درباره زبان‌های رمزی ایران چه می‌دانید؟

گروه فرهنگی الف،   3970525020 ۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
درباره زبان‌های رمزی ایران چه می‌دانید؟

بسیاری از عامه مردم فقط زبان زرگری را به عنوان زبان رمزی می‌شناسند؛ در حالی که این گونه زبان‌ها به بخش‌های مختلفی تقسیم می‌شوند و هر طبقه از جامعه با توجه به قومی که در آن زندگی کرده، از زبان رمزی خود بهره برده است.

به گزارش ایسنا، زبان رمزی زبانی ساختگی است که دو یا چند نفر یا یک گروه از مردم در بین خود قرار می‌دهند تا زمانی که بخواهند معنا و راز سخنان‌شان برای دیگران پنهان بماند، با آن گفت‌وگو کنند.

زبان‌های رمزی به صورت‌های مختلف در بین مردم بسیاری از جامعه‌های جهان رواج دارند. مردم به دلایل مختلفی مثل مشخص کردن هویت گروهی و تحکیم همبستگی، پنهان کردن راز و رمزهای شخصی، گروهی و احتمالا دغلکاری‌هایشان از دیگران، بستن راه تفتیش، تعقیب بیگانگان و در نهایت برای تفریح و سرگرمی به کار می‌برند.  

علی بلوکباشی در کتاب «در فرهنگ خود زیستن و به فرهنگ‌های دیگر نگریستن» درباره زبان‌های رمزی در ایران نوشته است: اساس زبان‌های ساختگی که در برابر زبان‌های طبیعی به کار می‌روند، بر زبان گفتاری مردم گذاشته شده است. این زبان‌ها را «صورت شکسته‌ی زبانی»، «شکل غلط ادا شده‌ی زبان طبیعی» و برخی از آنها را «زبان ترکیبی»، «زبان پیوندی» یا «زبان آمیخته» دانسته‌اند.

زبان‌های رمزی ساختگی در بین مردمِ برخی از گروه‌های قومی، اجتماعی و صنف‌های گوناگون شغلی ایران به کار می‌رفته است. معمولا این زبان‌ها، صورت نوشتاری نداشته‌اند. در قدیم این زبان‌ها را «لوترا» می‌خواندند.

کهن‌ترین سند کتبی که از رواج و کاربرد زبان ساختگی و رمزی با اصطلاح لوترا در میان گروهی از مردم ایران خبر می‌دهد مربوط به کتاب «حدودالعالم» نوشته‌ای از سال ۳۷۲ هجری قمری یعنی بیش از یک هزار سال پیش است. همچنین قدیم‌ترین تعریف از واژه‌ی لوترا را میرجمال‌الدین حسین انجوی شیرازی در فرهنگ جهانگیری در ۱۰۱۷ هجری قمری داده است. بنا بر این تعریف، لوترا زبانی است که دو کس در میان هم قرار می‌دهند که وقتی با هم صحبت می‌کنند، دیگران آن را نفهمند.

زبان‌های لوترایی را از نظر کاربرد در میان گروه‌های قومی، اجتماعی و شغلی می‌توان در چهار گروه طبقه بندی کرد. «ویژه قومی» مانند لوترهای کولیان و یهودیان، لوترهای ویژه «فرقه‌های دینی- مذهبی»، مانند لوترهای درویشان، لوترهای ویژه «گروه‌های حرفه‌ای» مانند لوترهای دزدان، راهزنان و گدایان،   «مطربی» در تهران، «آسیابانی» در دزفول و شوشتر و در نهایت لوترهای «همگانی رایج»  مانند لوترهای زرگری، مرغی و گنجشکی  که در میان عامه‌ی مردم که معمولا در لایه‌های میانی جامعه و توده مردم به ویژه زنان به کار می‌روند.   

همه‌ی این لوترها از نظر ساختمان دستوری عمدتا تابع ساختمان و قواعد نحوی زبان‌ها و گویش‌های معمول در جامعه‌هایی هستند که در آن‌ها به کار می‌روند و از نظر ساختمان واژگان و قواعد آوایی با زبان گویش‌ رایج مردم جامعه فرق دارند به همین دلیل ساختمان لوترها را می‌توان در سه رده‌ی خاص تقسیم کرد. لوترهایی که زبان ترکیبی، پیوندی یا آمیخته دارند و واژگان آنها از آمیزه‌ی دو یا چند زبان یا گویش ایرانی و غیر ایرانی ساخته شده است. لوتر کولی‌ها، درویشان و یهودیان از جمله لوترهای این گروه هستند. لوترهایی که بر اساس دگرگونی در برخی از اجزا یا در معنای واژه‌های زبان‌ها و گویش‌های ایرانی یا با به کار بردن واژه‌هایی خاص ساخته شده‌اند مانند لوتر مطربی، آسیابانی و جز آن. لوترهای سوم بر مبنای زبان یا گویش مردم هر ناحیه طبق قاعده و اصلی کلی و با قرار دادن و تکرار یک آوا یا دو آوای مختلف در هر واژه‌ی معمول در زبان و گویش گفتاری ساخته می‌شوند. زبان‌های زرگری، گنجشکی و مرغی در میان برخی گروه‌های مردم، به ویژه تهرانی‌ها از جمله‌ی این دسته هستند.

کولیان در سراسر ایران پراکنده و در هر جا با نام خاصی شناخته شده‌اند و به جز زبان محلی مردم، زبان رمزی خاصی هم دارند که در بین خود با آن حرف می‌زنند.

درویشان دوره‌گرد دریوزه‌گر زبان رمزی ویژه‌ای داشتند که در مواقع لازم با آن زبان در بین خود صحبت می‌کردند. این زبان لوتراپی از چند سده پیش در بین گروه درویشان دوره گرد ایران رواج داشته است. واژه‌ها و اصطلاحی ازاین لوترها در رساله‌ای از سده‌ی دهم هجری بازمانده است.

یارشاطر زبان لوترایی یهودیان ایران را، مانند زبان یدی (زبان کلیمیان آلمان، لهستان و روسیه) زبان پیوندی و آمیخته توصیف کرده است.

لوتر مطربی نیز زبان رمزی مخصوص دسته‌های بازیگران و نوازندگان غالبا کلیمی نمایش‌های رو حوضی در تهران بوده است.

آسیابانان دزفول و شوتر لوتر آسیابانی را به زبان محلی «زبان چپی» می‌نامیدند. تا چند دهه پیش که آسیاب‌های کهن و سنتی دزفول و شوشتر برپا بود، در میان آنها به کار می‌رفت.

از گونه‌های بسیار رایج و معروف زبان‌های رمزی ساختگی در بین مردم ایران، زبان  زرگری است. پیشینه این لوتر به سده‌ی دهم هجری یعنی دوره صفوی می‌رسد.   در آن زمان، زبان زرگری آنقدر مشهور بوده است که زبان‌های ساختگی دیگر را به طور عام با زبان زرگری می شناختند.

برای نامگذاری زبان زرگری، نظرهای مختلفی وجود دارد. به اعتقاد برخی زبان زرگری  مثل کار زرگر است که خوبی یا زشتی کار او و نیرنگ و فریبی که در کار و دست ساخته اش به کار می برد برای کسی جز آشنا با حرفه زرگری آشکار نیم شود. درگیری دروغی دو یا چند نفر با یکدیگر نیز که معمولا درگیری لفظی و برای گمراه کردن دیگران است به زرگرها نسبت می دهند و اصطلاحا جنگ زرگری  که کنایه از جنگ ساختگی است، می‌گویند.  

البته زبانی با عنوان سلیری در مازندران نیز وجود دارد که به زبان رمزی معروف است و مثل زبان زرگری یکی از زبان‌های قراردادی و رمزی با ریشه زبان مازنی و ویژه صاحبان مشاغلی مانند نمدمالی است. این زبان در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

اینکه نخستین افرادی که به اندیشه اختراع زبان ساختگی رمزی افتادند، چه کسانی بودند یا چنین پدیده‌ی فرهنگی دقیقا در چه زمان و در چه شرایط اجتماعی-فرهنگی و چگونه پدید آمد و رشد پیدا کرد، نیاز به بررسی بیشتری دارد.

عناوین مرتبط

دیدگاه کاربران

آریابان۴۹۷۳۹۷۱۸:۱۱:۲۹ ۱۳۹۷/۵/۲۵
علاوه بر گویش ها و زبان‌های رمزی ایران جا داره به گونه ای از خط و نوشته های رمزی در دوران اشکانیان نیز اشاره کرد که به "هُزوارش" معروف است. باید یادآوری کرد که برخلاف سایر سلسله های کهن ایران-زمین، اتفاقا متون نوشته شده و آثار معماری معدودی (همچون معبد آناهیتا در کنگاور کرمانشاه ) از دوران اشکانی بدوران ما رسیده و در مورد زبان آن دوران نیز باید اشاره شود که زبانی موسوم به فارسی میانه (یا پهلوی اشکانی) رایج بوده که چون عملا فاقد خط و نگارش بوده بنابراین برای کتابت از "خط آرامی" که یکی از انواع خطوط سامی و مشتق از خط الفبایی فینیقی بوده استفاده میشده که طبیعتا نویسندگان و خوانندگان آن نیز کسی نبوده جز خود کاتبانی از همان قوم و زبان آرامی . اما در این میان شماری از واژگان دشوار ، مبهم و ناخوانا در این متون آرامی بچشم میخورد که به باور دانشمندان زبان شناس ، رمز و رازی بوده بین کاتبان آرامی و جز خود آنها هیچ بیگانه ای قادر به خواندن و درک معنا آنها نبوده است. این واژگان پر رمز و راز که تاکنون کلیدی برای درک آنها پیدا نشده ،"هُزوارش" نام دارد

پربحث‌های امروز

  1. بارش سنگین برف در گردنه‌های لرستان

  2. پوتین: از نفت ۷۰ دلاری راضی‌ام

  3. طلای جهانی گران‌تر شد

  4. هفته گذشته آمریکا در دیرالزور سوریه 44 کودک را کشت

  5. امروز تمام دنیا با نگاه صدق و امانت به جمهوری اسلامی نگاه می کنند

  6. قیمت نفت بازهم افزایش یافت

  7. واگذاری معادن سودده به افراد خاص

  8. راه روسیه از اوپک جدا می‌شود؟

  9. باید و نبایدهای زندگی خوابگاهی

  10. بحرین 912 میلیون دلار بالگرد تهاجمی از آمریکا می‌خرد

  11. کاهش ۳۰ درصدی تولید آیفون ارزان قیمت

  12. مورد عجیب «خانم یایا»

  13. گوترش خواهان مجازات عاملان قتل خاشقجی شد

  14. افراد "درون‌گرا" و "برون‌گرا" چه ویژگی‌هایی دارند؟

  15. آیا بحران نفتی سال ۲۰۱۴ تکرار می‌شود؟

  16. انتقاد واتیکان از تحریم های امریکا علیه ایران

  17. چهارمین کنگره حزب اتحاد برگزار شد

  18. علت تصادف خودرو همراهان وزیر کار مشخص شد

  19. کردستان عراق واردات از ایران را تکذیب کرد

  20. دسترسی کودکان و بزرگسالان به اینترنت باید متفاوت باشد

  21. رای مثبت سازمان ملل به قطعنامه حمایت از حق تعیین سرنوشت ملت فلسطین

  22. تونل کارون 4 در در محور شهرکرد - خوزستان بسته شد

  23. عفو بین الملل: نتایج تحقیقات دادستان عربستان نامعتبر است

  24. روسیه میزبان والیبال قهرمانی جهان ۲۰۲۲ شد

  25. کره شمالی یک "سلاح تاکتیکی فوق مدرن" آزمایش کرد

پربحث‌های دیروز

  1. واکنش کیهان به اعدام سلطان سکه  

  2. درگذشت نوربخش مدیرعامل تامین اجتماعی و معاونش در حادثه رانندگی/ جزئیات حادثه برای همراهان وزیر کار در گلستان+تصاویر

  3. ماجرای زندگی مولتی میلیاردری که شهید شد + عکس

  4. دلار وارد کانال ۱۱ هزار تومان شد

  5. بازگشت اثر تحریم ها و وعده های تمام نشدنی اروپایی ها/ راه حل جایگزین چیست؟

  6. دستمزد کارگران و کارمندان در سال آینده چقدر باید افزیش یابد؟

  7. کشورهای غربی، محمدبن سلمان را چگونه نجات می دهند؟

  8. میوه‌ای که سرخوشتان می‌کند

  9. ترامپ یک مقام کاخ سفید را با توصیه همسرش برکنار کرد

  10. همدردی ایران با مردم آمریکا

  11. کاهش ۶۸۰هزار تومانی قیمت سکه در یک هفته/قیمت دلار ۸درصد ارزان شد

  12. سبدهای معیشتی جای ترمیم ریالی مزد را نمی‌گیرند

  13. توصیه محمود صادقی به صداوسیما

  14. اضافه‌وزن؛ افسردگی به بار می‌آورد

  15. چگونه بهبود زخم‌ها را سرعت بخشیم؟

  16. سرماخوردگی کهنه را از طریق این داروی گیاهی درمان کنید

  17. مرگ یک یوزپلنگ در اثر برخورد با یک دستگاه خودرو

  18. عصبانیت سعودی‌ها از معافیت تحریمی آمریکا به مشتری‌های نفت ایران

  19. تیراندازی در مراسم عزاداری در شادگان

  20. زاهدی: اوراق مشارکت هم کارگشا بدهی دولت نیست

  21. دیوید میلیبند: سکوت جامعه بین‌المللی در برابر فاجعه یمن شرم‌آور است

  22. انحراف اتوبوس در کاشان ۲۷ مصدوم برجای گذاشت

  23. حمله توئیتری ترامپ به «فیس‌بوک»، «گوگل» و «توئیتر»

  24. حفاظت از 23 میلیون هکتار از مراتع به مردم واگذار شد

  25. شرکت روس: بعد از کاهش قطعات آمریکایی تحویل هواپیما به ایران را بررسی می‌کنیم

پربحث‌های هفته

  1. سلطان سکه اعدام شد

  2. ادامه تخریب آیت‌الله یزدی با انتشار تصویری از نوه

  3. تهمت بزرگ وزیر خارجه‌مان به نظام؛ آقای ظریف اگر مدرکی دارید، چرا به قوه قضائیه ارائه نمی‌دهید؟/ پولشویی کجا انجام می‌شود؟

  4. سوت و کف به افتخار ظریف

  5. روحانی: تحریم‌های ۱۳ آبان هیچ تاثیری در روند اقتصادی کشور نداشت/ اولین بسته حمایت غذایی آبان داده می‌شود/ برای حقوق پیش‌بینی‌هایی شده تا مشکلات اقتصادی تا حدی جبران شود

  6. تیتر روزنامه استقلال بعد از نایب قهرمانی پرسپولیس در آسیا  

  7. این فیلم را ببینید؛ از احمد شیرزاد تا محمدجواد ظریف

  8. آخوندی: کار درستی کردم که حتی ۱ واحد مسکن مهر افتتاح نکردم

  9. دولت بداند سال آینده تورم بیشتری در اقتصاد ایران بروز خواهد کرد/ دفاع از توزیع کوپن در واکنش به اتهامات کوپونیسم و کمونیسم/ ۱۷ سیاست و بسته پیشنهادی برای خروج از بحران

  10. آقای ظریف! مردم چرا باید برای این سطح ناشی گری دیپلماتیک هزینه دهند؟

  11. جهانگیری: تصمیم گرفتیم تا کسی سرِ گرسنه بر زمین نگذارد/ ارزش روز سهام عدالت ۱۳ میلیون تومان شده است

  12. جزئیات جدید افزایش ۵۰ درصدی حقوق کارکنان سازمان مالیاتی + سند

  13. حضور دختران برانکو، علی پروین و محمود خوردبین در استادیوم آزادی + تصاویر  

  14. به این مسئول چه می‌توان گفت؟  

  15. دفاع رئیس اتحادیه آجیل از قیمت ۲۰۰ هزار تومانی پسته

  16. پیروز حناچی شهردار تهران شد؛ صندلی بهشت به آخوندی نرسید + جزئیات

  17. فاتحه تهران را بخوانیم

  18. ظریف باید اسامی پولشویی کنندگان را نام ببرد وگرنه استیضاح می شود

  19. مردم بدانند این جماعت نسبتی با انقلاب اسلامی و ولایت فقیه ندارند

  20. آخوندی لواسان‌نشین است و خوی اشرافی‌گری دارد

  21. جریان اصلاح طلبی باید پاسخگوی ناکارآمدی دولت کنونی باشد/ اصلاح طلبی را در پای آنها که اصلاح طلب نبودند ذبح کردند/ دو جریان اصلی برای‌‌ نجات خود باید پوست اندازی کنند

  22. اندر حکایت شهرداری تهران / چرا مردم باید هزینه دعواهای سیاسی اصلاح‌طلبان را بدهند؟

  23. آیا حناچی همان فرشته نجات تهران است؟

  24. آقایان! عذرخواهی کنید

  25. افزایش حقوق کارمندان ۲ دستگاه دولتی مجدد به جریان افتاد +سند

پربحث‌های هفته

  1. علائم آخرالزمان و راهکار امام علی(ع) در عبور از فتنه‌های آن

  2. اقامت در ایران برای خارجی‌ها «مفت» شده است/ قیمت اتاق هتل ۳ستاره ایرانی اندازه همبرگر اروپایی!؟

  3. ماجرای یک نفوذی در سپاه دهه ۶۰ + عکس

  4. گلزار: بدون دستمزد به برنده باش نیامده ام!/ چرا فکر می کنید نباید در تلویزیون باشم؟

  5. خداوند هیچ عملی را مانند شاد کردن دیگران دوست ندارد  

  6. رئیس سازمان صداوسیما: بودجه کل شبکه‌های صداوسیما به اندازه یک کانال خارجی است

  7. توهین به هنرمندان

  8. واکنش‌های مجازی به شهادت «سید نورخدا» + تصاویر

  9. بازدید حجت الاسلام رئیسی از کتابفروشی های خیابان انقلاب  

  10. چرا محسن ابراهیم‌زاده در استادیوم آزادی خواند؟

  11. رهبر انقلاب بعد از شهادت طهرانی مقدم: یکی از بهترین عزیزانم را از دست دادم

  12. اکران «به وقت شام» در ژاپن + پوستر فیلم

  13. پخش «خانه پوشالی» از شبکه چهار

  14. آغاز ثبت نام ارز دانشجویی از فردا

  15. عربستان با ترس از قدرت ایران برای تاسیس «ایران اینترنشنال» دست به جیب شد

  16. پرچم گنبد حرم امام رضا(ع) تعویض شد

  17. مخالفت رئیس پلیس فتا با رفع فیلتر توییتر/ احتمال فیلترینگ هوشمند اینستاگرام

  18. مورد عجیب «خانم یایا»

  19. برگزاری هفته فرهنگی روسیه در ایران درسال آینده

  20. معرفی نامزدهای جشنواره کتاب و رسانه

  21. انتظار سه‌ساله «سند زبان فارسی در دنیای مجازی»

  22. نتیجه دوستی با دشمنان خدا در تفسیری از امام حسن عسکری(ع)

  23. اقدامات امام حسن عسکری(ع) در جامعه برای غیبت امام عصر(عج)

  24. پیمان معادی کنار رایان رینولدز ستاره سینمای هالیوود

  25. پاسخ وزارت ارشاد به شایعه‌ها درباره رییس جدید سازمان سینمایی

آخرین عناوین