شیرآلات یکی از پرکاربردترین اجزای هر خانه هستند؛ از آشپزخانه گرفته تا سرویس بهداشتی و حمام، روزانه بارها با آن‌ها سر و کار داریم. با این حال، تماس مداوم با آب، مواد شوینده، صابون، بخار و املاح معدنی باعث می‌شود به‌مرور زمان روی سطح شیرآلات لکه‌های سفید آهکی، جای انگشت و حتی جرم‌های سخت ایجاد شوند. این لکه ها نه تنها زیبایی فضا را کاهش می‌دهند، بلکه اگر به‌موقع به آن ها رسیدگی نشود، ممکن است به شکل رسوب ماندگار شوند.

خبر خوب این است که با رعایت چند اصل ساده و استفاده از روش‌های درست، می‌توان تمیز کردن شیرآلات را به کاری سریع، کم‌هزینه و مؤثر تبدیل کرد و دوباره شیرآلات را مثل روز اول برق انداخت. در این مقاله، به‌طور کامل و مرحله‌به‌مرحله، بهترین روش‌های خانگی و اصولی برای برق انداختن شیرآلات، حذف رسوب، جلوگیری از کدر شدن و نگهداری صحیح از آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

شناخت انواع لکه‌ها و آلودگی‌های روی شیرآلات

برای انتخاب روش مناسب تمیزکاری، ابتدا باید بدانیم با چه نوع آلودگی‌هایی مواجه هستیم:

• رسوب آهکی (لکه‌های سفید یا خاکستری): ناشی از املاح موجود در آب، به‌ویژه در مناطقی با آب سخت.
• لکه‌های آب خشک‌شده: قطره‌های آب که پس از تبخیر، آثار کدر روی سطح باقی می‌گذارند.
• چربی و اثر انگشت: به‌ویژه در آشپزخانه‌ها شایع است و تمیز کردن آن نیاز به چربی زدایی مانند صابون یا مایع ظرفشویی دارد.
• جرم صابون و مواد شوینده: در شیرآلات حمام و روشویی بیشتر دیده می‌شود و به راحتی پاک می شوند.
• تیرگی یا سیاهی آبکاری شیرآلات: ناشی از استفاده نادرست از مواد شیمیایی قوی یا اسکاچ‌های زبر.

شناخت این موارد کمک می‌کند تا روش درست برق انداختن شیرآلات را انتخاب کنید و از آسیب ناخواسته جلوگیری شود.

تمیز کردن و برق انداختن شیرآلات

طبیعی است که همه‌ی افراد نسبت به تمیز و براق ماندن شیرآلات منزل خود حساس باشند. ساده ترین راه برای تمیز کردن شیرآلات، خشک کردن آنها با دستمال نخی در پایان روز است تا اثر لکه های آب بر روی آنها نماند و در بلند مدت تشکیل رسوب ندهد. همچنین توجه داشته باشید که برای تمیز کردن شیر آلات هرگز از محلول‌های اسیدی و صنعتی استفاده نکنید. روش‌های مختلفی که برای تمیز کردن شیرآلات وجود دارد که عبارت است از:

• برای جلوگیری از تجمع رسوب می توانید شیرآلات خود را در بازه های زمانی کوتاه مدت با آب خالی شستشو دهید و خشک کنید.
• در صورت عدم تجمع رسوب شدید، روش راحت‌تر  و سریع تر استفاده از آب و صابون ، مایع ظرفشویی یا خمیر دندان برای شستشوی شیرآلات است.
• می توانید به کمک پنبه، اسپری و حوله سطح شیرآلات را آغشته به پاک کننده های طبیعی مانند جوش شیرین و سرکه سفید کنید، بعد از گذشت 10 تا 15 دقیقه با مسواک نرم شتستشو داده و سپس آبکشی نمایید.

این روش ها برای تمیز کردن شیرآلات با هر نوع آبکاری مناسب است. وقتی می‌توان با روش‌های ساده‌‌ فوق نسبت به تمیزی شیرآلات اقدام کرد، چرا باید از محلول‌های اسیدی استفاده کرد؟ به علاوه اگر نسبت به لکه های انگشت و آب حساس هستید، انتخاب نوع مات شیرآلات در آسایش شما بسیار موثر خواهد بود چرا که به این آسانی لکه ها را نشان نمی دهند.

روش پایه و روزمره تمیز کردن شیرآلات (مناسب استفاده هفتگی)

اگر بر روی شیرآلات شما فقط کمی لکه آب یا اثر انگشت وجود دارد و هنوز جرم و رسوب سنگین نگرفته‌اند، تمیز کردن شیرآلات با مایع ظرفشویی و خشک کردن آن ساده بهترین گزینه است:

1. مرطوب کردن سطح شیرآلات: با یک دستمال مرطوب یا اسپری آب گرم، سطح شیر را کمی خیس کنید.
2. استفاده از مایع ظرفشویی ملایم: چند قطره مایع ظرفشویی روی پارچه بریزید و به‌آرامی روی بدنه شیر بکشید.
3. تمیز کردن نواحی کمتر در دسترس: اطراف پایه شیر، زیر اهرم و محل اتصال خروجی آب را با مسواک نرم تمیز کنید.
4. آبکشی با دستمال مرطوب یا آب: مواد شوینده را با پارچه مرطوب یا آب پاک کنید تا اثری باقی نماند.
5. خشک کردن و برق انداختن: در پایان، با دستمال خشک و تمیز سطح شیر را پولیش کنید تا براق شود.

این روش ساده، اگر هفته‌ای یک تا دو بار انجام شود، مانع از تشکیل رسوبات سخت و کدر شدن شیرآلات می‌شود.

روش خانگی برق انداختن شیرآلات با سرکه

سرکه سفید یکی از بهترین و ایمن‌ترین مواد طبیعی برای حل کردن رسوبات آهکی است و نقش کلیدی در تمیز کردن شیرآلات دارد:

1. آغشته کردن شیرآلات به سرکه: یک دستمال یا حوله نخی را به سرکه سفید آغشته کنید یا با اسپری سرکه سفید را در سطح شیر پخش کنید.
2. پوشاندن سطح رسوب‌گرفته: پارچه را دور بدنه شیر، اطراف خروجی آب و قسمت‌های جرم‌گرفته بپیچید.
3. زمان انتظار (۲۰ تا ۴۵ دقیقه): بگذارید سرکه روی سطح بماند تا رسوبات نرم شوند. برای جرم‌های قدیمی، زمان را به یک ساعت افزایش دهید.
4. تمیزکاری با مسواک نرم: پارچه را بردارید و با مسواک نرم، باقی‌مانده جرم‌ها را به‌آرامی پاک کنید.
5. آبکشی کامل: سطح شیر را با آب گرم بشویید یا با دستمال مرطوب پاک کنید.
6. خشک کردن و براق‌سازی: با دستمال خشک، شیر را برق بیندازید.

این روش یکی از مؤثرترین راه‌ها برای برق انداختن شیرآلات بدون آسیب به آبکاری است.

روش خانگی تمیز کردن شیرآلات با جوش شیرین و سرکه از جرم‌های سرسخت

اگر رسوبات بسیار قدیمی و ضخیم باشند، تمیز کردن شیرآلات با جوش شیرین و سرکه می‌تواند قدرت پاک‌کنندگی بیشتری ایجاد کند:

1. تهیه خمیر جوش شیرین: مقداری جوش شیرین را با چند قطره آب مخلوط کنید تا خمیر غلیظی به دست آید.
2. مالیدن خمیر روی نقاط جرم‌دار: خمیر را روی نواحی رسوب دار شیر بمالید.
3. اسپری یا ریختن سرکه روی خمیر: چند قطره سرکه روی خمیر بریزید تا واکنش کف‌آلود ایجاد شود.
4. زمان انتظار (۱۰ تا ۱۵ دقیقه): اجازه دهید این ترکیب روی سطح باقی بماند.
5. سایش ملایم با مسواک نرم: به‌آرامی جرم‌ها را با مسواک پاک کنید.
6. شست‌وشو و خشک کردن: سطح شیرآلات را با آب بشویید و سپس خشک کنید.

این روش برای شیرآلاتی که مدت‌ها تمیز نشده‌اند و جرم و رسوب شدید گرفته اند بسیار مؤثر است.

تمیز کردن پرلاتور (آبفشان) شیرآلات به‌صورت مرحله‌به‌مرحله

یکی از نقاطی که بیشترین رسوب را می‌گیرد اما کمتر دیده و اثر آن بیشتر حس می‌شود، پرلاتور یا آبفشان است؛ همان قطعه کوچک توری‌شکل در انتهای خروجی شیر. گرفتگی پرلاتور علاوه بر ظاهر بد، باعث کاهش فشار آب و پاشش نامنظم می‌شود. برای تمیز کردن پرلاتور به روش زیر عمل کنید:

1. باز کردن پرلاتور: با دست یا آچار مناسب (با محافظ پارچه‌ای)، پرلاتور را خلاف جهت عقربه‌های ساعت بپیچانید و باز کنید.
2. خیساندن در سرکه: پرلاتور  را ۳۰ تا ۶۰ دقیقه در سرکه سفید قرار دهید.
3. تمیزکاری با مسواک نرم: پس از نرم شدن رسوبات، آن‌ها را با مسواک پاک کنید.
4. آبکشی و بستن مجدد:پرلاتور را بشویید و دوباره در جای خود ببندید.

این کار نه‌تنها باعث برق انداختن شیرآلات می‌شود، بلکه عملکرد آن‌ها را نیز بهبود می‌دهد.

روش برق انداختن شیرآلات با روغن زیتون یا گلیسیرین

بعد از تمیزکاری، اگر بخواهید درخشش بیشتری ایجاد کنید، می‌توانید از روغن‌های طبیعی استفاده کنید:

1. چند قطره روغن زیتون یا گلیسیرین روی پارچه نرم بریزید.
2. روی سطح شیر بکشید تا یک لایه نازک ایجاد شود.
3. با پارچه نخی خشک دیگر پولیش کنید.

این کار باعث براق شدن شیرآلات و کاهش جذب لکه آب در دفعات بعد می‌شود.

چرا تمیز کردن منظم شیرآلات اهمیت دارد؟

قبل از شرح روش‌های تمیز کردن و برق انداختن شیرآلات، بهتر است بدانیم چرا تمیزکاری منظم شیرآلات اهمیت زیادی دارد:

1. حفظ زیبایی و درخشش فضا: شیرآلات براق و تمیز، نقش مهمی در ظاهر آشپزخانه و سرویس بهداشتی دارند و جلوه کلی فضا را ارتقا می‌دهند.
2. جلوگیری از آسیب به آبکاری: رسوبات آهکی و مواد شوینده قوی در صورت باقی ماندن طولانی‌مدت، به لایه آبکاری آسیب می‌زنند و باعث پوسته‌پوسته شدن یا کدر شدن دائمی می‌شوند. پس بهتر است شیرآلات را در کوتاه مدت با مواد طبیعی تمیز کنید.
3. بهبود عملکرد شیرآلات: تمیزکاری اصولی باعث می‌شود قطعاتی مانند پرلاتور دچار گرفتگی نشوند و عملکرد دقیق خود را حفظ کنند.

به همین دلیل، تمیز کردن شیرآلات فقط یک کار زیبایی‌شناسانه نیست، بلکه بخشی از نگهداری صحیح تجهیزات و لوازم خانه محسوب می‌شود.

نکات پایانی در مورد تمیز کردن شیرآلات

• برای تمیز کردن شیرآلات هرگز از سیم ظرفشویی و یا اسکاچ های زبر استفاده نکنید. این برس های زبر باعث ایجاد خراش در سطح آبکاری و آسیب پذیر شدن لایه آبکاری از ناحیه همین خراش ها می شود.
• دستکش لاستیکی بلند بپوشید. آنها از پوست شما در برابر مواد شیمیایی و حتی طبیعی محافظت می کنند.

آسیب به آبکاری در زمان تمیز کردن شیرآلات

برای جلوگیری از آسیب به آبکاری شیرآلات، از این اشتباهات پرهیز کنید:

• استفاده از سیم ظرفشویی یا اسکاچ زبر
• استفاده از جوهرنمک یا سفیدکننده‌های قوی
• شست‌وشو بدون خشک کردن نهایی
• فشار بیش از حد هنگام پاک کردن

رعایت این نکات ساده، عمر زیبایی ظاهری شیرآلات را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

در مجموع می توان گفت مواد اسیدی و بازی به تمام شیرآلات با هر جنس و نوع آبکاری آسیب وارد می کنند. در صورتی که لایه آبکاری خورده شود و لایه زیرین نمایان گردد، به دلیل تفاوت رنگ لایه آبکاری و مواد تشکیل دهنده شیرآلات (معمولاً آلیاژ شمش برنج) شیرآلات ظاهری دو رنگ پیدا می کنند که بعضی آن را با لکه قابل پاک شدن اشتباه می گیرند.

در صورتی که جنس شیرآلات از استیل باکفیت و گرید بالا باشد و لایه آبکاری استیل ضد زنگ سطحی در اثر تماس با مواد خورنده از بین برود، چون لایه زیرین نیز استیل با کیفیت است احتمالاً این تفاوت رنگ چندان خود را نشان نمی دهد.  البته، این به معنای کاملاً یکدست بودن سطح شیرآلات آسیب دیده نیست و با بررسی دقیق خوردگی احتمالاً به چشم می آید. بآبد هر چه استیل کیفیت پایین تری داشته باشد از بین رفتن لایه های رویی و نمایان شدن لایه های زیرین سریع تر رخ می دهد. به همین ترتیب، استیل بی کیفیت لایه های زیرین نیز با هوا واکنش نشان داده و به رنگ سیاه در می آید. در این حالت، با پاک کردن سیاهی می توانید برای مدتی کوتاه شیرآلاتی با رنگ یکدست داشته باشید امّا به محض واکنش مجدد آن لایه با هوا سیاهی دوباره ظاهر می شود.

جمع‌بندی؛ چگونه شیرآلات را همیشه مثل روز اول نگه داریم؟

همانطور که در بخش وبلاگ شرکت شیرآلات کاویان هم افزا نیز آورده شده است، تمیز کردن شیرآلات اگر به‌صورت منظم، اصولی و با مواد مناسب انجام شود، کاری ساده، سریع و کم‌هزینه است. شست‌وشوی ملایم هفتگی با مایع ظرفشویی، رسوب‌زدایی با سرکه و جوش شیرین و خشک کردن بعد از هر استفاده مهم‌ترین رازهای حفظ درخشش و زیبایی شیرآلات هستند. اگر این روش‌ها را در برنامه نظافت خانه خود قرار دهید، دیگر نیازی به مواد شیمیایی قوی یا تعویض زودهنگام شیرآلات نخواهید داشت و احتمال ایجاد آسیب به آبکاری شیرآلات نیز از بین می رود. علاوه بر این، همیشه شیرآلاتی خواهید داشت که نه‌تنها ظاهر آشپزخانه و حمام را ارتقا می‌دهند، بلکه عملکرد بهتر و عمر طولانی‌تری نیز خواهند داشت.