به گزارش فارس، مهدی فضائلی، عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب، در گفت‌وگو ویژه خبری با تأکید بر اینکه وحدت و انسجام از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی یکی از پرتکرارترین موضوعات مورد توجه رهبران انقلاب بوده است، گفت: حضرت امام خمینی(ره)، رهبر شهید انقلاب و رهبر معظم انقلاب همواره بر ضرورت حفظ انسجام اجتماعی و پرهیز از اختلاف‌افکنی تأکید داشته‌اند.
وی با اشاره به تأکیدات رهبر شهید انقلاب پس از جنگ ۱۲ روزه اظهار داشت: یکی از پرتکرارترین و جدی‌ترین توصیه‌های ایشان، به‌ویژه پس از جنگ، حفظ انسجام ملی بود. در یک مقطع این اتحاد را مقدس خواندند و تصریح کردند که توصیه قطعی من، حفظ انسجام و وحدت جامعه است.
فضائلی افزود: بررسی پیام‌های رهبر معظم انقلاب از آغاز دوره رهبری تاکنون نیز نشان می‌دهد که موضوع وحدت و انسجام، پرتکرارترین محور مورد تأکید در این پیام‌ها بوده است؛ مسئله‌ای که نشان‌دهنده اهمیت بسیار بالای آن است.
وی با بیان اینکه دشمنان جمهوری اسلامی همواره برای ایجاد خلل در انسجام ملی تلاش کرده‌اند، خاطرنشان کرد: یکی از دلایل تکرار این توصیه‌ها از سوی هر سه رهبر انقلاب، تلاش مستمر دشمن برای آسیب زدن به وحدت جامعه بوده است.
عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب در تبیین راهکارهای حفظ انسجام اجتماعی گفت: در بیانات و سیره رهبران انقلاب، مؤلفه‌هایی برای حفظ وحدت قابل مشاهده است؛ از جمله توجه دائمی به اهمیت موضوع، شناخت رفتار و نقشه دشمن و آگاهی از تلاش‌های او برای برهم زدن انسجام ملی.
شرایط نقد از منظر امام شهید
وی کاهش سوءظن‌ها در جامعه را از دیگر الزامات حفظ انسجام دانست و تصریح کرد: هیچ‌گاه توصیه نشده که نقد وجود نداشته باشد، بلکه همواره بر چگونگی نقد تأکید شده است.
فضائلی با اشاره به نخستین سخنان عمومی رهبر شهید انقلاب پس از جنگ ۱۲ روزه، در دیدار با مسئولان قوه قضائیه، گفت: ایشان درباره انتقادات دو توصیه مهم داشتند؛ نخست رعایت ادب در نقد و پرهیز از اهانت، تهمت و متهم کردن مسئولان به خیانت و دوم، ضرورت اطلاع و آگاهی کافی از موضوع پیش از نقد کردن.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب بارها تأکید کرده بودند که متهم کردن مسئولان به خیانت مورد قبول نیست و حتی درباره برخی افراد و جریان‌هایی که مواضع محل بحثی داشتند نیز تصریح می‌کردند که این افراد دچار خطا در فهم هستند، نه اینکه الزاماً خائن باشند.
عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب ادامه داد: متأسفانه در برخی موارد، هم ادب نقد رعایت نمی‌شود و هم نقدها بر پایه اطلاعات دقیق و آگاهی کافی صورت نمی‌گیرد که هر دو مورد برخلاف توصیه‌های رهبر شهید انقلاب است.
آیا تفاهم‌نامه به رهبری تحمیل شد؟
فضائلی در ادامه با اشاره به نقدهای مطرح‌شده درباره تفاهم‌نامه اخیر اظهار داشت: بخش قابل توجهی از این نقدها با دغدغه تبعیت از مواضع و نگاه رهبر معظم انقلاب مطرح می‌شود، اما لازم است چند نکته مورد توجه قرار گیرد.
وی با بیان اینکه رهبر معظم انقلاب از ابتدا مخالفتی با اصل مذاکره نداشتند، گفت: این در حالی است که در این ایام برخی افراد مطلقاً با مذاکره مخالفت می‌کنند.
وی افزود: دو نگاه افراطی در قبال مذاکره وجود دارد؛ گروهی که همه مسائل را در مذاکره جست‌وجو می‌کنند و گروهی که مطلقاً مخالف مذاکره هستند، در حالی که مذاکره یک ابزار است و نوع استفاده از آن اهمیت دارد.
فضائلی ادامه داد: گاهی مذاکره برای رسیدن به یک تفاهم و بده‌بستان سیاسی انجام می‌شود، گاهی برای اتمام حجت و اقناع افکار عمومی داخلی و بین‌المللی است تا این تلقی شکل نگیرد که جمهوری اسلامی بنای لجبازی دارد و همه معادلات را نادیده می‌گیرد. در مواردی نیز مذاکره برای کسب تجربه صورت می‌گیرد.
فضائلی با اشاره به بیانات رهبر شهید انقلاب درباره برجام اظهار داشت: ایشان در یکی از سخنرانی‌های ۱۳ آبان فرمودند که این مذاکرات می‌تواند از باب کسب تجربه برای جامعه ما مفید باشد؛ اگر به نتیجه برسد، مسیر ادامه پیدا می‌کند و حتی می‌تواند به حوزه‌های دیگر نیز تسری یابد و اگر به نتیجه نرسد، مردم تجربه مهمی به دست خواهند آورد.
وی ادامه داد: در برخی مقاطع نیز ممکن است بخش‌هایی از کشور به زمان و فرصت نیاز داشته باشند و مذاکره می‌تواند این فرصت را فراهم کند. این موضوع اختصاصی به جمهوری اسلامی ندارد و در روابط بین‌الملل نیز کشورها با اهداف مختلف از ابزار مذاکره بهره می‌برند.
عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب تأکید کرد: حرام دانستن مذاکره، قطعاً خلاف مشی رهبری و به نظر من خلاف عقل است. ما در دوره‌های مختلف و در دولت‌های گوناگون، مذاکراتی در سطوح متفاوت داشته‌ایم و رهبر شهید انقلاب نیز جز در مقطعی که فرمودند "نه جنگ می‌شود و نه مذاکره می‌کنیم"، در ادوار مختلف با اصل مذاکره مخالفتی نداشتند.
باید نگاه به مقوله مذاکره اصلاح شود
وی افزود: رهبر شهید انقلاب درباره تحریم‌ها تأکید داشتند که راهبرد اصلی، بی‌اثر کردن تحریم‌ها از طریق تقویت توان داخلی است، اما در عین حال می‌فرمودند اگر بتوان تحریم‌ها را حتی یک روز زودتر از طریق گفت‌وگو برداشت، باید این کار انجام شود.
فضائلی تصریح کرد: بنابراین، باید نگاه به مقوله مذاکره اصلاح شود. همان‌گونه که عرض کردم، رهبری در این ماجرا با مذاکره عزتمندانه مخالفتی نداشتند و شروطی را نیز تعیین کرده بودند؛ کما اینکه در پیام اخیر خود نیز به امکان مذاکرات حضوری در آینده اشاره فرمودند.
فضائلی در ادامه به برخی برداشت‌ها مبنی بر تحمیل تفاهم‌نامه به رهبر معظم انقلاب اشاره کرد و گفت: بعضی تلقی‌شان این است که آنچه اتفاق افتاده به رهبر معظم انقلاب تحمیل شده است، اما قطعاً این‌گونه نیست و از فحوای همین پیام نیز می‌توان این موضوع را به‌خوبی برداشت کرد. اطلاعات دیگری هم وجود دارد که نشان می‌دهد چنین تحمیلی صورت نگرفته است.
وی افزود: تصریح ایشان در این پیام این است که با توجه به تعهدی که رئیس‌جمهور و اعضای محترم دولت داده‌اند، من اجازه می‌دهم؛ تعبیر "اجازه می‌دهم" به این معناست که ایشان اختیار داشتند اجازه ندهند. بنابراین، بحث تحمیل اساساً منتفی است.
عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب ادامه داد: در گذشته نیز، چه در زمان رهبر شهید انقلاب و چه اکنون، همواره افرادی علاقه‌مند بوده‌اند که این‌گونه القا کنند که تصمیمات به رهبری تحمیل می‌شود؛ در حالی که رهبری با اشراف کامل بر مسائل کشور و با در نظر گرفتن مجموعه شرایط و مقتضیات در ابعاد مختلف، تصمیمات را اتخاذ می‌کنند.
وی اظهار داشت: نکته سوم این است که عده‌ای این پیام را بهانه‌ای برای دامن زدن به اختلافات و توهین به بخشی از مسئولان قرار داده‌اند. به نظر من، این مصداق دمیدن در آتش اختلاف است.
فضائلی خاطرنشان کرد: رهبری‌ای که در طول پیام‌های گذشته، بحث وحدت و انسجام را به لحاظ موضوعی و مضمونی در اولویت قرار داده‌اند و بیشترین تأکید را بر آن داشته‌اند، در پیام خود به نمایندگان محترم مجلس در خردادماه نیز تصریح می‌کنند که حتی در موضوعات موجه نیز اختلاف نکنید، چه برسد به موضوعات غیرموجه.
عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب در عین حال تأکید کرد: البته این به معنای نفی نقد نیست. نقد می‌تواند بسیار مفید، سازنده و به‌جا باشد؛ می‌تواند مسئولان را متوجه مسائل کند، هشدار بدهد و حتی پیام‌هایی را به دشمن منتقل کند. نه‌تنها اشکالی ندارد، بلکه می‌تواند بسیار مفید و لازم باشد.
وی ادامه داد: اما این نقدها باید با رعایت آدابی که پیش‌تر عرض کردم انجام شود؛ یعنی همراه با ادب، پرهیز از اهانت و اتهام‌زنی، و بر پایه اطلاع و آگاهی کافی از موضوع باشد.
فضائلی در پاسخ به این پرسش که برخی از پیام رهبر معظم انقلاب، به‌ویژه عبارت «نظر دیگری داشتم»، این‌گونه برداشت می‌کنند که در بحث تبعیت از ولی، باید به آنچه ایشان در قلب و نیت خود داشته‌اند عمل کرد، اظهار داشت: به نظر من، این برداشت نوعی خلط مبحث است.
اگر از ولایت‌پذیری سخن می‌گوییم، نباید دچار تفسیر به رأی شویم
وی افزود: آنچه نهایتاً ولی جامعه امضا و تأیید می‌کند، ملاک عمل است. اگر بخواهیم به‌صورت تاریخی مثال بزنیم، در ماجرای صفین هنگامی که امیرالمؤمنین(ع) به مالک اشتر دستور بازگشت دادند، مالک باید بازمی‌گشت یا نه؟ مالک که در آستانه پیروزی بود، امر مولا را پذیرفت و بازگشت. اگر می‌گفت من می‌دانم مولا چرا این دستور را داده‌اند و مسیر خود را ادامه می‌داد، قطعاً عاقبت‌به‌خیر نمی‌شد؛ چرا که برخلاف امر مولا عمل کرده بود.
عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب ادامه داد: اگر از ولایت‌پذیری سخن می‌گوییم، نباید دچار تفسیر به رأی شویم و بگوییم نیت قلبی ایشان چیز دیگری بوده است. آنچه ملاک است، تصمیم نهایی و آن چیزی است که در نهایت امضا و تأیید شده است.
فضائلی افزود: به‌ویژه اینکه رهبر معظم انقلاب در پیام خود تصریح کرده‌اند که ما منتظر تحقق شروط و تعهدات هستیم. بنابراین، امروز وظیفه همه نیروهای ولایتمدار آن است که برای تحقق این شروط تلاش کنند و این معنای ولایت‌مداری است.
وی ادامه داد: اگر بخواهیم آن تفسیر را بپذیریم، بسیاری از مسائل دچار تفسیر به رأی می‌شود و با مشکلات جدی مواجه خواهیم شد.
عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب با طرح پرسشی در این زمینه گفت: رهبر معظم انقلاب فرمودند "من نظر دیگری داشتم"، اما چه کسی می‌داند آن نظر دیگر چه بوده است؟ از کجا معلوم است که دیدگاه برخی منتقدان، همان نظر دیگری باشد که رهبر انقلاب در ذهن داشته‌اند؟
وی افزود: مخالفت با این تفاهم‌نامه، لزوماً به معنای آگاهی از نظر دیگر رهبری نیست. 
فضائلی تصریح کرد: ممکن است افرادی از آن نظر اطلاع داشته باشند، اما به‌صورت عمومی چنین اطلاعی وجود ندارد. ضمن اینکه اگر رهبر معظم انقلاب صلاح می‌دانستند، می‌توانستند آن نظر دیگر را بیان کنند، اما ظاهراً چنین مصلحتی وجود نداشته و ایشان تنها به همین مقدار بسنده کرده‌اند.
وی در ادامه دو نکته دیگر را درباره پیام رهبر معظم انقلاب مورد توجه قرار داد و گفت: نخست اینکه نگاه باید معطوف به آینده باشد؛ بازگشت به گذشته و ماندن در آن، مورد نظر نبوده و نیست.
فضائلی افزود: نکته دوم این است که از برخی اشارات این پیام می‌توان همان فرمایش امام راحل(ره) را فهمید که فرمودند: "هر چه فریاد دارید بر سر آمریکا بکشید." به نظر می‌رسد در شرایط کنونی، دشمن اصلی را رها کرده‌ایم و به جای تمرکز بر تبیین ترفندهای دشمن، هشدار نسبت به کید دشمن و هوشیاری در برابر آن، وارد مجادلات و اختلافات داخلی شده‌ایم.
وی تأکید کرد: برداشت من این است که دامن زدن به اختلافات داخلی و تبدیل این موضوع به یک نزاع سیاسی، با روح پیام‌های رهبر معظم انقلاب و تأکیدات مکرر ایشان درباره حفظ انسجام و وحدت جامعه سازگار نیست.
فضائلی در ادامه با اشاره به مرحله اجرای تفاهم‌نامه و شروط تعیین‌شده برای آن گفت: در شرایط کنونی، تکلیف مشخص است. در این تفاهم‌نامه مجموعه‌ای از شروط ذکر شده که در نهایت در قالب هفت شرط جمع‌بندی شده و رهبر معظم انقلاب نیز تصریح کردند که ما منتظر تحقق این شروط هستیم.
وی افزود: طبیعتاً همه باید مطالبه‌گر تحقق این شروط باشند و هرجا مشاهده شد که تخطی صورت می‌گیرد، یا شرطی محقق نشده و مسئولان کشور و مذاکره‌کنندگان از کنار آن عبور می‌کنند و به عدم تحقق آن تن می‌دهند، آنجا جای نقد، هشدار دادن و مطالبه‌گری است.
امروز قرار بود مذاکرات فنی آغاز شود، اما ایران در آن شرکت نکرد
عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب ادامه داد: اکنون در مرحله اجرا قرار داریم. امروز قرار بود مذاکرات فنی آغاز شود، اما ایران در آن شرکت نکرد. یکی از دلایل این مسئله، درگیری‌هایی بود که طی یکی دو شب گذشته رخ داد، اما دلیل دیگر این است که برخی از شروط باید در عمل اجرایی شوند و مسئولان منتظرند ببینند این شروط عملیاتی می‌شود یا خیر.
وی اظهار داشت: برای مثال، در موضوع پول‌های بلوکه‌شده، اگر قرار است از این منابع استفاده شود و سفارش‌هایی ثبت شود ـ که آن‌گونه که شنیده‌ام، نخستین سفارش‌ها نیز در حوزه کشاورزی نیست ـ باید مشخص شود امکان برداشت از این منابع وجود دارد یا نه. اگر امکان برداشت فراهم باشد، روشن می‌شود که توافق وارد مرحله اجرا شده است، اما اگر چنین امکانی وجود نداشته باشد، به معنای آن است که شرط مورد نظر محقق نشده است.
فضائلی افزود: بخشی از تأخیر یا توقف مذاکرات فنی نیز به همین موضوع بازمی‌گردد؛ اینکه بخش‌هایی که باید اجرایی و عملیاتی می‌شده، مورد ارزیابی قرار گیرد تا مذاکره‌کنندگان کشور اطمینان پیدا کنند که تعهدات در حال اجراست. موضوع لبنان نیز از جمله مسائل پیچیده‌ای است که به همین شکل باید مورد پیگیری قرار گیرد.
وی تأکید کرد: این شروط اکنون در حال پیگیری است و در مقابل، دشمن نیز برای جلوگیری از تحقق آن‌ها مقاومت می‌کند. اگر متن تفاهم‌نامه را مطالعه کنیم، بسیاری متعجب می‌شوند که چگونه آمریکا چنین متنی را پذیرفته است؛ زیرا در مقایسه با طرح اولیه ترامپ که مشتمل بر ۱۵ بند بود، این دو متن اساساً قابل مقایسه نیستند.
عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب خاطرنشان کرد: همان‌گونه که دشمن در بخش نظامی با شکست و سرافکندگی مواجه شد، به نظر می‌رسد در این حوزه نیز چنین وضعیتی تکرار شده و بسیاری به آن اذعان کرده‌اند. از همین رو، دشمن تلاش می‌کند در مرحله اجرا مانع تحقق تعهدات شود و به اشکال مختلف کارشکنی کند.
وی افزود: مسئولان کشور و مذاکره‌کنندگان باید با هوشیاری، جدیت و استحکام این مسیر را دنبال کنند و در کنار آن، مردم و جریان‌های سیاسی نیز باید ضمن حفظ هوشیاری نسبت به رفتار دشمن، مطالبه‌گری صحیح و مسئولانه‌ای نسبت به روند اجرای تعهدات و عملکرد مذاکره‌کنندگان داشته باشند.