«فلسفه در قرن جدید»؛ جان سرل؛ ترجمه‌ی محمد یوسفی؛ ققنوس همه وجوه فلسفه جان سرل

دکترعلی غزالی‌فر*،   3970201153
همه وجوه فلسفه جان سرل

این کتاب در واقع یک مجموعه مقالات است و نه یک تالیف واحد و یک‌دست. هر کدام از فصول ده‌گانه آن یک مقاله مستقل بوده که اینک جناب سرل همه آنها را در این اثر خود یک‌جا گردآورده است

س«فلسفه در قرن جدید»

نویسنده: جان سرل

مترجم: محمد یوسفی

ناشر: ققنوس، چاپ اول 1396

311 صفحه، 21000 تومان

****

 

حالا دیگر جان سرل یکی از بزرگان فلسفه تحلیلی است. همگان این فیلسوف را که در هشتاد و شش سالگی همچنان شوخ‌طبع و بازیگوش و خندان و مهربان است، می‌شناسند. حوزه نسبتا گسترده علائق او باعث شده تا طیف خوانندگان آثار او بیشتر شود. در ایران هم به‌خوبی شناخته شده است. برخی از آثار مهم او نیز ترجمه شده‌اند. اما اگر کسی بخواهد فقط یک کتاب از او مطالعه کند، این کتاب احتمالا بهترین گزینه است؛ زیرا در این اثر به‌طور مختصر و مفید مهمترین و جدیدترین نظریات خود را بازگو می‌کند. البته نام کتاب کمی گمراه‌کننده است و در واقع برگرفته از عنوان فصل اول است و لذا همه مضامین متنوع این اثر را منعکس نمی‌کند. ببینیم در این اثر به چه مباحثی پرداخته شده است.

این کتاب در واقع یک مجموعه مقالات است و نه یک تالیف واحد و یک‌دست. هر کدام از فصول ده‌گانه آن یک مقاله مستقل بوده که اینک جناب سرل همه آنها را در این اثر خود یک‌جا گردآورده است. حوزه‌های اصلی پژوهش‌های سرل عبارتند از: فلسفه ذهن، فلسفه زبان و فلسفه اجتماع. ده فصل کتاب همه این سه حوزه را پوشش می‌دهند. مقاله اول، "فلسفه در قرن جدید"، علاوه بر این‌که پیش‌بینی سرل درباره سرنوشت فلسفه در قرن بیست و یکم است، به‌نوعی درآمدی است به کل رویکرد سرل در فلسفه و لذا می‌توان آن را به عنوان مقدمه سایر مقالات نیز به شمار آورد. او با توجه به وضعیت موجود، به‌ویژه پیشرفت علوم تجربی و طبیعی، پیش‌بینی می‌کند که در قرن جدید چه بر سر فلسفه خواهد آمد و این رشته به چه سمت و سویی خواهد رفت. از نظر سرل مهمترین ویژگی فلسفه‌ورزی در این دوران آن است که دیگر شکاکیت معرفت‌شناختی را در همه حوزه‌ها پشت سر گذاشته‌ایم. از این به بعد نقطه شروع فلسفه پاسخ به اشکالات شکاکیت نیست، بلکه اتکا به دانش فراوانی است که امروزه در اختیار داریم. با وجود این همه رشد دانش و آگاهی، جدی گرفتن شکاکیت موضع نامعقول و غیر قابل قبولی است.

از نظر سرل، شکاکیت معرفتی فلسفه را زمین‌گیر کرده بود. اما امروزه با رشد قابل‌توجه علم که باعث انباشت معرفتی زیادی شده است، دیگر شکاکیت معرفت‌شناختی از مرکز توجه فلسفه خارج شده و صرفا یک مسئله حاشیه‌ای به شمار می‌آید. با رشد چشمگیر معرفت علمی امروزه فرصتی عالی و منحصربه‌فرد برای فلسفه فراهم شده که می‌توان به‌طور نظام‌مند به آن پرداخت. فلسفه دیگر از شکاکیت آغاز نمی‌کند، بلکه از دانش قابل اعتمادی که درباره واقعیت داریم شروع می‌شود. اساسی‌ترین این دانش‌ها عبارتند از: نظریه اتمی ماده، نظریه تکامل زیست‌شناسی و واقعیت‌های عرفی مثل این‌که ما انسان‌ها موجوداتی آگاه هستیم و حالات ذهنی التفاتی داریم و نیز واقعیت‌های اجتماعی به‌وجود می‌آوریم. به باور سرل، فلسفه‌ای که مبتنی بر چنین اموری باشد، نظری، جامع، نظام‌مند و کلی خواهد بود.

عنوان فصل دوم از هر جهت گویاست: "هستی‌شناسی اجتماعی: برخی اصول اساسی". جای گرفتن این مقاله در این قسمت نشان می‌دهد که این مسئله برای سرل چقدر مهم و باارزش است و با عنوان کتاب هم نسبت خاصی دارد. سرل تصریح می‌کند که در قرن بیست و یکم احتیاج ما به فلسفه اجتماع بیش از پیش خواهد بود. لذا در این زمینه شاهد رشد مباحث خواهیم بود. تاکنون مسائل فلسفه اجتماع غالبا ذیل فلسفه سیاسی یا علوم اجتماعی بررسی می‌شدند، اما سرل تاکید می‌کند که باید شاخه جداگانه و مستقلی به نام فلسفه اجتماع داشته باشیم. همچنین از نظر او مهمترین مسئله در این حوزه، هستی‌شناسی واقعیت‌های اجتماعی است؛ یعنی اموری همچون مالکیت، فوتبال، ازدواج، دولت، پول، سکه، ارز و آن‌چه در حوالی میدان فردوسی تهران همه ایران را آشفته می‌کند، چگونه در جهانی که واقعیت‌های بنیادی آن مولکول‌ها و اتم‌ها هستند، واقعیت پیدا کرده‌اند؟ حل شدن این مسئله، مبنا و زمینه مباحث فلسفه سیاسی و علوم اجتماعی نیز هست. همچنین هستی‌شناسی واقعیت اجتماعی  سه حوزه فلسفه سیاسی، علوم اجتماعی و فلسفه اجتماع را به هم ربط می‌دهد و قدرت تبیین آنها را نسبت به امور اجتماعی و سیاسی بیشتر و بهتر می‌کند.

فصل سوم، چهارم، پنجم، هفتم و هشتم به مسائل اصلی فلسفه ذهن اختصاص دارد که به ترتیب فصول عبارتند از: آزمون تورینگ، استدلال اتاق چینی، شباهت مغز با رایانه دیجیتال، خود از منظر فلسفه و عصب‌زیست‌شناسی، دوگانه‌انگاری. سرل از جمله فیلسوفانی است که در حوزه فلسفه ذهن توجه زیادی به یافته‌های علمی جدید دارد. اهتمام او به علم در حدی است که با دانشمندان در آزمایشگاه‌های علمی حاضر می‌شود و همکاری می‌کند. از نظر او رابطه میان ذهن و بدن از طریق همکاری میان فیلسوفان و دانشمندان قابل حل است. به همین دلیل در سراسر این مقالات به یافته‌های علمی، به‌ویژه عصب‌زیست‌شناسی و علوم شناختی، برای حل مسائل استناد می‌کند.

فصل نهم به مسئله مشهور استنتاج "باید"از"هست" می‌پردازد. اگرچه این مسئله به حوزه فلسفه اخلاق مربوط می‌شود، اما سرل در این قسمت از نظریه افعال گفتاری هم برای حل آن استفاده می‌کند و لذا پای فلسفه زبان را برای ارائه پاسخ جدیدی به وسط می‌کشد. عنوان فصل آخر، "وحدت گزاره"، نیز به‌خوبی نشان می‌دهد که با مسئله‌ای در حوزه فلسفه زبان مواجهیم. سرل در آخرین فصل تلاش می‌کند به این پرسش پاسخ دهد: چگونه کثرتی از واژه‌ها وقتی کنار هم گرد می‌آیند، یک گزاره واحد می‌سازند؟ به عبارت دیگر، چگونه کثرت واژه‌ها به وحدت گزاره منتهی می‌شود؟

مسائلی که سرل در این کتاب به آنها پرداخته متعلق به سنت فلسفه تحلیلی هستند، اما در فصل ششم، "توهم پدیدارشناختی"، وارد چالش با یکی از مهم‌ترین و بنیادی‌ترین حوزه‌های فلسفه قاره‌ای می‌شود؛ پدیدارشناسی. سرل کتابی دارد با عنوان "قصدیت: جستاری در فلسفه ذهن". این کتاب درباره حیث التفاتی است که یکی از مهمترین و محوری‌ترین موضوعات جریان پدیدارشناسی هم هست. دیدگاه سرل درباره این موضوع مناقشات زیادی را برانگیخت، ازجمله اصحاب پدیدارشناسی، همانند هیوبرت دریفوس (1929-2017)، به دیدگاه او تاختند. آنها دیدگاه سرل را هوسرلی و از نوع هوسرل متقدم می‌دانند و از این منظر او را نقد کرده‌اند. ولی سرل نه‌تنها خود را هوسرلی نمی‌داند، بلکه با آن موضع کاملا مخالف است و در این مقاله همه این موارد را نشان می‌دهد. البته او در ضمن پاسخ به آن انتقادها، به‌طور کلی، به جریان پدیدارشناسی نیز اشکال وارد می‌سازد و آن را دچار مشکلات لاینحل و اساسی می‌داند.

هر کدام از فصول کتاب را می‌توان به‌طور مستقل خواند، اما بی‌ربط به یکدیگر نیستند. به‌ویژه، پیشنهاد می‌شود که ابتدا فصل اول مطالعه شود که به منزله زمینه و درآمدی برای همه مباحث فصول بعدی است و چگونگی مواجهه سرل با مسائل فلسفی را نشان می‌دهد. و نکته آخر این‌که مترجم ترجمه خوب، دقیق، روان و پاکیزه‌ای انجام داده و بدین وسیله از زحمت خواننده کاسته و بر لذت مطالعه او افزوده است.

 

*دکترای فلسفه

 

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

سفرستان

پربحث‌های اخیر

  1. ظریف و عراقچی در صحن غیر علنی مجلس چه گفتند/ چرا نمی‌توان به ادامه برجام از سوی اروپایی‌ها مطمئن بود

  2. دغدغه پاستیلی مطهری/ روایت روزنامه اصلاح طلب از اقتدار نحوه پوشش و پیرایش محاسن رئیس جمهور/ احتمال ریزش آرای لاریجانی در انتخابات هیات رئیسه/سالگرد انتخابات 96 و یادی از رقبای دیروز

  3. آگهی های عجیب این روزها /واسه نونه واسه نون

  4. روحانی: سرچشمه امیدها در نظام، مقام معظم رهبری هستند/راه نجات ما صبر ، مقاومت و ایستادگی است

  5. از دبی تا گرجستان / خرید ملک در سرآب اقامت 

  6. واکنش دختر شفر به مقایسه چهره مادرش با خانم بازیگر  

  7. آتش گرفتن ناگهانی یک خودرو حین حرکت در تهران + تصاویر

  8. چه‌چیزی از چشم ۲ میلیارد بیننده مراسم عروسی نوه ملکه انگلیس پنهان ماند؟

  9. روحانی:گروهمان سخت است اما قبلا با تیم‌های بزرگ‌تر هم بازی کرده‌ایم/ کی روش: برای ما در جام جهانی دعا کنید

  10. ۸ شرکت اروپایی ایران را ترک کردند

  11. روسیه از نخستین نیروگاه هسته‌ای شناور جهان رونمایی کرد

  12. نشست ِ«به احترام معلم» در تاکستان برگزار شد

  13. اهدای پیراهن شماره 12 تیم ملی به روحانی+تصاویر  

  14. سرود رسمی تیم ملی در جام جهانی رونمایی شد + دانلود

  15. زمان پرداخت حقوق و افزایش حقوق بازنشستگان

  16.  روند کاهش سطح کشت و تولید ۱۰ محصول اساسی کشاورزی طی ۵ سال 

  17. 90 میلیارد در حساب بچه 7 ساله/ تراکنش مالی 120 میلیاردی زنی که فوت کرده!  

  18. دغدغه «سائرون» ؛ تسویه حساب با برخی ائتلاف‌ها یا تشکیل دولت؟ 

  19. ثلاث یک قدم مانده به چوبه دار/ دعوت از خانواده شهیدان ناجا برای حضور در دادسرا 

  20. درمان مشکلات معده کودکان به کمک زنجبیل 

  21. سرنوشت مبهم «فریحا»/نمی‌خواهم سوژه «ماه عسل» شوم+عکس 

  22. چه شرکت‌هایی محصولات خود را گران کردند؟

  23. واشنگتن: نگرانی‌های مشترک درباره ایران می‌تواند مبنای همکاری با اروپا باشد 

  24. شرایط روزه‌داری برای دختران روزه اولی/ روزه سربازان چگونه است؟ 

  25.  اثر افزایش وام مسکن باز هم خنثی شد/ سهم 14 درصدی تسهیلات 80 میلیونی از قیمت+ جدول 

پربحث‌های دیروز

  1. ظریف و عراقچی در صحن غیر علنی مجلس چه گفتند/ چرا نمی‌توان به ادامه برجام از سوی اروپایی‌ها مطمئن بود

  2. طرح بزرگ ترامپ برای مقابله با ایران بعد از خروج از برجام

  3. پشت‌پرده‌ای از سِمت دوتابعیتی‌ها؛ از اعضای نهاد ریاست‌جمهوری تا وزرا و مسئولان صداوسیما/وزیر اطلاعات: مسئول دو تابعیتی در دولت نداریم

  4. کرباسچی: اگر دولت روحانی پشتکار دولت احمدی‌نژاد را داشت بسیاری از مشکلات را نداشتیم/ اشکال دولت روحانی این است که دولتی کم کار است

  5. باهنر: به طرز عجیبی همه سیاه‌نمایی می‌کنند/ تیم مذاکره هسته ای مورد تایید نظام است

  6. آنچه در پسابرجام عاید اقتصاد ایران شد؛ از واردات تا فروش نفت + نمودار

  7. تخلف میلیاردی یکی از وزرای سابق دولت اصلاحات و رئیس فعلی یکی از دانشگاههای مهم تهران

  8. ظریف: ایران در توافق هسته‌ای پیروز شد/ برجام در حال مرگ است

  9. پوپولیست تلگرامی

  10. مراسم عروسی نوه ملکه انگلیس چقدر آب خورد + عکس

  11. صحبت‌های وحید-م بعد از دستگیری: ۵ دقیقه تا ترکیه فاصله داشتم/ به من می‌گویند عقاب ایران

  12. ۳ عامل التهاب اخیر ارز از نگاه سیف

  13. دغدغه پاستیلی مطهری/ روایت روزنامه اصلاح طلب از اقتدار نحوه پوشش و پیرایش محاسن رئیس جمهور/ احتمال ریزش آرای لاریجانی در انتخابات هیات رئیسه/سالگرد انتخابات 96 و یادی از رقبای دیروز

  14. فروش گوشت‌های «لاکچری» ادامه دارد + عکس

  15. حاجی دلیگانی: آقای روحانی! گفتید کشور را از بیکاری نجات می‌دهید اما تعداد بیکاران ۲ برابر شد

  16. آقای روحانی! با این همه نقض، ۸۰ درصد برجام اجرا شده؟

  17. آگهی های عجیب این روزها /واسه نونه واسه نون

  18. افزایش 30 تا 50 درصدی حقوق کارمندان برخی دستگاه‌های اجرایی طی 5 سال

  19. روحانی: سرچشمه امیدها در نظام، مقام معظم رهبری هستند/راه نجات ما صبر ، مقاومت و ایستادگی است

  20. گزارش وزارت اطلاعات: ۱۱۲ مدیر "دوتابعیتی" هستند/ حضور ۴۷ دوتابعیتی در مراکز دولتی و حکومتی

  21. خبری جدید از بن‌سلمان اما بدون پوشش در خبرگزاری رسمی عربستان 

  22. از دبی تا گرجستان / خرید ملک در سرآب اقامت 

  23. تیغ زدن میلیونی مردم توسط سلبریتی‌ها/ حساب یک فوتبالیست و ۳ بازیگر مسدود شد

  24. تلویزیون در سیطره خواننده‌های جوان‌پسند بازاری/ از مسیح و آرش تا حمید هیراد

  25. معاون‌قضایی دادستان کشور: فیلتر تلگرام با موفقیت پیش می‌رود/ نظام هر زمان اراده کند فیلتر شکن‌ها مسدود خواهند شد

پربحث‌های هفته

  1. اطلاعیه دولت:آنان که باید عذرخواه مواضع نادرست خود در گذشته باشند،طلبکارانه به دستاوردهای ملی می‌تازند/ مدیریت مسئولانه کشور، عرصه تناقض گوئی نیست/ برجام یک دستاورد بی‌نظیر است

  2. روحانی: باید در ارزیابی دستاوردها، بین برجام و نبود برجام مقایسه انجام دهیم/ ۸۰ درصد اهداف برجام محقق شد/ باید روشن شود چه کسی مستحق ملامت است

  3. دولت مخالف افزایش حقوق کارمندان است؛ اما 200 مدیر دولتی پاداش 600 میلیونی گرفتند

  4. بازگشت ظریف از تور برجامی بدون اخذ تضمین های لازم/ اعلام آمادگی اروپا برای مسدود کردن تحریم های آمریکا

  5. ظریف و عراقچی در صحن غیر علنی مجلس چه گفتند/ چرا نمی‌توان به ادامه برجام از سوی اروپایی‌ها مطمئن بود

  6. سیدصالحی: مردم به سروش اعتماد کردند و اکنون نوبت مسئولان است/ بیش از 10 میلیون کاربر عضو سروش شدند+فیلم

  7. جمهوری اسلامی و مسئله ای به نام" فساد"

  8. تضمین روحانی به موگرینی باعث خروج ترامپ از برجام شد

  9. توتال باز هم پیچاند؛ آقای زنگنه پاسخگو باشید

  10. صادق زیباکلام: برجام به کل منتفی می شود/ نامزد اصولگرایان در انتخابات 1400 پیروز می‌شود

  11. طرح بزرگ ترامپ برای مقابله با ایران بعد از خروج از برجام

  12. واکنش مطهری به نامه مجلس خبرگان رهبری درباره برجام

  13. خبر محرمانه درباره مرگ بن‌سلمان در تیراندازی‌های کاخ پادشاهی

  14. پشت‌پرده‌ای از سِمت دوتابعیتی‌ها؛ از اعضای نهاد ریاست‌جمهوری تا وزرا و مسئولان صداوسیما/وزیر اطلاعات: مسئول دو تابعیتی در دولت نداریم

  15. درگیری خونین در خوابگاه دانشگاه خوارزمی/ ورود یکی از دانشجویان پسر به خوابگاه دختران

  16. گزارشی تکان‌دهنده از جراحانی که سرجان مردم معامله می کنند و از شرکت‌ها رشوه می‌گیرند

  17. چرا خودرو گران شد؟/ ورود مجلس برای ساماندهی بازار خودرو با هدف کاهش تعرفه واردات و رقابتی کردن

  18. توکلی: سپاه توانست کاری انجام دهد که بانک مرکزی نتوانست/ ۷۰ درصد تسهیلات پرداختی بانک‌ها استمهال وام‌های قبلی و پوچ است/ تغییر رویه در فعالیت مجمع تشخیص مصلحت نظام

  19. آیت‌الله صدیقی: در قصه پرغصه‌ برجام از ابتدا دنیای غرب کلاه گشادی را برای ایران آماده کرده بود/با چه جراتی می‌توانیم به دشمن اعتماد کنیم و تضمینی نگیریم

  20. زنگنه: نامردی هم حدی دارد/ توتال برود، CNPC چین را جایگزین می‌کنیم

  21. عبرت های برجام و پاسخ به چند سوال/ دستگاه دیپلماسی به دنبال چه تضمین‌هایی است؟

  22. کرباسچی: اگر دولت روحانی پشتکار دولت احمدی‌نژاد را داشت بسیاری از مشکلات را نداشتیم/ اشکال دولت روحانی این است که دولتی کم کار است

  23. قاسم افشار گوینده پیشکسوت صدا و سیما درگذشت

  24. آمریکا سیف را تحریم کرد

  25. افشای جزئیات بسته پیشنهادی اروپا به ظریف

آخرین عناوین