سوگواری ایرانیان ریشه در فرهنگ باستانی ایران دارد

گروه فرهنگی الف،   3970628067
سوگواری ایرانیان ریشه در فرهنگ باستانی ایران دارد

یک پژوهشگرتاریخ گفت: بسیاری از مراسماتی که ما در سوگواری‌های خود از آن استفاده می‌کنیم ریشه باستانی دارد و یا در دوره‌هایی خاص از فرهنگ‌ها و آیین‌هایی مانند مسیحت وام گرفته شده‌است.

کوروش صالحی در گفت‌وگو با ایسنا، در خصوص ریشه‌ی سوگواری در تاریخ اسطوره و ایران باستان، اظهار کرد: در شاهنامه و متون باستانی به این قبیل سوگواری‌ها برمی‌خوریم که شاید مهم‌ترین آن‌ها که به شکل آیینی اجرا می‌کرده‌اند، سوگ سیاوش و ایرج بوده است.

وی در خصوص کشته شدن سیاوش ادامه‌داد: شاهنامه روایت می‌کند که پس از کشته شدن سیاوش ایران غرق اندوه و ماتم شد، ایرانیان چندین روز برای سیاوش سوگواری کردند و نیز مظلومیت سیاوش و گرامی داشت یاد و خاطره و حماسه او سبب شد در سال‌های بعد این پُرسه و سوگواری ادامه پیدا کند.

برفتند با مویه ایرانیان

بدان سوگ بسته بزاری میان‏

همه دیده پر خون و رخساره زرد

زبان از سیاوش پر از یاد کرد

این پژوهشگر تاریخ با اشاره به برگزاری سوگواری‌ها به شکل آیینی در خصوص مرگ ایرج، افزود: این نوع سوگواری در مورد ایرج، پسر فریدون، هم صادق است چراکه وی از سر خیر خواهی، صلح و دوستی پیش برادرانش رفت ولی آن‌ها از سر کینه و نیرنگ او را کشتند.

فردوسی در سوگ ایرج این‌گونه روایت می کند:

سراسر همه کشورش مرد و زن بهر جای کرده یکی انجمن‏

همه دیده پر آب و دل پر ز خون نشسته بتیمار و گرم اندرون‏

همه جامه کرده کبود و سیاه نشسته باندوه در سوگ شاه‏

صالحی تصریح کرد: معمولا دو عنصر مهم در ادامه یافتن سوگواری‌ها اهمیت خاصی دارد که سبب شده برای بعضی اشخاص و یادمان آن‌ها این پرسه‌ها در سال‌های پیاپی جریان داشته باشد؛ نخست: رفتار حماسی و مظلومیت آن‌ها در رویارویی با بدخواهان، بدسگالان و اهریمنان است و مورد دوم آن‌که از درس‌هایی که این سوگواری آیینی می‌بایست در تکرار به نسل‌های بعد انتقال دهد می‌توان به آزادی، شجاعت، انسانیت، ایستادگی در برابر ستمگران اشاره کرد؛ به همین دلیل است که مشاهده می‌کنیم که در دوره بعد از اسلام، ایرانیان برای حسین‌بن‌علی(ع) سوگواری به شکل آیینی اجرا می‌کرده‌اند.

وی در خصوص چگونگی برگزاری این سوگواری‌ها خاطر نشان کرد: در ایران باستان سوگواری را به شکل آیینی خود اجرا می‌کردند به طوری‌که اهمیت و جایگاه رفتگان سبب می‌شده که بازماندگان برای آن‌ها تشریفات ومراسم خاصی را اجرا کنند، مثلا در آخر سال چنان که در چهارشنبه‌سوری می‌بینیم، آتش‌هایی را بر بام روشن می‌کردند و برای رفتگان نذر و نیازهایی را صورت می‌دادند که به شکل یک آیین خاصی درآمد و نیز مراسمی که در خراسان به عنوان چراغ برات انجام می‌شود دقیقا مانند رسوم باستانی است که ما در هیچ منبع اسلامی نشانی از آن نمی‌بینیم.

این پژوهشگر تاریخ تصریح کرد: مشاهده می‌کنیم که مراسم سوم، هفتم، چهلم، چهل‌وهشتم و از این قبیل مراسمات همگی ریشه باستانی دارد که به شکل آیینی خاص در پرسه و سوگواری به کار برده‌می شود همچنین باید یادآور شد که اصل سوگواری هفت روز بوده است چنان‌که رستم پس از هفت روز سوگواری برای سیاوش به نزد کاووس می‌رود. چهلم ختم سوگواری و چهل و هشتم پایان یادمان حماسی آن است.

صالحی متذکر شد: گرچه ما اسناد خاصی درباره ریز جزییات سوگواری در دوره باستان نداریم اما کلیاتی که از منابع بدست می‌آید روشنایی اندکی بر این موضوع می‌اندازد اما در یک تصویر باستانی بر دیوارهای باستانی«سغد» دیده می‌شود که عده ای مشغول پرسه و سوگواری هستند و «دیاکانوف» احتمال می دهد این دیوارنگاره‌ها مربوط به سوگ سیاوش باشد.

وی عنوان کرد: از سوی دیگر«هرودوت» نیز اشاره می‌کند که پس از در گذشت همسر کوروش برای او یک سوگواری همگانی و بزرگ برپا شد، در واقع همیشه سوگ و سوگواری در ایران از اهمیت خاصی بر خوردار بوده‌است.

این پژوهشگر تاریخ در خصوص عناصر موجود در سوگواری‌ها و انتقال آن‌ها به زمان حال، بیان کرد: سرود و ساز از عناصر مهم سوگواری در باستان هستند که به وضوح می‌توان نمونه تغییر یافته‌ی آن را در دسته‌های نوحه و سینه زنی با طبل و سنچ مشاهده کرد که در واقع شیون و اندوه به شکل نمادین در سینه زدن جلوه‌گر شده‌است چنان که در متون تاریخی به آن اشاره شد، می‌توان این شیونی که همراه با آسیب بدنی هست را دید.

کوروش صالحی در این باره ادامه‌داد: «تاریخ بخارا» به سرودهای باستانی که مردم بخارا در سوگ سیاوش سروده‌اند، اشاره می‌کند که خنیاگران ‌آن‌را می‌نواختند و این خواندن‌ها گاه به شکل تک خوانی و گاه هم‌خوانی بوده است.

وی در خصوص عناصر سوگواری‌ باستانی که به امروز منتقل شده‌است، اظهار کرد: نمونه جالب از این سوگواری که شکل باستانی آن تا حدودی برجای مانده است، سینه زنی دایره‌وار و متحرک همراه با دمام، سنچ و نی انبان است که هم سوزِسوگ دارد و هم حس حماسی را به سوگواران تزریق می‌کند در واقع چنین می‌توان ادعا کرد که در واقع دو عنصر سرود و ساز از عناصر مهم باستانی به سوگواری حسینی منتقل شده است که متاسفانه به سبب تنگ نظری‌های فراوان شاهد کمرنگ شدن این عناصر در سوگواری هستیم.

این پژوهشگر تاریخ افزود: در ملت‌های باستانی اندکی می‌توان مجموعه جالبی از این سوگواری‌ها را به شکل آیینی کهن دید؛ تصویر دیوارنگاری سغدی پرسه و سوگی را به تصویر کشیده است که جوش و خروش در آن هویدا است چنان‌که عده‌ای نشسته و ایستاده اند که هر کدام به گونه‌ای کاری را انجام می‌دهند.

وی گفت: منابعی از دوره آل بویه درخصوص سوگواری حسین‌بن‌علی(ع) وجود دارد که به ما نشان می‌دهد این مراسم در یک سطح گسترده اجرا می‌شده است چنان‌که حرکت دسته سوگواران در خیابان‌ها در واقع باید از شکل باستانی خود که همراه با سرود است، وام گرفته شده باشد و امروز آن سرود را که به آن نوحه می‌گوییم، می‌خواندند و با همراهی همراهان تکرار شده‌است و می‌توان گفت که موسیقی در واقع مهم‌ترین رکن این مراسم‌ها به شمار می‌آمده است.

این پژوهشگر تاریخ خاطر نشان کرد: در فیزیک قانونی وجود دارد تحت این عنوان که انرژی از بین نمی‌رود بلکه از شکلی به شکل دیگر تغییر می‌کند که از دیدگاه بنده امور فرهنگی نیز تقریبا چنین حالتی دارد که از بین نمی‌رود بلکه از شکلی به شکل دیگر تبدیل می‌شود؛ ممکن است فرم‌ها تغییر پیدا کند اما جوهر محتوا تقریبا باقی می‌ماند، با این توصیف‌ها به عقیده‌ی من بخش‌هایی از شکل و محتوای این سوگواری‌ها به زمان حال نیز منتقل شده است.

صالحی در خصوص مشکلات و آسیب‌های سوگواری تشریح کرد: مشکل بزرگ درباره‌ی آفت‌ها و آسیب‌هایی است که این نوع مراسم‌ها را تهدید می کند. ما بیش از چند هزار سال سابقه سوگواری آیینی داریم اما در هیچ زمانی تا به امروز این مراسم ها دچار آفت و آسیب نشده است؛ یکی از مهم‌ترین آسیب‌هایی که این مراسم‌ها را تهدید می‌کند؛ کمرنگ شدن محتوا و جلوه پیدا کردن شکل و ظاهر است که شاید یکی از دلایل عمده این آفت در دوره‌های مختلف حکومتی شدن این مراسم‌ها است که فرم را بر محتوا چیره گردانده است؛ چنان که ویژگی‌های ظاهری بر تخصص ارجحیت یافته است.

وی در خصوص شباهت‌های بین سوگواری در دیروز و امروز، متذکر شد: در تکرار سوگواری‌ها تلاش می شده دو عنصر مهم نقش بازی کند، نخست بعد حماسی و مظلومیت و دوم درس هایی که نسل در نسل در تکرار این مراسم‌ها باید یاد گرفته شده و آویزه گوش شود. سیاوش انسان آزاده‌ای است که زیر دست جهان پهلوان رستم رشد یافته است؛ سر در برابر بیداد فرود نمی‌آورد حتی اگر شاه، پدرش باشد وی در برابر ستم مقاومت می‌کند اگر آن ستم از سوی پدر همسرش افراسیاب و دیگر بستگانش باشد سیاوش تا پای جان به آرمان‌هایی که رستم به او آموزش داده است می‌ماند و حتی جان خود را بر سر آن می‌گذارد. این شخصیت اسطوره‌ای در کالبد معنوی خود درس‌های بزرگی برای یک ملت دارد پس طبیعی است یاد او را گرامی بدارند و به عنوان یک الگوی رفتاری برای تربیت نسل‌های خود از آن بهره ببرند.

این پژوهشگر تاریخ در این خصوص ادامه داد: با ورود اسلام به ایران نظام پیشین فکری دچار گسست شد، شرایط تازه اجازه نمی‌داد تا مراسم‌های آیینی برپا شود از این رو یک دگردیسی شاهد هستیم تا یک ملت مفاهیمی را که پیش از این به اشکال گوناگون برای نسل های خود آموزش داده است، اجرا کند. از این جهت مشاهده می‌کنیم که محتوا تغییر چندانی نمی‌کند اما شکل و ظاهر در اسامی تغییر می‌کند همچنین چیزی که در این میان از اهمیت ویژه‌‎ای برخوردار است درس‌هایی است که در این نوع مراسم‌ها به طور مداوم تکرار می‌شود تا هر نسل بتواند به شکلی زندگی کند که شایسته زیستن یک انسان است.

گوشی شاپ الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

کلاسی نوجاباما-JB97DH3بیمه azki

پربحث‌های اخیر

  1. عباس آخوندی استعفا داد + تصویر نامه

  2. خداحافظی با وزیر پرحاشیه/ پشت پرده تلاش برای تخریب قالیباف/ سرانجام قباله اصلاح‌طلبی و اصلاح‌طلبان شناسنامه‌دار/ انتقاد زیباکلام از روحانی

  3. فوتبال مهم‌تر است یا مجلس؟

  4. هر ایرانی چقدر بنزین می‌سوزاند؟

  5. نوبخت: بودجه سال ۹۸ آماده شد

  6. آخوندی: امروز آخرین روز کاری‌ام است

  7. آمریکا با رب و روغن ما چه کار دارد؟

  8. حکایت نماینده ای که نخوانده به لایحه سی اف تی رای داد/ سپاه هدف کینه توزی آمریکاست

  9. رئیس قرارگاه خاتم الانبیاء: شهرداری بدهی‌اش به سپاه را با املاک پرداخت کند

  10. همنشینی ۲ بازیگر با مجرم آشوب‌های پاسداران + عکس

  11. واکنش کدخدایی به استعفای آخوندی: استعفا نشان داد چه کسی به ترکستان رسید  

  12. وجود بیش از ۳ میلیون بیکار مطلق در کشور

  13. ایرانیان از خاندان خاشقچی چه خاطراتی دارند؟

  14. رئیس جمهور استعفای آخوندی و شریعتمداری را پذیرفت/ انتصاب سرپرست برای وزارتخانه های راه و شهرسازی و صمت

  15. وزیر کشور هم آمار نجومی داد؛ در دوران مسئولیت من ۷۰۰ هزار معتاد کم شد

  16. بازیگر نقش مختار کجاست؟/دلیل کم کاری فریبرز عرب‌نیا

  17. 4 وزیری که روحانی به مجلس معرفی می‌کند

  18. اعلام قیمت و شرایط دریافت ۱۰۰ هزار دینار برای زائران اربعین

  19. اختلاف آخوندی با‌ رئیس جمهور از کجا شروع شد؟

  20. صدور ویزای ۲۴ ساعته امکان ندارد/ صف خرید برای ویزای ۶۰۰ هزار تومانی! + عکس و فیلم

  21. وزرایی که نه استعفاء دادند نه برکنار شدند و نه استیضاح/ معطلی یک ماهه

  22. آخرین قیمت خودرو در بازار؛ پژو۲۰۷ اتوماتیک ۱۰۶ میلیون تومان شد

  23. کاهش خروج غیرقانونی کالاهای اساسی/ مناطق آزاد، روزنه‌ای که بسته می‌شود

  24. سفر متفاوت آبی به نروژ‎  

  25. محسنی اژه‌ای: احکام اخلالگران اقتصادی سریعاً اجرا شود

پربحث‌های دیروز

  1. عباس آخوندی استعفا داد + تصویر نامه

  2. آخوندی: ساخت خانه در بیابان مثل «مسکن مهر»، راه‌حل نیست

  3. قیمت خودرو در سراشیبی سقوط/ دلالان هم فروشنده شدند!

  4. روابط خارجی ایران؛ نگاه به شرق و چند نکته

  5. خداحافظی با وزیر پرحاشیه/ پشت پرده تلاش برای تخریب قالیباف/ سرانجام قباله اصلاح‌طلبی و اصلاح‌طلبان شناسنامه‌دار/ انتقاد زیباکلام از روحانی

  6. گزارش از پادگان 08 خاش/ سربازانی با ریش‌های سفید+ عکس

  7. عسگراولادی: به سیف گفتم دو ماهه مسئله ارز را حل می کنم/ آقای روحانی سخنران خوبی است، اما در عمل تیم اقتصادی ایشان موفق نبود/ تحریم ۱۳ آبان ترسی ندارد/ سلطان زیره شدم

  8. فوتبال مهم‌تر است یا مجلس؟

  9. حضور زنان در ورزشگاه‌ها دغدغه عموم مردم ایران نیست

  10. هر ایرانی چقدر بنزین می‌سوزاند؟

  11. نوبخت: بودجه سال ۹۸ آماده شد

  12. اقتصاد خوانده‌هایی که اقتصاد دان نیستند

  13. آخوندی: امروز آخرین روز کاری‌ام است

  14. آمریکا با رب و روغن ما چه کار دارد؟

  15. کدخدایی: اطلاع از وظایف مجمع نیازی به نامه‌نگاری با رئیس مجلس نیست/ وزیر بیراهه نرود

  16. مثله کردن آنجلینا جولی و آزمون اردوغان

  17. چرا افشانی برای ماندن دست و پا میزند؟  

  18. حکایت نماینده ای که نخوانده به لایحه سی اف تی رای داد/ سپاه هدف کینه توزی آمریکاست

  19. رئیس قرارگاه خاتم الانبیاء: شهرداری بدهی‌اش به سپاه را با املاک پرداخت کند

  20. چرا با ارز ۴۲۰۰ تومانی کالا‌های اساسی ۵۰ درصد گران شده است؟

  21. نظر علی علیزاده درباره قتل جمال خاشقچی  

  22. همنشینی ۲ بازیگر با مجرم آشوب‌های پاسداران + عکس

  23. واکنش کدخدایی به استعفای آخوندی: استعفا نشان داد چه کسی به ترکستان رسید  

  24. پاسخ آخوندی به توییت کدخدایی

  25. ترامپ: توضیح ریاض درباره خاشقچی معتبر است/ برای مهار ایران به سعودی نیاز داریم

پربحث‌های هفته

  1. حضور زنان در ورزشگاه آزادی هیچ توجیه شرعی ندارد

  2. روحانی: به محض انتخاب من در سال ۹۲ قیمت دلار پایین افتاد، بازار آرام شد و امیدها بالا رفت/ به عنوان رئیس‌جمهور لیست قیمت اجناس را هر روز می‌بینم و می‌دانم وضع زندگی مردم چگونه است

  3. آقای رییس‌جمهوری! چرا نباید...

  4. تحلیل احمد توکلی از اثرات افزایش نرخ ارز بر اقتصاد ایران/ پول ملی در سه ماه ۱۰۰ درصد ارزش خود را از دست داد/ مهار بازار تنها کمتر از یک ماه ممکن است

  5. روحانی با پیشنهاد افزایش حقوق کارمندان موافقت کرد

  6. ابلاغ حکم ۷ ماه حبس قطعی حسن عباسی

  7. عباس آخوندی استعفا داد + تصویر نامه

  8. سایه شهاب ایرانی بر آسمان حیفا و تل‌آویو + تصاویر

  9. پسته در بازار تهران کیلویی ۱۰ دلار

  10. آخوندی: ساخت خانه در بیابان مثل «مسکن مهر»، راه‌حل نیست

  11. فرمانده ناجا: خاوری را می‌توانیم یک‌هفته‌ای بازداشت کنیم

  12. دخیل بر آستان «سلبریتی»ها!

  13. توکلی: سیاست تثبیت نرخ ارز و تخصیص اداری باید اعمال شود/ دولت اعلام کند بازار غیررسمی ارز را به هیچ وجه تحمل نخواهد کرد

  14. تهاجم معماری «سبک اروپایی» به شهر قم!  

  15. اتهام‌زنی آمدنیوز به الف؛ قالیباف به الف سفارش خبر داد!

  16. خرید نفت کره‌جنوبی از ایران به صفر رسید

  17. فرزند وزیر آموزش و پرورش چه می‌کند؟ خبرنگار، سرباز، طلبه یا معاون؟

  18. واکنش مطهری به دادستان کل درباره حضور زنان در ورزشگاه‌ها

  19. فیش حقوقی مدیری که حاشیه‌ساز شد +عکس

  20. افشانی رفتنی شد؛ آغاز دوباره ماراتن انتخاب شهردار/گزینه های احتمالی برای حضور در بهشت/ محسن هاشمی شهردار می شود؟

  21. قانون ممنوعیت بکارگیری بازنشستگان، بازی های سیاسی و اشتیاق عجیب مدیران برای خدمت به مردم!

  22. شوخی زشت سناتور آمریکایی: شاید دی‌ان‌ای من ایرانی باشد؛ وحشتناک است!

  23. وقتی مسئولان شعار شفافیت می‌دهند، اما مردم را محرم نمی‌دانند/ خبری از سامانه ثبت حقوق و مزایای مسئولان و دسترسی مردم نیست!

  24. توکلی: FATF تحفظ پذیر نیست/ از ترس مرگ نباید خودکشی کرد

  25. سیاست یک بام و دو هوای بانک مرکزی در برخورد با صعود و سقوط دلار

گوشی شاپ

پربحث‌های هفته

  1. دخیل بر آستان «سلبریتی»ها!

  2. تئاتر لاکچری؛ خودکرده را تدبیر نیست

  3. هشدار پرویز پرستویی درباره روندی بسیار خطرناک در سینما/ قرار نیست فقط نقش حاج کاظم بازی کنم

  4. همنشینی ۲ بازیگر با مجرم آشوب‌های پاسداران + عکس

  5. بازیگر نقش مختار کجاست؟/دلیل کم کاری فریبرز عرب‌نیا

  6. معمای گنج همدان+ عکس

  7. «عثمان طه» کیست؟ / روایتی از دیدار و گفت‌وگو با خطاط مشهور قرآن

  8. راهنمای شهروندی الف

  9. دستمزد بازیگران قاعده‌مند خواهد شد / پای‌ ژن‌های خوب‌ از سینما بریده‌ می‌شود

  10. قلدربازی خودروسازهای تهران در برابر بازرسی محیط زیستی

  11. دستمزد شبی ۳۰ میلیون تومانی مهناز افشار در «بینوایان»!

  12. تعداد متقاضیان سفر اربعین از مرز یک میلیون نفر گذشت

  13. اعتراف نیکول کیدمن درباره دلیل ازدواج با تام کروز

  14. پایتخت غذای ایران کجاست؟

  15. ساخت سریال «ده‌پهلوان» تکذیب شد

  16. کارگردان «شهرزاد» به تلویزیون بازمی‌گردد

  17. بهشت جای شما نیست!

  18. برای سالروز تولد «مهر»ی‌های سینمای ایران

  19. ۵۰۰ میلیارد تومان خسارت فقط برای یک آهنگ!

  20. نمایش «تنگه ابوقریب» و «به وقت شام» برای زائرین اربعین

  21. نام‌نویسی یک میلیون و ۳۰۰ هزار زائر اربعین در سامانه سماح

  22. هلیکوپتر «گاندو» در هفت تیر فرود آمد

  23. اعتراض «جواد هاشمی» به وضعیت اکران فیلم‌ها

  24.  جناب آقای وزیر ارشاد! لطفا سینما را جدی بگیرید!

  25. قوانین ساماندهی پیام‌رسان‌های داخلی به صحن مجلس می‌آید؟

آخرین عناوین