درباره زبان‌های رمزی ایران چه می‌دانید؟

گروه فرهنگی الف،   3970525020 ۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
درباره زبان‌های رمزی ایران چه می‌دانید؟

بسیاری از عامه مردم فقط زبان زرگری را به عنوان زبان رمزی می‌شناسند؛ در حالی که این گونه زبان‌ها به بخش‌های مختلفی تقسیم می‌شوند و هر طبقه از جامعه با توجه به قومی که در آن زندگی کرده، از زبان رمزی خود بهره برده است.

به گزارش ایسنا، زبان رمزی زبانی ساختگی است که دو یا چند نفر یا یک گروه از مردم در بین خود قرار می‌دهند تا زمانی که بخواهند معنا و راز سخنان‌شان برای دیگران پنهان بماند، با آن گفت‌وگو کنند.

زبان‌های رمزی به صورت‌های مختلف در بین مردم بسیاری از جامعه‌های جهان رواج دارند. مردم به دلایل مختلفی مثل مشخص کردن هویت گروهی و تحکیم همبستگی، پنهان کردن راز و رمزهای شخصی، گروهی و احتمالا دغلکاری‌هایشان از دیگران، بستن راه تفتیش، تعقیب بیگانگان و در نهایت برای تفریح و سرگرمی به کار می‌برند.  

علی بلوکباشی در کتاب «در فرهنگ خود زیستن و به فرهنگ‌های دیگر نگریستن» درباره زبان‌های رمزی در ایران نوشته است: اساس زبان‌های ساختگی که در برابر زبان‌های طبیعی به کار می‌روند، بر زبان گفتاری مردم گذاشته شده است. این زبان‌ها را «صورت شکسته‌ی زبانی»، «شکل غلط ادا شده‌ی زبان طبیعی» و برخی از آنها را «زبان ترکیبی»، «زبان پیوندی» یا «زبان آمیخته» دانسته‌اند.

زبان‌های رمزی ساختگی در بین مردمِ برخی از گروه‌های قومی، اجتماعی و صنف‌های گوناگون شغلی ایران به کار می‌رفته است. معمولا این زبان‌ها، صورت نوشتاری نداشته‌اند. در قدیم این زبان‌ها را «لوترا» می‌خواندند.

کهن‌ترین سند کتبی که از رواج و کاربرد زبان ساختگی و رمزی با اصطلاح لوترا در میان گروهی از مردم ایران خبر می‌دهد مربوط به کتاب «حدودالعالم» نوشته‌ای از سال ۳۷۲ هجری قمری یعنی بیش از یک هزار سال پیش است. همچنین قدیم‌ترین تعریف از واژه‌ی لوترا را میرجمال‌الدین حسین انجوی شیرازی در فرهنگ جهانگیری در ۱۰۱۷ هجری قمری داده است. بنا بر این تعریف، لوترا زبانی است که دو کس در میان هم قرار می‌دهند که وقتی با هم صحبت می‌کنند، دیگران آن را نفهمند.

زبان‌های لوترایی را از نظر کاربرد در میان گروه‌های قومی، اجتماعی و شغلی می‌توان در چهار گروه طبقه بندی کرد. «ویژه قومی» مانند لوترهای کولیان و یهودیان، لوترهای ویژه «فرقه‌های دینی- مذهبی»، مانند لوترهای درویشان، لوترهای ویژه «گروه‌های حرفه‌ای» مانند لوترهای دزدان، راهزنان و گدایان،   «مطربی» در تهران، «آسیابانی» در دزفول و شوشتر و در نهایت لوترهای «همگانی رایج»  مانند لوترهای زرگری، مرغی و گنجشکی  که در میان عامه‌ی مردم که معمولا در لایه‌های میانی جامعه و توده مردم به ویژه زنان به کار می‌روند.   

همه‌ی این لوترها از نظر ساختمان دستوری عمدتا تابع ساختمان و قواعد نحوی زبان‌ها و گویش‌های معمول در جامعه‌هایی هستند که در آن‌ها به کار می‌روند و از نظر ساختمان واژگان و قواعد آوایی با زبان گویش‌ رایج مردم جامعه فرق دارند به همین دلیل ساختمان لوترها را می‌توان در سه رده‌ی خاص تقسیم کرد. لوترهایی که زبان ترکیبی، پیوندی یا آمیخته دارند و واژگان آنها از آمیزه‌ی دو یا چند زبان یا گویش ایرانی و غیر ایرانی ساخته شده است. لوتر کولی‌ها، درویشان و یهودیان از جمله لوترهای این گروه هستند. لوترهایی که بر اساس دگرگونی در برخی از اجزا یا در معنای واژه‌های زبان‌ها و گویش‌های ایرانی یا با به کار بردن واژه‌هایی خاص ساخته شده‌اند مانند لوتر مطربی، آسیابانی و جز آن. لوترهای سوم بر مبنای زبان یا گویش مردم هر ناحیه طبق قاعده و اصلی کلی و با قرار دادن و تکرار یک آوا یا دو آوای مختلف در هر واژه‌ی معمول در زبان و گویش گفتاری ساخته می‌شوند. زبان‌های زرگری، گنجشکی و مرغی در میان برخی گروه‌های مردم، به ویژه تهرانی‌ها از جمله‌ی این دسته هستند.

کولیان در سراسر ایران پراکنده و در هر جا با نام خاصی شناخته شده‌اند و به جز زبان محلی مردم، زبان رمزی خاصی هم دارند که در بین خود با آن حرف می‌زنند.

درویشان دوره‌گرد دریوزه‌گر زبان رمزی ویژه‌ای داشتند که در مواقع لازم با آن زبان در بین خود صحبت می‌کردند. این زبان لوتراپی از چند سده پیش در بین گروه درویشان دوره گرد ایران رواج داشته است. واژه‌ها و اصطلاحی ازاین لوترها در رساله‌ای از سده‌ی دهم هجری بازمانده است.

یارشاطر زبان لوترایی یهودیان ایران را، مانند زبان یدی (زبان کلیمیان آلمان، لهستان و روسیه) زبان پیوندی و آمیخته توصیف کرده است.

لوتر مطربی نیز زبان رمزی مخصوص دسته‌های بازیگران و نوازندگان غالبا کلیمی نمایش‌های رو حوضی در تهران بوده است.

آسیابانان دزفول و شوتر لوتر آسیابانی را به زبان محلی «زبان چپی» می‌نامیدند. تا چند دهه پیش که آسیاب‌های کهن و سنتی دزفول و شوشتر برپا بود، در میان آنها به کار می‌رفت.

از گونه‌های بسیار رایج و معروف زبان‌های رمزی ساختگی در بین مردم ایران، زبان  زرگری است. پیشینه این لوتر به سده‌ی دهم هجری یعنی دوره صفوی می‌رسد.   در آن زمان، زبان زرگری آنقدر مشهور بوده است که زبان‌های ساختگی دیگر را به طور عام با زبان زرگری می شناختند.

برای نامگذاری زبان زرگری، نظرهای مختلفی وجود دارد. به اعتقاد برخی زبان زرگری  مثل کار زرگر است که خوبی یا زشتی کار او و نیرنگ و فریبی که در کار و دست ساخته اش به کار می برد برای کسی جز آشنا با حرفه زرگری آشکار نیم شود. درگیری دروغی دو یا چند نفر با یکدیگر نیز که معمولا درگیری لفظی و برای گمراه کردن دیگران است به زرگرها نسبت می دهند و اصطلاحا جنگ زرگری  که کنایه از جنگ ساختگی است، می‌گویند.  

البته زبانی با عنوان سلیری در مازندران نیز وجود دارد که به زبان رمزی معروف است و مثل زبان زرگری یکی از زبان‌های قراردادی و رمزی با ریشه زبان مازنی و ویژه صاحبان مشاغلی مانند نمدمالی است. این زبان در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

اینکه نخستین افرادی که به اندیشه اختراع زبان ساختگی رمزی افتادند، چه کسانی بودند یا چنین پدیده‌ی فرهنگی دقیقا در چه زمان و در چه شرایط اجتماعی-فرهنگی و چگونه پدید آمد و رشد پیدا کرد، نیاز به بررسی بیشتری دارد.

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

آریابان۴۹۷۳۹۷۱۸:۱۱:۲۹ ۱۳۹۷/۵/۲۵
علاوه بر گویش ها و زبان‌های رمزی ایران جا داره به گونه ای از خط و نوشته های رمزی در دوران اشکانیان نیز اشاره کرد که به "هُزوارش" معروف است. باید یادآوری کرد که برخلاف سایر سلسله های کهن ایران-زمین، اتفاقا متون نوشته شده و آثار معماری معدودی (همچون معبد آناهیتا در کنگاور کرمانشاه ) از دوران اشکانی بدوران ما رسیده و در مورد زبان آن دوران نیز باید اشاره شود که زبانی موسوم به فارسی میانه (یا پهلوی اشکانی) رایج بوده که چون عملا فاقد خط و نگارش بوده بنابراین برای کتابت از "خط آرامی" که یکی از انواع خطوط سامی و مشتق از خط الفبایی فینیقی بوده استفاده میشده که طبیعتا نویسندگان و خوانندگان آن نیز کسی نبوده جز خود کاتبانی از همان قوم و زبان آرامی . اما در این میان شماری از واژگان دشوار ، مبهم و ناخوانا در این متون آرامی بچشم میخورد که به باور دانشمندان زبان شناس ، رمز و رازی بوده بین کاتبان آرامی و جز خود آنها هیچ بیگانه ای قادر به خواندن و درک معنا آنها نبوده است. این واژگان پر رمز و راز که تاکنون کلیدی برای درک آنها پیدا نشده ،"هُزوارش" نام دارد

پربحث‌های امروز

  1. فیلم‌های مورد علاقه خود را استوری کنید

  2. عکس سلطان سکه در کتب ادعیه واقعیت دارد؟

  3. محدودیت‌های ترافیکی محور کرج - چالوس

  4. فیلم‌های تلویزیون در تعطیلات/ «رابینسون کروزو» با «ترن» می‌آید

  5. اینترنت پرسرعت ۵G پزشکی را متحول می‌کند؟

  6. قتل با آمپول هروئین و زدن اثر انگشت مقتول پای قولنامه فروش خودرو

  7. شورای آتلانتیک: مردم ایران از خیانت‌های اپوزیسیون منزجر هستند

  8. چلسی، ایگواین را به خدمت گرفت

  9. لارپوبلیکا: نتانیاهو فقط به می اندیشد

  10. احتمال حذف قطر از جام ملت‌های آسیا

  11. خبر بد برای قطر قبل از دیدار بزرگ

  12. پسر شیروانی مادرش را به قتل رساند

  13. کودتا در ونزوئلا علیه مادورو/ کاراکاس دیپلمات‌های آمریکایی را اخراج کرد/ گوآیدو: نروید!

  14. پمپئو: دیپلمات هایمان را از کاراکاس خارج نمی کنیم

  15. ۲۱ غذای رژیمی برای کاهش وزن در سرما

  16. ۱۰ علامت اختلال در غده تیروئید

  17. موضع گیری اردوغان در برابر کودتا علیه مادورو

  18. خطر خواب طولانی مدت در دوره بارداری

  19. روایت جدید کیهان از نامه وزرا به رهبر انقلاب

  20. قطر خواستار گفت وگوی مثبت با ایران شد

  21. خواهش فوتبالیست ساکن واشنگتن از کادر فنی تیم ملی

  22. ترامپ: تمام گزینه‌ها علیه ونزوئلا روی میز است

  23. آلومینیوم المهدی به مدیریت جدید تحویل داده شد

  24. لغو شهادت کوهن از ترس ترامپ!

  25. موضع گیری مراکش درباره بازگشت سوریه به اتحادیه عرب

پربحث‌های دیروز

  1. از بازداشت یا گروگان‌کِشی مرضیه هاشمی تا مجمسه آزادی!

  2. آیت‌الله مکارم‌شیرازی: وام‌ قرض الحسنه بانک‌ها رباخواری آشکار و خلاف شرع است

  3. مدیرعامل سابق سایپا: پراید گران نیست/ وزیر صنعت طرفدار افزایش قیمت خودروهای داخلی است

  4. تاجزاده: مردم از اعتراف گیری بخشی راضی نیستند/ زاکانی: صریحا بگوئید آمریکا را دشمن می‌دانید یا خیر؟

  5. نماینده مجلس: مالیات پزشکان ۷۲۰۰ میلیارد تومان است

  6. مجمع تشخیص جلوی این گروگان‌گیری و راهزنی را بگیرد

  7. حکم دادگاه یاشار سلطانی صادر شد

  8. پورابراهیمی: سال ۹۸ سخت، اما قابل مدیریت است

  9. انتقاد آیت الله مکارم شیرازی از سخنان روحانی: رئیس جمهور باید به قسم خود پایبند باشد

  10. نقاط قوت ایران در برابر آمریکا از نگاه یک نشریه عربی/ تحریم‌ها علیه ایران به شکست می‌خورد و احتمال جنگ بسیار ضعیف است

  11. جهانگیری: در صورت فینالیست شدن تیم ملی به امارات می‌روم

  12. دژپسند خطاب به پوری‌حسینی: به دنبال کار برای خودت باش، در تیم من جایی نداری!

  13. پیشنهاد بانک‌ها برای جلوگیری از خروج سپرده‌ها

  14. اضافه کار و رفاهیات کارمندان در سال ۹۸ چقدر پیش‌بینی شد + جدول

  15. آیت‌الله جنتی: مدتی است گرانی‌ کالاهای اساسی ذهنم را مشغول کرده است

  16. بخشی در روزهای بازداشت: دوست داشتم مشهور شوم!

  17. چه کسی نمی‌گذارد حقوق مدیران شفاف شود؟/ نگرانی آیت‌الله جنتی درباره گرانی/ سرمایه اجتماعی روحانی افت کرده است

  18. شایعه قومیتی جدید با انتشار تصویر بازیگر زن عرب  

  19. کانال مالی ایران و سوئیس آماده راه‌اندازی شد

  20. رهبر مخالفان ونزوئلا خود را رئیس جمهور خواند/ ترامپ به رسمیت شناخت

  21. پاسخ تامین اجتماعی به برخی اعتراضات و پرسش‌ها درباره «بسته حمایتی»

  22. قیمت بلیت هواپیما برای تعطیلات ۲۲ بهمن میلیونی شد+ عکس

  23. نوبخت: عیدی کارمندان و بازنشستگان با حقوق بهمن واریز می‌شود

  24. بررسی عملکرد قرض‌الحسنه بانک‌ها

  25. حدادعادل: سیاسیون عدالت را به حاشیه بردند/ یکی از مهمترین مشکلات اقتصاد ما بانک‌ها هستند

پربحث‌های هفته

  1. نظر شما در مورد فرار مالیاتی پزشکان و عدم نصب کارتخوان در مطب‌ها چیست؟

  2. غیرت برای زنان کجا رفته؟

  3. از بازداشت یا گروگان‌کِشی مرضیه هاشمی تا مجمسه آزادی!

  4. تشدید اختلافات ایران و اروپا، احتمال تحریم‌های جدید و فروپاشی برجام

  5. اروپا به ایران: نمی‌توانیم برنامه موشکی‌تان را تحمل کنیم/ لغزش اروپا به سمت ترامپ

  6. الف منتشر کرد: طرح مجلس برای بنزین؛ اختصاص سهمیه به هر ایرانی ۲۴ لیتر در ماه/ قیمت بنزین خارج از سهمیه برمبنای ۹۰ درصد فوب خلیج فارس

  7. جهانگیری: ما برای برون رفت از مشکلات برنامه داریم/ نظام اسلامی را از رانت و فساد پاک می‌کنیم

  8. تاج و داورزنی کنارخواننده معروف لس آنجلسی   

  9. اسماعیل بخشی دستگیر شد

  10. توزیع دو کیلو گوشت یخ‌زده با کارت ملی!/ برای گرفتن گوشت منجمد، منجمد شوید!

  11. جلسه امروز مجمع تشخیص مصلحت نظام با حضور ظریف و احمدی‌نژاد  

  12. کدامیک به برجام محتاج ترند، ایران یا اروپا؟

  13. روحانی از احمدی‌نژاد هم پایین‌تر است

  14. روحانی: ما نمی‌توانیم با خواست عمومی مردم مبارزه کنیم، این نه قانونی است و نه شرعی/ اولین کسی که رادیو را ممنوع کرد پهلوی اول بود/ روزانه اگر فیلترشکن آمد چه خواهیم کرد؟

  15. چرا پراید ۲۱ میلیون تومانی یک هفته‌ای ۳۶ میلیون تومان شد؟

  16. به جای کوکب خانم و پترس فداکار و چوپان دروغگو، بیرانوند را قصه کتابهای درسی کنید

  17. فقط ۳۰ ثانیه تا موفقیت

  18. ویدئو/ آقای مترجم کار دست کی‌روش و خیابانی داد  

  19. فیلم اعترافات اسماعیل بخشی و همدستانش   

  20. آیت‌الله مکارم‌شیرازی: وام‌ قرض الحسنه بانک‌ها رباخواری آشکار و خلاف شرع است

  21. سوختن سیم‌کارت در صورت استفاده از فیلترشکن!  

  22. مدیرعامل سابق سایپا: پراید گران نیست/ وزیر صنعت طرفدار افزایش قیمت خودروهای داخلی است

  23. آذری جهرمی: هزینه ساخت ماهواره پیام ۱.۲ میلیون یورو بود

  24. آقای روحانی! اینجا که واتیکان نیست!

  25. یارانه نقدی ۳۳۰ هزار میلیارد تومان را بلعید!

پربحث‌های هفته

  1. واکنش‌ها به بازداشت مرضیه هاشمی چگونه بود؟ + تصاویر

  2. زمان حال را غنیمت بشمار  

  3. طرح نمایندگان برای تغییر نام یک وزارتخانه + متن

  4. دادگاه بعدی مرضیه هاشمی چهارشنبه آینده برگزار می‌شود

  5. نگذاریم «داعش» را بدزدند!

  6. شایعه قومیتی جدید با انتشار تصویر بازیگر زن عرب  

  7. افشای لیست موسسات فرهنگی که کمک دریافت کرده‌اند  

  8. نقدی بر یک آمار قابل تامل از حوزه فرهنگی کشور

  9. چرا کنکور حذف نمی‌شود؟

  10. مافیای کنکور کجاست؟

  11. بازیگر سینما و تلویزیون: همیشه گفته‌ام رهبری را دوست دارم/ انقلاب اسلامی هویت محکمی به ایران در دنیا داد

  12. مار سرخ در کجا لانه کرده است؟ + تصاویر

  13. آیا شرط بندی یک طرفه حرام است؟  

  14. گنبد عجیب و غریب امامزاده شاه ابراهیم در قم   

  15. سعدی شیرازی قرنها قبل به جلب سرمایه خارجی توجه کرد

  16. استیصال آمریکا در برابر صدای متفاوت مستندساز ایرانی + متن بیانیه

  17. جدال آرمان‌گرایی و واقع‌گرایی سینما؛ به نفع آرمان یا علیه واقعیت؟

  18. گفتگوی رهنما و هاشمی؛ نفوذ سلبریتی‌ها در دنیای روشنفکرها؟

  19. "مریلا زارعی" بازیگر سریال مانکن شد

  20. ساخت سیمرغ فیلم فجر در داخل مقرون به صرفه نیست

  21. پوستر جشنواره موسیقی فجر رونمایی شد  

  22. سیمرغ‌های جشنواره فیلم فجر از دبی‌ می‌آید!

  23. انتشار جدول نمایش فیلم های جشنواره ۳۷ فیلم فجر

  24. مردی که مرگ را طعنه سختی زد

  25. فیلم‌های تلویزیون در تعطیلات/ «رابینسون کروزو» با «ترن» می‌آید

آخرین عناوین