حاشیه و متن یک سوء تفاهم ‍ شفیعی کدکنی و زبان‌های محلّی

سهیل یاری گل‌دره،   3970315107 ۴ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار

برخی که پیوسته قصدشان مکابره است، سخنان دکتر شفیعی را دیگرگون فهمیده‌اند و برداشت‌های عجیب و غریبی از آن کرده‌اند و آن سخنان را توهین به زبان‌های محلّی دانسته‌اند

‍ شفیعی کدکنی و زبان‌های محلّی

چند روز پیش فایل صوتی هفت دقیقه‌ایی از دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی منتشر شد که دربارهٔ زبان فارسی و زبان‌های محلّی بود. این هفت دقیقه بخشی از کلاس درس ایشان در دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران در تاریخ یکم خرداد ۱۳۹۷ است. چنان‌که در فایل منتشرشده نیز شنیده می‌شود، استاد ابتدا خاطره‌ای از دوران حضورشان در آکسفورد و برخوردشان با جُنگی خطی می‌گویند که شامل اشعاری به سبک هندی از فردی انگلیسی‌زبان و عضو کمپانی هند شرقی است. سپس از اهداف انگلیسی‌ها در آموختن زبان فارسی و آشنایی با فرهنگ ایرانی سخن می‌گویند که با این کار زبان فارسی را در هند برانداختند و با رواج زبان اردو راه را برای زبان انگلیسی گشودند و اندک‌اندک آنچه خواستند، کردند. استاد در این بخش می‌گویند: «[انگلیسی‌ها] بعد از اینکه مسلّط شدند، گفتند گور بابای زبان فارسی، شما زبان فارسی براتون خوب نیست. شما بیایید اردو رو که یک زبان محلّی است، اینو بگیرید بزرگش کنید و همین کار رو کردند. می‌دونستند که زبان فارسی شاهنامه داره، مثنوی داره، سعدی داره، حافظ داره، نظامی داره؛ می‌تونه با شکسپیر کشتی بگیره. ولی زبان اردو چیزی نداره که با شکسپیر کشتی بگیره. بعد از مدتی بچّهٔ هندی میگه: گور بابای این زبان اردو. من که می‌تونم شکسپیر بخونم، چرا این شعرهای ضعیف و این ادبیات چی چی... اصلاً زبانم رو انگلیسی می‌کنم، چنانکه کردند» (از ۱:۱۳ تا ۲:۷ از فایل منتشرشده) پس از آن با اندرزی مشفقانه به ماجرای این روزهای زبان‌های محلّی اشاره‌ای کوتاه می‌کنند و به سیاست روس‌ها در آسیای میانه می‌پردازند که هر قومیّت کوچکی را پرورش می‌دهند و آنها را از زبان فارسی و فرهنگ ایرانی دور می‌کنند تا آنچه انگلیسی‌ها در هند کردند، اینها در آسیای میانه بکنند. یعنی با پرداختن به زبان‌های محلّی و از بین بردن زبان فارسی و فرهنگ ایرانی در آسیای میانه، جوان قوم قزاق که زبان‌ محلّی‌‌اش آثاری مانند آنچه در زبان فارسی می‌بینیم، ندارد، می‌گوید حال که زبان ملّی من از لحاظ دارا بودن آثار ادبی چنین است من پوشیکن می‌خوانم، لرمانتف می‌خوانم و روس می‌شود.
سپس برای اینکه سوءتفاهمی پیش نیاید و همه بدانند غرضی جز خیرخواهی و دوراندیشی در این سخنان نیست، می‌گویند: «ما نمی‌خوایم هیچ زبان محلّیی رو خدای‌نکرده... چون این زبان‌های محلّی پشتوانهٔ فرهنگی ما هستند. ما اگر این زبان‌های محلّی رو حفظ نکنیم، بخش اعظمی از فرهنگ مشترکمون رو عملاً نمی‌فهمیم. ولی این زبان بین‌الاقوامی که قرن‌ها و قرن‌ها و قرن‌ها همهٔ این اقوام درش مساهمه دارند. هیچ قومی بر هیچ قوم دیگری تقدم نداره در ساختن امواج این دریای بزرگ» (از ۴:۳۶ تا ۵:۱۴ از فایل منتشرشده). سپس دوباره به تشویق‌های قدرت‌های سلطه‌طلب دربارهٔ زبان‌های محلّی می‌پردازند و اندرز می‌دهند که مواظب این مسائل باشیم. پس از آن دوباره به آسیای میانه و روس شدن فرزندان و نسل‌های آیندهٔ آنها در ادامهٔ همین سیاست‌های زیرکانه و سلطه‌طلبانه که در قالب حمایت از زبان‌های محلّی و فرهنگ‌های قومی روی می‌نمایند، اشاره می‌کنند.
همین.
با وجود این، برخی که پیوسته قصدشان مکابره است، سخنان دکتر شفیعی را دیگرگون فهمیده‌اند و برداشت‌های عجیب و غریبی از آن کرده‌اند و آن سخنان را توهین به زبان‌های محلّی دانسته‌اند.
برای برطرف‌شدن این سوءتفاهم، ما نظر دکتر شفیعی کدکنی را دربارهٔ زبان‌ها و فرهنگ‌های محلّی ایران و ضرورت گردآوری و تدوین اشعار و آثار هنری آنها را که برگرفته از کلاس درس ایشان در دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران در تاریخ هجدهم اردیبهشت ۱۳۹۷ است، می‌آوریم تا شبهه‌ای در این باره در ذهن مخاطبان عزیز باقی نماند.
در جلسهٔ مذکور بحث دربارهٔ ضرورت تذکره‌نویسی و گردآوری آثار ادبی مناطق مختلف ایران در دورهٔ معاصر و مولّفه‌های این تذکره‌نویسی است که از دکتر شفیعی دربارهٔ جایگاه زبان‌های محلّی می‌پرسند.
پرسش و پاسخ را در فایل کوتاه زیر بشنوید.

منبع کانال مجمع پریشانی

دیدگاه کاربران

دانشجوی سابق.۳۷۴۲۰۶۲۳:۵۰:۰۲ ۱۳۹۷/۳/۱۵
این وصله به دکتر شفیعی کدکنی نمی چسبه.
زر۳۷۵۹۰۹۱۶:۳۳:۲۹ ۱۳۹۷/۳/۱۷
چرا لهجه ترکی و کردی؟!
حسین۳۷۶۱۸۹۲۰:۵۰:۵۳ ۱۳۹۷/۳/۱۷
اتفاقا من با نظر ایشون کاملا موافقم بحث اموزش به زبان مادری یک بحث وارداتی و توطعهء استعمار نوینه و اونها دنبال ملت سازی هستند و سخنانشون درباره زبان اردو و پاکستان کاملا صحیحه
ناشناس۳۷۶۲۷۷۲۳:۱۳:۵۰ ۱۳۹۷/۳/۱۷
چرا فایل صوتی کامل سخنان ایشان را نگذاشته اید؟
یکتانتتریبون

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های دیروز

    1. مسئولانی که تصمیم می گیرند، مردمی که هزینه می دهند!

    2. پاسخ زاکانی، شهردار تهران به جنجال بکارگیری دامادش در شهرداری

    3. دست خالی آمریکا در تحولات سیاسی-نظامی یمن

    4. اختلال در سامانه بنزین و گمانه زنی ها در فضای مجازی/ تایید حمله سایبری

    5. توصیه‌های رئیس جمهور به استاندار جدید آذربایجان‌شرقی

    6. مخالفت های غیر قابل دفاع با مصوبه ضدتبعیض مجلس

    7. افشاگری مقام امنیتی سابق عربستان درباره جنایات بن سلمان

    8. سخنگوی وزارت نفت: وقوع مشکل فنی در سامانه کارت سوخت/سوخت‌گیری با نرخ آزاد جریان دارد

    9. احمد توکلی:مردم باید نسبت به عملکرد نمایندگان حساس باشند و تخلفات را گزارش کنند/ امیرآبادی: شفافیت در مجلس؛ فقط شفافیت آراء نیست

    10. شکار حرفه‌ای یک تمساح توسط جگوار قدرتمند

    11. دبیر ستاد حقوق بشر: حقوق بشر تبدیل به یک کالا و ابزار سیاسی شده است

    12. اجاره نشینی قهرمان جهان و پارالمپیک در خانه ۵۰ متری!

    13. جزئیات مالیات‌های مستقیم در نیمه نخست سال/ ۸۰۰ هزار تومان مالیات خانه‌های لوکس گرفته شد+ جدول

    پربحث‌های هفته

    1. ایران کره جنوبی را شوکه کرد

    2. آقای رئیس جمهور؛‌ لطفا کمی آهسته تر!

    3. بازگشایی مدارس؛ آموزش و پرورش: هر چه زودتر، کارشناسان سلامت: چرا عجله؟!

    4. با دانشجویان پزشکی ضعیف در کنکور چه کنیم؟ 

    5. اشتباه رئيسی در اردبیل

    6. رویا فروشی به مشتریان ساده ایرانی در ترکیه

    7. درس‌هایی از ماجرای یک استخدام که لغو شد

    8. سیلی خوردن استاندار جدید آذربایجان شرقی در مراسم معارفه!

    9. مسئولانی که تصمیم می گیرند، مردمی که هزینه می دهند!

    10. واکنش سردار حمیدی به سرباز راهوری که ترند فضای مجازی شد چه بود؟

    11. بادام هایی که کام جامعه را تلخ کرد

    12. پاسخ زاکانی، شهردار تهران به جنجال بکارگیری دامادش در شهرداری

    13. روحانی: مدعیان اسلامیت را با ترازوی اخلاق باید سنجید

    14. معاون اول قوه قضاییه: قضات از توهینی که به آنها شده ناراحت هستند

    15. حکم عجیب یک قاضی برای سارق بادام هندی!

    16. رتبه‌بندی معلمان و سرانجام نظام پرداخت ناعادلانه

    17. بزن بزن وسط زمین چمن؛ درگیری شدید در نیمه‌نهایی آسیا

    18. این راهش نیست!

    19. گزارش شنیدنی شبکه دویچه‌وله درباره حکومت فاسد الهام علی‌اف

    20. سنگدوینی: وزیر نفت باید پاسخگوی استخدام دخترم باشد نه من

    21. خطر ۱۷میلیون واکسن نزده / قالیباف: مردم را دسته‌بندی نکنیم/ کیهان: نباید برای آغاز مذاکرات وین تعجیل کرد

    22. دست خالی آمریکا در تحولات سیاسی-نظامی یمن

    23. شاهزاده دبی بر روی بلندترین چرخ و فلک جهان

    24. شگردهای غرب در تسلیم کردن ملت های جهان

    25. دستور لغو استخدام دختر نماینده مجلس در وزارت نفت صادر شد

    ابر آروان

    آخرین عناوین