رضا نیازمند؛ بی نیازی به پست، خوارکردن ناتوانی

ابراهیم سوزنچی کاشانی، گروه تعاملی الف،   3960920022 ۴ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
رضا نیازمند؛ بی نیازی به پست، خوارکردن ناتوانی

خیلی تلاش کردم در این مورد نیز چیزی ننویسم، اما احساس اینکه رضا نیازمند به گردنم حق بزرگی دارد در نهایت باعث شد که برای ادای دینی کوچک به این مرد بزرگ دست به قلم شوم. علی الخصوص چون که خبر فوت وی را تلفنی از کسی شنیدم که همان روز در حال هماهنگی برای دیدار وی بود تا نظراتش را در موردی خاص بشنویم و حسرت محقق نشدن این دیدار بر دل ماند. و به صورت خاص تر، اگرچه بسیاری دست به قلم خواهند برد و در مورد رضا نیازمند خواهند نوشت، اما مطلبی که اینجا گفته خواهد شد شاید کمتر قلمی گردد، به دلایلی که شاید در انتهای نوشته واضح تر گردد.

در کتاب "تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران"، آقای دکتر سعیدی تلاش کرده چهره ای از نگاه تکنوکراتیک رضا نیازمند به خواننده منتقل کند. تکنوکراسی معمولا در مقابل بوروکراسی مطرح می گردد. بوروکراسی در دل خود تعیین اهداف را به عهده سیاسیون می داند و مشخص کردن راه های رسیدن به این اهداف را بر عهده متخصصان می گذارد. لذا سیاستمدار اهداف را (نظیر اهداف توسعه اقتصادی) روشن می کند و متخصص تلاش می کند که راه های تحقق آن را پیدا کند. اما در تکنوکراسی، متخصص علاقه ای به تعیین هدف به وسیله سیاستمدار ندارد و خود تلاش می کند که اهداف را نیز تعیین کند. در این سیستم، هم اهداف و هم راه های رسیدن بدان به وسیله متخصصان تعیین می شود. بدین ترتیب، ویژگی زمانی که آقای عالیخانی وزیر اقتصاد (و صنعت و تجارت) بود و رضا نیازمند و محسن یگانه با وی کار می کردند را تکنوکراسی می دانند، دوره ای که خود ایشان به تعیین اهداف و سپس ابزارهای رسیدن به آنها همت می گماشتند.

باید توجه کرد که لزوما تکنوکراسی مدل کاملی نیست و بسیاری از ایرادات آن آشکار شده است که بزرگترین نمونه آن فاجعه جنگ ویتنام بوده است و این نوشته به معنای تایید کامل مدل تکنوکراسی نیست، بلکه تکنوکراسی مدلی است با محدودیت ها و ایرادات خاص خود. اما در مسیر پیاده سازی تکنوکراسی، دو نکته مهم وجود داشت که هر کدام به نوعی به یکی از ویژگی های بارز نیازمند مرتبط می گردد. اول اینکه در این مسیر آنها قاعدتا چالش های قابل توجهی با سیاستمداران پیدا می کردند و جای جای این کتاب پر است از نمونه هایی از این چالش ها، علی الخصوص زمانی که شخص اول مملکت (شاه)، از آنها چیزی می خواست و آنها مقاومت می کردند. و دوم اینکه تکنوکراسی به معنای کامل آن در آن دوره محقق نشد چون که در نهایت در موارد قابل توجهی سیاستمداران می توانستند نظر خود را بر تکنوکراتها غالب کنند.

اولین ویژگی که باعث می شود نیازمند متمایز شود این بود که وی به دنبال جاه و مقام نبود. هرکاری که به وی سپرده می شد و احساس می کرد که برای کشور مفید است و وی قادر به انجام است را می پذیرفت، در غیر این صورت از پذیرش آن شانه خالی می کرد. چه برسد به اینکه برای پست های دولتی بخواهد سیاسی بازی در بیاورد. از این روی حاضر به لابی برای پست وزارت اقتصاد نشد ولی معاونت این وزارتخانه را با کمال میل پذیرفت. استعفای وی همیشه حاضر بود و این ویژگی ممتاز باعث می شد که بتواند پای حرف خود بایستد، حتی اگر شخص اول مملکت در آن زمان مخالف وی باشد، چه صدور مجوز سیمان، چه مونتاژ مرسدس بنز و چه عضو نشدن در حزب رستاخیز. پنهان نیست که وجود تیمی قوی و منسجم در پیشبرد این روحیه بسیار موثر بود. حمایت های عالیخانی از وی در برابر درخواست های شاه و همبستگی درونی آنها بسیار به این مهم کمک می نمود. ولی به هر روی، این ویژگی باعث می شد که بتواند برای پیشبرد حرف خود سرسختی نشان دهد.

دومین ویژگی امید به آینده و باور به توانستن بود. خاطرات زیادی از عدم موفقیت وی وجود دارد، نظیر عدم موفقیت در اصلاح سازوکارهای مالیاتی (که هنوز هم گریبانگیر ماست)، رها کردن کمیسیون انرژی اتمی به دلیل آدم های بی سواد، مجبور شدن به تعطیلی کارخانه باتری سازی (که وی آن را بدترین خاطره زندگی خود می داند) به فرمان مستقیم شاه به دلیل لابی های درباریان و نظایر آن. ولی وی بعد از هیچ کدام از این وقایع نگفت که این مملکت دیگر به درد زندگی نمی خورد و باید رفت آن طرف دنیا. برعکس مثلا زمانی که در کارخانه نساجی آلمانی ها به وی می گویند که راه اندازی کارخانه بعد از آتش سوزی دو سال زمان می برد، نه تنها با یک برنامه حساب شده کم کم عذر همه آنها را می خواهد، بلکه با یک تیم منسجم ایرانی ظرف یک ماه و نیم کارخانه را احیا می کند. یا وقتی نماینده مرسدس بنز به وی می گوید که ساخت آرم مرسدس بنز در ایران هم تا 15 سال دیگر ممکن نیست، وی این صنعت را ظرف شش ماه در ایران راه اندازی کند.

رضا نیازمند اکنون دیگر در این دنیا نیست، اما یاد وی پابرجاست. این به دلیل پست ها و مقام های وی نیست، بلکه عمدتا به دلیل ویژگی های شخصیتی وی بود که باعث شد جایی کار قبول کند که بتواند تاثیرگذار باشد و لذا موثر بود. متاسفانه امروزه رضا نیازمند خیلی کم داریم. بسیاری از مدیران و مقامات صرفا برای باقی ماندن در مقام خود، تن به هر ذلتی می دهند. در میان آنان کمتر کسی پیدا می شود که اگر نظر یا عقیده صحیحی دارد، برآن پافشاری کند حتی اگر به قیمت اخراج و استعفای وی تمام شود. برخی از آنها به دلیل اینکه تخصصی یا مدرکی دارند، خود را تکنوکرات می نامند در حالیکه به سادگی حاضر می شوند پا بر روی تمام دانسته ها و اعتقادات خود بگذارند صرفا به خاطر ماندن در آن پست. چه اینکه بسیاری از آنها در خلوت خود می گویند که این مملکت دیگر جای زندگی کردن نیست ...

کسی که بقای خود را به پست ها گره بزند، با مرگ پست ها می میرد ولی کسی که بقای خود را در وجود خود جستجو کند، نه تنها با مرگ پست ها از بین نمی رود، بلکه حتی بعد از مرگ واقعی خود نیز باقی خواهد ماند. ای کاش نسل جدیدی با این ویژگی ها بیایند و پست ها و مقام ها را در برابر ویژگیهای بزرگ شخصیتی خود ذلیل کنند و با اعتقاد به توانستن، راه جدیدی برای پیشرفت کشور باز کنند. و ای کاش این مدیران پست گرا تلاش نکنند تا در مورد رضا نیازمند مطلبی بنویسند، بلکه بیشتر تلاش کنند بخوانند و از وی بیاموزند.

*هیات علمی دانشگاه شریف، دانشکده مدیریت و اقتصاد

عضویت در کانال تلگرام الف

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۶۲۹۸۳۱۰:۱۱:۰۱ ۱۳۹۶/۹/۲۰
خدایش رحمت کند. نیاز امروز دولتمردان ما، همین گونه خصائص است.
تقوی۱۶۳۵۸۲۱۹:۴۷:۵۸ ۱۳۹۶/۹/۲۰
روحش شاد کاش در این زمان هم از این آدمها زیاد داشتیم.ولی مطمینم که اگر هستند هم تعدادشان بسیار کم است و به پستهای بالا و تاثیر گذار نمی رسند... تا شرایط و قوانین امکان استفاده از این نیروها را نمی دهد دنبال تحولی در صنعت و اقتصاد نباشیم و به همین شرایط راضی باشیم.
فرهنگی بازنشسته۱۶۴۴۸۴۱۶:۳۶:۱۸ ۱۳۹۶/۹/۲۱
خدابیامرزدشان نخبه به تمام معنی بودندواقعاً کم داریم ازاین نخبه گان بی ادعا که کارخودشان رامی کنند وپس ازسالها به معنای واقعی ِاصالت وجودشان شناخته می شود.
ناشناس۱۶۴۸۲۷۲۰:۵۱:۳۲ ۱۳۹۶/۹/۲۱
بد بخت ترین انسان ها کسانی هستند که شخصیت انسانی خود را فدای این مقامها می کنند. البته بنظر نمیرسد که این موجودات شخصیت انسانی داشته باشند .
دیجی استایلملاصدرامادیران

پربحث‌های امروز

  1. جزئیاتی از تخلف میلیاردی در وزارت نفت/ فرد متخلف پس از مشخص شدن سوء استفاده مالی به کانادا فرار کرد/ تبعات بکارگیری افراد دوتابعیتی

  2. تذکر 24 نماینده به روحانی درباره نقد امام زمان (عج)/ به جای نقد معصومان به حل بیکاری و جلوگیری از اعمال تحریم‌های جدید بپردازید

  3. سیف: نیروی انتظامی در جلوگیری از تاسیس شعب موسسات مالی کوتاهی کرد/ ما از فساد رو به گسترش جلوگیری کردیم/ نرخ تورم کاهشی بوده/ در بخش مسکن رونق داشتیم

  4. اعدام؛ سرنوشت پسری با اعمال شیطانی

  5. ربیعی: بازگشایی و بررسی جعبه سیاه در چین انجام می‌شود/ اصابت موشک به سانچی و مقصد کره‌شمالی، داستان‌سرایی است/ جانباختگان، «شهید خدمت» محسوب می‌شوند/ خدمه هنگام تصادف خواب نبودند

  6. وزیر خارجه عربستان: برجام نیاز به اصلاح دارد

  7. ریشه‌های اقتصادی اعتراضات اخیر/ آمار بیکاری سخن می‌گوید

  8. ایرباس از احتمال تاخیر در تحویل هواپیماهای ایران خبر داد/مدیر فروش ایرباس: باید محتاط عمل کرد

  9. حادثه نفتکش سانچی و پاسخ ربیعی به ابهامات/ برخورد موشک به نفتکش ایرانی صحت ندارد/اقدامات چینی‌ها در حد مقدوراتشان بود/ بررسی نحوه تصادف در دستور کار

  10. تولید تندر ۹۰ و ساندرو از متوقف می‌شود

  11. روزنامه آرمان: 11000میلیارد پول مردم را به طلبکاران موسسات اعتباری دادید؛ مدیران آنها آزاد می چرخند؟

  12. انتقاد تند روزنامه جمهوری اسلامی از روسای سه قوه

  13. روحانی در دیدار با رئیس مجلس قطر: اجازه نمی‌دهیم تحت فشارهای ناحق و غیرعادلانه قرار بگیرید

  14. «ولید بن طلال» در زندان فوق امنیتی «حائر» شکنجه می‌شود

  15. مرگ گلر تیم بانوان ملوان به علت ایست قلبی+ عکس

  16. ایران هم یکی از ۶۰ کشور تشنه می‌شود؟

  17. نماینده مجلس: 100 مسئول کشور دو تابعیتی و دارای گرین کارت هستند

  18. غلامعلی رجایی: سرنوشت وصیت‌نامه هاشمی همچنان نامعلوم است

  19. مشاعره توئیتری با موضوع تقاص میگیریم

  20. فسخ قرارداد جباری برای استقلال تبعات دارد؟

  21. پورسیدآقایی: طرح ترافیک ۹۷ با اصلاحات جدید اجرا می‌شود/ واکنش به مخالف پلیس

  22. بازار داغ خانه‌های ۶۰ تا ۷۰ متر در پایتخت

  23. زمان واریز یارانه دی‌ماه

  24. رییس کل بانک مرکزی: موسسات مالی غیرمجاز منابع نظام بانکی را با نرخ‌های اغوا کننده به سوی خود می کشیدند

  25. صراحت قانون و نظر عجیب صالحی امیری/ رئیس به دنبال مجوز برای دور زدن قانون؟

پربحث‌های دیروز

  1. نقد مردم‌شناسانه به برخورد چینی‌ها با نفتکش ایرانی/تاریخ، در کشور ما بی اهمیت است

  2. آن روزی که دولت ما توجه به کاخ پیدا کرد، آن روز است که باید ما فاتحه‌ی دولت و ملت را بخوانیم  

  3. ابهامات 8 روز تلاش نافرجام برای نجات سرنشینان سانچی/ از نحوه مدیریت بحران تا تناقض گویی مسئولان و کارشکنی چینی ها

  4. عملکرد چین در حادثه نفتکش سانچی/ ایران می تواند از چین شکایت کند؟

  5. پاسخ معاونان قالیباف به نجفی / گزارش سیاه برای تهران سفید

  6. داغ نفت؛ امیدی که در آب و آتش سوخت

  7. خبره ورزشی بدون هیچ‌گونه سابقه / نگاهی به انتخاب رییس جدید کمیته ملی المپیک

  8. آش رسانه های خارجی برای افکار عمومی در ایران

  9. بازدید ربیعی از کشتی حادثه دیده چینی/ درباره شکایت از چین قضاوت زودهنگام است/ چین هیچ کوتاهی نکرده است/ باید ابتدا مکالمات جعبه سیاه بررسی شود

  10. تصویری از کشتی فله بر چینی که موجب غرق شدن کشتی نفتکش سانچی شد

  11. حق‌شناس: چین اجازه دسترسی به پرسنل کشتی که با سانچی برخورد کرد را نداد /مقیمی: تا باز شدن جعبه سیاه تمامی صحبت‌ها گمانه‌زنی است

  12. بانک مرکزی برای کاهش نرخ دلار وارد شد/ توزیع ارز در بازار و تشدیدنظارت برصرافی‌ها

  13. خطای انسانی و نفهمیدن زبان یکدیگر تنها دلیل برخورد دو کشتی؟

  14. جهانگیری: کشور با مسائل و تنگناهای مختلفی روبرو است/ راهکار، راه اندازی گفت‌وگوی ملی است

  15. ابتکاری جدید از شرکت گاز برای دور زدن قانون  

  16. کمیسیون تلفیق بودجه نهادهای خاص را در سال ۹۷ قطع کرد

  17. شرط‌های ترامپ برای آینده برجام و چند نکته

  18. نمای متفاوت از نفت‌کش سانچی!  

  19. ۱۵ نکته ای که باید درباره «سانچی» بدانید

  20. ورود کمیسیون انرژی به غرق شدن سانچی/ سوال از وزارت خارجه برای حضور سفیر بعد از چهار روز

  21. چین حادثه غرق شدن نفت‌کش ایرانی را تسلیت گفت

  22. چرا امید واهی به خانواده های سرنشینان سانچی داده شد؟/ چرا خبری از زنگنه و آخوندی نبود  

  23. تصویری تکان دهنده از نماز باران در بیرجند

  24. جابجایی اولویت‌ها در خرید هواپیماهای دست دوم

  25. معاون سازمان بنادر و دریانوردی اعلام کرد: احتمال اعزام غواصان برای جستجوی پیکر کارکنان سانچی

پربحث‌های هفته

  1. حقوق های نجومی در سال ۹۷ افزایش پیدا نمی کند/ افزایش حقوق وزرا و نمایندگان مجلس ممنوع شد/ افزایش ۱۸ درصدی حقوق‌ کارمندان

  2. جزئیات اختلاس در شرکت ملی نفت/کارمند ساده‌ای که 100 میلیارد تومان به جیب زد و گریخت

  3. آموزش زبان انگلیسی در دبستان، آری یا خیر؟

  4. علی مطهری خواستار افزایش قیمت بنزین شد/ اگر احساس می کنیم که مصلحت جامعه اقتضا می کند که قیمت بنزین افزایش یابد، باید قیمت را افزایش دهیم

  5. نامه جوان زلزله زده به مدیری/ ما بی غیرت نیستیم، تو فکر پولت باش

  6. طرح شتاب زده و پوپولیستی شورای شهر تهران بعد از تجمعات اعتراضی اخیر

  7. "سانچی" غرق شد/ مرگ همه خدمه نفتکش ایرانی/ امکان خارج کردن اجساد دریانوردان وجود ندارد/ اسامی جانباختگان

  8. جادوی پول و بانک - 11 | مصباحی‌مقدم: قطعاً ربوی می‌دانم + امکان پرسش و پاسخ

  9. نقد مردم‌شناسانه به برخورد چینی‌ها با نفتکش ایرانی/تاریخ، در کشور ما بی اهمیت است

  10. روحانی: آثار برجام الی یوم‌القیامه از بین نمی‌رود/ به مردم باید احترام گذاشت؛ نباید به هر که خیابان آمد و مطالبه ای داشت، توهین کرد و اتهام بست/ فضای مجازی با فیلتر درست نمی‌شود

  11. لحظه اعلام خبر درگذشت ملوانان کشتی نفتکش سانچی به خانواده هایشان  

  12. تلگرام رفع فیلتر شد/ کندی تلگرام پس از هجوم کاربران

  13. مجید قصابی اروجی، کاپیتان، در نفتکش سانچی  

  14. پایان تلخ یکی از نادرترین اتفاقات دریایی/ خدمه در ساعت اولیه سانحه فوت کرده بودند/ درخواست اعلام عزای عمومی و شهید محسوب شدن دریانوردان

  15. مقایسه میزان درآمد پزشکان عمومی ایران با ۴۲ کشور دنیا

  16. واکنش شدیداللحن عضو ارشد جامعه مدرسین به صحبت‌های روحانی درباره نقد پیامبر

  17. دلار 4450 تومان شد/ سیف: نرخ ارز ثبات نسبی داشته/ خوشحالی صرافان از افزایش قیمت ها؛ بازار سورپرایز شده!

  18. افزایش پلکانی حقوق کارکنان دولت در سال ۹۷

  19. واکنش به اظهارات اخیر روحانی درباره جواز «انتقاد از معصومین»: اینکه گفته شود معصوم و امام هم قابل نقد هستند نادرست است/ معنا ندارد عقاید شیعه را مورد هجمه قرار دهیم

  20. شکایت روحانی و فریدون از نمایندگان مجلس

  21. ۶ راهکار محسن رضایی برای حل مشکلات مردم

  22. آن روزی که دولت ما توجه به کاخ پیدا کرد، آن روز است که باید ما فاتحه‌ی دولت و ملت را بخوانیم  

  23. ضرغامی: اگر جمله «امام زمان(عج) هم قابل نقد است» را رئیس جمهور قبلی می‌گفت چه می‌شد؟

  24. درباره بیانیه اصلاح طلبان/ حداقل مسئولیت پذیر باشید!

  25. جزئیاتی از تخلف میلیاردی در وزارت نفت/ فرد متخلف پس از مشخص شدن سوء استفاده مالی به کانادا فرار کرد/ تبعات بکارگیری افراد دوتابعیتی

آخرین عناوین