کلینیک ایران نوین

رضا نیازمند؛ بی نیازی به پست، خوارکردن ناتوانی

ابراهیم سوزنچی کاشانی، گروه تعاملی الف،   3960920022 ۴ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
رضا نیازمند؛ بی نیازی به پست، خوارکردن ناتوانی

خیلی تلاش کردم در این مورد نیز چیزی ننویسم، اما احساس اینکه رضا نیازمند به گردنم حق بزرگی دارد در نهایت باعث شد که برای ادای دینی کوچک به این مرد بزرگ دست به قلم شوم. علی الخصوص چون که خبر فوت وی را تلفنی از کسی شنیدم که همان روز در حال هماهنگی برای دیدار وی بود تا نظراتش را در موردی خاص بشنویم و حسرت محقق نشدن این دیدار بر دل ماند. و به صورت خاص تر، اگرچه بسیاری دست به قلم خواهند برد و در مورد رضا نیازمند خواهند نوشت، اما مطلبی که اینجا گفته خواهد شد شاید کمتر قلمی گردد، به دلایلی که شاید در انتهای نوشته واضح تر گردد.

در کتاب "تکنوکراسی و سیاستگذاری اقتصادی در ایران"، آقای دکتر سعیدی تلاش کرده چهره ای از نگاه تکنوکراتیک رضا نیازمند به خواننده منتقل کند. تکنوکراسی معمولا در مقابل بوروکراسی مطرح می گردد. بوروکراسی در دل خود تعیین اهداف را به عهده سیاسیون می داند و مشخص کردن راه های رسیدن به این اهداف را بر عهده متخصصان می گذارد. لذا سیاستمدار اهداف را (نظیر اهداف توسعه اقتصادی) روشن می کند و متخصص تلاش می کند که راه های تحقق آن را پیدا کند. اما در تکنوکراسی، متخصص علاقه ای به تعیین هدف به وسیله سیاستمدار ندارد و خود تلاش می کند که اهداف را نیز تعیین کند. در این سیستم، هم اهداف و هم راه های رسیدن بدان به وسیله متخصصان تعیین می شود. بدین ترتیب، ویژگی زمانی که آقای عالیخانی وزیر اقتصاد (و صنعت و تجارت) بود و رضا نیازمند و محسن یگانه با وی کار می کردند را تکنوکراسی می دانند، دوره ای که خود ایشان به تعیین اهداف و سپس ابزارهای رسیدن به آنها همت می گماشتند.

باید توجه کرد که لزوما تکنوکراسی مدل کاملی نیست و بسیاری از ایرادات آن آشکار شده است که بزرگترین نمونه آن فاجعه جنگ ویتنام بوده است و این نوشته به معنای تایید کامل مدل تکنوکراسی نیست، بلکه تکنوکراسی مدلی است با محدودیت ها و ایرادات خاص خود. اما در مسیر پیاده سازی تکنوکراسی، دو نکته مهم وجود داشت که هر کدام به نوعی به یکی از ویژگی های بارز نیازمند مرتبط می گردد. اول اینکه در این مسیر آنها قاعدتا چالش های قابل توجهی با سیاستمداران پیدا می کردند و جای جای این کتاب پر است از نمونه هایی از این چالش ها، علی الخصوص زمانی که شخص اول مملکت (شاه)، از آنها چیزی می خواست و آنها مقاومت می کردند. و دوم اینکه تکنوکراسی به معنای کامل آن در آن دوره محقق نشد چون که در نهایت در موارد قابل توجهی سیاستمداران می توانستند نظر خود را بر تکنوکراتها غالب کنند.

اولین ویژگی که باعث می شود نیازمند متمایز شود این بود که وی به دنبال جاه و مقام نبود. هرکاری که به وی سپرده می شد و احساس می کرد که برای کشور مفید است و وی قادر به انجام است را می پذیرفت، در غیر این صورت از پذیرش آن شانه خالی می کرد. چه برسد به اینکه برای پست های دولتی بخواهد سیاسی بازی در بیاورد. از این روی حاضر به لابی برای پست وزارت اقتصاد نشد ولی معاونت این وزارتخانه را با کمال میل پذیرفت. استعفای وی همیشه حاضر بود و این ویژگی ممتاز باعث می شد که بتواند پای حرف خود بایستد، حتی اگر شخص اول مملکت در آن زمان مخالف وی باشد، چه صدور مجوز سیمان، چه مونتاژ مرسدس بنز و چه عضو نشدن در حزب رستاخیز. پنهان نیست که وجود تیمی قوی و منسجم در پیشبرد این روحیه بسیار موثر بود. حمایت های عالیخانی از وی در برابر درخواست های شاه و همبستگی درونی آنها بسیار به این مهم کمک می نمود. ولی به هر روی، این ویژگی باعث می شد که بتواند برای پیشبرد حرف خود سرسختی نشان دهد.

دومین ویژگی امید به آینده و باور به توانستن بود. خاطرات زیادی از عدم موفقیت وی وجود دارد، نظیر عدم موفقیت در اصلاح سازوکارهای مالیاتی (که هنوز هم گریبانگیر ماست)، رها کردن کمیسیون انرژی اتمی به دلیل آدم های بی سواد، مجبور شدن به تعطیلی کارخانه باتری سازی (که وی آن را بدترین خاطره زندگی خود می داند) به فرمان مستقیم شاه به دلیل لابی های درباریان و نظایر آن. ولی وی بعد از هیچ کدام از این وقایع نگفت که این مملکت دیگر به درد زندگی نمی خورد و باید رفت آن طرف دنیا. برعکس مثلا زمانی که در کارخانه نساجی آلمانی ها به وی می گویند که راه اندازی کارخانه بعد از آتش سوزی دو سال زمان می برد، نه تنها با یک برنامه حساب شده کم کم عذر همه آنها را می خواهد، بلکه با یک تیم منسجم ایرانی ظرف یک ماه و نیم کارخانه را احیا می کند. یا وقتی نماینده مرسدس بنز به وی می گوید که ساخت آرم مرسدس بنز در ایران هم تا 15 سال دیگر ممکن نیست، وی این صنعت را ظرف شش ماه در ایران راه اندازی کند.

رضا نیازمند اکنون دیگر در این دنیا نیست، اما یاد وی پابرجاست. این به دلیل پست ها و مقام های وی نیست، بلکه عمدتا به دلیل ویژگی های شخصیتی وی بود که باعث شد جایی کار قبول کند که بتواند تاثیرگذار باشد و لذا موثر بود. متاسفانه امروزه رضا نیازمند خیلی کم داریم. بسیاری از مدیران و مقامات صرفا برای باقی ماندن در مقام خود، تن به هر ذلتی می دهند. در میان آنان کمتر کسی پیدا می شود که اگر نظر یا عقیده صحیحی دارد، برآن پافشاری کند حتی اگر به قیمت اخراج و استعفای وی تمام شود. برخی از آنها به دلیل اینکه تخصصی یا مدرکی دارند، خود را تکنوکرات می نامند در حالیکه به سادگی حاضر می شوند پا بر روی تمام دانسته ها و اعتقادات خود بگذارند صرفا به خاطر ماندن در آن پست. چه اینکه بسیاری از آنها در خلوت خود می گویند که این مملکت دیگر جای زندگی کردن نیست ...

کسی که بقای خود را به پست ها گره بزند، با مرگ پست ها می میرد ولی کسی که بقای خود را در وجود خود جستجو کند، نه تنها با مرگ پست ها از بین نمی رود، بلکه حتی بعد از مرگ واقعی خود نیز باقی خواهد ماند. ای کاش نسل جدیدی با این ویژگی ها بیایند و پست ها و مقام ها را در برابر ویژگیهای بزرگ شخصیتی خود ذلیل کنند و با اعتقاد به توانستن، راه جدیدی برای پیشرفت کشور باز کنند. و ای کاش این مدیران پست گرا تلاش نکنند تا در مورد رضا نیازمند مطلبی بنویسند، بلکه بیشتر تلاش کنند بخوانند و از وی بیاموزند.

*هیات علمی دانشگاه شریف، دانشکده مدیریت و اقتصاد

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۶۲۹۸۳۱۰:۱۱:۰۱ ۱۳۹۶/۹/۲۰
خدایش رحمت کند. نیاز امروز دولتمردان ما، همین گونه خصائص است.
تقوی۱۶۳۵۸۲۱۹:۴۷:۵۸ ۱۳۹۶/۹/۲۰
روحش شاد کاش در این زمان هم از این آدمها زیاد داشتیم.ولی مطمینم که اگر هستند هم تعدادشان بسیار کم است و به پستهای بالا و تاثیر گذار نمی رسند... تا شرایط و قوانین امکان استفاده از این نیروها را نمی دهد دنبال تحولی در صنعت و اقتصاد نباشیم و به همین شرایط راضی باشیم.
فرهنگی بازنشسته۱۶۴۴۸۴۱۶:۳۶:۱۸ ۱۳۹۶/۹/۲۱
خدابیامرزدشان نخبه به تمام معنی بودندواقعاً کم داریم ازاین نخبه گان بی ادعا که کارخودشان رامی کنند وپس ازسالها به معنای واقعی ِاصالت وجودشان شناخته می شود.
ناشناس۱۶۴۸۲۷۲۰:۵۱:۳۲ ۱۳۹۶/۹/۲۱
بد بخت ترین انسان ها کسانی هستند که شخصیت انسانی خود را فدای این مقامها می کنند. البته بنظر نمیرسد که این موجودات شخصیت انسانی داشته باشند .
طاقچهپارس نماد داده

پربحث‌های امروز

  1. صعود فغانی به صدر جدول رده‌بندی داوران جام بیست‌ویکم+ عکس

  2. پاداش پیروزی تیم ملی مقابل مراکش توسط سلطانی فر نقدا پرداخت شد /شام مشترک وزیر با کی‌روش و ملی‌پوشان

  3. محمد ثلاث قصاص شد

  4. لیگ ملت‌های والیبالایران از صعود به فینال بازماند/ بازی‌های تشریفاتی به میزبانی تهران!

  5. بیماری خطرناکی که مردان را نشانه گرفته است

  6. کی‌روش: در این 36 سال تجربه کاری‌ام تاکنون با چنین بازیکنانی با این پایبندی کار نکردم/هیچ بازیکنی صاحب پیراهن تیم ملی نیست

  7. میراندا: گل سوییس اشتباه بود

  8. تکلیف اعزام شین‌آبادی‌ها فردا مشخص می‌شود

  9. فتاح: کمپین‌های اخیر تاثیری در اعتماد مردم به کمیته امداد نداشته است

  10. اولیور کان: شانس آوردیم که تنها یک گل خوردیم

  11. واکنش ابتکار به خبر حادثه دختران "ایرانشهر"

  12. ترافیک روان در جاده‌ها بجز آزادراه کرج

  13. انیمیشن دیرین دیرین با موضوع چرا باید  

  14. جدول رده بندی لیگ ملت های والیبال 2018 تا پایان هفته چهارم  

  15. "اوپک پلاس" متولد می‌شود؟

  16. ۱۰ نکته جالب درباره جام‌جهانی ۲۰۱۸

  17. بازی آلمان و مکزیک با قضاوت علیرضا فغانی  

  18. بررسی تاثیر جام جهانی فوتبال بر اقتصاد جهانی

  19. پیش‌بینی محسن تنابنده از بازی ایران و اسپانیا/پرتغال برای صعود به مصاف ایران خواهد رفت

  20. سفیر سوئیس در تهران مطرح کرد: ادامه همکاری‌های هسته‌ای ایران و سوئیس/ تلاش اروپایی‌ها برای حفظ سرمایه‌گذاری با ایران

  21. جهانی که «جنایت و مکافات» داستایفسکی را ساخت

  22. روایتی از رابطه دکتر چمران با ارتشی‌ها و فرماندهان

  23. حمله جنگنده‌های آمریکایی به مواضع ارتش سوریه در شرق این کشور و واکنش پنتاگون

  24. علت رشد یک‌باره‌ی قیمت‌ها در بورس تهران

  25. تیم طارمی به دنبال جذب پپه و کوارشما

پربحث‌های دیروز

  1. وقتی عادل فردوسی پور احساساتی میشود !

  2. تصمیم گیری در خصوص بازار خودرو، مسکن، ارز و سکه در جلسه ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی /۵۰ نفر، ۵ درصد سکه‌های ثبت‌نامی را خریده‌اند/ هک سایت وزارت صنعت و فروش ۴ هزار خودروی وارداتی قاچاق

  3. چگونه کُره فقیر ۵۰ ساله کشور "برند"ها شد؟/ ۱۸ امتیاز ویژه به تولید

  4. زور تورم به قدرت خرید مردم می‌چربد/ چه زمانی توانایی خرید مردم بالا می‌رود؟

  5. انتقاد مطهری از آیت‌الله علم‌الهدی

  6. ضرورت تشکیل اتاق فرماندهی برای اقتصاد

  7. پیکر خون‌آلود مامور وزارت اطلاعات (۱۶+)  

  8. نبرد در حدیده/ چرا این شهر یمنی اینقدر مهم است ؟

  9. افزایش قیمت مسکن متوقف شد

  10. دبیرکل بانک مرکزی: خریداران سکه نگران نباشند/ احتمال برگزاری حراج مجدد سکه

  11. واکنش ابتکار به انتقادهای اصلاح‌طلبان از دولت

  12. پیشنهاد فوتبالی حسین شریعتمداری/ واکنش ها به مداحی میثم مطیعی/ گل به خودی نمایندگان مجلس/ انتقاد تند روزنامه اصلاح طلب از روحانی/ جنجال پیامک‌ ها و اظهارنظر آیت الله علم الهدی و مطهری

  13. نسل نو اصلاحات علیه نسل کهنه

  14. مسئول گرانی خودرو کیست؟

  15. از محاصره مدافعان حرم توسط تکفیری‌ها تا قیچی کردن جبهه‌النصره و شکست آنها

  16. نشست خبری اعلام جرم دیده‌بان شفافیت و عدالت علیه مسئولان فعلی و سابق بانک مرکزی

  17. توصیه رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران خودروی به مردم

  18. اقتصاد نابسامان و خودزنی اصلاح‌طلبان

  19. رهایی از شر حشرات در تابستان + درمان جای نیش

  20. نتانیاهو: ایران باید به طور کامل از سوریه خارج شود

  21. امید ابراهیمی؛ سلحشور فوتبال ایران + عکس

  22. کی‌روش: بردمان را به فرگوسن تقدیم می‌کنیم

  23. محاکمه قاتل سریالی زنان گیلانی

  24. جنایت به ‌دنبال عشق ممنوع

  25. اسرائیل چگونه نابود می‌شود؟

پربحث‌های هفته

  1. سکه از ۲،۵۰۰،۰۰۰ تومان عبور کرد/ سکوت مسئولان در آشفته بازار سکه/ آقای سیف نظر شما چیست؟

  2. کیم جونگ اون و دونالد ترامپ دیدار کردند/ ترامپ: احساس فوق‌العاده‌ای دارم/ کیم: برای برگزاری این نشست موانع بسیاری وجود داشت+ فیلم و عکس

  3. توریست‌هایی که با پول بیت‌المال عازم روسیه میشوند + جدول اسامی

  4. روحانی: همه حاکمان آمریکا علیه ملت ما بوده اند و این یکی خبیث تر/ نقد را می پذیریم اما تخریب نه/ تلاطم بازار، دلیل اقتصادی ندارد

  5. از شعر امسال تا شعر پارسال/تریبون زبان مردم

  6. روحانی به گرانی‌ها واکنش نشان داد/ بررسی افزایش قیمت‌ها در هیات دولت

  7. کواکبیان: وضعیت معیشتی و اقتصادی مردم مناسب نیست/شب می‌خوابیم و صبح بلند می‌شویم و می‌بینیم قیمت‌ها تغییر کرده است/ خجالت می‌کشم بگویم از این دولت حمایت کردم

  8. تولید کجا بود؟ این روزها همه منتظرند ارز بگیرند تا کود حیوانی را هم وارد کنند

  9. جمعه عید سعید فطر است

  10. بیش از یک سوم جوانان بیکار ایرانی، درتلاش و حتی کسب مهارت برای پیدا کردن شغل نیستند

  11. ایران 1 - مراکش 0؛ پیروزی یوزها در دقیقه 93 و پایان 20 سال انتظار

  12. احمد توکلی: اعتماد مردمی به سیاستمداران به حداقل خود رسیده/ سبد کالای مردم کوچک‌تر شده است

  13. نوبخت: با قاطعیت اعلام می‌کنم که در شرایط سخت تحریمی هم کشور قابل اداره است

  14. آخوندی: نوسانات بازار مسکن سیاسی است

  15. درباره دادگاه صادر کننده حکم فیلتر تلگرام/ لطفا نیمه پر لیوان را هم ببینید

  16. ادامه بی‎خیالی دولت به بلبوشو در بازار

  17. نگرانی از گروه ترس و ساکتین برجام

  18. به بهانه "شبی که ایران نخوابید" / فوتبال را ببینید آقای رئیس جمهور + فیلم

  19. اروپا می خواهد برجام را ادامه دهد، اما بدون آمریکا نمی تواند/ ایران نباید منتظر بماند

  20. سکه ۲/۵ میلیون تومان شد

  21. سیف: گران شدن سکه روانی است

  22. ۱۷ راهکار میرسلیم برای حمایت از تولید ایرانی/ بهره بانکی بالا، نظام پیچیده مالیاتی و... عامل موفق نبودن تولید ملی

  23. قراردادهایی که تلف شدند / حق فسخ و خسارت داریم یا نه؟

  24. ترامپ: اون خلع سلاح هسته‌ای و موشکی را پذیرفت/ تحریم‌ها علیه کره شمالی ادامه خواهد یافت

  25. وقتی عادل فردوسی پور احساساتی میشود !

آخرین عناوین