درباره زبان‌های رمزی ایران چه می‌دانید؟

گروه فرهنگی الف،   3970525020 ۱ نظر، ۰ در صف انتشار و ۰ تکراری یا غیرقابل انتشار
درباره زبان‌های رمزی ایران چه می‌دانید؟

بسیاری از عامه مردم فقط زبان زرگری را به عنوان زبان رمزی می‌شناسند؛ در حالی که این گونه زبان‌ها به بخش‌های مختلفی تقسیم می‌شوند و هر طبقه از جامعه با توجه به قومی که در آن زندگی کرده، از زبان رمزی خود بهره برده است.

به گزارش ایسنا، زبان رمزی زبانی ساختگی است که دو یا چند نفر یا یک گروه از مردم در بین خود قرار می‌دهند تا زمانی که بخواهند معنا و راز سخنان‌شان برای دیگران پنهان بماند، با آن گفت‌وگو کنند.

زبان‌های رمزی به صورت‌های مختلف در بین مردم بسیاری از جامعه‌های جهان رواج دارند. مردم به دلایل مختلفی مثل مشخص کردن هویت گروهی و تحکیم همبستگی، پنهان کردن راز و رمزهای شخصی، گروهی و احتمالا دغلکاری‌هایشان از دیگران، بستن راه تفتیش، تعقیب بیگانگان و در نهایت برای تفریح و سرگرمی به کار می‌برند.  

علی بلوکباشی در کتاب «در فرهنگ خود زیستن و به فرهنگ‌های دیگر نگریستن» درباره زبان‌های رمزی در ایران نوشته است: اساس زبان‌های ساختگی که در برابر زبان‌های طبیعی به کار می‌روند، بر زبان گفتاری مردم گذاشته شده است. این زبان‌ها را «صورت شکسته‌ی زبانی»، «شکل غلط ادا شده‌ی زبان طبیعی» و برخی از آنها را «زبان ترکیبی»، «زبان پیوندی» یا «زبان آمیخته» دانسته‌اند.

زبان‌های رمزی ساختگی در بین مردمِ برخی از گروه‌های قومی، اجتماعی و صنف‌های گوناگون شغلی ایران به کار می‌رفته است. معمولا این زبان‌ها، صورت نوشتاری نداشته‌اند. در قدیم این زبان‌ها را «لوترا» می‌خواندند.

کهن‌ترین سند کتبی که از رواج و کاربرد زبان ساختگی و رمزی با اصطلاح لوترا در میان گروهی از مردم ایران خبر می‌دهد مربوط به کتاب «حدودالعالم» نوشته‌ای از سال ۳۷۲ هجری قمری یعنی بیش از یک هزار سال پیش است. همچنین قدیم‌ترین تعریف از واژه‌ی لوترا را میرجمال‌الدین حسین انجوی شیرازی در فرهنگ جهانگیری در ۱۰۱۷ هجری قمری داده است. بنا بر این تعریف، لوترا زبانی است که دو کس در میان هم قرار می‌دهند که وقتی با هم صحبت می‌کنند، دیگران آن را نفهمند.

زبان‌های لوترایی را از نظر کاربرد در میان گروه‌های قومی، اجتماعی و شغلی می‌توان در چهار گروه طبقه بندی کرد. «ویژه قومی» مانند لوترهای کولیان و یهودیان، لوترهای ویژه «فرقه‌های دینی- مذهبی»، مانند لوترهای درویشان، لوترهای ویژه «گروه‌های حرفه‌ای» مانند لوترهای دزدان، راهزنان و گدایان،   «مطربی» در تهران، «آسیابانی» در دزفول و شوشتر و در نهایت لوترهای «همگانی رایج»  مانند لوترهای زرگری، مرغی و گنجشکی  که در میان عامه‌ی مردم که معمولا در لایه‌های میانی جامعه و توده مردم به ویژه زنان به کار می‌روند.   

همه‌ی این لوترها از نظر ساختمان دستوری عمدتا تابع ساختمان و قواعد نحوی زبان‌ها و گویش‌های معمول در جامعه‌هایی هستند که در آن‌ها به کار می‌روند و از نظر ساختمان واژگان و قواعد آوایی با زبان گویش‌ رایج مردم جامعه فرق دارند به همین دلیل ساختمان لوترها را می‌توان در سه رده‌ی خاص تقسیم کرد. لوترهایی که زبان ترکیبی، پیوندی یا آمیخته دارند و واژگان آنها از آمیزه‌ی دو یا چند زبان یا گویش ایرانی و غیر ایرانی ساخته شده است. لوتر کولی‌ها، درویشان و یهودیان از جمله لوترهای این گروه هستند. لوترهایی که بر اساس دگرگونی در برخی از اجزا یا در معنای واژه‌های زبان‌ها و گویش‌های ایرانی یا با به کار بردن واژه‌هایی خاص ساخته شده‌اند مانند لوتر مطربی، آسیابانی و جز آن. لوترهای سوم بر مبنای زبان یا گویش مردم هر ناحیه طبق قاعده و اصلی کلی و با قرار دادن و تکرار یک آوا یا دو آوای مختلف در هر واژه‌ی معمول در زبان و گویش گفتاری ساخته می‌شوند. زبان‌های زرگری، گنجشکی و مرغی در میان برخی گروه‌های مردم، به ویژه تهرانی‌ها از جمله‌ی این دسته هستند.

کولیان در سراسر ایران پراکنده و در هر جا با نام خاصی شناخته شده‌اند و به جز زبان محلی مردم، زبان رمزی خاصی هم دارند که در بین خود با آن حرف می‌زنند.

درویشان دوره‌گرد دریوزه‌گر زبان رمزی ویژه‌ای داشتند که در مواقع لازم با آن زبان در بین خود صحبت می‌کردند. این زبان لوتراپی از چند سده پیش در بین گروه درویشان دوره گرد ایران رواج داشته است. واژه‌ها و اصطلاحی ازاین لوترها در رساله‌ای از سده‌ی دهم هجری بازمانده است.

یارشاطر زبان لوترایی یهودیان ایران را، مانند زبان یدی (زبان کلیمیان آلمان، لهستان و روسیه) زبان پیوندی و آمیخته توصیف کرده است.

لوتر مطربی نیز زبان رمزی مخصوص دسته‌های بازیگران و نوازندگان غالبا کلیمی نمایش‌های رو حوضی در تهران بوده است.

آسیابانان دزفول و شوتر لوتر آسیابانی را به زبان محلی «زبان چپی» می‌نامیدند. تا چند دهه پیش که آسیاب‌های کهن و سنتی دزفول و شوشتر برپا بود، در میان آنها به کار می‌رفت.

از گونه‌های بسیار رایج و معروف زبان‌های رمزی ساختگی در بین مردم ایران، زبان  زرگری است. پیشینه این لوتر به سده‌ی دهم هجری یعنی دوره صفوی می‌رسد.   در آن زمان، زبان زرگری آنقدر مشهور بوده است که زبان‌های ساختگی دیگر را به طور عام با زبان زرگری می شناختند.

برای نامگذاری زبان زرگری، نظرهای مختلفی وجود دارد. به اعتقاد برخی زبان زرگری  مثل کار زرگر است که خوبی یا زشتی کار او و نیرنگ و فریبی که در کار و دست ساخته اش به کار می برد برای کسی جز آشنا با حرفه زرگری آشکار نیم شود. درگیری دروغی دو یا چند نفر با یکدیگر نیز که معمولا درگیری لفظی و برای گمراه کردن دیگران است به زرگرها نسبت می دهند و اصطلاحا جنگ زرگری  که کنایه از جنگ ساختگی است، می‌گویند.  

البته زبانی با عنوان سلیری در مازندران نیز وجود دارد که به زبان رمزی معروف است و مثل زبان زرگری یکی از زبان‌های قراردادی و رمزی با ریشه زبان مازنی و ویژه صاحبان مشاغلی مانند نمدمالی است. این زبان در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

اینکه نخستین افرادی که به اندیشه اختراع زبان ساختگی رمزی افتادند، چه کسانی بودند یا چنین پدیده‌ی فرهنگی دقیقا در چه زمان و در چه شرایط اجتماعی-فرهنگی و چگونه پدید آمد و رشد پیدا کرد، نیاز به بررسی بیشتری دارد.

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

آریابان۴۹۷۳۹۷۱۸:۱۱:۲۹ ۱۳۹۷/۵/۲۵
علاوه بر گویش ها و زبان‌های رمزی ایران جا داره به گونه ای از خط و نوشته های رمزی در دوران اشکانیان نیز اشاره کرد که به "هُزوارش" معروف است. باید یادآوری کرد که برخلاف سایر سلسله های کهن ایران-زمین، اتفاقا متون نوشته شده و آثار معماری معدودی (همچون معبد آناهیتا در کنگاور کرمانشاه ) از دوران اشکانی بدوران ما رسیده و در مورد زبان آن دوران نیز باید اشاره شود که زبانی موسوم به فارسی میانه (یا پهلوی اشکانی) رایج بوده که چون عملا فاقد خط و نگارش بوده بنابراین برای کتابت از "خط آرامی" که یکی از انواع خطوط سامی و مشتق از خط الفبایی فینیقی بوده استفاده میشده که طبیعتا نویسندگان و خوانندگان آن نیز کسی نبوده جز خود کاتبانی از همان قوم و زبان آرامی . اما در این میان شماری از واژگان دشوار ، مبهم و ناخوانا در این متون آرامی بچشم میخورد که به باور دانشمندان زبان شناس ، رمز و رازی بوده بین کاتبان آرامی و جز خود آنها هیچ بیگانه ای قادر به خواندن و درک معنا آنها نبوده است. این واژگان پر رمز و راز که تاکنون کلیدی برای درک آنها پیدا نشده ،"هُزوارش" نام دارد
بیمه azkiصبا باتری

پربحث‌های اخیر

  1. تاجگردون: شک ندارم برخی ارکان دولت ماموریت دارند اوضاع را خراب‌تر کنند

  2. امیرعبداللهیان: از وزارت خارجه برکنار نشدم/ مشکل عربستان نفوذ منطقه‌ای ایران است/ سعود الفصیل از تماس اوباما با روحانی گلایه‌مند بود/ پول صادرات برق به عراق را ارزی دریافت می‌کنیم

  3. قیمت سکه از ۴ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان گذشت/ پوند در بازار ۲۰ هزار تومان؛ دینار کویت ۵۱ هزار تومان شد

  4. توزیع سبدهای کالا آغاز شد + جزئیات

  5. زنگنه: انشاالله خواب آمریکا برای نفت ایران تعبیر نمی‌شود

  6. یک درس اقتصادی از ایستگاه‌های صلواتی

  7. حضور روحانی در نیویورک و بازی ترامپ برای غلبه حاشیه بر متن

  8. شناورهای تندرو سپاه با موتور جت به تنگه هرمز می‌آیند + عکس

  9. هشدار شدید رئیس اسبق بانک مرکزی به روحانی / باید در پیشگاه ملت پاسخگو باشید  

  10. توجیه خبرنگار بی بی سی درباره عدم استفاده از لفظ تروریست  

  11. تاکید رئیس جمهور بر اجرای سریع‎تر ۲ بسته معیشتی مردم

  12. مجری برنامه پایش خطاب به وزیر بهداشت: «حرف زدن بلد نیستی، حرف نزدن هم بلد نیستی؟»  

  13. سردار سلامی: می‌دانید و می‌دانیم انتقام سختی خواهیم گرفت/ ماجرا تمام نشده است

  14. جهانگیری: در لایحه بودجه ۹۸ صیانت از معیشت مردم مورد توجه قرار گیرد/ باید تلاش کنیم بتوانیم نفت بفروشیم

  15. روایت یک جنایت هولناک از زبان سرباز شجاع  

  16. زنی که جلسه ضد ایرانی را به هم ریخت کیست؟ + تصاویر

  17. محسن هاشمی: ارتباط عاطفی زیادی با پدرم داشتم/ شنبه‌ها به ملاقات مهدی می‌رویم

  18. ماجرای استعفای دسته‌جمعی ۷ معاون وزیر صنعت

  19. صادرات گوجه ممنوع شد

  20. چه کسانی از دولتی ماندن خودروسازان نفع می برند/ آیا شورای رقابت به رقابت رای خواهد داد یا انحصار؟

  21. وعده 15 هزار دلاری، تابعیت و اقامت در اروپا به تروریستهای اهوازی

  22. حذف دریاچه‌ ارومیه از کتاب درسی

  23. پیشکسوت استقلال: برانکو را به عنوان مربی قبول ندارم

  24. آیت‌الله علم‌الهدی: ایران تنها کشوریست که زیر سایه حجت خدا مدیریت شده است

  25. تشییع شهدای ترور و جزئیات جدید از حادثه اهواز/ اعدام مفسدان اقتصادی در میدان آزادی/ دغدغه عجیب یک نماینده مجلس/ دلیل تعمد برخی ارکان دولت برای افزایش نارضایتی مردم

پربحث‌های دیروز

  1. تاجگردون: شک ندارم برخی ارکان دولت ماموریت دارند اوضاع را خراب‌تر کنند

  2. امیرعبداللهیان: از وزارت خارجه برکنار نشدم/ مشکل عربستان نفوذ منطقه‌ای ایران است/ سعود الفصیل از تماس اوباما با روحانی گلایه‌مند بود/ پول صادرات برق به عراق را ارزی دریافت می‌کنیم

  3. هر سال دریغ از پارسال/ سقوط و دیگر هیچ!

  4. قیمت سکه از ۴ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان گذشت/ پوند در بازار ۲۰ هزار تومان؛ دینار کویت ۵۱ هزار تومان شد

  5. «بیمه مهریه» مرد را از پرداخت مهریه نجات می‌دهد؟

  6. توزیع سبدهای کالا آغاز شد + جزئیات

  7. زنگنه: انشاالله خواب آمریکا برای نفت ایران تعبیر نمی‌شود

  8. یک درس اقتصادی از ایستگاه‌های صلواتی

  9. حضور روحانی در نیویورک و بازی ترامپ برای غلبه حاشیه بر متن

  10. شناورهای تندرو سپاه با موتور جت به تنگه هرمز می‌آیند + عکس

  11. هشدار شدید رئیس اسبق بانک مرکزی به روحانی / باید در پیشگاه ملت پاسخگو باشید  

  12. توجیه خبرنگار بی بی سی درباره عدم استفاده از لفظ تروریست  

  13. سفر رییس جمهور به نیویورک  

  14. تاکید رئیس جمهور بر اجرای سریع‎تر ۲ بسته معیشتی مردم

  15. مجری برنامه پایش خطاب به وزیر بهداشت: «حرف زدن بلد نیستی، حرف نزدن هم بلد نیستی؟»  

  16. سردار سلامی: می‌دانید و می‌دانیم انتقام سختی خواهیم گرفت/ ماجرا تمام نشده است

  17. جهانگیری: در لایحه بودجه ۹۸ صیانت از معیشت مردم مورد توجه قرار گیرد/ باید تلاش کنیم بتوانیم نفت بفروشیم

  18. روایت یک جنایت هولناک از زبان سرباز شجاع  

  19. زنی که جلسه ضد ایرانی را به هم ریخت کیست؟ + تصاویر

  20. محسن هاشمی: ارتباط عاطفی زیادی با پدرم داشتم/ شنبه‌ها به ملاقات مهدی می‌رویم

  21. ماجرای استعفای دسته‌جمعی ۷ معاون وزیر صنعت

  22. صادرات گوجه ممنوع شد

  23. چه کسانی از دولتی ماندن خودروسازان نفع می برند/ آیا شورای رقابت به رقابت رای خواهد داد یا انحصار؟

  24. وعده 15 هزار دلاری، تابعیت و اقامت در اروپا به تروریستهای اهوازی

  25. حذف دریاچه‌ ارومیه از کتاب درسی

پربحث‌های هفته

  1. یک معلم آمریکایی: ۳ جا کار می‌کنم و پلاسمای خونم را می‌فروشم تا قبوض آب و برقم را بپردازم؛ معلمی در آمریکا یعنی این!/ به‌اندازه کاری که می‌کنیم به ما حقوق نمی‌دهند

  2. وقوع حمله تروریستی در مراسم رژه اهواز/ تیراندازی به سوی مردم و نیروهای مسلح/ هلاکت ۴ تروریست/ آخرین آمار شهدا /زخمی شدن 65 تا 70 نفر +عکس و فیلم

  3. سوءاستفاده میلیاردی شرکتهای بیمه از جیب مردم / وقتی چشم عدالت کور می‌شود!

  4. واقعا مالیات پزشکان چقدر است؟!

  5. چرا مردم باید هزینه ناکارآمدی در صنعت خودرو را بپردازند؟

  6. توهین طراح جلد همشهری جوان به مقدسات و امام حسین (ع)

  7. ۲۱ کشته در آتش‌سوزی تصادف اتوبوس و تانکر سوخت در جاده نطنز/ اجساد ۱۹ نفر از اتوبوس خارج شده/ اعلام اسامی مجروحان + تصاویر و فیلم

  8. پیش‌بینی رئیس کل بانک مرکزی در مورد کاهش قیمت ارز

  9. آقای ظریف! «برجام مالی» را به ملت تحمیل نکنید/ FATF فقط برای دشمنان شفافیت می‌آورد

  10. تصویر عوامل تروریستی امروز رژه اهواز  

  11. چرا دولت قادر به کاهش قیمت دلار نیست؟

  12. وزیر صنعت استعفا داد + تکذییبه

  13. خطر کوچ دولتی‌های بازنشسته به خصولتی‌ها/ ساز مخالفت شستا با قانون جدید منع بکارگیری بازنشستگان

  14. اطلاعیه دولت درباره هزینه سفر روحانی به نیویورک

  15. وزیر صنعت: یکی از عوامل افزایش قیمت خودرو این بود که بعضی فکر کردند خودرو یک کالای سرمایه‌ای است

  16. پیام روحانی برای جانباختگان حادثه تصادف کاشان: تکرار این حوادث جبران‌ناپذیر جاده‌ای، نشان از ضعف‌های مدیریتی دارد

  17. روزنامه خواندن و آیه الله مصباح یزدی ؛ مدح یا ذم

  18. کرباسچی: روحانی استعفا بدهد

  19. اهداف حمله تروریستی اهواز/ ادبیات وزیر بهداشت در گفت و گو با مردم/ گاف رسانه ضدانقلاب/ پشت پرده عجیب استعفای یک وزیر/ ماجرای شایعه بازداشت حسین طائب و فرزند وزیر اطلاعات

  20. پایان افزایش نجومی قیمتها چه زمانی است ؟

  21. استعلام برای حفظ امانت الهی!

  22. بازار مسکن در نیمه دوم امسال چگونه خواهد بود؟

  23. این سرباز را شناسایی کنید+ عکس

  24. تعداد نفرات کاروان روحانی در سفر به نیویورک اعلام شد

  25. الاحوازیه و رهبران آنها چه کسانی هستند؟

پربحث‌های هفته

  1. تورنتو بار دیگر در عاشورای ۲۰۱۸ رنگ و بوی حسین(ع) را می گیرد/تلاش ضد انقلاب برای آشوب در عاشورای حسینی

  2. «مداحی پاپ» چگونه رایج شد؟

  3. یک بانوی مداح پاسخ می‌دهد/کسی با دفترچه و بلندگو مداح نمی‌شود/ انتقاد از خیابان‌گردی خانم‌ها در محرم

  4. چرا علیرضا افتخاری خانه‌نشین است؟

  5. معرفی فیلم برای اسکار؛ هیاهوی بسیار برای هیچ

  6. ماجرای مهاجرت ناخواسته مجری تلویزیون/مردهایمان را گذاشتیم و رفتیم!

  7. ماجرای دختربچه‌ای که تعزیه را بهم زد.../ قصه ما راست است  

  8. جانبازِ شهید حادثه تروریستی امروز چه کسی بود؟

  9. عباس(ع)، جوانمردی که امان‌نامه را نپذیرفت

  10. آیا روشنفکران ادبی در جامعه ایران تاثیرگذارند؟

  11. از سلفی با موگرینی تا توصیه‌ وزیر بهداشت به فقرا؛ مسئولین به عصر رسانه آگاه نیستند

  12. امتیاز «۲۳ نفر» برای من است/ اقدام «سازمان اوج» غیراخلاقی است

  13. ادامه پخش «دلدادگان» از فردا/ بازگشت «حالا خورشید» از اواسط هفته

  14. مدرک‌گرایی، مشکل امروز حوزه‌های علمیه است

  15. آهنگساز ارمنی: در بچگی سقای هیئت بودم

  16. بهانه صدام برای شروع جنگ تحمیلی علیه ایران چه بود؟

  17. درباره آیین چند هزار ساله «گِل مالی»

  18. شاخ‌ها هم در عزاداری حسین به صدا می‌آیند

  19. فرزند امام موسی صدر از میثم مطیعی تقدیر کرد

  20. نخستین روزهای دفاع مقدس به روایت سرلشکر حسنی سعدی

  21. حضور زنان بنی‌اسد در بین‌الحرمین+تصاویر

  22. نوید محمدزاده با «مغزهای کوچک زنگ‌زده» به سینماها می‌آید/اکران ۵ فیلم جدید

  23. سعودی‌ها نمی‌خواستند اجساد شهدای منا را تحویل دهند

  24. گروه سرودی که با میانگین سنی ۱۳ سال به خط مقدم جبهه رفتند

  25. موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس رایگان شد

آخرین عناوین