سپینو-مگنت

شکاف‌هایی که وحدت ملی را تهدید می‌کند

محمدعلی آتش سودا، گروه تعاملی الف،   3960828026 ۷ نظر، ۲ در صف انتشار و ۹ تکراری یا غیرقابل انتشار
شکاف‌هایی که وحدت ملی را تهدید می‌کند

خوانندگان این یادداشت کم‌ و بیش از وضعیت آشفته‌ی گفتگو و اختلال در ارتباط میان جریانات مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و غیره‌کشور مطلعند و نمودهایی از این وضعیت نابسامان را به مناسبت‌های مختلف مشاهده کرده‌اند. هدف نگارنده‌ی این یادداشت تشریح شکاف‌هایی است که طی سالیان اخیر در لایه‌های مختلف اجتماعی ایران بروز کرده و از دید وی واگذاشتن این شکاف‌ها و انفعال در ترمیم آن‌ها تهدیدی جدی برای وحدت ملی است. شاید بتوان عمده‌ترین شکاف‌های حال حاضر در ساخت سیاسی و اجتماعی کشور ایران را ذیل عناوین زیر دسته‌بندی کرد:

1-شکاف اقتصادی (فقیر/ثروتمند): اگرچه یکی از مهم‌ترین اهداف انقلاب اسلامی سال 1357 از بین بردن فاصله‌ی طبقاتی و اجرای عدالت اقتصادی بود، اما و به ویژه پس از پایان جنگ تحمیلی، بی‌برنامگی در مدیریت سرمایه‌های اقتصادی کشور به ظهور طبقه‌ای اقتصادی انجامید که با استفاده از رانت ارتباط با صاحبان قدرت سرمایه‌هایی بادآورد به هم زدند و برخی نیز که خود برخاسته از طبقات پایین اجتماع بودند، توانستند در رقابتی نابرابر خویشتن را از این طبقه واکنند. افزایش تدریجی تعداد این افراد، به ظهور طبقه‌ی اجتماعی کوچک، اما قدرتمندی انجامید که منافع آنان در تعارض مستقیم با محرومان اقتصادی قرار دارد و البته هر گونه تلاش برای برقراری حداقلی از عدالت اقتصادی (مثلا از طریق شفافیت مالی و اخذ مالیات‌های بالا) با مقاومت این عده روبه‌رو می‌شود.

2-شکاف قومیتی (فارس/ غیر فارس): سرزمین ایران برای قرن‌ها محل همزیستی اقوام مختلفی بوده است که علی‌رغم داشتن زبان و نژاد مختلف، تحت چتر فراگیر تمدن ایرانی و زبان فارسی به حیات فرهنگی و معنوی خود ادامه داده‌اند. در سال‌های اخیر تداوم بر سیاستی که برخی اقوام غیر فارس را به چشم غیر خودی می‌نگرد و از استفاده از توانمندی آنان در مدیریت‌های کلان هراس دارد، به بروز شکافی قومیتی انجامیده است که در یک سوی آن فارس‌ها (غالبا اهالی استان‌های مرکزی و خراسان و کرمان و حاشیه‌های شمالی و جنوبی کشور) و در سوی دیگر آن غیر فارس‌ها (عموما اهالی استان‌های مرزی شرقی و غربی) قرار دارند. باید گفت که تقویت نیم‌بند ناسیونالیسم ایرانی آن هم فقط در مناسبت‌هایی خاص، تنها یکی از راه‌های ترمیم این شکاف است و اصرار بر تداوم سیاستی که مطابق آن استفاده از نیروهای کارآمد اقلیت‌های قومی همچنان عملی تابو محسوب می‌شود، به تعمیق بیشتر این شکاف می‌انجامد.

3-شکاف مذهبی (شیعی/ غیرشیعی): مطابق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مذهب رسمی کشور تشیع است، اما مطابق همین قانون پیروان ادیان دیگر از حقوق شهروندی برابر با شیعیان برخوردارند و باور دینی آنان نمی‌تواند و نباید مایه‌ی تضییع حقوق شهروندی آنان شود. متاسفانه و به واسطه‌ی افراط و تفریط در احساسات مذهبی و ناآگاهی از روح تعالیم دینی، به مرور زمان غفلت‌هایی از حقوق شهروندی سایر ادیان صورت گرفته که به تضییع این حقوق انجامیده است. نمونه‌ی بارز این مساله را در ماجرای پیش آمده برای نماینده‌ی زرتشتی شهر یزد دیدیم که با درایت مسئولان کلان کشور در حال رفع و رجوع است و امید است که با توجه بیشتر به روح مسالمت‌جوی تعالیم اسلامی و سیرت بزرگان دین در رفتار با پیروان سایر ادیان و نیز توجه به حقوق شهروندی مصرّح در اصول قانون اساسی، از گسترش احساس تبعیض میان اقلیت‌های مذهبی جلوگیری شود.

4-شکاف سیاسی (اصلاح‌طلب/ اصولگرا): سال‌هاست که عرصه‌ی سیاسی کشور محل جولان دو گروه سیاسی است که یکی خود را مدافع وضعیت موجود و طرفدار ارزش‌های سنتی و انقلاب اسلامی می‌داند و دیگری بر لزوم اصلاح در چهارچوب ساختار کشور اصرار می‌ورزد. متاسفانه این دو جناح که به شکلی غیررسمی، نمایندگی دو طبقه‌ی اجتماعی عمده در ایران را نیز بر عهده دارند (طبقات متوسط شهری و روستایی) فاقد توانایی لازم برای برقراری ارتباط و گفتگو میان خود هستند و هر حادثه‌ی کوچکی می‌تواند دستاویز یکی از این دو گروه برای تمسخر دیگری و انتقام‌گیری سیاسی و تشفی روانی جناح وابسته شود.

5-شکاف اجتماعی (سنتی/ مدرن): با توجه به وضعیت اجتماعی امروز ایران به سختی بتوان منکر وجود شکافی ساختاری در بدنه‌ی اجتماعی مردم شد که نشات گرفته از زیست و پرورش فکری مردم ایران در دو بافت سنت و مدرنیسم است و شواهد حاکی از آن است که دامنه‌ی این شکاف بسیار گسترده است. نیز باید اذعان کرد که تفکیک دقیق مرز این شکاف امکان‌پذیر نیست و مردمی از اقلیت‌های مختلف قومی و مذهبی و اقتصادی و اجتماعی و سیاسی و با وابستگی‌هایی متفاوت می‌توانند در یکی از این دو گروه قرار گیرند. البته در یک ارزیابی کلی می‌توان گفت که اعضای طبقه‌ی سنتی غالبا متعلق به قشر حاشیه‌نشین و فقیرتر جامعه هستند و در مقابل اعضای طبقه‌ی مدرن را اکثرا شهرنشینان و طبقه‌ی متوسط جامعه تشکیل می‌دهند، اما به دلیل تداخل بافت‌های مختلف در یکدیگر در اثر عواملی چون مهاجرت، رشد صنعت و فن‌آوری و فراگیری رسانه‌های ارتباطی در دهه‌ی اخیر باید اقرار کرد که دیگر ترسیم مرزی قاطع میان پایگاه اجتماعی قشر سنتی و مدرن غیرممکن است. قدر مسلم این است که ارتباط میان این دو قشر به دلیل تمایز گفتمان و علایق و منافع اقتصادی و غیره دشوار است و به دلیل عدم تلاش برای درک متقابل و امکان همزیستی این دو قشر، فاصله میان گفتمان این دو گروه روز به روز بیشتر و از وضعیت تفاوت دور و به مرحله‌ی تقابل نزدیک‌تر می‌شود.

اکنون باید گفت که با توجه به گستردگی خرده‌فرهنگ‌هایی که در بستر اجتماعی ایران می‌زیند و به مناسبت‌های مختلف وارد کنش‌ می‌شوند، ناتوانی گفتمان حاکم بر این خرده‌فرهنگ‌ها از ارتباط دو سویه با هم، به عاملی تهدید‌کننده‌ برای وحدت ملی تبدیل شده است. نمونه‌های بارز این تقابل تهدیدکننده را در موقعیت‌هایی همچون راهپیمایی اربعین، بزرگداشت کوروش، ماجرای نماینده‌ی زرتشتی شهر یزد، زلزله‌ی کرمانشاه، مسکن مهر و غیره می‌توان دید. در تمام این موقعیت‌ها وضعیتی که می‌تواند به عاملی برای تقویت وحدت ملی تبدیل شود (مثل راهپیمای اربعین یا بزرگداشت کوروش) یا بحرانی که برای حل آن نیاز به وحدت ملی است (همچون ماجرای سپنتا نیکنام یا زلزله‌ی کرمانشاه) به دلیل ناتوانی طرف‌های درگیر از درک یکدیگر، وارد ستیزه‌های لجاجت‌آمیزی می‌شود که بخشی بزرگ از انرژی کنشگران را نیز به هدر می‌دهد. نکته‌ی مهم این است که به دلایل بسیاری که مهمترین آن حضور گسترده‌ی نهادهای حکومتی و دولتی در عرصه‌ی اجتماعی و ضعف نهادهای مردمی در هدایت جریانات اجتماعی است، شکاف‌های پنج‌گانه‌ی فوق خیلی زود به مسیر دیگری که عبارت است از شکاف حکومت/مردم یا دولت/مردم منتقل و این انحراف در نهایت به عاملی برای تهدید وحدت ملی تبدیل می‌شود. به عبارت دیگر در این وضعیت‌های بحرانی، عامل تصدی‌گری حکومت و دولت حتی در جاهایی که نیاز بدان نیست، باعث می‌شود که اختلافاتی که قاعدتا باید در سطح جریانات اجتماعی بماند و حل آن‌ها نیازمند مدیریتی کلی و بیطرفانه است، ارتفاع گیرد و به دلیل جانبداری نهادهای رسمی از یکی از طرفین درگیر، پای آن‌ها را هم به وسط کشیده شود و در نهایت به بی‌اعتباری آن‌ها و نیز بی‌اعتمادی مردم بدان‌ها منجر گردد.

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۱۴۷۱۹۴۰۸:۳۱:۱۰ ۱۳۹۶/۸/۲۸
درمورد آخری این رو هم باید اضافه میکردید که تعریف سنتی و مدرن خیلی روشن نیست. گاهی یک مطلب خاصی رو بعضیا به مدرن بودن تعبیر میکنن و عدۀ دیگری همون رو حمله به ارزشها تفسیر میکنن. از طرف دیگه، برخی سنتها از نگاه عده ای نشونۀ عقب موندگی و از نگاه بقیه نشونۀ پایبندی به ارزشهای اصیله. من موضع خاصی نمیتونم ابراز کنم، اما گفتم حداقل این دو کلمۀ «سنتی» و «مدرن» از اون چیزای مناقشه برانگیزه.
ناشناس۱۴۷۳۸۰۱۵:۲۰:۳۰ ۱۳۹۶/۸/۲۸
سوالی دارم چرا فقط یک نوع تفکر و عقیده استخدام می شوند ؟بقیه باید تو شکاف له بشون ؟
ناشناس۱۴۷۴۲۲۱۷:۰۳:۰۹ ۱۳۹۶/۸/۲۸
نمونه اخر ان هم برکناری هموطن زرتشتی از سمت شورای شهر بود! نمونه بارز بازگشت به قبل از دوران مشروطه! این بحران ها و عدم انعطاف در مقابل اصلاحات بنیادی زنگ خطری برای مسئولان خواهد بود! اگر توجه بکنند!!! فردا دیر خواهد بود!!
ناشناس۱۴۷۵۱۷۱۹:۰۵:۳۹ ۱۳۹۶/۸/۲۸
شما شکاف طبقاتی رو بچسب مابقی بیخیال
ناشناس۱۴۷۶۶۴۲۲:۵۲:۴۱ ۱۳۹۶/۸/۲۸
خطر ناک ترین شکاف در این مقطع تاریخ ما فاصله مدیریت اجرائی کشور با مردم است
رجبعلی نوباغی۱۴۷۹۷۱۱۲:۰۵:۴۷ ۱۳۹۶/۸/۲۹
بنظر من علاوه بر مطالب 5گانه ای که امد موارد ذیل هم شکافهای بسیار عمیقتری را در وحدت ملی ایجاد کرده . -وجود اقا زادها درتمام مدیران کشور از صدر تا ذیل -وجود نوجومی بگیرهای پر توقع وکم کار -وجود رانت خواران دولتی باشبکه های گسترده -کم کاری دولت در ایجاد اشتغال،گرانی،تورم،فساد اداری واجتماعی، -وجود برخی مدیرا ن فاسد در بانکها -عدم برخورد قاطع با اختلاسگران
داریوش۱۴۸۲۳۵۲۰:۳۴:۲۴ ۱۳۹۶/۸/۲۹
بعضی موقعه ها فکرمیکنم عمدی در رد صلاحیت نماینده شورای یزد هست..یا جلوگیری از روز کورش..یا برنامه های صدا سیما یا برخورد با زنان برای ورود به استادیوم....من یک کارگرم ودیپلم هستم..سواد سیاسی ندارم...اما شک کردم .شک کردم به این برخوردها ..این برخوردها باعث قویتر شدن کشورم نمیشود.این برخوردها منافع ملی را تامین نمی کند...پس چرا اینکارها را میکنیم....چرا
بانک آیندهطاقچه

پربحث‌های امروز

  1. بازیگر پیشکسوت سینما و تلویزیون در گذشت

  2. وقتی یک امداگر زن محافظ فرمانده می‌شود +عکس

  3. جنگ اقتصادی از جنگ نظامی بهتر است

  4. تبریک نیمار به ۲ ستاره برزیلی جدید رئال

  5. ابعاد یک ماجرا بسیار افتخارآمیز

  6. عارف: اعتراضات آبی و زیست محیطی مردم شنیده شود/ با بحران آب، خاک و هوا مواجه هستیم

  7. آخرین وضعیت مصدومین آتش‌سوزی برج ۲۰ طبقه در تهران

  8. وزیر بهداشت: با کمبود برخی داروهای بیماران خاص مواجه هستیم

  9. جزئیات تیراندازی در تورنتو/ ۲ کشته و ۱۳ زخمی

  10. آخوندی: بنگاه‌های بزرگ اروپا ریسک رویارویی با آمریکا را نمیپذیرند و قطعا یکی یکی از ایران می‌روند

  11. ترامپ پاسخ تهدید روحانی را داد  

  12. عوامل تشدید کننده میگرن + درمان

  13. حمله خرس وحشی به یک پیرمرد

  14. علیرضا جهانبخش در پاریس + عکس

  15. انتشار یک عکس زیرخاکی از اصغر فرهادی در پشت صحنه سریال «چشم به راه»  

  16. قتل همسر به خاطر توقعات مالی

  17. مدافع استقلال: امیدوارم زندگیم یک تراژدی کامل نباشد

  18. اعدام و ۲۴ سال حبس برای متجاوز به ۱۱ پسر

  19. آخرین خبر از لایحه تفکیک وزارتخانه‌ها

  20. پردرآمدترین سلبریتی‌ها در سال ٢٠١٨  

  21. اوضاع ثلاث باباجانی پس از زلزله 5.9 ریشتری  

  22. از دروغ ۸۰ میلیارد دلار تا تحریف بیانات رهبر انقلاب

  23. آپشن عجیب در قرارداد بازیکن پرسپولیس

  24. جدول برنامه قطعی برق امروز تهران اعلام شد

  25. وضعیت مردم سیرچ کرمان پس از زمین لرزه 5.8 ریشتری  

پربحث‌های دیروز

  1. عروسی لاکچری پسر آقای سفیر ایران با مدل ایرانی +عکس

  2. روحانی: آقای ترامپ با دم شیر بازی نکن/ سخن گفتن با آمریکا معنایی جز تسلیم و پایان دستاوردها ندارد/ تنگه‌های زیادی داریم؛هرمز فقط یکی از آنهاست/ انبار کالاهای اساسی ما از همیشه بیشتر است

  3. کریمی قدوسی در گفتگو با الف: دوتابعیتی‌ها چه چیزی را تکذیب می‌کنند/ فرشچی دو تابعیتی است/ معاون وزارت بهداشت هم تابعیت فرانسه داشت

  4. واکنش‌ها به صحبت‌های احسان علیخانی در مورد دریافت تسهیلات از ثامن‌الحجج/ «پیشنهاد راه‌اندازی کمپین» و «شخصیت رشیدپورِ قاتل اهلی در حالا خورشید»

  5. ازدواج موقت، راهی که داریم اما استفاده نمی کنیم

  6. توکلی: ژن خوب عامل تخصیص ارز نیست/ دولت در اختلالات اخیر بازار ارز مقصر بود/ ارز امانتی در دست بانک مرکزی بود که برخی در آن خیانت کردند

  7. چطور "پراید" مشتری دارد؛ "مرغ" ندارد؟!

  8. جزئیاتی جدید از توزیع رانت در واردات خودرو؛ حمایت ویژه «وزیر صنعت» از یک واردکننده + سند

  9. پورابراهیمی: عدم تمکین مجدد دولت درباره افزایش حقوق کارکنان با اعتراضات گسترده مواجه شده است

  10. سازمان هواپیمایی: هواپیما مجاز است با ایراد پرواز کند

  11. چند سوال جدی درباره سینمای کمدی امروز

  12. مذاکره ایران با اروپایی ها، بازگشت تحریم ها و سرانجام برجام/دولت باید سیاست چند جانبه‌ در پیش بگیرد

  13. عارف: همه ما باید پلی برای جوان شدن مدیریت اجرایی خسته کشور باشیم/ کشورداری سلیقه‌ای مانع پیشرفت شده است

  14. سازمان بهشت‌زهرا: به هر شهروند تهرانی یک قبر رایگان می‌دهیم

  15. آیت‌الله خاتمی: بالارفتن قیمت‌ها تحلیل اقتصادی ندارد بلکه منشأ روانی دارد/ هرکس دل مردم را خالی کند، کار دشمن را انجام داده است

  16. ماجرای عکس حاشیه ساز مجمع/ روایت عجیب از دخالت خانواده وزیر سابق در تصمیم گیری های وزارتخانه/ شگفتی بی‌بی‌سی از محبوبیت رهبر انقلاب در عراق/ آخرین گمانه زنی ها درباره تغییرات کابینه

  17. سکه بازهم رکورد زد/ قیمت حال حاضر؛ ۳ میلیون و ۲۴۵ هزار تومان

  18. لاریجانی: دشمنان به دنبال ایجاد فضای ریاضتی برای اقتصاد ایران هستند/ در دوره بسیار حساس از تاریخ انقلاب قرار داریم

  19. ادامه تغییر ساعت کار کارمندان تا ۱۰ روز دیگر

  20. پوری‎حسینی: حتی یک مورد فساد در سازمان خصوصی‎سازی نداریم

  21. آذری جهرمی: منتظر اقدام دادستانی برای رفع فیلتر توییتر هستیم/ باید از مسئول فیلترینگ قول گرفت که اینستاگرام فیلتر نشود

  22. گران‌ترین و ارزان‌ترین ‎بنزین در کدام کشورهاست  

  23. نام پنچ مدیر سازمان محیط زیست در لیست 100 نفره 2 تابعیتی ها/جاسوسی از اسکله ها و ترددهای سپاه

  24. توضیحات «وزیر صنعت» درباره تخلفات ثبت سفارش خودرو

  25. مستند جنجالی «خیلی محرمانه» منتشر شد

پربحث‌های هفته

  1. عروسی لاکچری پسر آقای سفیر ایران با مدل ایرانی +عکس

  2. آدرس غلط به مردم ندهید/ مشکل اقتصادی را چه کسی باید حل کند؟

  3. روحانی: آقای ترامپ با دم شیر بازی نکن/ سخن گفتن با آمریکا معنایی جز تسلیم و پایان دستاوردها ندارد/ تنگه‌های زیادی داریم؛هرمز فقط یکی از آنهاست/ انبار کالاهای اساسی ما از همیشه بیشتر است

  4. اعتراضات مردم عراق و توطئه علیه ایران

  5. کریمی قدوسی در گفتگو با الف: دوتابعیتی‌ها چه چیزی را تکذیب می‌کنند/ فرشچی دو تابعیتی است/ معاون وزارت بهداشت هم تابعیت فرانسه داشت

  6. معلمان درباره حذفیات فیش حقوقی چه می‌گویند؟

  7. رانت ارز مسافرتی به زودی پایان می‌‌یابد؟/ تعیین ارز مسافرتی براساس نرخ بازار ثانویه

  8. «مریم رجوی» به دام کلاه سفیدها افتاد

  9. حذف خاتمی برای بقا به سبک حجاریان

  10. واکنش شدید اللحن واعظی به درخواست برخی اصلاح‌طلبان برای استعفای روحانی

  11. صنعت برق کشور و چند نکته

  12. دریافت‌های میلیاردی دو مجری تلویزیون از موسسه ثامن‌الحجج

  13. اولویت‌‌ها در جنگ اقتصادی/ مقابله مدبرانه و هوشمندانه با کارزار اقتصادی دشمن چگونه است؟

  14. واکنش‌ها به صحبت‌های احسان علیخانی در مورد دریافت تسهیلات از ثامن‌الحجج/ «پیشنهاد راه‌اندازی کمپین» و «شخصیت رشیدپورِ قاتل اهلی در حالا خورشید»

  15. ۲ وارد کننده خودرو رسما درخواست «رانت» کرده‎اند + سند

  16. اولتیماتوم دادستان کل کشور به سیف: ظرف ۴۸ ساعت باید لیست کامل گیرندگان ارز دولتی تحویل داده شود/ ۱۴ هزار نفر ارز ۴۲۰۰ تومانی گرفته و چپه کردند/ بابک زنجانی اعدام خواهد شد

  17. نحوه زندگی روحانی در پاستور/ نظر ناطق نوری درباره مذاکره با ترامپ/ زمزمه تقویت پروژه عبور اصلاح طلبان/سوال کیهان از علی مطهری/ جهانگیری خواهان تغییر کدام اعضای کابینه است؟

  18. نظر علی مطهری در مورد پخش تصاویر رئیس‌جمهور کرواسی در فینال/ حس مادرانه بود

  19. توضیحات احسان علیخانی درباره شایعات اخیر +فیلم  

  20. ازدواج موقت، راهی که داریم اما استفاده نمی کنیم

  21. واکنش منوچهر متکی و "ح.ص" به موضوع وام گرفتن از موسسه ثامن الحجج

  22. لطفا قوي نباش آقاي مديري!  

  23. انحصار، آفت بازار وکالت

  24. احسان علیخانی: «ا-ع» آن دزد اموال بیت‌المال و مردم من نیستم/ خودم را در برابر قانون و اذهان مردم پاسخگو می‌دانم  

  25. طبقه نهم وزارت ارتباطات چه خبر بود؟

آخرین عناوین