یادداشت مهمان_حجت الاسلام محمد عشایری منفرد، پژوهشگر دین و نهج البلاغه، شکی وجود ندارد که «حجاب»، از ضروریات اسلام است و رعایت آن در همه حال واجب است. این نکته نیز غیرقابل تردید است که «نهی از منکر» نیز از فرائض قطعی اسلامی است. در کنار این دو واجب ارجمند شرعی، باید توجه داشت که شرکت در تجمعات شبانه نیز وجوب شرعی دارد. اهمیت این وجوب شرعی در حدی است که در پاسخی که اخیراً دفتر آیت‌الله العظمی سیستانی به یک استفتاء داده‌اند، بر تکالیف دیگری مانند جلب رضایت والدین نیز مقدّم شمرده شده است. روشن است که وجوب برگزاری تجمعات و وجوب شرکت در تجمعات با تکالیف دیگری مقارنه دارد؛ از جمله تکلیفِ حرمت طرد شرکت کنندگان، حرمت جلوگیری از پیوستن مردم به تجمعات و ....

مسأله‌ای که در این مقام بروز می‌کند این است که نهی بی‌حجابان یا بدحجابانی که در تجمعات شرکت کرده‌اند، با طرد و بیرون راندن آنان از تجمعات، ملازمه‌ی عادی قطعی دارد. در چنین فرضی، مسأله، بومی باب تزاحم می‌شود؛ تزاحمِ بین «وجوب نهی از منکر» و «حرمت طرد شرکت‌کنندگان».

باید توجه داشت که در این شرایط، احکام شرعی تجمعات، از سویی حکم مضیّق و از سوی دیگر قطعا یا احتمالا از «نهی از منکر»، مهمتر است. بدین ترتیب حکم «حرمت طرد شرکت‌کنندگان»، از باب تقدم واجب مضیق یا از باب تقدم اهم بر مهم، بر حکم «نهی از منکر» مقدم است مگر این‌که کسی بتواند نهی از منکر را به صورتی انجام بدهد که شائبه طرد و سلب انگیزه از شرکت کنندگان کنونی و شرکت‌کنندگان بعدی را نداشته باشد.

در پایان خوب است به خاطر داشته باشیم که در سپاه امیرالمؤمنین علیه‌السلام، «سوگواران عثمان» که از قضا به شیخین نیز ارادت و ایمان داشتند، در کنار «معترضان و محاصره‌کنندگان بیت عثمان» که برخی از آنها به درست یا غلط، متهم به مشارکت در قتل عثمان نیز بودند، حضور داشتند. آن روزها نه گروه اول، گروه دوم را به جهت شرکت در قتل خلیفه‌ی مقتول‌شان مذمت می‌کردند و نه گروه دوم حاضر بودند گروه اول را از گناه کبیره‌ی دلدادگی به عثمان و شیخین نهی کنند بلکه هر دو گروه با رهنمودهای امیرالمؤمنین علیه‌السلام، تمام قوایشان را بر روی دشمن اصلی یعنی معاویه متمرکز کرده بودند. حفظ انسجام سپاهی که متشکل از این دو گروه متخاصم بوده، چنان کار دشواری بوده است که متکلمان معتزلی آن را از معجزات سیاسی امیرالمؤمنین علیه‌السلام شمرده‌اند.