آیا واقعا نفت متهم ردیف اول فساد است؟!

گروه تعاملی الف،   4030125001 ۱۴ نظر، ۰ در صف انتشار و ۳ تکراری یا غیرقابل انتشار
آیا واقعا نفت متهم ردیف اول فساد است؟!

گروه تعاملی الف - سعید رسولی*:

برخی از کارشناسان و حتی صاحبنظران این گونه مطرح می‌کنند که ریشه ایجاد فساد در کشور وجود یک منبع زیرزمینی مثل نفت است. رقابت برای تصاحب درآمدهای نفتی منجر ایجاد فساد می‌شود. اما مطالعات و تجربیات نشان می‌دهند که حتی در کشورهایی بدون منابع خدادادی نیز فساد وجود دارد. در همین کشور همسایه ما افغانستان، در دوره بیست ساله قبل از طالبان، برخی از سیاستمداران که قبل از به قدرت رسیدن انقلابیونی سلحشور بودند، درگیر فساد مالی و درآمدهای رانتی بسیار هنگفت شدند.

اما وقتی منابع بادآورده نفتی وجود ندارد، این ثروتهای رانتی از کجا حاصل می‌شود. پاسخ ساده است، منبع اصلی فساد، انحصارات مصنوعی (دولت ساخته) مجوزها و امتیازهای غیر مولد است. در هر جا دولت قدرتی داشته باشد، قادر است امتیازات خاصی به اشخاصی خاص بدهد که موجب ایجاد درآمدهای هنگفت شود، منبع درآمد کجاست؟ جیب مردم. برای روشن شدن بحث خوب است یک مثال ساده طرح کنیم.

فرض کنید در یک کشور فرضی، دولت طی بخشنامه‎ای رسمی  اعلام کند که در یکی از استانها، فقط شخصی به نام «آقای محتشم»، حق تاسیس نانوایی و فروش نان دارد. یعنی هیچکس جز آقای محتشم، نمی‌تواند نانوایی داشته باشد و به هر نحو، نان بفروشد،این حق به صورت انحصاری به آقای محتشم اختصاص دارد. خب اتفاقاتی به این ترتیب خواهد افتاد:
1- چون مردم مجبورند نان را به هر حال بخرند، آقای محتشم از این انحصار درآمد بدون زحمت هنگفتی کسب می‌کند. چون رقیبی هم ندارد هر قیمتی که بخواهد می‌تواند تعیین کند و مردم می‌خرند.
2- آقای محتشم، برای اینکه بتواند نان را گران‌تر بفروشد، میزان تولید را به صورت ساختگی کم می‌کند و صف های طویل نان ایجاد می‌کند، و قیمت را بالاتر می‌برد، مردمی که حاضر باشند پول بیشتری بدهند، می‌توانند خارج از نوبت نان بگیرند.
3- از آنجا که آقای محتشم رقیبی ندارد، با هر کیفیتی نان را بفروشد، مردم حاضرند بخرند، لذا برای کمتر شدن هزینه‌ها، از مواد بی‌کیفیت استفاده می‌کند و کیفیت را روز به روز کمتر می‌کند. از طرفی چون رقیبی ندارد و کل بازار دست خودش است، هیچ نیازی نمی‌بیند که برای ارتقای کیفیت هزینه کند.
4- محتشم که حالا درآمد هنگفتی به دست آورده است، برای حفظ آن تلاش می‌کند. او خوب می‌داند که هر لحظه دولت اراده کند، می‌تواند این انحصار مصنوعی را لغو کند. پس همواره تلاش می‌کند که با ثروت خود، این انحصار را حفظ کند، قسمتی از سود خود را به وزرا و نمایندگان می‌دهد، به مدیران عالی دولت زمین و سکه و امکانات می‌دهد، برخی از آن ها را به سفرهای خارجی می‌فرستد. سعی می‌کند با حمایت مالی از برخی کاندیداهای وزارت و نمایندگی مجلس، افرادی را در قدرت داشته باشد که از او حمایت کنند. به کارمندان رده پایین‌تر هم، نان بدون نوبت و یا با قیمت پایین تر از بازار می‌دهد، تا آنها را هوادار خود نگهدارد. ممکن است آخر سال سررسیدی هم با مارک محتشم به آن ها پیشکش کند.
5- افراد دیگری که ثروت و قدرت بادآورده محتشم را می‌بینند، به دنبال این هستند که این انحصار را از محتشم بگیرند و خود انحصار تولید و فروش نان را داشته باشند. به همین منظور، پیشنهادهای وسوسه انگیزی به دولت می‌دهند؛ که اگر انحصار به آن ها انتقال پیدا کند، سهم بیشتری از سود را به وزرا و قدرتمندان می‌دهند. محتشم که احساس  خطر می‌کند برای حذف این رقبا دست به هر اقدامی می‌زند، حتی ممکن است برای حذف فیزیکی آنها تلاش کند. برخی دیگر نیز به دولت پیشنهاد می‌دهند، حالا که انحصار تولید نان را به محتشم داده است، انحصار در حوزه‌های دیگر مثل تولید گوشت، لبنیات و ... را به آنها بدهد.

در نهایت مجموعه‌ای از این انحصارها، امتیازها و مجوزها کشوری را به وجود می‌آورد که دائما درگیر کمبود کالاهای اساسی، بی‌کیفیت بودن کالاها و گران بودن آنها است. البته دولت همواره وعده می‌دهد که به زودی میزان تولید و کیفیت افزایش خواهد یافت و قیمت کاهش خواهد داشت... اما تلاش‌های شبانه‌روزی دولتمردان  راه به جایی نمی برد.

*دانشجوی دکتری توسعه اقتصادی

دیدگاه کاربران

ناشناس۳۴۶۱۵۳۴۱۰:۴۵:۴۴ ۱۴۰۳/۱/۳۱
از این محتشم ها در وزارت خانه هم هستند مثلا در وزارتخانه ثروتمندی معاون پژوهش هزینه تحقیق به فردی که پروژه او ارتباطی به فعالیت وزارت مذکور ندارد می دهد که پس بازنشستگی بتواند دوباره در آن وزارتخانه با حمایت و نفوذ آن شخص مشغول باشد
ناشناس۳۴۶۱۵۵۲۱۱:۰۳:۴۰ ۱۴۰۳/۱/۳۱
بهانه‌ی نفت برای فریب و انحراف افکار عمومیه دلار دلار دلار باید دست مافیای معادن کانی و مس و فولاد و پتروشیمی و خودروسازی و واردات را از دلار خالی و دور کرد
ناشناس۳۴۶۱۶۶۴۱۴:۰۴:۳۴ ۱۴۰۳/۱/۳۱
اینکه دولت می تواند هر کاری دوست داشت بکند و محتشم یا هر کس دیگه ای را بر گرده مردم سوار کند و نیازی هم به تآیید مردم نمی بیند به دلیل همین پول نفت است، اگر به درآمدهای مالیاتی مردم نیاز داشت دیگه هر کاری را انجام نمی داد.
علی۳۴۶۱۶۷۶۱۴:۱۶:۵۲ ۱۴۰۳/۱/۳۱
مشکل اصلی نفت این است که دولت با نا کارامدی اقتصادی هم میتواند به حیات خودش ادامه دهد
ناشناس۳۴۶۱۷۰۷۱۴:۵۵:۴۴ ۱۴۰۳/۱/۳۱
ناشکری در کشور ما به صورت سیستماتیک و از مدارس و رسانه ها اموزش می شود.
ناشناس۳۴۶۱۷۱۰۱۵:۲۴:۰۷ ۱۴۰۳/۱/۳۱
و این رشته سر دراز دارد
کاوه۳۴۶۱۷۱۴۱۵:۲۶:۰۰ ۱۴۰۳/۱/۳۱
امتیاز دادن و انحصاری عمل کردن یکی از آفتهای حکومتها است . نمونه دادن حق پخت نان به یک نفر مشتی نمونه خروار است که در جامعه ما به وفور دیده می شود .
ناشناس۳۴۶۱۷۲۱۱۵:۳۳:۱۲ ۱۴۰۳/۱/۳۱
در مورد محتشم قسمت اول داستان را سانسور كرده ايد، اتفاقا عده اي بدنبال سود هستند و ميدانند اين ثروت را كجا توليد كنند ، محتشم نامي را پيدا كرده و قوانين را برايش مينويسند كه انحصار يعني چه و محتشم چه نقشي دارد و رانت توليد شده را چگونه بايد توزيع كند و سهم خودش چقدر است. قضيه نفت هم متاسفانه به همين منوال است، وزارت نفت از انجام مسيوليت تكليفي خودش به بهانه هاي بظاهر منطقي استنكاف كرده ، روند رانتي را ايجاد و عده كمي را باز هم بظاهر مسئول فروش و توزيع رانت ايجاد شده كرده و همه چيز هم محرمانه نگه ميدارد.
ناشناس۳۴۶۱۷۴۵۱۶:۲۸:۵۷ ۱۴۰۳/۱/۳۱
همون بلایی که سر خودرو و لوازم خانگی اومده و با حمایت بیجا و منع واردات هر روز به قیمتها اضافه شده و از کیفیت کم میشه.
ناشناس۳۴۶۱۷۷۱۱۷:۵۸:۱۴ ۱۴۰۳/۱/۳۱
نفت متهم ردیف دوم است
ناشناس۳۴۶۱۷۸۲۱۸:۳۴:۲۰ ۱۴۰۳/۱/۳۱
نفت باید برود به سرمایه گذاری و انباشت سرمایه و درصد خیلی کمی برای خرج روزانه وگرنه تورم بالا خواهید داشت
ناشناس۳۴۶۱۸۳۲۲۰:۳۶:۳۶ ۱۴۰۳/۱/۳۱
نفت نعمتی خداداد است که برخی مسئولان کشور قدر آنرا نمیدانند
ناشناس۳۴۶۱۸۶۴۲۱:۴۶:۵۰ ۱۴۰۳/۱/۳۱
پایه گذار چپاول بیت المال نفت است.
ناشناس۳۴۶۱۹۱۷۲۲:۴۴:۲۴ ۱۴۰۳/۱/۳۱
ممنون از توضیحات بسیار کامل و دقیق شما، فقط یه نکته ای، این موضوع رو بهش میگن اقتصاد آزاد بسیاری از کشور های جهان و با سطح رفاه بالا پیرو این سیستم هستن با استفاده از رسانه های آزاد (نه وابسته) و قوه قضاییه مستقل که با هرگونه تخلف و فسادی برخورد میکنه از آن محافظت میکنند
yektanetتریبون

پربحث‌های هفته

  1. آقایان «روحانی» و «ظریف»، نظری ندارید؟!

  2. نقد، آری؛ تندروی و توهین نه!

  3. دشواری پزشکیان در «راه» کابینه

  4. دولت چهاردهم؛ سوم خاتمی، سوم روحانی یا اول پزشکیان!

  5. جلیلی: دولت سایه را با قوت و جدیت بیشتر دنبال خواهیم کرد

  6. دولت و مردم تا دیر نشده کاری کنند...

  7. مناظر شهری دیدنی کره شمالی

  8. در اداره پست چه خبر است؟!

  9. دقیقا چه زمانی آمریکا خواست با ایران توافق کند؟!

  10. پزشکیان: به همه می گوییم در تشکیل کابینه کمک کنند اما آدمهای خودشان را معرفی می کنند

  11. انتقاد رسانه اصولگرا از اهانت به ظریف در حاشیه نمازجمعه / چرا برخی اعضای شورای شهر منتقد زاکانی شده‌اند؟

  12. سردار رضایی: طرح نور تعطیل بردار نیست

  13. پزشکیان: اگر باهم باشیم، می‌توانیم مشکلات را حل کنیم

  14. پزشکیان حریف سهم خواهی ها می شود؟

  15. مرتضوی: تمام بدهی‌های سازمان تأمین اجتماعی را پرداخت کردیم

  16. واکنش وزیر ارشاد به استخدام برادرزاده اش در وزارت بهداشت

  17. صدور کیفرخواست رائفی‌پور/ واکنش زاکانی به تهدید استعفای برخی از اعضای شورای شهر/ ماجرای حمله تندروها به پویانفر

  18. آشی که نباید خیلی شور شود!

  19. تاکید قالیباف بر بررسی علل مشارکت پایین مردم در انتخابات/ یک پیشنهاد خوب به سعید جلیلی

  20. قالیباف: باید دغدغه‌ ۱۴ میلیون نفری که به پزشکیان رای ندادند لحاظ شود

  21. نمونه ای از یک دیپلماسی موفق اقتصادی

  22. یک سیلی سخت دیگر به صهیونیست ها

  23. واکاوی علت حضور کمرنگ مردم در انتخابات

  24. پاسخ آیت الله مکارم شیرازی به سوالی درباره استفاده از ابزار موسیقی در مجالس اهل‌بیت (ع)

  25. علم‌الهدی: هزار تحریم در مذاکرات برجام بر ایران تحمیل شد/ نان و آب ملت را به سیاست خارجی ربط ندهیم

آخرین عناوین