تیراژ روزنامه‌ها به روایت دکه‌داران

گروه فرهنگی الف،   3970617018 ۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
تیراژ روزنامه‌ها به روایت دکه‌داران

تیراژ مطبوعات کشورمان در مقایسه با جمعیت باسواد کشور و در مقایسه با تیراژ روزنامه‌های جهانی بسیار قابل تامل است؛ تصور کنید که مجموع تیراژ کل روزنامه‌های کشور رقمی زیر یک میلیون و ۲۰۰ هزار نسخه است!

ایسنا در ادامه نوشت: البته مشکل کاهش تیراژ روزنامه‌ها که اخیرا به دنبال مشکلات کاغذ در سراشیبی تندی قرار گرفته، سال‌هاست به عنوان مساله‌ای اساسی به صورت علنی و غیرعلنی از سوی بسیاری از کارشناسان رسانه و فعالان این حوزه مطرح می‌شود، اما مدیران مسوول روزنامه‌ها اغلب از اعلام تیراژ «واقعی» روزنامه‌شان به دلایل مختلفی پرهیز می‌کنند یا ترجیح می‌دهند ارقامی را اعلام کنند که به میزان یارانه‌شان لطمه‌ای وارد نکند، از سوی افکار عمومی قضاوت نشوند و به دنبال آن از تعداد آگهی‌هایشان کم نشود.  

حسین انتظامی سال ۹۲ در نخستین روزهای حضورش در معاونت مطبوعاتی گفته بود که «شتاب زیاد در صدور مجوز ممکن است حرکتی به سوی توسعه باشد اما اگر بدون توجه به زیرساخت‌ها باشد، یک حرکت ضد توسعه است. تعداد رسانه‌ها، نشانه‌ی توسعه‌یافتگی است، اما در این حوزه، نشانه‌های موثرتری مانند تیراژ یا مصرف کاغذ نیز وجود دارد .اگر مجموع تیراژ را به تعداد روز تقسیم کنیم، حدود یک‌میلیون و ۲۰۰ هزار نسخه در روز می‌شود و اگر دقیق‌تر نگاه کنیم، تیراژ روزنامه‌ها به‌صورت روزانه زیر یک‌ میلیون است.»

این صحبت‌های انتظامی مربوط به پنج سال پیش است و آن زمان هنوز شرایط اقتصادی روزنامه‌ها و بحران کاغذ به اندازه امروز نابسامان نشده بود. در یک سال گذشته بحران کاغذ آنقدر زیاد شده است که بسیاری از روزنامه‌ها تعطیل یا از تعداد صفحاتشان کم کرده‌اند. با این وجود پایین بودن تیراژ مطبوعات را صرفا نمی‌توان به مشکلات اقتصادی مطبوعات مرتبط دانست و دلایل مهم دیگری نیز در این زمینه بسیار تاثیرگذارند. چراکه با وجود همین تیراژ کم روزنامه‌ها، آمار برگشتی اغلب مطبوعات بالاست و افزایش تیراژ بدون مشتری قطعا کار عاقلانه‌ای نیست.

بنابراین علاوه بر مشکلات کاغذ و مسائل اقتصادی، فقدان اعتماد عمومی به رسانه‌های کشور، فراموش شدن فرهنگ روزنامه‌خوانی، سیستم ضعیف توزیع، محدودیت در انتشار برخی اخبار و گزارش‌ها، هم‌زبان نبودن با جامعه، حضور پُررنگ مسئولان در تیترهای نخست و گزارش‌های اصلی و ... را هم از مهمترین عوامل پایین بودن تیراژ مطبوعات کشور می‌توان برشمرد؛ موضوعی که در قبال خبرگزاری‌ها و میزان مراجعه مردمی به آن‌ها هم می‌توان سنجید.

در همن راستا چندی پیش در تماس با مدیران مسوول برخی از روزنامه‌ها همچون «شرق»، «آرمان امروز»، «دنیای اقتصاد»، «آفتاب یزد»، «جوان»، «گل»، «سیاست روز» و «بانی فیلم» از آنها درباره تیراژ «واقعی» روزنامه‌شان و درصد روزنامه‌های برگشتی پرسیدیم که از این میان برخی پاسخگو بوده‌اند و برخی ترجیح دادند که این رقم را اعلام نکنند.

به همین منظور خبرنگار ما با بررسی ۱۸ کیوسک روزنامه‌فروشی در محله‌های مختلف تهران، وضعیت عرضه  ۲۰ روزنامه «ابتکار»، «شرق»، «آرمان امروز»، «دنیای اقتصاد»، «آفتاب یزد»، «جوان»، «جام جم»، «ایران»،«خراسان»، «اعتماد»، «سازندگی»، «جمهوری اسلامی»، «قانون»، «کیهان»، «بانی فیلم»، «خبر ورزشی»، «گل»، «وطن امروز»، «ایران ورزشی» و «همشهری» را بله‌عنوان روزنامه‌هایی که در دکه‌های روزنامه‌فروشی قابل تهیه هستند، محاسبه کرده است.

بر اساس فرمول پیشنهادی حسین انتظامی، تهران حدود ۱۴۰۰ کیوسک مطبوعاتی دارد. بعضی از این دکه‌ها به دلیل موقعیت جغرافیایی یا قدمت، پر مشتری‌اند و برخی دیگر کم‌مشتری. دو دکه به صورت تصادفی انتخاب می‌شوند، مشروط به آن که یکی از آنها جزو دسته اول (پرمشتری) و دیگری به دسته دوم (کم‌مشتری) تعلق داشته باشد و تیراژ تحویلی روزنامه یا مجله مورد نظر از صاحب دکه استعلام و سپس معدل گرفته شود و عدد حاصل در ۱۴۰۰ ضرب شود. به این طریق حدود تیراژ یک روزنامه در تهران به دست می‌آید. از آنجا که معمولا تیراژ روزنامه‌ها در تهران مساوی تیراژ غیرتهرانی آنهاست، با دو برابر کردن تیراژ تهران می‌توان تیراژ کل آن نشریه را حدس زد. (هر چند استثنائاتی مثل «جام جم» و «همشهری» وجود دارند که نسبت‌ توزیع در شهرستان‌ها در مقایسه با تهران، در زمانی که انتظامی در آنها مسئولیت داشته به ترتیب یک سوم و دو سوم بوده است.)

در جدول زیر می‌توانید  آمار به دست آماده را مشاهده کنید:

روزنامه‌ها شمارگان محاسبه شده در تهران شمارگان کل
«همشهری» ۱۲۴،۳۲۰ ۲۰۷،۲۰۰
«ایران» ۳۶۱۲۰ ۷۲،۲۴۰
«جام جم» ۲۵،۲۰۰ ۳۳،۶۰۰
«کیهان» ۹۵۲۰ ۱۹،۰۴۰
«شرق» ۸۹۶۰ ۱۷،۹۲۰
«ابتکار» ۹۸۰ ۱۹۶۰
«آرمان امروز» ۵۶۰۰ ۱۱،۲۰۰
«دنیای اقتصاد» ۱۲،۷۴۰ ۲۵،۴۸۰
«آفتاب یزد» ۴۴۸۰ ۸۹۶۰
«جوان» ۷۵۶۰ ۱۵،۱۲۰
«اعتماد» ۶۴۴۰ ۱۲،۸۸۰
«سازندگی» ۴۹۰۰ ۹۸۰۰
«جمهوری اسلامی» ۲۵۲۰ ۵۰۴۰
«قانون» ۳۷۸ ۷۵۶
«وطن امروز» ۳۹۲۰ ۷۸۴۰
«خراسان» ۳۰۸۰ ۶۱۶۰
«خبر ورزشی» ۱۴،۷۰۰ ۲۹،۴۰۰
«ایران ورزشی» ۸۶۸۰ ۱۷،۳۶۰
«گل» ۱۱۲۰ ۲۲۴۰
«بانی فیلم» ۲۲۴۰ ۴۴۸۰

در این میان تنها پایین بودن عدد عرضه‌ها باعث نگرانی نیست، بلکه بالا بودن آمار برگشتی‌ها نیز از دیگر مسائل بسیار مهم سال‌های اخیر مطبوعات به حساب می‌آید. به گفته بسیاری از دکه‌داران به غیر از تعداد محدودی از روزنامه‌های شناخته شد، سایر روزنامه‌ها فروش بسیار کمی دارند و حتی گاهی نسخه‌ها کاملا دست نخورده بازمی‌گردند. در توزیع روزنامه‌های شناخته شده در محله‌های مختلف تهران تفاوت‌هایی وجود دارد؛ در برخی محله‌ها روزنامه‌های اصولاگرا نسبت به روزنامه‌های جناح مخالف فروش بیشتری دارند و در برخی محله‌ها این نسبت برعکس است.

البته آمار برگشتی روزنامه‌ها بعضا با ترفندهایی از سوی توزیع‌کنندگان یا روزنامه‌ها رفع و رجوع می‌شود تا تعداد برگشتی‌ها در آماری که باید به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه شود، متعادل باشد. برخی از روزنامه‌ها تمام نسخه‌های برگشتی‌ها را از دکه‌داران دریافت نمی‌کنند؛ به عنوان مثال از ۵ نسخه برگشتی، تنها ۲ نسخه را دریافت می‌کنند و سه نسخه باقی مانده را نزد دکه‌دار می‌گذارند. این معامله‌ دو سر سود است؛ هم آمار برگشتی روزنامه پایین می‌آید و هم اینکه دکه‌دار علاوه بر اینکه پول فروش آن سه نسخه را دریافت می‌کند، پول فروش این نسخه‌ها به خریداران کاغذ بازیافتی را هم در جیب می‌گذارد.   

نمودار روزنامه‌های منتخب در این گزارش

مجموعه تیراژ این ۲۰ روزنامه، ۵۰۸ هزار و ۶۷۶ نسخه می‌شود. در واقع مجموعه روزنامه‌های صاحب‌نام در حوزه‌های مختلف سیاسی، عمومی، ورزشی و سینمایی نزدیک به ۶۰۰ هزار نسخه در روز است. این آمار از جهات بسیاری می‌تواند نگران‌کننده باشد. فاصله زیاد میان مردم و رسانه‌ها و بی‌اعتمادی عمومی به رسانه‌های رسمی از جمله مواردی است که از این آمار به ذهن متبادر می‌شود. از طرفی، اینکه برخی از روزنامه‌ها، بویژه روزنامه‌های وابسته به نهادها و ارگانی بخصوص، با ترفندهایی آمار برگشتی را دچار تغییر می‌کنند تا از یارانه‌شان کاسته نشود، می‌تواند عامل‌های مهمی برای نگرانی و مهمتر از همه ارائه راهکارهای درست باشد.

در نهایت به نظر می‌رسد آزادی بیان مطبوعات برای انعکاس دغدغه‌های مردمی، از سوی دیگر حمایت از رسانه‌های خصوصی، آموزش روزنامه‌نگاری حرفه‌ای، کاهش حضور مسوولان در روزنامه‌ها و مردمی‌تر بودن می‌تواند از مهمترین، بدیهی‌ترین و ساده‌ترین راهکارهای حل مشکل تیراژ روزنامه‌ها باشد. 

نمونه‌ای از جدول روزنامه‌های دریافتی در یکی از دکه‌های تهران

 

نمونه‌ای از جدول روزنامه‌های دریافتی در یکی از دکه‌های تهران
 

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

شهرستانی۵۳۷۰۲۰۰۶:۰۵:۲۴ ۱۳۹۷/۶/۱۷
نکته قابل توجه اینست که همشهری بخاطر اگهی هایش تیراژ بالایی دارد روزنامه های ایران و جام جم را کارکنان دولت و صدا و سیما به کارکنانشان هدیه میکنند روزنامه کیهان هم که حالش معلومه بیشتر تو هواپیما و قطار به مسافران مجانی میدهند.الف جان بالاغیرتا سانسورش نکن

پربحث‌های اخیر

  1. چند پرسش ساده از آقای احمد عراقچی

  2. قیمت بلیت های کنسرت مهران مدیری

  3. «ناصر احمدی» گوینده برجسته خبر و دوبلاژ بامداد امروز درگذشت  

  4. سامانه باور ۳۷۳ قوی تر از s۳۰۰ روسیه  

  5. سامانه موشکی بُرد بلند باور ۳۷۳ رونمایی شد

  6. تبرئه از قصاص برای جوانی که دوستش را کشت/ قاتل: نیما مهدورالدم بود

  7. توضیح سخنگوی دستگاه قضا درباره بازداشت ۲ نماینده مجلس

  8. تقلب در سیلوی دولتی؛ فضولات با گندم مخلوط می‌کردند و می‌فروختند

  9. آمریکا: گزینه توقیف نفتکش آدریان دریا را از روی میز برنمی‌داریم

  10. ثروت کاندیداهای ریاست جمهوری آمریکا چه قدر است؟

  11. تست سامانه باور ۳۷۳   

  12. باز هم خلاقیت چینی‌ها برای جذب گردشگر   

  13. توضیحات ظریف درباره سفرش به پاریس

  14. چرا پزشکان با نصب «کارتخوان» مخالفند؟

  15. سفر به ملایر  

  16. جهانگیری: طرح آمریکا برای فروپاشی اقتصاد ایران ناکام ماند

  17. سی ان ان: شکاف در ائتلاف امارات – عربستان، دردسر تازه دولت ترامپ

  18. جزئیات جدید از دلیل لغو حمله آمریکا به ایران: ترس عربستان، امارات و رژیم صهیونیستی

  19. بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان نفت کدام کشورها هستند؟+ رتبه ایران

  20. کاهش معاملات مسکن، قیمت‌ها را شکست

  21. سجیل ایرانی، هفت دقیقه تا اسرائیل

  22. پیام سرنگونی پهپاد پیشرفته آمریکایی توسط انصارالله چیست؟

  23. شوهر بعد از 2 سال به قتل همسرش اعتراف کرد

  24. قتل شوهر زن جوان در پی ارتباط پنهانی

  25. وضعیت طلاق در ایران

پربحث‌های دیروز

  1. بازداشت دو نماینده مجلس به خاطر اخلال در بازار خودرو

  2. موضع‌گیری سخنگوی دولت و پرسش‌های بی جواب در پرونده مازیار ابراهیمی

  3. چند پرسش ساده از آقای احمد عراقچی

  4. هشدار نافرجام «ناو لینکلن» به ایران / آسیب به ۴ جنگنده اف‌۱۸

  5. ربیعی: کنترل بازار ارز خواست شورای‌عالی امنیت ملی و دستور رییس جمهوری بود

  6. زن برای کشتن شوهرش،پسر جوان را عاشق خود کرد

  7. روزنامه جمهوری اسلامی: نتایج کنکور امسال فاجعه است

  8. فجایع اقتصادی و راهبردی جنگ با ایران از نگاه نشریه وابسته به کنگره آمریکا

  9. قیمت بلیت های کنسرت مهران مدیری

  10. هیات نظارت درباره بازداشت ۲ نماینده و تخلفات آنها تصمیم‌گیری می‌کند

  11. شعبده بازهای معروف جهان چه می کنند؟ عصرجدید، چه چیزی نمایش می دهد؟

  12. «ناصر احمدی» گوینده برجسته خبر و دوبلاژ بامداد امروز درگذشت  

  13. سامانه باور ۳۷۳ قوی تر از s۳۰۰ روسیه  

  14. سامانه موشکی بُرد بلند باور ۳۷۳ رونمایی شد

  15. تبرئه از قصاص برای جوانی که دوستش را کشت/ قاتل: نیما مهدورالدم بود

  16. ظریف: اجازه نمی دهم یک قطره از آب خزر را از ما بگیرند

  17. توضیح سخنگوی دستگاه قضا درباره بازداشت ۲ نماینده مجلس

  18. تقلب در سیلوی دولتی؛ فضولات با گندم مخلوط می‌کردند و می‌فروختند

  19. آمریکا: گزینه توقیف نفتکش آدریان دریا را از روی میز برنمی‌داریم

  20. ثروت کاندیداهای ریاست جمهوری آمریکا چه قدر است؟

  21. تست سامانه باور ۳۷۳   

  22. پدافند رژیم صهیونیستی هواپیمای خودی را هدف گرفت

  23. باز هم خلاقیت چینی‌ها برای جذب گردشگر   

  24. بدبوترین شهر آمریکا کجاست؟  

  25. توضیحات ظریف درباره سفرش به پاریس

پربحث‌های هفته

  1. بالاخره در مساله حجاب چه کنیم؟

  2. تذکاری بر یک برداشت غلط از باوری درست درباره حکومت دینی

  3. ارتباط ازدواج و حجاب جوانان

  4. هشدار توکلی به مسئولان نظام درباره رشد حاشیه‌نشینی در کشور/ صدای «هل من ناصر» مستأجران و مستمندان را بشنویم

  5. بازداشت دو نماینده مجلس به خاطر اخلال در بازار خودرو

  6. پاسخ آملی لاریجانی به ادعاها و اتهامات اخیر/ از هیچ متخلف و فاسدی حمایت نکرده و نخواهم کرد/هیچگاه نگفته ام نجف می روم

  7. عراقچی: مداخله در بازار ارز با دستور رئیس‌جمهور انجام شد/ دولت وقوع بحران ارزی را باور نمی‌کرد/ تایید صلاحیت سالار آقاخانی توسط وزارت اطلاعات

  8. یکه زارع مدیرعامل ایران‌خودرو بازداشت شد

  9. توپی که پزشکان به زمین مشاغل دیگر می‌اندازند

  10. هزینه ۳ هزار میلیارد تومانی برای طراحی صندوق پژو ۲۰۶ / طراحی ۱۲۰ میلیارد تومانی سمند!

  11. موضع‌گیری سخنگوی دولت و پرسش‌های بی جواب در پرونده مازیار ابراهیمی

  12. صدور گواهینامه رانندگی موتور برای زنان از نگاه یک حقوقدان

  13. ایران خودرو بر سر دوراهی فروپاشی یا تولید ناب

  14. واکنش‌ها به نامه‌ای که باید سربسته می‌ماند

  15. تصویر دیده نشده از دیوار کشی رئیسی  

  16. اینستاگرام چطور باعث "احمق‌پروری" در جامعه شده است؟

  17. چند پرسش ساده از آقای احمد عراقچی

  18. واکنش احمد توکلی به اختلافات «آملی‌لاریجانی» و «یزدی»

  19. تکذیب استعفای جواد لاریجانی/ واکنش علی مطهری به ماجرای مازیار ابراهیمی/ تحلیل عباس عبدی از موضع‌گیری اخیر یزدی و آملی لاریجانی

  20. انتقاد تند نخبه جوان از وضع کشور در حضور رهبر انقلاب  

  21. واکنش‌ها به اظهارات منتسب به آیت‌الله یزدی/ سوال محمود صادقی درباره دلیل آزادی فرمانده عملیات ترور/دفاع یک اصلاح طلب از آیت‌الله مصباح یزدی

  22. بازداشت پوری حسینی و شکست اختصاصی‌سازی اقتصاد

  23. اژه‌ای: ‌فردی توانسته با بهانه‌ای ‌۳۸هزار سکه خریداری کند/ عمده ذخایر طلای کشور به‌دست خودمان بر باد رفته

  24. برنج ایرانی به‌نسبت پارسال 100 درصد گران شد

  25. هشدار نافرجام «ناو لینکلن» به ایران / آسیب به ۴ جنگنده اف‌۱۸

پربحث‌های هفته

  1. تذکاری بر یک برداشت غلط از باوری درست درباره حکومت دینی

  2. اینستاگرام چطور باعث "احمق‌پروری" در جامعه شده است؟

  3. «بحث طلبگی» دعوای سیاسی نیست آقاي كدخدايي

  4. «جوانمرد قصاب» کیست؟ + تصویر

  5. ممنوع التصویر شدن در صداوسیما چگونه است؟  

  6. قیمت بلیت های کنسرت مهران مدیری

  7. بازیگری که به شبکه «جم» پیوسته بود برمی‌گردد

  8. دولت فرصت «وزارت گردشگری» را از دست ندهد

  9. شعبده بازهای معروف جهان چه می کنند؟ عصرجدید، چه چیزی نمایش می دهد؟

  10. احسان علیخانی: عصر جدید سخت‌ترین کار عمرم بود

  11. شب‌نشینی مدیری بدون محدودیت‌های صداوسیما

  12. چرا اسم امیرالمومنین در قرآن نیامده است؟

  13. چه کسانی از تشکیل وزارت میراث فرهنگی سود می‌برند؟

  14. برنامه‌های جذاب تلویزیون برای عید غدیر

  15. فیلم‌های تلویزیون در عید غدیر

  16. شناسایی 20 هزار بازیگر برای سریال «سلمان فارسی»

  17. خانم بازیگری که به خاطر پول اجرای یک نمایش را لغو کرد

  18. آشنایی با لقب‌ شهرهای ایران

  19. گوینده و دوبلور پیشکسوت درگذشت

  20. سینا مهراد «آقازاده» شد

  21. چرا پیامبر (ص) جانشینی حضرت علی (ع) را در خود مکه اعلام نکردند؟

  22. نماینده سینمای ایران در اسکار ۲۰۲۰ را بشناسید

  23. پخش «بانوی سردار» از ۲۹ مرداد در شبکه سه

  24. ثواب زیارت حضرت علی (ع)

  25. چه خبر از ابراهیم حاتمی‌کیا؟

آخرین عناوین