکی از نواحی لگن، کمر یا انتهای ساعد دچار پوکی استخوان هستند.

آمار پوکی استخوان در بین ایرانی ها

افشین استوار رئیس دفتر بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت و رئیس مرکز تحقیقات پوکی استخوان پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران؛ با اشاره به آمار شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان در خانم‌ها و آقایان ایرانی، اظهار کرد: از هر 3 خانم بالای 50 سال یک نفر دچار شکستگی لگن می‌شود و این آمار در آقایان یک‌ نفر از هر 5 نفر است.

وی با بیان اینکه پوکی استخوان به بیماری‌ خاموش مشهور است، گفت: کاهش تراکم استخوان عوارض بسیار جدی بدنبال دارد که مهمترین عارضه آن شکستگی است. در حال حاضر آماری دقیق از شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان نداریم، مطالعات مختلف در این زمینه صورت گرفته است و آمار شکستگی‌ها بین 30 تا 300 نفر در 100 هزار نفر برآورد شده است.

استوار افزود: بر اساس آخرین مطالعه نظامند در کشور شیوع پوکی استخوان در کشور 17 درصد تخمین زده شده و این آمار در سنین مختلف متفاوت است، 40 درصد خانم‌های بالای 50 سال و 10 درصد آقایان بالای 50 سال از پوکی استخوان رنج می‌برند.

وی با اشاره به شیوع بالای استئوپنی در کشور گفت: کاهش تراکم استخوانی یا استئوپنی که پیش از پوکی استخوان است به ویژه در میان خانم‌ها شایع است و در مجموع 80 درصد خانم‌های بالای 40 سال پوکی را در بعضی از استخوان‌های خود دارند.

---------

خطرناک ترین شکستگی های پوکی استخوان مقصر اصلی است

رئیس مرکز تحقیقات پوکی استخوان پژوهشگاه غدد علوم پزشکی تهران تاکید کرد: شکستگی‌ها به ویژه شکستگی‌های بدون ضربه و حادثه را باید به عنوان نشانه ای برای پوکی استخوان تلقی کرد، در صورت بروز شکستگی بی علت، فرد باید به سرعت با مراجعه به پزشک از نظر پوکی استخوان بررسی شود.

وی با اشاره به شکستگی‌های خطرناک ناشی از پوکی استخوان، اظهار کرد: شکستگی‌های خطرناک در ستون مهره‌ها اتفاق می‌افتد، شکستگی‌هایی که منجر به کوتاهی قد و کمردرد مزمن در سالمندان خواهد شد.

شکستگی که قاتل جان شماست

استوار ادامه داد: شکستگی‌ لگن خطرناک‌ترین نوع شکستگی ناشی از پوکی استخوان است، گاهی بر اثر این عارضه، سر استخوان ران می‌شکند و شکستگی ممکن است منجر به مرگ شود. در این نوع از شکستگی کیفیت زندگی بیشتر بیماران کاهش پیدا کرده و فرد پس از این اتفاق دیگر نخواهد توانست مانند قبل راه برود.

رئیس مرکز تحقیقات پوکی استخوان پژوهشگاه غدد علوم پزشکی تهران با بیان اینکه 20 درصد شکستگی‌های لگن موجب مرگ افراد می‌شود، گفت: در 50 درصد موارد افرادی که دچار شکستگی لگن شده‌اند، برای راه رفتن نیاز به کمک یا عصا دارند و در 80 درصد موارد فرد هرگز نمی‌تواند به زندگی پیش از شکستگی بازگردد.

---------

چه عواملی سبب ایجاد پوکی استخوان می شوند؟

برخی عوامل بروز پوکی استخوان  قابل کنترل و پیشگیری هستند که در این بین می توان به موارد زیر اشاره کرد:

جنسیت: شیوع پوکی استخوان در زنان بیشتر از مردان و روند کاهش تراکم استخوان در مردان از سرعت کمتری برخوردار است، پس از 56-70 سالگی ، این روند در زنان و مردان برابر می شود.

سن: با افزایش سن، احتمال بروز پوکی استخوان افزایش پیدا می کند.

یائسگی: با شروع یائسگی، تولید هورمون استروژن در تخمدان‌ها متوقف می شود،  از این رو پس از یائسگی، سرعت کاهش توده استخوانی بالا
می رود، زنانی که قبل از سن ۵۳ سالگی یائسه می شوند یا کسانی که تخمدان هایشان با جراحی برداشته می شود بیشتر در معرض پوکی استخوان قرار دارند.

سابقه خانوادگی: وراثت بر تراکم توده استخوانی و سرعت کاهش آن موثر است.

نوع استخوان بندی: استخوان بندی های ظریف و کوچک، کوتاهی قد و یا لاغری، فرد را مستعد پوکی استخوان می کند.

نژاد: برخی نژاد‌ها مانند ساکنین اروپای شمالی یا آسیای جنوب شرقی، بیشتر در معرض پوکی استخوان قرار دارند.

ابتلا به برخی از بیماری ها: بیماری‌هایی نظیر پر کاری غده تیروئید، بیماری غده پاراتیروئید، پر کاری یا کم کاری (کم کاری غدد جنسی و
بیماری غدد فوق کلیوی) کم کاری یا پرکاری ممکن است فرد را در معرض ابتلا به پوکی استخوان قرار دهد.

---------

عواملی که قابل کنترل و پیشگیری هستند:

وزن: کاهش وزن بیش از حد طبیعی، سبب کاهش استحکام استخوان‌ها می شود.

 تحرک: عدم تحرک و فعالیت، روند کاهش توده استخوان‌ها را تسریع می کند.

تغذیه: مصرف ناکافی کلسیم و ویتامین  D به تدریج سبب پوک شدن استخوان‌ها می‌شود.

دخانیات: مصرف سیگار از جمله عواملی است که نقش آن در بروز پوکی استخوان ثابت شده است.

استفاده طولانی از برخی دارو‌ها: استفاده از داروهایی نظیر کورتون و داروهای ضد تشنج سبب کاهش تراکم استخوان‌ها می شوند.

از کجا بفهمیم پوکی استخوان داریم؟

با یک آزمایش ساده  تراکم توده استخوان (BMD)  در قسمت های مختلف بدن مانند ستون فقرات و استخوان ران بدست می آید، سنجش به وسیله انرژی اشعه ایکس مهمترین راه اندازه گیری BMD است.

استوار با اشاره به تشخیص پوکی استخوان از طریق سنجش تراکم استخوان، ادامه داد: توصیه می‌شود برای تشخیص و درمان به موقع پوکی استخوان افراد بالای 50 سال برای بررسی وضعیت استخوان خود به پزشک مراجعه کنند تا پزشک خطر شکستگی را بررسی کرده و در صورت لزوم سنجش تراکم استخوان را  تجویز کند.

---------

نقش کلیدی کلسیم در پیشگیری از پوکی استخوان

 مصرف موادغذایی کلسیم  دار و ویتامین D در پیشگیری از پوکی استخوان موثر است، همچنین مصرف برخی موادغذایی مانند نمک و قهوه در کاهش جذب کلسیم تاثیرگذار هستند.

باید دانست 99 درصد کلسیم بدن در استخوان ها و دو سوم بافت استخوان نیز از کلسیم و سایر مواد معدنی تشکیل شده است، استخوان ها منبع ذخیره ای برای کلسیم و فسفر هستند و در مواقع لازم کمبود های غذایی را جبران می کنند.

در صورت مصرف ناکافی کلسیم، بدن  برای حفظ سطح کلسیم پلاسما و برای پیشگیری از اختلال عملکردها  از استخوان کلسیم  برداشت می کند تا سطح کلسیم خون ثابت بماند.

میزان ذخیره کلسیم در استخوان ها با سن نسبت عکس دارد و  کاهش ترشح اسید معده و نیز کاهش تولید ویتامین «د» در پوست سالمندان به طور چشمگیری موجب کاهش جذب کلسیم  می شود.

همچنین برخی داروها مانند داروهای ضد صرع می توانند برجذب یا دفع کلسیم از بدن تاثیر گذاشته و توده استخوانی را کاهش دهند،  آنتی اسیدهای حاوی آلومینیوم باعث افزایش دفع ادراری کلسیم می شود .

استوار با اشاره به راه‌کارهای پیشگیری از پوکی استخوان گفت: برای جلوگیری از پوکی استخوان فرد باید از دوران کودکی و جوانی زندگی سالمی داشته باشد و در این دوران از مصرف مواد غذایی ناسالم، سیگار و الکل اجتناب کند همچنین با افزایش تحرک بدنی و مصرف غذاهای حاوی کلسیم و ویتامین D سلامت استخوان‌های خود را تضمین کند.

چه بخوریم تا پوکی استخوان نگیریم؟

شیر کم چرب،کشک، پنیر، ماست، سبزی ( برگ تربچه ،جعفری ، کلم پیچ ،گل کلم )، لوبیا (لوبیا سفید ، لوبیا چیتی،لوبیای سویا )، مغزها( فندق ، پسته ، کنجد )، ماهی آزاد ، ساردین ، کیلکا و عصاره استخوان از بهترین منابع تامین کننده کلسیم مورد نیاز بدن شماست.

---------

ورزش سپر دفاعی در برابر پوکی استخوان

ورزش و تحرک بدنی عاملی مهم در پیشگیری از پوکی استخوان محسوب می شود؛ تمرینات ورزشی منظم از نوع تحمل وزن سبب دوباره سازی، محکم شدن و تقویت استخوان می شود، ورزش خصوصا در دوران جوانی به تولید حداکثر توده استخوانی کمک می کند و روند پوکی استخوان را کند می کند.

اگر شخصی به مدت طولانی بی حرکت شود در هر ماه  درصد 4 از توده استخوانی او کاسته می شود و در این بین ورزش به میزان 3  روز در هفته و هر بار 45 دقیقه ویا 5 روز در هفته و هر بار 20 دقیقه در سنین میانسالی تا پیری (بین 35 تا 74سالگی) باعث افزایش توده استخوانی می شود.

درمان پوکی استخوان را جدی بگیرید

رئیس مرکز تحقیقات پوکی استخوان پژوهشگاه غدد علوم پزشکی تهران با بیان اینکه درمان پوکی استخوان طولانی مدت است، گفت: فرد مبتلا به پوکی استخوان باید چند سال روند درمان را طی کند، اما اغلب مبتلایان به دلیل آنکه علائم پوکی استخوان و خطر شکستگی را حس نمی‌کنند، درمان خود را قطع کرده و در نتیجه پوکی استخوان در بدن آن ها باقی می‌ماند،‌در نتیجه در سنین بالاتر با یک زردی کوچک یا افتادن شکستگی در استخوان اتفاق می‌افتد و این شکستگی‌ها عوارض بسیار جدی بدنبال دارد.

وی با اشاره به ورود شکستگی‌های مکرر ناشی از پوکی استخوان گفت: باید درمان پوکی استخوان را جدی گرفت زیرا 50 درصد موارد شکستگی در کسانی اتفاق می‌افتد که یک بار شکستگی را تجربه کرده‌اند، هرچه تعداد شکستگی‌ها بیشتر شود ناتوانی فرد نیز افزایش پیدا می‌کند.

کوتاهی قد  که با پوکی استخوان در پیری سراغتان می آید

درد شدید، کاهش قد 4-16 سانتی متری، بدشکلی - ایجاد برآمدگی یا انحنا در پشت، کنترل ضعیف مثانه، ضعف کیفیت زندگی، افزایش مرگ و میر از عوارضی است که با درمان نشدن پوکی استخوان گریبانگیر افراد می شود.

---------

مطالعه ای که از شیوع دقیق پوکی استخوان و شکستگی ها خبر می دهد

وی با اشاره به شیوع پوکی استخوان در کشور گفت: مطالعات متعدد برای شیوع پوکی استخوان در کشور انجام شده است و از ابزارهای متفاوت برای دستیابی این آمارها استفاده کرده‌ایم.

در مورد شیوع پوکی استخوان آمار استانی نداریم، اما مطالعه‌ای طراحی کرده‌ایم که بر اساس آن در سال آینده می‌توانیم آمار شیوع پوکی استخوان را در کشور اعلام کنیم.

استوار با اشاره به یک مطالعه ملی برای آمار دقیق پوکی استخوان و بیماری‌های مرتبط با آن گفت: مطالعه ای برای آمار دقیق شیوع پوکی استخوان، ضعف عضلانی یا سارکوپنی و کمبود ویتامین D و عوامل خطر مرتبط تحت عنوان مطالعه چند مرکزی استئوپروز ایرانیان در حال انجام است، در این مطالعه، تحقیقات در 5 تا 6 استان کشور به عنوان نماینده کل جمعیت کشور انجام می شود و نتیجه این مطالعه درباره پوکی استخوان در سطح ملی اعلام خواهد شد.

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

علی۶۰۱۸۹۳۱۰:۴۵:۴۶ ۱۳۹۷/۷/۲۹
با افزایش قیمت لبنیات و کاهش مصرف آن منتظر گسترش هرچه بیشتر این بیماری در بین مردم باشیم.

پربحث‌های امروز

  1. قائم مقام سایپا؛ مدیری با 5 شغل+ عکس

  2. روحانی: ملت پاسخ آمریکا را در روز ۲۲ بهمن امسال خواهد داد/ کالاهای اساسی در سال آینده با ارز ۴۲۰۰ تومان وارد می‌شود

  3. واعظی: مردم را نسبت به آینده نااُمید نکنیم

  4. تا ۱۴۰۰ عمیقا مچکریم روحانی  

  5. واکنش آخوندی به اعدام سلطان سکه

  6. ماجرای اعتراض کارگران نیشکر هفت تپه؛ داستان غم انگیز تولید و خصوصی سازی

  7. شکایت از قالیباف بخاطر عملکردش!  

  8. هشدار وزیر خارجه انگلیس به ایران!

  9. دستورالعمل جنجالی بانک مرکزی ابلاغ شد + جزئیات

  10. اسامی مدیران بازنشسته‌ا‌ی که هنوز مسند ریاست را رها نکرد‌ه‌اند

  11. عراقچی: تا زمانی که به نفع‌مان باشد در برجام می‌مانیم

  12. طرح جدید ارزی مجلس برای حمایت از اقشار کم‌درآمد + متن طرح

  13. کارگران پست کانادا و کارگران هفت تپه ی ایران

  14. محسنی اژه‌ای: در شرایط جنگ اقتصادی مبارزه با مفاسد باید متناسب با شرایط جنگی باشد/ توضیحات درباره شبهات اعدام دو مفسد ارزی

  15. باقری درمنی در آستانه رهایی از اعدام؟

  16. حق با آقای ظریف است!

  17. جاذبه‌ای به نام توالت! / عکس‌هایی از توالت‌های برتر جهان

  18. گران‎فروشی ۵۰درصدی قطعات خودرو در بازار/ قطعه ۷۵۰ هزار تومانی ال۹۰ را ۱.۵ میلیون می فروشند

  19. مسئولان دفتر رئیس‌جمهور رفتنی هستند؟/ مولاوردی و استانداری خراسان رضوی؛ بازی رسانه‌ای جدید/ دلیل مواضع دوگانه علی مطهری

  20. تصمیم مجلس برای جلوگیری از قاچاق سوخت

  21. مایلی‌کهن: قهرمانی جهان با کی‌روش هم بی‌ارزش است/فکر می‌کند تیم ملی خانه خاله است!

  22. هشداری در مورد بسته‌های حمایتی

  23. این افراد نباید موز بخورند؟ + عوارض موز

  24. ادعاهای مضحک ملک سلمان علیه ایران

  25. آیت‌الله نوری‌همدانی: مردم باید رفاه و ارزانی را در سفره‌هایشان لمس کنند

پربحث‌های دیروز

  1. نمایندگان مجلس از ظریف شکایت کردند + اسامی

  2. آغاز طرح بسته حمایتی دولت/ واریز۲۰۰هزار تومان به حساب حقوق کارکنان و بازنشستگان

  3. قیمت پراید و تیبا در سوریه؛ ۱۳۲ تا ۱۴۰ میلیون تومان!

  4. دهقان: آقای ظریف! شما وزیر خارجه ایران هستید نه مترجم خواسته‌های FATF/ پنج سال کشور و ملت را سر کار گذاشتید

  5. حاشیه های مراسم ختم سلطان سکه

  6. بزرگترین عامل پولشویی در کشور  

  7. رشد قیمت سکه و ارز + جدول

  8. درخواست مردم؛ برخورد با دانه درشت‌های فساد اقتصادی است/ قوه قضاییه باید از آقای سیف در مورد اقدامات بانک مرکزی پاسخ بخواهد/ مفسدی که ۱۰ میلیون تومان از دولت حقوق می‌گرفت

  9. انتصابات لحظه‌آخری در شهرداری تهران و لزوم ورود نهادهای نظارتی/ اصلاح‌طلبان و دولت روحانی؛ خودکرده را تدبیر نیست/ قالیباف به‌دنبال ریاست مجلس آینده؟

  10. ظریف: نوار اظهاراتم درباره پولشویی وجود دارد

  11. «سلطان»ها، منقرض نمی شوند! 

  12. فساد سازمان‌یافته در مسیر واردات خودرو و مطالبه عمومی برای برخورد با تخلفات/ قوه قضائیه نتیجه پرونده ثبت سفارش خودرو را اعلام کند

  13. آیا ایران پولشویی می‌کند؟

  14. اعلام میانگین «حقوق» فرهنگیان و «تسهیلات بانکی» پرداختی به آنها

  15. پاسخی به ادعای عجیب عضو مجمع تشخیص درباره تصویب CFT

  16. آخرین وضعیت پرونده‌های حسین فریدون، مهدی جهانگیری و جواد لاریجانی

  17. ما عادت می‌کنیم لطفا شما عادت نکنید

  18. بابا کشاورز بود.. الان شده شهید مدافع حرم  

  19. وزیر کار: مردم ما تلاش خالصانه مسئولان دلسوز را می‌بینند/ امتحان خوبی در ایام تحریم پس ندادیم

  20. احتمال افزایش قیمت سوخت بالا رفت

  21. «ایران مال» مقصد جدید گردشگران ایرانی می‌شود/ دبی مال ، برج العرب و آبنمای برج خلیفه را فراموش کنید!

  22. اظهارات اخیر ظریف باعث شادمانی ترامپ و همفکرانش شد

  23. جابجایی مدیران مثل دانه‌های تسبیح در پُست‌ها  

  24. استیضاح وزرای خارجه و آموزش و پرورش در مجلس

  25. ماجرای زمین‌های ده ونک؛ از روایت تا واقعیت مالکیت زمین‌های اطراف دانشگاه الزهرا

پربحث‌های هفته

  1. سلطان سکه اعدام شد

  2. واکنش وزیر ارتباطات به انتشار تصاویری از خودروی شخصی‌اش

  3. تهمت بزرگ وزیر خارجه‌مان به نظام؛ آقای ظریف اگر مدرکی دارید، چرا به قوه قضائیه ارائه نمی‌دهید؟/ پولشویی کجا انجام می‌شود؟

  4. سوت و کف به افتخار ظریف

  5. این فیلم را ببینید؛ از احمد شیرزاد تا محمدجواد ظریف

  6. نوبخت: افزایش حقوق کارمندان در سال ۹۸ بیشتر از سال‌های قبل است

  7. آقای ظریف! مردم چرا باید برای این سطح ناشی گری دیپلماتیک هزینه دهند؟

  8. درگذشت نوربخش مدیرعامل تامین اجتماعی و معاونش در حادثه رانندگی/ جزئیات حادثه برای همراهان وزیر کار در گلستان+تصاویر

  9. جهانگیری: تصمیم گرفتیم تا کسی سرِ گرسنه بر زمین نگذارد/ ارزش روز سهام عدالت ۱۳ میلیون تومان شده است

  10. قائم مقام سایپا؛ مدیری با 5 شغل+ عکس

  11. جزئیات جدید افزایش ۵۰ درصدی حقوق کارکنان سازمان مالیاتی + سند

  12. نمایندگان مجلس از ظریف شکایت کردند + اسامی

  13. علی مطهری: اگر مقاومت کنیم تحریم‌کنندگان از راه‌شان بر می‌گردند

  14. به این مسئول چه می‌توان گفت؟  

  15. دفاع رئیس اتحادیه آجیل از قیمت ۲۰۰ هزار تومانی پسته

  16. پیروز حناچی شهردار تهران شد؛ صندلی بهشت به آخوندی نرسید + جزئیات

  17. فاتحه تهران را بخوانیم

  18. ظریف باید اسامی پولشویی کنندگان را نام ببرد وگرنه استیضاح می شود

  19. آیا حناچی همان فرشته نجات تهران است؟

  20. افزایش حقوق کارمندان ۲ دستگاه دولتی مجدد به جریان افتاد +سند

  21. تیم اقتصادی با اقدامات خود دولت را به انحراف برد/ نیلی در تشدید مشکلات اقتصادی نقش داشت و امروز به بن‌بست رسیده‌ است

  22. در پاسخ به حرفهایِ تکراریِ حسن عبّاسی

  23. آغاز طرح بسته حمایتی دولت/ واریز۲۰۰هزار تومان به حساب حقوق کارکنان و بازنشستگان

  24. ولی‌الله سیف: شوک ارزی پیش‌بینی شد ولی تدبیر نشد/ در طول مسوولیتم چندین بار استعفا و تقاضای کناره‌گیری کردم

  25. علت تصادف خودرو همراهان وزیر کار مشخص شد

پربحث‌های هفته

  1. این افراد نباید موز بخورند؟ + عوارض موز

  2. میوه‌ای که سرخوشتان می‌کند

  3. تهرانی‎ها روزی ۵ تن دل و جگر می‌خورند

  4. اگر تبخال دهانی دارید بچه‌ها را نبوسید

  5. توصیه به نوشیدن ۸ لیوان آب در روز هیچ مستند علمی ندارد

  6. به خطر افتادن سلامت قلب با نویز شدید

  7. هشدار وزارت بهداشت نسبت به کاهش مصرف لبنیات به دلیل افزایش قیمت‌ها

  8. رئیس جمهور: طرح تحول سلامت ایران از موفق ترین طرح ها در منطقه است

  9. خطرات سلامت ناشی از کمبود ویتامین D

  10. وزیر بهداشت: سند درمان کشور تصویب شد

  11. چگونه از دیابت فاصله بگیریم

  12. اضافه‌وزن؛ افسردگی به بار می‌آورد

  13. چگونه بهبود زخم‌ها را سرعت بخشیم؟

  14. سرماخوردگی کهنه را از طریق این داروی گیاهی درمان کنید

  15. آیا آب کرفس برای سلامتی مفید است؟

  16. اولین داروخانه رباتیک کشور افتتاح شد

  17. ۱۰ هشدار که خبر از ضعیف شدن ریه‌ها می‌دهد

  18. اوج افسردگی پاییزی چه زمانی است؟

  19. چرا باید تنبلی چشم کودکان را جدی بگیریم؟

  20. خواص بی‌نظیر خرمالو را بشناسید  

  21. چه ورزشی بیشتر برای سلامت قلب مفید است؟

  22. علل و راه‌های درمانی خشکی بینی

  23. آدامس‌های قورت‌دادنی که موجب تقویت حافظه می‌شود

  24. ماری‌جوآنا علائم آسم را تشدید می‌کند

  25. دانستنی‌هایی که از نمک باید بدانید

آخرین عناوین