زخم کهنه نظام سلامت درمان می‌شود؟

حسین نادیان،   3990624121 ۷ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
زخم کهنه نظام سلامت درمان می‌شود؟

چالش­های امروز نظام سلامت معلول مجموعه تصمیمات و راهبردهای ناشی از تعارض منافع در این بخش بوده‌اند که در پی شیوع کرونا بیش از پیش نمایان شده ­اند.

تجربه پاندمی­های آنفولانزا (1918، 1957، 1968) نشان می‌دهد این بیماری‌ها طی امواج متعدد به دلیل جهش ژنوم ویروس، تغییر در قدرت کشندگی و شیوع، جابه‌جایی‌های جمعیتی و ... رخ داده‌اند. فی‌المثل پاندومی آنفولانزای اسپانیایی در سه فاز موج اول، موج دوم و موج سوم در طی سال‌های 1918 و 1919رخ داد. در خصوص بیماری کرونا نیز انتظار می­رود با اتمام موج اول بیماری، موج دیگر آن در ابتدای ماه پاییز ایجاد شود. بنابراین، برای مهار و کنترل بیماری به‌غیراز اقدامات مقطعی و کوتاه‌مدت در ستاد مدیریت بحران ازجمله قرنطینه، تعطیلی مشاغل و امور غیرضرور، فاصله‌گذاری اجتماعی و... باید اقدامات بلندمت و زیرساختی در نظام سلامت کشور رخ دهد تا از بروز موج‌های بعدی کرونا ویروس یا مشابه آن جلوگیری شود. در همین مدت کوتاه طرح بسیج ملی مقابله با کرونا کارآیی خود را به‌طور مؤثر و جدی نشان داده است. نکته جالب‌توجه این است که این سیاست‌گذاری صحیح برگرفته از سیاست‌گذاری‌های مغفول مانده نظام سلامت بوده است.

این طرح با تمرکز بر روی غربالگری عموم مردم، اطلاعات غربالگری را از طریق کارشناسان خانه‌های بهداشت و با دسترسی به پرونده الکترونیک سلامت به سامانه salamat.gov وارد می‌کند. پوشش گسترده خانه‌های بهداشت در سراسر کشور حتی دورافتاده‌ترین روستاها امکان رصد اطلاعات متمرکز را به کارشناسان وزارت بهداشت جهت تصمیم‌گیری صحیح ایجاد کرده است. امکان دیگر این طرح استفاده از نظام ارجاع و پزشک خانواده است. خانه‌های بهداشت یا پزشکان خانواده در برخی استان‌های عملیاتی شده(فارس، مازندران و گیلان) موارد مشکوک در غربالگری یا مراجعه موارد مشکوک به پزشک خانواده را به مراکز درمانی تحت عنوان مراکز 16 ساعته ارجاع می‌دهند و در آنجا به موضوع بستری در بیمارستان یا قرنطینه در منزل رسیدگی می‌شود. 

علی‌رغم تکلیف وزارت بهداشت از زمان برنامه پنجم توسعه برای راه ­اندازی پرونده الکترونیک سلامت و نظام ارجاع، این سامانه خردادماه سال گذشته و در دوران وزارت سعید نمکی راه‌اندازی شد. بااین‌حال وزیر سابق بهداشت و مسئول اصلی بی‌توجهی به اسناد بالادستی در وزارت بهداشت طی یادداشتی در اینستاگرام خود می ­نویسد: خوب است بپذیریم این دوران بهترین فرصت برای کشور و نظام سلامت است که بتواند خدمات بهداشتی و درمانی را در قالب نظام ارجاع و پزشک خانواده در شهر و روستا یک‌بار برای همیشه عملاً شکل دهد.

تعارض منافع عامل اصلی سوء مدیریت‌های نظام سلامت

این یادداشت، این سؤال را در ذهن ایجاد می‌کند که باوجود اذعان به اهمیت این طرح‌ها در نظام سلامت کشور از سوی وزیر وقت، چه چیز موجب غفلت از این طرح‌های بهداشتی و پیشگیری و توجه بیش‌ازحد به درمان کشور شده است. گویی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تنها به بخش درمان خلاصه شده است. 

ريشه اين مشكل كه از قبل از انقلاب مانند یک زخم کهنه ریشه دوانیده را می ­توان مديريت پزشكان بر تشكيلات نظام سلامت دانست. چراکه پزشکان به دليل تخصص خاص خود از امور مديريتى، مالى، و برنامه­ريزى اطلاع كافى ندارند و بر اساس برداشت ذهنى به حل مسائل پرداخته و توجهی نیز به نظر مشاوران و کارشناسان اقتصاد سلامت، حقوق و نظام مالی سلامت مبذول نمی­دارند. 

مديریت نظام سلامت در حالی در تمام مراکز سیاست‌گذاری، اجرا و نظارت در قبضه پزشکان است که همواره در معرض یک تضاد منافع بین وظیفه و نقش خود در نظام سلامت یا منافع شخصی و صنفی قرار دارند. این مسئله در نظام سلامت کشورهای دیگر کاملاً حل شده است و صرف وجود تضاد منافع، باعث می‌شود كه افراد داراى منافع متضاد از مدیریت‌های عمومى کنار گذاشته شوند.

تعارض منافع کمیسیون بهداشت

کمیسیون بهداشت مجلس دهم نیز با عضویت 22 نفر از پزشکان از مجموع 23 تفره این کمیسیون، نه‌تنها با پشتیبانی از آقای وزیر و طرح تحول سلامت ایشان در عملکرد نامناسب نظام سلامت سهیم است بلکه با بودجه‌ریزی، نظارت و قانون‌گذاری نامناسب یکی از علل سوء مدیریت‌های فعلی است. 

این مسئله به‌خصوص در هنگام طرح فوریت دو برابر شدن افزایش ظرفیت پزشکی در کنکور 98 نمایان شد. به گفته قربانی عضو کمیسیون بهداشت، تمام اعضای این کمیسیون به‌جز یک نفر مخالفت خود را با این طرح اعلام کردند. در طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع یا پرونده الکترونیک سلامت به‌عنوان دو بازوی اصلی نظام سلامت کشور در مقابله با کرونا ویروس نیز مشاهده می‌شود که در سال‌های اخیر اعتبارات بودجه‌ای مناسب در نظر گرفته نشده است. 

طبق گزارش مرکز پژوهش‌ها در لایحه سال 99 مجموعاً حدود 1/2 هزار میلیارد تومان برای اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع در شهرها در نظر گرفته شده است. این در حالی است که اعتبار موردنیاز اعلام‌شده توسط وزارت بهداشت برای حفظ وضع موجود و اجرای آن در استان‌های محدود(فارس، گیلان و مازندران) حدود  8/2 هزار میلیارد تومان است.

گویا عزمی در مجلس و وزارت بهداشت برای اجرای کامل این طرح در کشور وجود ندارد. چراکه این طرح جای مراجعات سلیقه‌ای و خودسرانه به پزشکان متخصص را به مراجعات دقیق و تحت نظر پزشک می­دهد و طبیعتاً باعث کاهش مراجعات به متخصص و همچنین کاهش هزینه‌های درمان می‌شود. با نگاهی به تحصیلات اعضای کمیسیون و وزارت بهداشت متوجه می‌شویم که اکثر قریب به‌اتفاق آن‌ها از متخصصین پزشکی کشور هستند.

همچنین بر اساس ارقام اعلام‌شده از سوی مسئولان وزارت بهداشت، اعتبار لازم برای اجرای کامل پرونده الکترونیک حدود 4 هزار میلیارد ریال برآورد شده است ولی در لایحه بودجه سال 99 ، حدود 21 میلیارد ریال اعتبار برای آن در نظر گرفته شده است. 

در پایان ذکر این نکته لازم است که اعتبارات امور سلامت در بودجه 99 اولویت درمان بر پیشگیری را نشان می‌دهد. چنانچه فصل درمان حدود 77 درصد، فصل بهداشت حدود 22 درصد و تحقیق و توسعه حدود 1 درصد این اعتبارات را به خود اختصاص داده است. جدول زیر به‌خوبی روند کاهشی بودجه در سه برنامه بهداشتی مرتبط با بیماری‌ها(برنامه پیشگیری و کنترل بیماری‌های نوپدید، برنامه مدیریت بیماری‌ها و برنامه بررسی کنترل و پایش بیماری‌های مشترک دام و انسان) را نشان می‌دهد.

شاید تا زمانی که پزشکان بر مدیریت نظام سلامت حکمرانی کنند اولویت پیشگیری بر درمان علی‌رغم تأکید بند 9-6 سیاست‌های کلی سلامت اجرایی نشود. چراکه در رویکرد درمان محور کنونی بودجه و امکانات نظام سلامت در اختیار متخصصین درمانی(پزشکان و به‌خصوص پزشکان متخصص) قرار می‌گیرند و پزشک خانواده، بهورز خانه بهداشت، نیروهای خدمات بهداشتی و متخصصین امور سلامت، تغذیه، مدارس، مدیریت و کنترل بیماری‌ها در حاشیه موردتوجه هستند.

 

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۵۹۹۰۴۶۰۰:۱۶:۵۶ ۱۳۹۹/۶/۲۵
نظام سلامت خودش در کما و رو به موت است.
ناشناس۱۵۹۹۱۴۲۰۷:۲۷:۰۸ ۱۳۹۹/۶/۲۵
زخم كهنه؟؟؟ زخم كهنه كمبود تعداد پزشك علي الخصوص درشهرستانها بدليل ايجاد مصنوعي كمبود توسط مافيای پزشكان ازطريق زيادنشدن ظرفيت پزشكي وتخصص درسي سال اخيراست فراروجان!!!!!
ناشناس۱۵۹۹۲۴۵۰۹:۲۶:۳۴ ۱۳۹۹/۶/۲۵
خیر درمان نمی شود که هیچ با این شرایط کرونایی عمیق تر و فراگیرتر هم میشود سیستم پول میخواهد
حسین۱۵۹۹۲۹۳۱۰:۲۹:۰۳ ۱۳۹۹/۶/۲۵
با نظرتان کاملا موافقم وتا زمانی که مدیریت نظام بهداشتی کشور با پزشکان است هیچ تغییری امکان پذیر نیست و در این 40 سال گذشته اگر دقت نماییم همه قوانین به نوعی منافع پزشکان وحتی فرزندان شان را تامین نموده است تنها راه پیش رفت جدا شدن اموزش از وزارت بهداشت و جدایی بهداشت از درمان می باشدچون همیشه پزشکان که در راس مدیریت وقانون گزاری قرار دارند منافع خودشان ونسل بعدشان را مد نظر دارند.
بهرام۱۵۹۹۳۱۶۱۰:۵۱:۰۳ ۱۳۹۹/۶/۲۵
اگر دزدان و اختلاسگران و رانتخواران بگذارند
ناشناس۱۵۹۹۳۵۱۱۱:۳۵:۲۹ ۱۳۹۹/۶/۲۵
به نظر شما بقیه مسیولین کشوری در رشته خودشان بکارگیری شده اند و آیا هر کدام از مدیریت و مسایل مالی واداری حیطه وظیقه خود مطلعند؟ استدلال شما در این مملکت به جوک بیشتر شباهت دارد
ناشناس۱۵۹۹۳۶۵۱۱:۴۵:۱۷ ۱۳۹۹/۶/۲۵
پزشک هم زیاد بگیرید اگر امکانات در مناطق محروم نباشه میرن شهرهای بزرگ یا میرن خارج از کشور
یکتانتتریبون

پربحث‌های اخیر

    پربحث‌های هفته

    1. «علی لندی» نوجوان قهرمان ایذه‌ای آسمانی شد

    2. چراغ سبز رئیسی به جهان؛ انتقاد از آمریکا

    3. رمزگشایی از مواضع اخیر امیر عبداللهیان

    4. دستور رییسی درباره بیژن عبدالکریمی

    5. شیوه عجیب و خطرناک جابجایی زائران اربعین با هواپیما باربری

    6. مجری فاکس نیوز رئیس جمهور کشورش را با خاک یکسان کرد

    7. نسخه راغفر برای مهار تورم/ توضیح امیرعبداللهیان درباره زمان آغاز مذاکرات هسته‌ای/ پاسخ عراقچی به کیهان درباره گریه وندی شرمن در مذاکرات برجام

    8. چرا توان هسته ای ایران را نمی توان تضعیف کرد؟

    9. شکار ناگهانی سگ توسط کروکدیل گرسنه

    10. سخنی با برادرمان آقای عراقچی

    11. مقام سابق آمریکایی: اسرائیل تا ۲۰ سال دیگر وجود نخواهد داشت

    12. نیکزاد: لشکر آذری‌ها گوش به فرمان رهبر انقلاب هستند

    13. سردرگمی سیستماتیک مردم

    14. عجیب اما واقعی! هذیان گویی بایدن در آنتن زنده

    15. لایحه رتبه‌بندی معلمان مهرماه در مجلس شورای اسلامی تصویب خواهد شد

    16. واردات خودرو ، مفید یا مضر ؟ 

    17. کلیپی که اشک رییس جمهور را درآورد

    18. دعوای کاذب درباره عضویت ایران درباره سازمان همکاری شانگهای

    19. به نام فقرا به کام اغنیا

    20. دفاعیات میرسلیم از طرح صیانت/ علت سکوت روحانی در این روزها چیست؟/ واکنش مثبت علی مطهری به نطق رئیسی در سازمان ملل

    21. دستگیری دعانویس میلیاردر در نیاوران

    22. فیلم| وداع با قهرمان دهه هشتادی/ «علی لندی» فهمیده دوران شد پیکر

    23. این نیز گذشت و روسیاهی به ذغال ماند!

    24. اتحاد آنگلوساکسونها علیه دنیا !

    25. عددهای هشداردهنده در بودجه نویسی

    ابر آروان

    پربحث‌های اخیر

      پربحث‌های هفته

      1. «علی لندی» نوجوان قهرمان ایذه‌ای آسمانی شد

      2. روایت رفوزه های دفاع مقدس

      3. علامه حسن‌زاده آملی دار فانی را وداع گفت

      4. مدرسه‌ها وا شده؛ «دغدغه» برپا شده؟!

      5. اوضاع نگران کننده در مرز شلمچه/ زائران بین گیت‌های ایران و عراق سرگردان شدند

      6. اوضاع در شلمچه نگران کننده است/ تجمع چند هزار نفری زائران

      7. از دانا تا پادا ، هرسال مبارک بادا !

      8. زاکانی مدیران زن در شهرداری را اخراج می کند؟!

      9. دیدار چهره به چهره رئیسی با مردم و رسیدگی حضوری به مشکلات

      10. شرایط نقل و انتقال فرزندان اعضای هیات علمی اعلام شد

      11. زندگینامه علامه حسن‌زاده آملی از کودکی تا کهنسالی

      12. خبرهای جدید از رتبه بندی معلمان

      13. رهبر انقلاب بر پیکر علامه حسن زاده آملی اقامه می‌کنند

      14. آخرین بازمانده!

      15. خط تولید واکسن «کووپارس» فعال شد/ آمادگی برای تولید ۳ میلیون دز واکسن

      16. یک احوالپرسی ساده؛ ۳ فوتی، ۷ بستری و ۱۵ مبتلای کرونایی نجمه حسنی

      17. وزیر علوم: این ترم دانشگاه‌ها به صورت حضوری و مجازی آموزش‌ها را آغاز می‌کنند

      18. زائران ایرانی اربعین از چه خوان‌هایی باید بگذرند؟

      19. علت فوت متهم مفتاح خودرو هنوز اعلام نشده/ فریدون،نعمت‌زاده،رضوی و هاشمی در زندان هستند/مشایی در مرخصی بود و غیبت دارد

      20. تشکیل سازمان طب ایرانی، مفید یا مضر برای مردم؟/ اختلاف ادامه‌دار میان طب نوین و ایرانی

      21. دلیل انزجار انگلیسی‌ها از کریم‌خان زند

      آخرین عناوین