تیراژ روزنامه‌ها به روایت دکه‌داران

گروه فرهنگی الف،   3970617018 ۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار

تیراژ مطبوعات کشورمان در مقایسه با جمعیت باسواد کشور و در مقایسه با تیراژ روزنامه‌های جهانی بسیار قابل تامل است؛ تصور کنید که مجموع تیراژ کل روزنامه‌های کشور رقمی زیر یک میلیون و ۲۰۰ هزار نسخه است!

تیراژ روزنامه‌ها به روایت دکه‌داران

ایسنا در ادامه نوشت: البته مشکل کاهش تیراژ روزنامه‌ها که اخیرا به دنبال مشکلات کاغذ در سراشیبی تندی قرار گرفته، سال‌هاست به عنوان مساله‌ای اساسی به صورت علنی و غیرعلنی از سوی بسیاری از کارشناسان رسانه و فعالان این حوزه مطرح می‌شود، اما مدیران مسوول روزنامه‌ها اغلب از اعلام تیراژ «واقعی» روزنامه‌شان به دلایل مختلفی پرهیز می‌کنند یا ترجیح می‌دهند ارقامی را اعلام کنند که به میزان یارانه‌شان لطمه‌ای وارد نکند، از سوی افکار عمومی قضاوت نشوند و به دنبال آن از تعداد آگهی‌هایشان کم نشود.  

حسین انتظامی سال ۹۲ در نخستین روزهای حضورش در معاونت مطبوعاتی گفته بود که «شتاب زیاد در صدور مجوز ممکن است حرکتی به سوی توسعه باشد اما اگر بدون توجه به زیرساخت‌ها باشد، یک حرکت ضد توسعه است. تعداد رسانه‌ها، نشانه‌ی توسعه‌یافتگی است، اما در این حوزه، نشانه‌های موثرتری مانند تیراژ یا مصرف کاغذ نیز وجود دارد .اگر مجموع تیراژ را به تعداد روز تقسیم کنیم، حدود یک‌میلیون و ۲۰۰ هزار نسخه در روز می‌شود و اگر دقیق‌تر نگاه کنیم، تیراژ روزنامه‌ها به‌صورت روزانه زیر یک‌ میلیون است.»

این صحبت‌های انتظامی مربوط به پنج سال پیش است و آن زمان هنوز شرایط اقتصادی روزنامه‌ها و بحران کاغذ به اندازه امروز نابسامان نشده بود. در یک سال گذشته بحران کاغذ آنقدر زیاد شده است که بسیاری از روزنامه‌ها تعطیل یا از تعداد صفحاتشان کم کرده‌اند. با این وجود پایین بودن تیراژ مطبوعات را صرفا نمی‌توان به مشکلات اقتصادی مطبوعات مرتبط دانست و دلایل مهم دیگری نیز در این زمینه بسیار تاثیرگذارند. چراکه با وجود همین تیراژ کم روزنامه‌ها، آمار برگشتی اغلب مطبوعات بالاست و افزایش تیراژ بدون مشتری قطعا کار عاقلانه‌ای نیست.

بنابراین علاوه بر مشکلات کاغذ و مسائل اقتصادی، فقدان اعتماد عمومی به رسانه‌های کشور، فراموش شدن فرهنگ روزنامه‌خوانی، سیستم ضعیف توزیع، محدودیت در انتشار برخی اخبار و گزارش‌ها، هم‌زبان نبودن با جامعه، حضور پُررنگ مسئولان در تیترهای نخست و گزارش‌های اصلی و ... را هم از مهمترین عوامل پایین بودن تیراژ مطبوعات کشور می‌توان برشمرد؛ موضوعی که در قبال خبرگزاری‌ها و میزان مراجعه مردمی به آن‌ها هم می‌توان سنجید.

در همن راستا چندی پیش در تماس با مدیران مسوول برخی از روزنامه‌ها همچون «شرق»، «آرمان امروز»، «دنیای اقتصاد»، «آفتاب یزد»، «جوان»، «گل»، «سیاست روز» و «بانی فیلم» از آنها درباره تیراژ «واقعی» روزنامه‌شان و درصد روزنامه‌های برگشتی پرسیدیم که از این میان برخی پاسخگو بوده‌اند و برخی ترجیح دادند که این رقم را اعلام نکنند.

به همین منظور خبرنگار ما با بررسی ۱۸ کیوسک روزنامه‌فروشی در محله‌های مختلف تهران، وضعیت عرضه  ۲۰ روزنامه «ابتکار»، «شرق»، «آرمان امروز»، «دنیای اقتصاد»، «آفتاب یزد»، «جوان»، «جام جم»، «ایران»،«خراسان»، «اعتماد»، «سازندگی»، «جمهوری اسلامی»، «قانون»، «کیهان»، «بانی فیلم»، «خبر ورزشی»، «گل»، «وطن امروز»، «ایران ورزشی» و «همشهری» را بله‌عنوان روزنامه‌هایی که در دکه‌های روزنامه‌فروشی قابل تهیه هستند، محاسبه کرده است.

بر اساس فرمول پیشنهادی حسین انتظامی، تهران حدود ۱۴۰۰ کیوسک مطبوعاتی دارد. بعضی از این دکه‌ها به دلیل موقعیت جغرافیایی یا قدمت، پر مشتری‌اند و برخی دیگر کم‌مشتری. دو دکه به صورت تصادفی انتخاب می‌شوند، مشروط به آن که یکی از آنها جزو دسته اول (پرمشتری) و دیگری به دسته دوم (کم‌مشتری) تعلق داشته باشد و تیراژ تحویلی روزنامه یا مجله مورد نظر از صاحب دکه استعلام و سپس معدل گرفته شود و عدد حاصل در ۱۴۰۰ ضرب شود. به این طریق حدود تیراژ یک روزنامه در تهران به دست می‌آید. از آنجا که معمولا تیراژ روزنامه‌ها در تهران مساوی تیراژ غیرتهرانی آنهاست، با دو برابر کردن تیراژ تهران می‌توان تیراژ کل آن نشریه را حدس زد. (هر چند استثنائاتی مثل «جام جم» و «همشهری» وجود دارند که نسبت‌ توزیع در شهرستان‌ها در مقایسه با تهران، در زمانی که انتظامی در آنها مسئولیت داشته به ترتیب یک سوم و دو سوم بوده است.)

در جدول زیر می‌توانید  آمار به دست آماده را مشاهده کنید:

روزنامه‌ها شمارگان محاسبه شده در تهران شمارگان کل
«همشهری» ۱۲۴،۳۲۰ ۲۰۷،۲۰۰
«ایران» ۳۶۱۲۰ ۷۲،۲۴۰
«جام جم» ۲۵،۲۰۰ ۳۳،۶۰۰
«کیهان» ۹۵۲۰ ۱۹،۰۴۰
«شرق» ۸۹۶۰ ۱۷،۹۲۰
«ابتکار» ۹۸۰ ۱۹۶۰
«آرمان امروز» ۵۶۰۰ ۱۱،۲۰۰
«دنیای اقتصاد» ۱۲،۷۴۰ ۲۵،۴۸۰
«آفتاب یزد» ۴۴۸۰ ۸۹۶۰
«جوان» ۷۵۶۰ ۱۵،۱۲۰
«اعتماد» ۶۴۴۰ ۱۲،۸۸۰
«سازندگی» ۴۹۰۰ ۹۸۰۰
«جمهوری اسلامی» ۲۵۲۰ ۵۰۴۰
«قانون» ۳۷۸ ۷۵۶
«وطن امروز» ۳۹۲۰ ۷۸۴۰
«خراسان» ۳۰۸۰ ۶۱۶۰
«خبر ورزشی» ۱۴،۷۰۰ ۲۹،۴۰۰
«ایران ورزشی» ۸۶۸۰ ۱۷،۳۶۰
«گل» ۱۱۲۰ ۲۲۴۰
«بانی فیلم» ۲۲۴۰ ۴۴۸۰

در این میان تنها پایین بودن عدد عرضه‌ها باعث نگرانی نیست، بلکه بالا بودن آمار برگشتی‌ها نیز از دیگر مسائل بسیار مهم سال‌های اخیر مطبوعات به حساب می‌آید. به گفته بسیاری از دکه‌داران به غیر از تعداد محدودی از روزنامه‌های شناخته شد، سایر روزنامه‌ها فروش بسیار کمی دارند و حتی گاهی نسخه‌ها کاملا دست نخورده بازمی‌گردند. در توزیع روزنامه‌های شناخته شده در محله‌های مختلف تهران تفاوت‌هایی وجود دارد؛ در برخی محله‌ها روزنامه‌های اصولاگرا نسبت به روزنامه‌های جناح مخالف فروش بیشتری دارند و در برخی محله‌ها این نسبت برعکس است.

البته آمار برگشتی روزنامه‌ها بعضا با ترفندهایی از سوی توزیع‌کنندگان یا روزنامه‌ها رفع و رجوع می‌شود تا تعداد برگشتی‌ها در آماری که باید به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه شود، متعادل باشد. برخی از روزنامه‌ها تمام نسخه‌های برگشتی‌ها را از دکه‌داران دریافت نمی‌کنند؛ به عنوان مثال از ۵ نسخه برگشتی، تنها ۲ نسخه را دریافت می‌کنند و سه نسخه باقی مانده را نزد دکه‌دار می‌گذارند. این معامله‌ دو سر سود است؛ هم آمار برگشتی روزنامه پایین می‌آید و هم اینکه دکه‌دار علاوه بر اینکه پول فروش آن سه نسخه را دریافت می‌کند، پول فروش این نسخه‌ها به خریداران کاغذ بازیافتی را هم در جیب می‌گذارد.   

نمودار روزنامه‌های منتخب در این گزارش

مجموعه تیراژ این ۲۰ روزنامه، ۵۰۸ هزار و ۶۷۶ نسخه می‌شود. در واقع مجموعه روزنامه‌های صاحب‌نام در حوزه‌های مختلف سیاسی، عمومی، ورزشی و سینمایی نزدیک به ۶۰۰ هزار نسخه در روز است. این آمار از جهات بسیاری می‌تواند نگران‌کننده باشد. فاصله زیاد میان مردم و رسانه‌ها و بی‌اعتمادی عمومی به رسانه‌های رسمی از جمله مواردی است که از این آمار به ذهن متبادر می‌شود. از طرفی، اینکه برخی از روزنامه‌ها، بویژه روزنامه‌های وابسته به نهادها و ارگانی بخصوص، با ترفندهایی آمار برگشتی را دچار تغییر می‌کنند تا از یارانه‌شان کاسته نشود، می‌تواند عامل‌های مهمی برای نگرانی و مهمتر از همه ارائه راهکارهای درست باشد.

در نهایت به نظر می‌رسد آزادی بیان مطبوعات برای انعکاس دغدغه‌های مردمی، از سوی دیگر حمایت از رسانه‌های خصوصی، آموزش روزنامه‌نگاری حرفه‌ای، کاهش حضور مسوولان در روزنامه‌ها و مردمی‌تر بودن می‌تواند از مهمترین، بدیهی‌ترین و ساده‌ترین راهکارهای حل مشکل تیراژ روزنامه‌ها باشد. 

نمونه‌ای از جدول روزنامه‌های دریافتی در یکی از دکه‌های تهران

 

نمونه‌ای از جدول روزنامه‌های دریافتی در یکی از دکه‌های تهران
 

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

شهرستانی۵۳۷۰۲۰۰۶:۰۵:۲۴ ۱۳۹۷/۶/۱۷
نکته قابل توجه اینست که همشهری بخاطر اگهی هایش تیراژ بالایی دارد روزنامه های ایران و جام جم را کارکنان دولت و صدا و سیما به کارکنانشان هدیه میکنند روزنامه کیهان هم که حالش معلومه بیشتر تو هواپیما و قطار به مسافران مجانی میدهند.الف جان بالاغیرتا سانسورش نکن

پربحث‌های دیروز

  1. شما چه فکر می‌کنید؟ | آشنا: جماعت زیادی از راه مسافرکشی با ماشین شخصی زندگی می‌کنند...

  2. وزیر کشور: یک مقدار افزایش قیمت‌ها،‌ در برابر افزایش قیمت بنزین طبیعی است

  3. در نیزارهای ماهشهر چه گذشت؟! / روایتی تازه از وقایع اخیر در بندر ماهشهر

  4. توضیحات رامبد جوان درباره مهاجرت و خندوانه

  5. بازداشت رئیس مستعفی هلال احمر تایید شد

  6. طبیعی بودن افزایش قیمت‌ها به روایت وزیر کشور/ تکذیب سخنان علی مطهری توسط واعظی و ربیعی/توکلی: افزایش قیمت بنزین پس از چند بار تکذیب، فریب مردم بود

  7. احمد توکلی: سال ۹۶ نسبت به طغیان فرودستان هشدار دادم/ تکذيب‌های مکرر زنگنه درباره افزایش قیمت بنزین فريب جامعه بود

  8. استاندار تهران: ۹ محل برای اعتراضات قانونی در نظر گرفته‌ایم/ استادیوم شیرودی یکی از محل‌های در نظر گرفته شده برای تجمعات

  9. روحانی: پاسخ تلفن اوباما را دادم و در کمتر از ۱۰۰ روز به توافق رسیدیم/ مذاکره ظریف و جان کری کار عظیمی بود

  10. هجوم داوطلبان نمایندگی مجلس؛ فرصت یا تهدید؟

  11. تصادف مرگبار تیبا و ۲۰۶ + تصاویر

  12. رئیسی: رفراندوم پیشکش، مردم را در جریان طرح‌ها قرار بدهید

  13. روحانی: اغتشاشگران از دو سال پیش برنامه‌ریزی کرده بودند

  14. جزئیات فسخ قرارداد ویلموتس

  15. آیا علی لاریجانی نامزد انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ می‌شود؟

  16. رسایی: کلید من با کلید روحانی فرق دارد!

  17. بازداشت زن جوان اغتشاشگر جنوب تهران

  18. قدرت‌نمایی ایران، چین و روسیه در پاسخ به ائتلاف دریایی فرانسه

  19. واکنش ربیعی به وضعیت مالیات سلبریتی‌ها

  20. منشا بوی نامطبوع تهران مشخص شد

  21. جزئیات مکالمات یکی از اشرار حوادث اخیر: من را زود از کشور رد کنید تا بروم/ اگر فرار نکنم حکمم با توجه به کارهایم اعدام است

  22. دبیر شورای نگهبان: مردم افراد شایسته را راهی مجلس کنند

  23. واکنش فدراسیون فوتبال به خبر قرارداد ۳ میلیون دلاری ویلموتس

  24. پایان چهارمین روز شلوغ ثبت‌نام داوطلبان انتخابات مجلس یازدهم/ چهره‌هایی که برای ثبت‌نام آمدند/ تمام حاشیه‌ها و تصاویر

  25. چه کسی مقصر افزایش یکباره قیمت بنزین است؟

پربحث‌های هفته

  1. بالاخره می خواهیم آرژانتین و مکزیک باشیم یا سوئد و سنگاپور!؟

  2. تبعیض آشکار در اخذ مالیات/ آیا همه هنرمندان باید از پرداخت مالیات معاف می‌شدند؟

  3. یک عکس؛ یک شرح | «رضا جان انقلاب این طور نیست که تو فهمیده‌ای...»

  4. شما چه فکر می‌کنید؟ | آشنا: جماعت زیادی از راه مسافرکشی با ماشین شخصی زندگی می‌کنند...

  5. شوخی گریه‌دار با کودک کار

  6. رئیس جمهور افغانستان را در این تصویر پیدا کنید!

  7. سعید ملایی تبعه مغولستان شد+عکس

  8. انتقاد به رئیس جمهور در فضای مجازی با یک نماهنگ

  9. گسترش فقر در میان کودکان مدرسه‌ای و دانشجویان انگلیسی

  10. از ماست که بر ماست!

  11. وزیر کشور: یک مقدار افزایش قیمت‌ها،‌ در برابر افزایش قیمت بنزین طبیعی است

  12. مطهری: افزایش قیمت بنزین ضروری بود/ اگر شرایط مناسب بود روحانی را استیضاح می‌کردیم/ یک خانه ۵۷۶ متری و یک پژو دارم

  13. علت طولانی بودن روند صدور کارت ملی چیست؟

  14. داماد رئیس جمهور در انتخابات ثبت نام کرد!

  15. ابطحی: روحانی هویت امنیتی خود را در این روزها نشان داد/ انتقاد منیژه حکمت از معافیت مالیاتی هنرمندان/ آخرین اخبار از حضور جلیلی و قالیباف در انتخابات

  16. ثبت نام کنندگانی که هیج اطلاعاتی از مجلس شورای اسلامی ندارند!!

  17. نظرات برگزیده مخاطبین الف: مردم درد دارند و قدرت خریدشان یک سوم شده/روحانی و نوبخت باید پاسخگو باشند/ در مورد افزایش قیمت بنزین چرا فقط از رئیس جمهور انتقاد می‌کنید؟

  18. اقتصاددانان خطاب به رئیس‌جمهور: اسامی کارشناسان موافق و اسناد کارشناسی طرح افزایش قیمت بنزین را منتشر کنید

  19. خسارت ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی زنگنه به کشور

  20. سال ۹۸؛ کمترین میزان تولد‌ها در ۵۰ سال اخیر!

  21. در نیزارهای ماهشهر چه گذشت؟! / روایتی تازه از وقایع اخیر در بندر ماهشهر

  22. سخنان عجیب مطهری درباره طرح افزایش قیمت بنزین/ وقتی یک نهاد نظارتی به نمایندگان هدیه می‌دهد!/ قوچانی: نمی‌توان از کارنامه اصلاح‌طلبان دفاع کرد

  23. کدخدایی: برخی از وزرا مخالف افزایش قیمت بنزین بودند/موضع مشاور رئیس جمهور درباره کشته شدگان اعتراضات اخیر/ زیباکلام: شرمنده مردمی هستم که با تشویق من به روحانی رای دادند

  24. 《جوکر》؛ تحریف عدالت طلبی و ترویج بی تفاوتی در برابر اسطوره سرمایه داری

  25. شاهدان عینی: نقابداران، عاملان اصلی حمله به کنسولگری ایران در نجف

آخرین عناوین