شرایط جغرافیایی و آب و هوایی کرمانشاه باعث شده تا همواره در طول ادوار مختلف تاریخی مورد توجه قرار گیرد. وجود کوه های سربه فلک کشیده، جنگل های انبوه، رودخانه و سراب های پرآب، دشت های وسیع حاصلخیر، طبیعت چشم نواز، روستاهایی با معماری سنتی، مردمانی با فرهنگ و آداب و رسوم غنی، جاذبههای تاریخی برجسته و مهم، یادمانهای دفاع مقدس، تنوع خوراکها و غذاها و صنایع دستی زیبا و بومی همه باعث شده تا کرمانشاه به استانی سرشار از جاذبههای گردشگری برای هر سلیقه ای تبدیل شود.
اورامانات ثبت جهانی شده است
منطقه ثبت جهانی شده اورامانات در استان کرمانشاه چهار شهرستان را در بر میگیرد که هرکدام از آنها دنیایی از زیبایی ها را در خود دارند و میتوانند به عنوان مقصدی جذاب برای گردشگران تبدیل شوند، اما متاسفانه در سالهای اخیر تنها چند روستای این منطقه به مقصد گردشگری تبدیل شدهاند.
منطقه ثبت جهانی شده اورامانات در کرمانشاه، منطقهای کوهستانی با کوههای بلند، روستاهایی کهن با بافت پلکانی و معماری سنتی و مردمانی میهماننواز و خونگرم است که هرساله گردشگران زیادی از آن بازدید میکنند.
در این منطقه، علاوه بر جاذبههای طبیعی چشم نواز، روستاهایی وجود دارد که به واسطه معماری سنتی و بافت پلکانی و زیباییهای بی حد و اندازه خود در ایران شهره شدهاند. هجیج، شمشیر، داریان، تین، زردویی، ساتیاری، دودان، نجار، خانقاه، شمشیر، گلال، دشه و شرکان از جمله روستاهای جذاب این منطقه برای گردشگران هستند.
در پاوه سه روستای شمشیر، هجیج و خانقاه به عنوان روستاهای هدف گردشگری هستند.
هجیج
هجیج نام روستایی در بخش نوسود شهرستان پاوه است که در فاصله ۱۲۵ کیلومتری شمال شهر کرمانشاه واقع شده. برای اینکه بخواهید به این روستا برسید باید پیچ خم زیادی را پشت سر بگذرانید و در نهایت به جایی خواهید رسید که چشمانتان را مسحور خود خواهد کرد.
مردم این روستای سرسبز و با صفا معتقدند که قدمت روستایشان به حدود ۱۲۰۰ سال قبل بر میگردد و شاهد مثال صحبتهای خود را هم بقعه سید عبیدالله می دانند که از فرزندان امام موسی کاظم(ع) است و در نزد اهالی این روستا از احترام بسیار بالایی برخوردار است.
چشمانداز روستای پلکانی هجیج، طبیعت زیبا و شگفتانگیز آن، وجود چشمه جوشان و خروشان بل، آب خروشانی که روبروی روستا قرار گرفته و میتوانید در آن قایق سواری کنید، مسجد قدیمی روستا با ستونهایی چوبی و تزیینات خیرهکننده که معماری قدیمی ایرانیان را پیش چشم شما نمایان میکند، چلهخانه، خانقاه، صدای غرش رودخانه پرآب و خروشان سیروان و همه و همه از زیباییهای این روستای معروف هستند.
هجیج علاوه بر چشمانداز طبیعی فوقالعاده، دارای آثار تاریخی مانند چله خانه و حوض خانه است که گردشگرانی که به این روستا میآیند، از آنها هم بازدید میکنند. بنای چله خانه و حوض خانه روستای هجیج پاوه سال ۱۳۸۷ در فهرست آثار ملی کشور قرار گرفتند.
چله خانه هجیج
قدمت چله خانه هجیج مربوط به سده دوم هجری قمری است. فضای چلهخانه برای چلهنشینی و عبادت و تزکیۀ نفس مورد استفاده قرار میگیرد. این بنا در زیر مسجد جامع روستای هجیج قرار گرفته و از ملات سنگ و گل ساخته شده و دارای دو ستون چوبی است.
حوض خانه هجیج
این بنا هم مربوط به قرنهای اولیه پس از اسلام است و از دیرباز دارای دو کاربرد شامل محل گرفتن وضو و غسالخانه روستا بوده است.
زمانی که وارد این بنای تاریخی میشویم، فضای موجود دارای دو قسمت می شود که بخش سمت راست آن، انبار آب و محل گرفتن وضو و بخش سمت چپ هم غسالخانه است.
گیوه
تقریبا در همه جای ایران «گیوه» را میشناسند. پاپوشی محبوب و پرطرفدار که قدمتی بسیار کهن دارد و گفته میشود منطقه اورامانات کرمانشاه یکی از خاستگاههای اصلی آن است.
عدهای می گویند، زمانی که سیاوش پسر کیکاووس دلخون از مکرهای نامادریاش سودابه تصمیم گرفت تا به نبرد با افراسیاب شاه تورانیان برود، اما در نهایت با او از در صلح درآمد و در ادامه سرنوشت تلخش او را از پدر و تخت شاهی دور کرد و در دیار غربت عزلت گرفت، یکی از سرشناس ترین پهلوان ایرانی یعنی گیو که از نوادگان کاوه آهنگر و داماد رستم بود مامور می شود تا به دنبال سیاوش برود و او را پیدا کند.
گیو هفت سال را در سرزمین ترکستان سرگردان به دنبال سیاوش میگردد و چون برای پیدا کردن او باید به جاهای مختلفی می رفت و هر روز مسیر زیادی را پیاده روی می کرد، برای همین تلاش می کند تا پاپوشی راحت، سبک و محکم را برای خود درست کند تا بتواند راحتتر در پی سیاوش جستجو کند، پاپوشی که امروزه به آن گیوه میگویند.
اگر از قصه ها و افسانههایی که در باره گیوه وجود دارد بگذریم، براساس شواهد تاریخی ایرانیان باستان در گذشته سه نوع پاپوش داشتهاند، پاپوشی چرمی، پاپوش پارچهای و پاپوش بافتنی که پاپوش بافتنی با زیره چرمی همان گیوه امروزی است که آن را تنها برای جشنها می پوشیدهاند.
قدیمی ترین مستند تاریخی که در مورد این پاپوش وجود دارد، کفش هایی شبیه گیوه در پای سربازان هخامنشی است که در تخت جمشید به تصویر درآمده و تا به امروز به یادگار مانده است.
هرچند که امروزه گیوه را می توان در جای جای ایران در میان تمام اقوام ایرانی دید، اما عده ای معتقدند که منطقه اورامانات خاستگاه اصلی این پاپوش باستانی است و برخی ها هم این داستان را نقل می کنند که کمانداران ماد که در منطقه زاگرس زندگی می کردهاند، اولین کسانی بوده اند که گیوه می پوشیدهاند، چراکه طبیعت سخت و خشن، کوه های سربه فلک کشیده و دره های عمیق و پر پیچ و خم این منطقه باعث می شده تا آنها پاپوشی داشته باشند که برای زندگی در این شرایط دوام زیادی داشته باشد، برای همین گیوه را ابداع کردند و بعدها هم در بین مردم دیگر مناطق رواج پیدا کرد.
با وجود اینکه هیچ مستند تاریخی برای این داستان وجود ندارد، اما باید گفت که منطقه اورامانات یکی از خاستگاه های اصلی گیوه در ایران است و قدمت ساخت گیوه در آن را به حدود هزار سال قبل می دانند. گیوه هایی که در این منطقه تولید می شود هم از نظر ظاهری و هم از نظر کیفیت از بهترین گیوه های ایران هستند.
چندین هزار زن و مرد کرد در منطقه اورامانات و سایر شهرهای کرمانشاه به کار گیوه بافی مشغول هستند و نسل به نسل و سینه به سینه این هنر را از اجداد خود آموخته و تا به امروز حفظ کردهاند.
هرچند که تا همین یک دهه پیش گیوه، پاپوشی سفید و مختص مردها بود، اما در سالهای اخیر تغییرات و تحولاتی در طرح و شکل گیوهها به وجود آمده و زن ها هم می توانند از این پاپوش زیبا و سنتی استفاده کنند.
ثبت جهانی هجیج
از حدود چند سال پیش طرح دهکدههای جهانی گردشگری از سوی سازمان گردشگری ملل متحد با هدف توسعه گردشگری، رونق اقتصادی و ماندگاری روستائیان در دستور کار قرار گرفت.
طی دو دوره رقابت بین المللی انتخاب روستاهای جهانی از سوی سازمان گردشگری ملل متحد، از کشور ایران روستای کندوان آذربایجان شرقی در سال ۲۰۲۳ و اصفهک خراسان جنوبی در سال ۲۰۲۴ به عنوان روستاهای جهانی انتخاب شدند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان پاوه از کاندیدا شدن روستای هجیج برای قرار گرفتن در فهرست روستاهای جهانی در سال ۲۰۲۷ خبر داد.
