۱- رابطه با کشور آذربایجان به عنوان همسایه شمالی که از قضا زمانی بخشی از خاک ایران بوده و دارای پیوندهای فرهنگی و مذهبی با ماست، همواره از سمت ایران بر مبنای حسن همجواری تعریف گردیده. اما در سالهای اخیر این رابطه به شکل یک طرفهای پیش رفته و آذربایجان به شکل آشکار و عریانی تکمیلکننده پازل ضد امنیتی علیه کشورمان بوده و به نظر میرسد علت این امر، برداشت غلط سیاستگذاران کشور در خصوص مسئله آذربایجان و مماشات بیش از حد با حکومت همسایه شمالی بوده است.
۲- علیرغم تصوری که وجود دارد، آذربایجان به محلی برای تهدیدات بالقوه علیه ایران تبدیل شده و این وضعیت مربوط به امروز و دیروز نیست؛ معضلی است ریشهدار که اگر فکری برای آن میشد به نقطه کنونی نمیرسید. حداقل از اوایل دهه ۹۰ تا کنون، جمهوریآذربایجان بستر فعالیتهای ضد ایرانی بوده است؛ برخاستن پهپاد اسرائیلی هرمس و ورود به حریم هوایی کشور که البته به سرنگونی منجر شد، حضور نیروهای اطلاعاتی و امنیتی رژیمصهیونیستی در این کشور و ارتباط با عوامل شهادت دانشمندان هستهای ایران، ایفای نقش مخرب در جنگ قرهباغ و تلاش برای بر هم زدن مرزهای ژئوپلیتکی قفقاز جنوبی که منجر به قطع ارتباط زمینی ایران و ارمنستان میشود، تردد سارقین اسناد هستهای از مرز باکو و پرواز به سمت فلسطین اشغالی از مبدا آذربایجان، انتقال تکفیریها به شمال ارس و همچنین تلاش برای استقرار نیروهای نظامی و امنیتی رژیم صهیونیستی در این کشور، گوشهای از فعالیتهای مخرب این رژیم بوده که تاکنون به درستی با آن برخورد نشده و حالا هم صحبت از تخلیه سفارت آذربایجان در ایران به بهانه حمله یک فرد با انگیزههای شخصی است که فرجام آن مشخص نیست.
۳- ماه گذشته که آقای قالیباف با رئیس مجلسملی آذربایجان دیدار داشت، از برطرف شدن سوءتفاهمات با این کشور سخن گفته بود که این نشاندهنده تداوم سیطره نگاهی است که همچنان حسن همجواری با همسایگان را اولویت میداند؛ آن هم بدون در نظر گرفتن عوامل تهدیدکننده امنیت و منافع ملی از سمت همسایه شمالی. سوءتفاهم به معنای بدفهمی و عدم درک متقابل بر سر موضوع یا موضوعاتی است که در خصوص آذربایجان به نظر نمیرسد محلی از اعراب داشته باشد. سیاست آذربایجان و مواضع خصمانه و گزافهگویی سیاستمداران این کشور از جمله نمایندگان مجلس و همچنین رسانههای رسمی این رژیم علیه تمامیت ارضی ایران علیرغم تذکرات مختلف موید این نکته است.
۴- واضح و عیان است که استمرار شرایط کنونی امکانپذیر نیست و دستگاه دیپلماسی کشور باید خط بطلانی روی تصور و برداشت مقامات باکو مبنی بر ادامه سیاست حسن همجواری از سوی ایران، بکشد. نقدهای فراوانی به وزارت امور خارجه و سفیر ایران در باکو در خصوص پرونده آذربایجان وجود دارد که در برهه مناسب باید به طور جدی به آن پرداخته شود اما حداقل انتظار این است که در این شرایط که جمهوری آذربایجان همچنان در مسیر پیشین خود حرکت میکند و به طور یکجانبه تصمیم به کاهش روابط و تخلیه سفارت خود در تهران گرفته، دستگاه دیپلماسی کشور در سیاست و خطمشی خود تجدیدنظر کند.
