کارت ایرانی تنگه هرمز، بالاخره رو شد
روزنامه جوان نوشت:
پیش از آنکه جنگ حتی به هفته دوم برسد، یک واقعیت میدانی در حال خودنمایی است. در دفاع مقدس سوم، علاوه بر دنبال کردن اخبار اصابت موشکهای جمهوری اسلامی ایران و پدافند قهرمانانه سربازان میهن ایران اسلامی، پیگیری یک پدیده بیش از هرچیزی مورد توجه دنبالکنندگان اخبار اقتصاد و جنگ قرار گرفته است. مدیریت تنگه هرمز، به مثابه گیمچنجر (یا تغییر دهنده بازی)، توسط نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، کارتی است که برای اولین بار در نبرد با دشمن مورد استفاده قرار گرفته شده است. اکنون ایران در این میدان، یک گلوگاه دارد که به اندازه یک ائتلاف هزینهساز است. این تنگه همیشه شماره یک گلوگاه انرژی جهان بوده، اما این نخستین بار است که عملاً مسدود شده و هنوز راهی برای باز کردنش پیدا نشده است.
در همین چند روز، تأسیسات انرژی هدف حمله مستقیم قرار گرفتهاند، تولید در بخشهایی از منطقه کاهش یافته، قطر فورس ماژور صادرات LNG را اعلام کرده و دولتهایی در آسیا و اروپا به اقدامهای اضطراری برای صرفهجویی سوخت و برق رو آوردهاند. این رخداد حامل یک پیام واحد است. وقتی گلوگاه بسته میشود، بازار صرفاً در گرو قیمتگذاری نفت نخواهد نشست و همهچیز تغییر میکند. با این وجود، ایران با این کارت گیمچنجر خود، چگونه میتواند در اقتصاد جنگ، معادله طرف مقابل را از ادعای پیروزی نظامی به شکست ویژه اقتصادی تبدیل کند؟
تنگه هرمز از نظر جغرافیا یک نوار باریک آب میان ایران و امارات است. این تنگه ستون فقرات جریان انرژی و مشتقات آن است. درحال حاضر بیش از ۲۰ درصد نفت جهان و حدود ۲۰ درصد گاز طبیعی مایع دریابرد از این مسیر عبور میکند و علاوه بر آن، حدود ۳۰ درصد کود شیمیایی دریابرد و سهم رو به رشدی از ترافیک کانتینری نیز وابسته به همین آبراه است. البته اهمیت هرمز فقط در حجم عبور نیست. این تنگه به نوعی جایگزین مؤثر و قابل اتکایی ندارد. سایمون جانسون، اقتصاددان MIT و برنده نوبل اقتصاد ۲۰۲۴، تصریح میکند که عبور روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت به نحوی است که در جهان بستر دیگری وجود ندارد که بتواند این شکاف را به شکل بادوام پر کند. این جمله، به زبان ساده یعنی قیمتها اگر درحال رکورد زدن باشند، دلیلش صرفاً هیجان نیست؛ دلیلش این است که بازار میفهمد جایگزین فوری در مقیاس ۲۰ میلیون بشکه وجود ندارد. همین نگاه است که موریس اوبستفلد، اقتصاددان ارشد پیشین صندوق بینالمللی پول را به جمعبندی تلخ رسانده است. به گفته اوبستفلد، سناریوی کابوسوارِ بازدارنده برای امریکا همین بود که ایران هرمز را ببندد و اکنون جهان داخل همان سناریو قرار گرفته است.
******
پشت پرده عصبانیت ترامپ از مردم ایران چیست؟
سایت جهاننیوز نوشت:
رئیس جمهور آمریکا در روزهای اخیر بر شدت تهدیدات صریح خود علیه مردم ایران افزوده است. او علنا مردم ایران را ملت ترور می خواند و از تحمیل بهای سنگینی به آنها حرف می زند. این تهدیدات با افزایش حملات هوایی دشمنان علیه اهداف غیرنظامی در کشورمان نیز همراه شده است. آنچه واضح است عصبانیت ترامپ از مردم ایران ریشه در دست کم ۴ مولفه دارد:
اول اینکه حضور گسترده مردم ایران در میدان؛ تا حد زیادی برخلاف تصورات و توهمات رئیس جمهور آمریکا و صهیونیستها بود. اکنون دشمن به انتقام جویی صریح از مردم ایران روی آورده است.
دوم اینکه دشمن تداوم جنگ را به ضرر خود می بیند اما ایران به خواست مردم در نبرد تا تنبیه متجاوزان راسخ است. دشمن با بمباران اهداف غیرنظامی می خواهد ایران را برای پایان دادن به جنگ تحت فشار قرار دهد.
نکته سوم اینکه دشمن با تشدید حملات علیه غیرنظامیان به زعم خود سعی دارد راه را برای آشوب طلبان در داخل خاک کشور باز کند.
مسأله چهارم اینکه دشمن سعی دارد با ایجاد ارعاب، صفوف مردم را به زعم خود درهم شکند و اعتماد به نفس و اتحاد ملی روزافزون ایرانیان جلوگیری کند.
******
قرائت اصلاحطلبانه از نخستین پیام رهبر انقلاب اسلامی
روزنامه آرمانامروز نوشت:
نقشآفرینی در عرصههای مختلف اجتماعی، سیاسی، تربیتی و فرهنگی هم هست. از این هم باز میتوانم یک قرائت اصلاحطلبانه داشته باشم؛ به این معنا که باید مردم به رسمیت شناخته شوند و در عرصههای مختلف اجتماعی و سیاسی نقشآفرین باشند. دبیرکل پیشین انجمن اسلامی مدرسین دانشگاهها با تأکید بر اینکه میشود یک قرائت و روایت اصلاحطلبانه از چند بخش نخستین پیام رهبر انقلاب اسلامی داشت، گفت: این بخشها از این پیام نخستین را میتوانیم به فال نیک بگیریم؛ برای اینکه به نوعی امیدوار شویم به اینکه بر خلاف چیزی که فعلا در رسانه رسمی القاء میشود که فقط یک طیف و قشر خاص و در واقع یک برش محدودی از ملت را نمایش میدهد، این تکثر به رسمیت شناخته شود و دیگر هم اینکه این ملت متکثر امکان نقشآفرینی بیشتری در همه عرصههای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی داشته باشد.
محمود صادقی در تحلیل نخستین پیام عمومی رهبر انقلاب اسلامی، به خبرنگار جماران گفت: انتشار این پیام بعد از چند روز انتظار یک اقدام و تحول به جلو ارزیابی میشود. به هر حال این پیام یک ادبیات نسبتا متفاوت از رهبر شهید، اما همان گفتمان را دارد. یعنی گفتمان انقلابی و تکیه بر عناصر مقاومت و ایستادگی در برابر دشمنان؛ توأم با یک بار عرفانی و قدسی که با زیارت خاصه امام زمان(عج) شروع میشود و در خاتمه هم با استعانت از خدا و توسل به ائمه(ع) پایان پیدا میکند و در واقع به نوعی روح قدسی در این پیام موج میزند و مقداری بار عاطفی، احساسی، فروتنانه و اظهار خضوع هم در برابر مردم و هم نسبت به امام خمینی(س) و رهبر شهید در این پیام هست.
نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه در قسمتی از پیام ایشان آمده است «باید در وحدت بین آحاد و اقشار ملت – که معمولا در مواقع مضیقه نمود خاصی پیدا میکند – خدشه وارد نشود»، اظهار دارد: به نظرم این بخش اهمیت خیلی خاصی دارد و حتی میشود یک قرائت و روایت اصلاحطلبانه از این بخش به دست داد. میفرمایند «این امر با صرف نظر کردن از نقاط مورد اختلاف تحصیل خواهد شد»، به نظر من معنایش «وحدت در عین کثرت» است.
وی تصریح کرد: به هر حال ممکن است یک نگاه به وحدت این باشد که هیچگونه تکثری در آن نباشد و همه بدون تنوع، اختلاف و تکثر در یک چیزی ذوب شوند؛ اما این نگاه میگوید نقاط اختلاف وجود دارد و باید آنها را به رسمیت شناخت.
صادقی افزود: اینکه فرمودند «حضور مردم در موارد غیر از جنگ هم باید حفظ شود» هم به نظرم از این بابت مهم است که مردم فقط برای روزهای سخت نیستند و نقشآفرینی مردم فقط محدود به روزها و شبهای جنگ نیست. اینها حتما مهم است اما نقشآفرینی در عرصههای مختلف اجتماعی، سیاسی، تربیتی و فرهنگی هم هست. از این هم باز میتوانم یک قرائت اصلاحطلبانه داشته باشم؛ به این معنا که باید مردم به رسمیت شناخته شوند و در عرصههای مختلف اجتماعی و سیاسی نقشآفرین باشند. ممکن است مخاطب برداشتهای مختلفی از این نقشآفرینی داشته باشد، ولی من چنین برداشتی میتوانم داشته باشم که در واقع مردم در همه عرصهها از جمله عرصه سیاسی و انتخابات تعیینکننده هستند.
وی با اشاره به مطرح شدن بحث جمهوریت در نخستین عمومی آیتالله سید مجتبی خامنهای، اظهار داشت: این بخشها از این پیام نخستین را میتوانیم به فال نیک بگیریم؛ برای اینکه به نوعی امیدوار شویم به اینکه بر خلاف چیزی که فعلا در رسانه رسمی القاء میشود که فقط یک طیف و قشر خاص و در واقع یک برش محدودی از ملت را نمایش میدهد، این تکثر به رسمیت شناخته شود و دیگر هم اینکه این ملت متکثر امکان نقشآفرینی بیشتری در همه عرصههای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی داشته باشد.
******
بستر تلگرام و واتساپ دارای ابزار جاسوسی است/ ردیابی مکانهای خاص و فرماندهان کشور با این ابزار صورت گرفته است
نماینده مجلس میگوید که ردیابی مکانهای خاص و فرماندهان کشور از طریق ابزارهایی نظیر واتساپ و تلگرام صورت گرفته است.
علیرضا سلیمی در گفتوگو با ایلنا، درباره مسئله قطعی اینترنت در کشور گفت: «همان طور که میدانید در کشور جنگ وجود دارد؛ اینترنت بهطور کامل قطع نشده و شبکه داخلی همچنان فعال است و علت این قضیه کاملا روشن است. بستر تلگرام و واتساپ دارای ابزار جاسوسی است. ردیابی مکانهای خاص و فرماندهان کشور از طریق این ابزار صورت گرفته است. نکته بعدی این است که این شبکهها تبدیل به اتاق فرماندهی برای دشمن شده است. مشکل از خود سرویسهایی مانند تلگرام و واتساپ است، مشکل از ما نیست».
وی تاکید کرد: «در تلگرام و واتساپ قواعدی در سطح جهانی حاکم هستند، در ایران نباید استثنا شوند. ما میگوییم هر فعالیتی که در همه دنیا وجود دارد، اینجا هم باید حاکم باشد، اینها میگویند خیر، ایران هرج و مرج باشد و هرچی دلمان میخواهیم بگذاریم و هر شایعهای میخواهیم درست کنیم، در صورتی که بحث ما قواعد و قوانین است».
سلیمی بیان کرد: «تلگرام و یا واتساپ بالاخره یک ابزار برای سوءاستفاده و جاسوسی دشمن شدهاند. آیا در زمان جنگ، به جاسوسان فرصت عرضاندام داده میشود؟ خیر. کدام کشوری در زمان جنگ به جاسوس فرصت میدهد؟ این موضوع در هیچ کشوری پذیرفته نیست. به کشور قطر نگاه کنید، امروز ۳۰۰ نفر را به خاطر اینکه از محلهایی که مورد اصابت موشک قرار گرفتهاند فیلم گرفتند، دستگیر کردهاند، بنابراین این قواعدی است که در همه کشورها وجود دارد».
این عضو کمیسیون صنایع و معادن گفت: «چهل کشور به ما حمله کردهاند و دست به دست هم دادهاند؛ آن وقت ما نباید اقدامات لازم برای مدیریت توطئههای دشمن در زمان جنگ که ضروری است را انجام دهیم؟ امروز از ابزارهایی مانند جیپیاس و فناوریهای مشابه، بهعنوان سلاح توسط دشمن استفاده میشوند و این امر نشاندهنده اهمیت مدیریت امنیت دیجیتال کشور است».
وی تاکید کرد: «ما مخالفتی با اینها نداریم اما حکمرانی فضای مجازی در کشور یک اصل است که باید به آن پایبند باشیم. موضوع اصلی این است، متاسفانه برخی آدرس غلط میدهند بنابراین موضوع اصلی دو محور دارد؛ یک، تکمیل شبکه ملی؛ دو، حکمرانی مناسب در فضای مجازی، مشابه سایر کشورها».
******
جنگ چه زمانی تمام میشود؟
روزنامه فرهیختگان نوشت:
یکی از وجوه اهمیت اولین پیام حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای، ترسیم سیاستهای ایران در جبهه دفاع از خود مقابل جنگی است که آمریکا و اسرائیل به راه انداختهاند. ما البته مشغول دفاع هستیم و نه تجاوز به کشور دیگر؛ و سیاست دفاع هم در جمهوری اسلامی روشن است. با این حال جزئیات آن و نیز نحوه ادامه آن طبعاً متغیر خواهد بود. بیراه هم نیست که بگوییم یکی از دلایل انتظار برای شنیدن پیام ایشان، آگاهی یافتن از سیاست ایران در قبال ادامه دفاع از زبان فرماندهی کل قوا بود، آن هم پس از بیش از یک هفته فقدان فرماندهی کل قوا. در سطوری از پیام ایشان سیاست کلی ایران تبیین شد و دوست و دشمن آنچه را باید درمییافتند، دریافتند. آغاز بخشهای مرتبط با جنگ، تشکر از رزمندگان و نیروهای مسلح ایران بود و تأکید بر اینکه خواست تودههای مردم همین دفاع مؤثر است؛ هم مؤثر و هم پشیمانکننده.
این پشیمانکنندگی دفاع در ادامه آنچه از جنگ میگذرد، مهم است. جنگ تا چه زمانی ادامه مییابد؟ این سؤال مهم خیلیهاست؛ اما جواب آن تاریخ تقویمی نیست که مثلاً بشود گفت روز چندم از فلان ماه جنگ تمام میشود. جنگ وقتی تمام میشود که طرف مقابل آموخته باشد که هر از چند ماهی نمیتواند و نباید تسلیحات نظامیاش را بر سر مردم ایران آوار کند. لذا یکی از ویژگیهای زمانی که جنگ میتواند به نقطه پایان برسد، این است که طرف مقابل از آنچه کرده نادم باشد، یعنی آنقدر آسیب دیده باشد و آنقدر از ما مقاومت و پیروزی دیده باشد که بداند راه را اشتباه آمده است و از توهم سیطره بر ایران و تجزیه کشور ما خارج شود. وگرنه که هر چند ماهی یکبار میخواهد به ایران حمله کند و...
در ادامه پیام حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای، بر بستن تنگه هرمز تأکید شده است؛ ابزاری که ایران سالها آن را در اختیار داشت و علیرغم پنج دهه تحریم اقتصادی از سوی غرب و فشار اقتصادی بر ملت، با خویشتنداری فوقالعاده خود، از آن استفاده نکرد. اکنون اما دو هفته است این تنگه را کنترل میکند و چندین نفتکش به دلیل تخطی از دستورات هدف قرار گرفتهاند. در پیام مذکور روشن شد که ایران این سیاست را ادامه میدهد و قصدی برای تجدیدنظر در این تصمیم خود ندارد. حتی در ادامه همین بخش میبینیم که آیتالله سید مجتبی خامنهای از سیاست دیگر ایران، گرچه در هاله ابهام، پردهبرداری میکند و آن هم «گشودن جبهههای جدید» در جنگ است. جبهههایی که به فرموده ایشان «دشمن در آن تجربه ناچیزی دارد و بهشدت در آن آسیبپذیر خواهد بود.»
آنچنان که در پیام ایشان آمده، مطالعات این کار انجام شده و فعالسازی آن هم در صورت استمرار جنگ و البته با رعایت مصالح مردم ایران انجام خواهد گرفت. بخشی از پیام فرماندهی کل قوا هم پیرامون اطمینان به مردم بابت خونخواهی شهدای ماست، چه خون رهبر شهید و چه فرماندهان و چه همه آحاد مردم و در این بخش بر حساسیت بیشتر به خون کودکان و اطفال تأکید دارند. دهها کودک ایرانی قربانی نظامیان تروریست اسرائیل و آمریکا شدهاند و خونخواهی آنها بر عهده ایران است، گرچه بخشی از آن تاکنون انجام شده است.
******
چرا مخاطب اینترنشنال به مرور استقلال خود را از دست می دهد
خبرگزاری فارس نوشت:
آیا تا به حال برایتان پیش آمده که با دیدن یک خبر یا ویدیو، ناگهان احساس ترس، عصبانیت یا نفرت شدیدی پیدا کنید و بدون اینکه فکر کنید، آن را با دیگران به اشتراک بگذارید؟ اگر پاسخ شما مثبت است، بدانید که تنها نیستید. این دقیقاً همان ترفندی است که برخی رسانهها مانند اینترنشنال برای جذب و تأثیرگذاری بر مخاطبان خود از آن استفاده میکنند. اما سوال اینجاست: چرا این اتفاق میافتد و چگونه میتواند باعث کاهش توانایی تفکر و تعقل در مخاطبان شود؟ برای پاسخ به این سوال، باید نگاهی به ساختار مغز انسان بیندازیم. مطالعات علوم اعصاب (نورولوژی) نشان میدهد که مغز انسان از دو بخش اصلی تشکیل شده است:
1. مغز اولیه (سیستم یک): این بخش که گاهی به آن "مغز احساسی" یا "مغز بقا محور" هم گفته میشود، وظیفه محافظت از ما در برابر خطرات را بر عهده دارد. این مغز بین انسان و حیوان مشترک است و به صورت خودکار و غریزی عمل میکند. وقتی با یک خطر روبرو میشوید، این مغز است که بدون فکر کردن، فرمان "جنگ یا گریز" را صادر میکند. پردازشهای این مغز بسیار سریع (کمتر از ۳ ثانیه) و اغلب احساسی هستند.
2. مغز عقلانی (سیستم دو): این بخش پیشرفتهتر مغز است که با تفکر، تجربه و آموزش رشد میکند. اینجا جایی است که استدلال، تحلیل، تفکر انتقادی و تصمیمگیری منطقی انجام میشود. بر خلاف مغز اولیه، مغز عقلانی کندتر عمل میکند و نیاز به زمان و تمرکز دارد.
رسانههایی مانند اینترنشنال به خوبی میدانند که برای تأثیرگذاری بر مخاطب، نیازی به ارائه استدلالهای منطقی یا حقایق مستند ندارند. کافی است که بتوانند مغز اولیه مخاطب را تحریک کنند. چگونه؟ با ایجاد احساسات قوی مانند ترس، اضطراب، خشم یا نفرت. وقتی شما یک خبر یا تصویر ترسناک میبینید، مغز اولیه شما بلافاصله فعال میشود و تمام توجه و انرژی مغز را به سمت خود جلب میکند. در این حالت، مغز عقلانی شما عملاً "خاموش" میشود و دیگر توانایی تحلیل منطقی و تفکر انتقادی را ندارد. شما در این لحظه آمادهاید تا هر چیزی را که به شما گفته میشود، بدون چون و چرا بپذیرید، حتی اگر آن چیز یک دروغ بزرگ و غیرقابل باور باشد.
نتیجه این فرآیند چیست؟ مخاطبان این رسانهها به تدریج توانایی تفکر مستقل و انتقادی خود را از دست میدهند. آنها دیگر استدلال نمیکنند، سوال نمیپرسند و به دنبال حقیقت نمیگردند. در عوض، صرفاً آنچه را که رسانه مورد نظرشان به آنها دیکته میکند، تکرار میکنند. به همین دلیل است که شبهات و حرفهای مخاطبان این رسانهها اغلب تکراری و کلیشهای است. آنها مانند ماشینی عمل میکنند که یک نوار تکراری را پخش میکند، بدون اینکه ذرهای از خود خلاقیت یا تفکر نشان دهند.
یکی از نکات کلیدی در این فرآیند، تمایل ذاتی انسان به شنیدن چیزهایی است که با باورها و احساساتش هماهنگ است. رسانهها با تحریک احساسات منفی مانند نفرت از یک فرد، گروه یا ایده، ابتدا یک "دشمن" ساخته و سپس مخاطب را در موقعیتی قرار میدهند که هر حرفی علیه آن دشمن را باور کند، حتی اگر آن حرف کاملاً بیاساس باشد. اینجاست که دروغهای بزرگ و کوچک به راحتی توسط مخاطب پذیرفته میشود. رشد عقلی و انسانی در گرو تفکر، شنیدن استدلالهای مختلف و به کارگیری تفکر انتقادی است.
******
رضایی : تنگه هرمز فعلا باز نخواهد شد/ هیچ ناو آمریکایی حق ورود به خلیج فارس را ندارد
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و فرمانده سابق سپاه تاکید کرد که تنگه هرمز فعلا باز نخواهد شد.
سرلشکر محسن رضایی، در حاشیه مراسم تشییع پیکر دریاسالار شهید شمخانی، در گفت و گو با خبرگزاری دانشجو اظهار داشت: «حضور آمریکا در خلیج فارس عامل اصلی ناامنیهای ۵۰ سال اخیر است؛ بدون خروج آمریکا از خلیج فارس و کنترل تنگه هرمز به دست خود کشورهای منطقه و کشور عمان که دو طرف این تنگه هستیم امکان ندارد امنیت به وجود بیاید».
وی افزود: «پایان جنگ هم در دست ماست؛ ما زمانی به پایان جنگ نگاه میکنیم که اولاً تمام خسارات خود را از آمریکا بگیریم ثانیاً به یک تضمین ۱۰۰ باید از آینده برسیم که آن هم بدون خروج آمریکا از خلیج فارس امکانپذیر نیست؛ بنابراین شرط دوم خروج آمریکا از خلیج فارس است».
******
نامزدهای مطرح در جلسه مجلس خبرگان
سایت عصر ایران نوشت:
قبل از رأی گیری در مجلس خبرگان برای تعیین رهبری، یک استمزاج اولیه (نظرخواهی مقدماتی) در میان اعضا صورت گرفت که چه کسانی را برای رهبری مد نظر دارند؟ یک منبع آگاه در گفتوگو با عصر ایران با اعلام این مطلب در رابطه با روند طرح نامها در جریان بررسی رهبری در مجلس خبرگان رهبری اظهار کرد: «قبل از جلسه اصلی از همه اعضا پرسیده شده که از نظر آنها چه کسانی مطرح هستند و اعضا هم نظر خود را به صورت کتبی نوشتند و ارائه دادند».
وی که از خبرنگار عصر ایران خواست فعلا نامش در خبر آورده نشود افزود: «در همان استمزاج اولیه که انجام شد آقای سید مجتبی خامنهای ۵۱ رأی آورد».
این منبع آگاه ادامه داد: «در همان مرحله همچنین آقای حسن روحانی و آقای سیدحسن خمینی هم مطرح بوده است اما آقای روحانی یک رأی و آقای خمینی سه رأی آوردند و لذا از گزینه های رهبری حذف شدند».
این منبع آگاه در ادامه در پاسخ به پرسشی درباره طرح نام روحانی در این روند گفت: «تا جایی که مطلعم با آقای روحانی موضوع رهبری را مطرح نکردند».
