سیگنال‌های بودجه به اقتصاد/ تصمیمات براساس واقعیت‌ها باشد

جواد غیاثی،   3970911106 ۹ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
سیگنال‌های بودجه به اقتصاد/ تصمیمات براساس واقعیت‌ها باشد
بودجه سال 98 دولت، در حالی آخرین مراحل تنظیم و ارسال به مجلس را پشت سر می گذارد که محاسبات حکایت از ناهم ترازی بودجه قوه مجریه دارد. معمولا بودجه چند قلم کلیدی دارد که تعیین کننده اصلی منابع عمومی است؛ نرخ تسعیر[1] ارز دولتی، قیت نفت و میزان فروش نفت. بقیه متغیرها مثل هزینه های جاری، درآمد مالیاتی و ... عمدتا قابل تغییر جهشی نیستند و معمولا به اندازه نرخ تورم رشد می کنند.
 
از این رو برای رفع این ناهم ترازی، چشم‌ها به نفت و دلارهای حاصل از آن خیره شده است. میزان صادرات نفت، احتمالا تا محدوده 1.5 میلیون بشکه در روز افت خواهد کرد و قیمت طلای سیاه هم نزولی است. در این شرایط با احتساب نفت 55 دلاری و صادرات 1.5 میلیون بشکه در روز و درآمد مالیاتی 100 هزار میلیارد تومانی، دولت برای تامین هزینه های جاری اش (حدود 325 هزار میلیارد تومان[2] با احتساب رشد 20 درصدی وعده داده شده)، نیاز به تسعیر ارز با نرخ هشت هزار تومان دارد!

اما تعیین نرخ تسعیر ارز در محدوده هشت هزار تومان، حداقل دو اثر منفی جدی دارد؛

1- یک موج گرانی شدید 90 درصدی برای اقلام اساسی ایجاد خواهد کرد که تبعات رفاهی و تورمی سنگینی خواهد داشت و عملا قابل پذیرش نیست. برخی مسئولان دولتی نیز پیشتر بر حفظ ارز 4200 تومانی در سال آینده تاکید کرده بودند.

2- تعیین نرخ ارز مرجع به میزان 8 هزار تومان یک سیگنال افزایشی بسیار قوی به بازار آزاد خواهد داد که می تواند موجب رشد مجدد نرخ ها در این بازار شود. بازار نرخ ارز مرجع را به عنوان یک نرخ بسیار حداقلی در نظر می گیرد و به آن واکنش نشان می دهد.

بنابراین تحلیلگران سراغ دیگر متغیرها می روند تا با حفظ دلار مرجع در محدوده 4 تا 5 هزار تومان، ناهم ترازی بودجه دولت را درمان کنند. اما دست شان چندان باز نیست؛ چرا که افزایش صادرات نفت در شرایط تحریمی و به خصوص در سال آینده با پایان یافتن معافیت برخی کشورها، چندان واقع بینانه نیست.

در نظر گرفتن قیمت طلای سیاه در محدوده بالاتر از 60 دلار هم با توجه به روند صعودی تولید در بازار، مخصوصا از سوی آمریکا، نمی تواند به واقعیت نزدیک باشد. تراز کردن بودجه با افزایش درآمد مالیاتی هم در شرایط فعلی اقتصادی عملا غیرممکن است. همچنین افزایش درآمد از محل انتشار اوراق نیز نمی تواند منبع پایداری باشد و به خصوص استفاده از این منابع برای امور جاری – که در این جا محل بحث است- به هیچ وجه قابل تجویز نیست.

متاسفانه فضای تحلیلی بسیاری از کارشناسان و مخصوصا دولتی ها همین موارد فوق است. نرخ تسعیر ارز حاصل از «صادرات نفت»، قیمت «نفت صادراتی» و میزان «صادرات نفت» اقلامی است که برای تراز کردن بودجه مدام دستخوش تغییرات و محاسبات قرار می گیرند. این در حالی است که نفت صادراتی کشور، در مجموع حدود 2 میلیون بشکه در روز است که در شرایط تحریم کاهش هم خواهد یافت.

اما حدود 3.5 میلیون بشکه نفت و معادل نفت[3] در داخل تولید، عرضه و مصرف می شود که هیچ محاسبه ای درباره ارزش آن و قیمت فروش آن انجام نمی شود. طبق ترازنامه انرژی سال 94، تولید انرژی کشور 2.4 میلیارد بشکه معادل نفت بوده است؛ یعنی 6.6 میلیون بشکه در روز. با کسر صادرات و اتلاف، میزان مصرف داخلی انرژی 1318 میلیارد بشکه بوده است که در مقیاس روزانه عدد 3.6 میلیون بشکه را نشان می دهد؛ رقمی که دوبرابر میزان فعلی صادرات نفت کشور است.

البته استفاده از واژه «مصرف» برای این رقم بزرگ 3.6 میلیون بشکه ای، کمی مسامحه آمیز است؛ همه می دانند که میزان زیادی از این منابع انرژی به دلیل قیمت پایین سوخت تحویلی به کارخانه ها، نیروگاه ها و پالایشگاه ها و همچنین در مسیر انتقال و به خصوص در زمان مصرف نهایی تلف می شود.

همچنین عرضه ارزان این منابع، حجم قابل توجهی از قاچاق را هم رقم می زند که به معنی صادرات مجانی درصد زیادی از بشکه های نفتی به کشورهای همسایه است! حتی آن مقدار از این منابع که در داخل توزیع و مصرف می شود هم به شکل بسیار ناعادلانه ای توزیع می شود، به گونه ای که عموما طبقات بالای درآمدی بیشترین سهم را از این منابع یارانه ای می برند.

طبق برخی محاسبات، حدود 70درصد از یارانه هایی که در قالب این 3.6 میلیون بشکه نفت در کشور توزیع می شود به 30 درصد بالای درآمدی کشور – 3 دهک ثروتمند- می رسد و 30 درصد دیگر به 70 درصد دیگر جمعیت[4]!

در این شرایط، بسی عجیب است که این همه تمرکز بر 1.5 تا 2 میلیون بشکه نفت صادراتی داریم اما دوبرابر نفت توزیعی در داخل را موردتوجه قرار نمی دهیم! باید پذیرفت که تراز کردن واقعی بودجه با سه رقم نخ نمای «نرخ تسعیر ارز»، «قیمت نفت» و «میزان فروش نفت»، در سال 98 آسان نخواهد بود و اگر بشود عوارض بسیاری مخصوصا در بازار ارز و همچنین نرخ تورم خواهد داشت.

ای کاش در این شرایط سخت، کمی هم در ارقام نفت توزیعی در داخل تامل کنیم و از محل مقدار یا نرخ این بشکه های نفتی، بودجه را تراز کنیم[5]. البته این موضوع نیز هزینه ها و عوارضی خواهد داشت اما یک بررسی ساده نشان می دهد که عوارض آن بسیار کمتر از تعیین نرخ تسعیر بالا برای ارز و مشابه آن است.

نگارنده معتقد است این روزها، عامه جامعه هم به این برداشت رسیده است که هیچ طرحی بدون هزینه نیست و سیاست بهینه، انتخاب کم هزینه ترین مسیر برای پیشبرد امور است؛ از این رو دولت، به جای نگرانی بی مورد، بهتر است فقط به بهینه ترین راهکار بیندیشد نه موضوعات دیگر.

پی نوشت:
[1] شرکت نفت – به نمایندگی از دولت- نفت را می فروشد و دلارها را تحویل بانک مرکزی می دهد. بانک مرکزی معادل منابع دلاری، به اندازه سهم دولت که حدود 60 درصد است، به دولت ریال می دهد تا در داخل استفاده کند. این که به ازای هر دلار چند ریال پرداخت شود، محل بحث است که به آن نرخ تسعیر ارز دولتی گفته می شود.

[2][2] فقط هزینه های دولت مدنظر است و بودجه عمرانی صفر و خالص درآمد حاصل از فروش هم صفر فرض می شود. سهم دولت از درآمد نفتی هم 60 درصد – با کسر سهم شرکت نفت و صندوق توسعه و مناطق محروم- در نظر گرفته می شود.

[3] معمولا همه اقلام انرژی را بر اساس شاخص هایی به نفت تبدیل می کنند تا مقایسه پذیر شود و به آن «معادل نفت» می گویند. البته در کشورها عمده انرژی تولید و مصرفی، در نهایت به نفت و گاز برمی گردد و این تبدیل، خطایی ایجاد نمی کند.

[4] البته، متاسفانه، رقم دقیقی درباره میزان اتلاف، میزان قاچاق و میزان انحراف در توزیع یارانه ها در قالب فروش داخلی انرژی در دست نیست اما برآوردها حکایت از ناکارآمدی و انحراف جدی در این زمینه دارد.

[5] البته این منابع، به طور مستقیم قابل انتقال به بودجه عمومی نخواهد بود اما واضح است که ایجاد ساز و کار قانونی و حقوقی آن سخت نیست. حتی در صورتی که این ساز و کار محقق نشود، دولت می تواند بسیاری از طرح های رفاهی و پرداخت های انتقالی و حمایتی را از این محل تامین مالی کند و از فشار بر بودجه بکاهد.

 

منبع: خراسان

دیدگاه کاربران

ناشناس۶۵۸۷۷۸۱۳:۱۴:۲۴ ۱۳۹۷/۹/۱۱
درود بر دکتر توکلی عزیز دست خدا بالاترین است.منتظریم هر چه سریعتر مطالبات سپرده گذاران موسسه مجاز کاسپین فرشتگان سابق را پیگیری فرمائید و اجازه ندهید از مانده خط اعتباری به جای پرداخت مطالبات بالای یک میلیارد ، به بقیه موسسات پرداخت کنند.چرا که کلیه ملک های مربوطه با پول سپرده گذاران موسسه فرشتگان سابق خریداری شده لذا پول ملک های مربوطه هم بایستی جهت پرداخت مطالبات سپرده گذاران موسسه فرشتگان اول بالای یک میلیارد و دوم پرداخت سودها طبق قرارداد ، قرار گیرد.
ناشناس۶۵۹۰۵۵۱۵:۲۸:۰۴ ۱۳۹۷/۹/۱۱
جناب دکتر شکایت دیده بان از بانک مرکزی و پیگیری تحقیق و تفحص از بانک مرکزی را به جریان عملیاتی بیندازید تا نتیجه ای حاصل شود
پیر بیل زن۶۵۸۷۸۴۱۳:۱۶:۲۷ ۱۳۹۷/۹/۱۱
لطفا همانگونه که با برکناری سیف تغییراتی در نرخ ارز داره حاصل میشه این محمد باقر نوبخت تیورسین ژن برتر را هم بفرستید خونه عمه اش شاید تغییر خاصی در وضعیت کشور حاصل شد پارسال با بودجه ای که مطرح کرد کشور را به اشوب کشید و تا لبه پرتگاه برد از حسن و اسحاق هم ملولیمو و استیضاحتون ارزوست
ناشناس۶۵۹۳۱۶۱۸:۲۲:۳۰ ۱۳۹۷/۹/۱۱
ما از مدعی العموم می خواهیم نوبخت و تیم اقتصادی دولت را احضار و به صورت کارشناسی و تخصصی توسط کارشناسات بیطرف سوال و جواب کنند و در صورت نباز ممنوع الخروج و در زمان مناسب دادگاهی نمایند
حقیقت۶۵۸۸۵۱۱۳:۴۹:۱۳ ۱۳۹۷/۹/۱۱
نفست از جای گرم بلند میشه احتمالا هدف نگارنده در جهت سوق دادن افکار عمومی برای تامین هزینه های دولت از جیب ملت وجدان هم خوب چیزیه....!
ایلامی۶۵۸۹۱۱۱۴:۱۳:۰۷ ۱۳۹۷/۹/۱۱
کل داستان این تحلیل یعنی افزایش قیمت بنزین که به نظر بنده عواقب ویرانگری در حال حاضر دارد.
ناشناس۶۵۹۲۴۹۱۷:۳۴:۱۲ ۱۳۹۷/۹/۱۱
مهار تورم مستلزم کاهش مخارج دولت است. آن هم کاهش قابل ملاحظه مثلا 40 درصد. کنار گذاشتن خرج و برج های زائد. مثل همایش ها و نمایش ها . مسافرت های بیخودی. چاپ بروشور ها و سالنامه ها و کارت های تبریک و غیره. مهمانی ها و ریخت و پاش ها ....
ناشناس۶۵۹۴۷۲۲۰:۱۱:۳۰ ۱۳۹۷/۹/۱۱
بودجه بدون قانون شفافیت و تعارض منافع یعنی تقسیم ثروت ملت بین آقایان .
ناشناس۶۵۹۶۴۸۲۳:۱۲:۳۲ ۱۳۹۷/۹/۱۱
هر آنچه که می دانید از جیب مردم بردارید خجالت نکشید
yektanetتریبونخرید ارز دیجیتال از والکس

پربحث‌های هفته

  1. اقدامی  اشتباه، در زمانی اشتباه تر!

  2. بازی با کلمات

  3. کوچه زیباکلام هنوز تیر چراغ برق دارد؟!

  4. اعتراض حواله داران پژو پارس به افزایش قیمت ۴۰۰ میلیونی

  5. حمایت اژه‌ای و رئیسی از طرح عفاف و حجاب فراجا/ انتقاد تلویحی روزنامه اصولگرا از حسین شریعتمداری

  6. توافق جدید ایران و آمریکا چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟

  7. رئیسی هم به گشت ارشاد تذکر داد؟/ روایت فضائلی از علت تاکید رهبری بر وحدت

  8. یادداشت حسین شریعتمداری؛ دوستانه با برادر فضائلی

  9. گزارش میدانی از طرح نور فراجا

  10. مجلس مقابل این اقدام بایستد

  11. نحوه رفتار متفاوت فروشندگان در برابر پوشش حجاب مشتریان

  12. رادان:‌ طرح نور با قوت ادامه دارد

  13. چرا این همه " در پوستینِ خَلق" می افتیم؟!

  14. این ابهامات مناقشه‌برانگیز را برطرف کنید

  15. تاکید رئیسی بر اجرای قانون عفاف و حجاب

  16. وقتی «بوقلمون» هم مقابل «رضا پهلوی» کم می‌آورد!

  17. وزارت راه در شناسایی خانه‌های خالی مسئول است

  18. هیچ تردیدی در اجرای طرح نور نداریم

  19. واکنش مشاور قالیباف به حواشی اخیر گشت ارشاد/ روایت ظریف از علت عدم مذاکره با ترامپ

  20. حضور حسین حسینی در دادسرای فرهنگ و رسانه با شکایت فراجا

  21. موضع رئیس عدلیه در خصوص ورود فراجا به مسئله حجاب/ اژه‌ای: در قضیه حجاب می‌توانیم بگوییم «کی بود کی بود، من نبودم؟»

  22. موفقیت ایران در ساخت موتور بنزینی ۶ سیلندر + تصاویر

  23. واکنش ضرغامی به طرح نور و بازگشت گشت ارشاد

  24. اشتباه برخی گروه‌ها در مقابله با توئیت فضائلی

  25. مشکل اصلی صهیونیست ها با عملیات "وعده صادق" چه بود؟

آخرین عناوین