سر اقتصاد و سقف نهاد سیاست

سید احسان خاندوزی*گروه سیاسی الف،   3970226100 ۳ نظر، ۰ در صف انتشار و ۱ تکراری یا غیرقابل انتشار
سر اقتصاد و سقف نهاد سیاست

اقتصاد مردم ایران را سالهاست قاعده بازی سیاستگذاران و دیوانسالاران به گروگان گرفته است. سقف را باید شکافت اگر نه سر را نمی توان بالا برد، اگر نه خانه فروخواهد ریخت.

سر نظام اقتصادی ما از اواسط دولت احمدی نژاد تا امروز به سقف نهاد سیاست خورده است، مقصودم قاعده بازی سیاستگذاران و دیوانسالاران است، یعنی قواعد انتصاب، پاسخگویی، انتخابات، سیاستگذاری و غیره. مصائب اقتصادی این سالهای کشور بیش از سایر عناصر، معلول نهاد سیاست است (به یادداشت نگارنده در همین سایت در اردیبهشت 1386 مراجعه کنید: در نسخه شفای اقتصاد ایران باید ابتدا داروی بیماری سیاست را نوشت). 

مثلا این واقعیت که با فرمان کنونی دولت، سوگمندانه باید خود را برای برجام دوم آماده کنیم، در ظاهر ناشی از آسیب پذیربودن اقتصاد ایران از محل تحریمهاست اما اینکه چرا سالها شکنندگی های اقتصاد را ترمیم نکرده ایم، چرا دولت و مجلس سالها به امور فرعی و منفعت طلبانه مشغول شدند،  و بعضا کوته قامتان فاسد (یا حداقل ناکاردان و تنها ثناگو) را برکار گماردند و از تجربه تلخ تحریم نخست هم درس نگرفتند، به دلیل نداشتن نسخه اقتصادی نیست، معلول نهاد سیاست است. اقتصاد مردم ایران را سالهاست قاعده بازی سیاستگذاران و بروکراتها به گروگان گرفته است. سقف را باید شکافت اگر نه سر اقتصاد را نمی توان بالا برد، اگر نه سر را در سیاست خارجی نیز نمی توان بالا گرفت.

تدابیر مقاوم سازانه اقتصاد به لحاظ تئوریک و تجربه جهانی روشن است، دو مثال:

  • اینکه آمریکا چطور پس از شوک نفتی 1973، سالها با راهبرد امنیت انرژی، خود را در برابر تحریم صادرکنندگان نفت، مقاوم سازی کرد تا جایی که اکنون دیگر نخریدن نفت ایران نیز ضربه جدی به بازار جهانی وارد نمی کند، داستانی نیست که دولتمردان سالها در غرب سکونت کرده (یا آقازادگانشان که آنجا ساکن اند) ندانند.
  • روند مالی شدن اقتصاد جهانی را نمایندگان همیشگی ایران در اجلاس داووس می شناسند. ایشان نیک می دانند که جنگ افزار یک دهه اخیر، جنگ افزار بانکی و ارزی است. اینکه حتی چین و ترکیه هم در حال شیفت به سمت روشهای بانکی – ارزی غیرمتعارف و مسلح کردن بانکهای مرکزی خود به این ابزارها هستند را نیز می دانند.

با این وجود، تمام سالهای وزارت وزیر نفت کنونی به بازگرداندن تولید و صادرات نفت ایران به رتبه دوم اپک گذشت و تمام دوره رئیس کل بانک مرکزی کنونی به بی عملی در خصوص جنگ افزارهای بانکی و ارزی گذشت و تمام دوران ریاست سازمان برنامه و بودجه کنونی، به عدم اصلاحات اساسی در نظام درآمد – هزینه دولت و شرکتهای دولتی و شبه دولتی کذایی گذشت و البته در این موارد نباید سهم همراهی مجلس را نیز نادیده گرفت.

سالها گذشت و لایحه بانکداری و لایحه بودجه ریزی به مجلس فرستاده نشد، وابستگی ارزی کاهش نیافت، سهم هزینه های جاری دولت پایین نیامد و مجلس نیز یک بار رئیس دولت را به خاطر چنان فرصت سوزی استراتژیکی که نتیجه اش را ماه های آینده در آغاز تحریمهای دوم خواهیم چشید، به محاکمه نکشانید.

دولت حتی امروز نیز حاضر نشده در شرایط کمبود ارز که به زودی سفره زندگی مردم و تورم را متاثر می سازد، واردات خودروهای میلیاردی را تا چندسال ممنوع کند! یا آنکه مجلس حاضر نشد در زمان تصویب قانون مالیاتهای مستقیم، تحت فشار انبوه سازان، از سود معاملات چندباره زمین و مسکن مالیات بگیرد... آری این درجه از نفوذ ذینفعان در دولت و مجلس و این شیوه مدیریت غیرپاسخگو است که مانع اصلاحات اقتصادی است. نسخه اقتصادی هست اما سقف سیاست اجازه سربلندکردن نمی دهد.

ریشه کجاست؟

نفع شخصی اگر به قاعده بازی سیاستگذاران و دیوانسالاران یک کشور تبدیل شود، هیچ ناموس دینی و مرام ملی جلودار معامله گران نخواهد بود ولو فروختن منافع ملی (public interests).

 منفعت طلبی بی مهار، نه تنها در فلسفه اخلاق ما مذموم است بلکه از منظر فلسفه سیاسی نیز اگر خواهان پایدار قدرت هستیم، چاره ای جز مهار (نه تعطیلی) منفعت طلبی و منضبط ساختن آن و سازگارکردن آن با منافع ملی نداریم.

طراحی بازی و سازوکارها به نحوی که چنین هم آهنگی ای صورت گیرد، برترین هنر مصلحان سیاسی است: به زبان ساده یعنی چه کنیم که نماینده مجلس یا مقام دولتی و استانی برای منفعت جیب خود یا نفع حزبش، نتواند منافع عمومی را له کند؟  

حکمرانی منفعت طلبان و آنها که خود به شعارشان عمل نمی کنند، از منظر مردم دیگر «مقدس» تلقی نمی شود، جذابیت نهضت پیامبران و راز تبعیت قلبی مردم همین بود: اتبعوا من لایسلئکم اجرا و هم مهتدون (یس: 21).

 

دولت زمانی مستحکم و کارآمد خواهد شد که شهریاران پای تصمیم خود را بیش از گلیم منفعت خود دراز کنند بلکه برای منافع ملی، از نفع پولی خویش و بازی حزبی خویش چشم بپوشند.

قاعده تجارت موجب فروپاشی دکان سیاست و خدمت است و اتفاقا سیاستمداران بزرگ غرب و شرق که مبدا تحول در کشور خود شده اند، غالبا افرادی منزه از جهت نفع شخصی بوده اند.

در مغرب زمین که ساده اندیشان تنها روی سکه ماکیاولیسم و فلسفه منفعتگرایی را می بینند، پس از دیدن فزون طلبی و فساد سیاستگذاران، سالهاست که قواعد تعارض منافع و شفافیت و نظارت حزبی و مردمی را به شکل سخت گیرانه ای اجرا می کنند و می دانند کوتاهی در این زمینه، حکمرانی را به غارتگری و ملت فروشی تبدیل می کند و تمامیت نظام سیاسی را بر باد خواهد داد.

 

 کاسب، کالایش را می فروشد و روسپی، تن و شرفش را. سیاستمدار و بروکرات برای فروش چه دارد که در عوضش دنیایش را آباد کنند؟ جز سیاست کشورشان را؟ جز منفعت ملتشان را؟ جز اعتبار نظام سیاسی را؟

 

فوکویاما در کتاب سال 2014 خود به خوبی نشان می دهد نفع طلبی و پاسخگو نبودن بروکراسی، نظام سیاسی آمریکا را در اواخر قرن نوزدهم به پرتگاه سقوط (تبدیل شدن به مدل یونان یا ایتالیا) نزدیک کرده بود و تلاشهای گروهی از نخبگانی که به فکر کارآمدی بروکراسی و پاسخگویی بودند، توانست در اوایل قرن بیستم آمریکا را مجددا به ریل بازگرداند: «وقتی تئودور روزولت در 1901 به ریاست جمهوری رسید ایده قدیمی خود یعنی دولت مستقل و مقتدر را پی گرفت: مشروعیت از دست رفته نظام اداری فاسد پیشین و توقع برای شبیه شدن به مدلهای معاصر اروپایی در کنار خواست کسب و کارها برای تشکیل دولتی کارآمدتر در کنار مطالبه قشر متخصص طبقه متوسط که از کالجها و دانشگاهها بیرون آمده بودند، سه نیرویی بودند که به گذار آمریکا کمک کردند. با این حال تا اواسط قرن بیستم نظام ویژه پروری در سطح فدرال از بین نرفته بود.» البته فوکویاما می گوید در سالهای اخیر مجددا درباره زوال سیاسی آمریکا نگران شده است.

 

 توجه کنید که ارجحیت داشتن معیارهایی غیر از کارآمدی در تحقق منافع ملی و پاسخگو نبودن مقامات سیاسی نسبت به منافع بلندمدت، عارضه امروز و دیروز ما نیست. مک لئود به خوبی در کتابی که 55 سال قبل در خصوص ایران نوشت، نشان داد که مرز کلوپ سیاسی و ادارات تخصصی در ایران مراعات نمی شود یعنی نظام اداری به وفاداری سیاسی و مداحی پاداش می دهد پس شایستگان بر مصدر امور تخصصی نمی نشینند و سیاستهای بی کیفیت اتخاذ می کنند، من اضافه می کنم که در دهه اخیر مرز دکان کاسبی نیز با کلوپ سیاسی و ادارات تخصصی آمیخته شده است: سیاستمداران کاسب (کاسب پول یا کاسب رای) و دیوانسالاران تاجر.

 

راز جهش فساد مالی در ایران دهه اخیر همین نکته است: پرده بر افتاده است و آنها که نباید سیاست کشور را در راهروهای بهارستان و پاستور خرید و فروش کنند یا رای دادگاه را در خیابانهای اطراف، به مزایده بگذارند، قبح فساد را ریخته اند.

پیشنهاد

اقتصاد ایران در بن بست نیست و دست عالمان اقتصاد از نسخه های راهگشا و عملی خالی نشده است. اگر عمد و خیانتی برای وخیم ماندن اقتصاد و نشستن پای مذاکره دوم در کار نیست، راه برون رفت روشن است: قواعد انتخاب، انتصاب، پاسخگویی، شفافیت و استقلال مقامات از گروه های ذی نفع را پیاده کنید، ثمرات اقتصادی اش را به زودی خواهید دید.... ایام فشار خارجی، فرصت خوبی برای اتحاد حول اصلاحات سخت است.

 

* عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبائی

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۳۴۸۱۸۵۱۵:۴۸:۴۲ ۱۳۹۷/۲/۲۶
اقتصاد دنیا سیاسی است . اقتصاد بدون رابطه با جهان معنی ندارد
ثریا دالغین۳۴۹۰۲۶۱۰:۴۷:۲۱ ۱۳۹۷/۲/۲۷
کاش میشد این نوشته را هر روز یکی از نمایندگان در نطق پیش از دستور مجلس بخوانند! هر روز ...
ناشناس۳۴۹۵۶۲۱۶:۵۷:۱۹ ۱۳۹۷/۲/۲۷
آفرین.

نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.

بامیلوسفرستان

پربحث‌های اخیر

  1. خبر خوش ورزشی برای بانوان ایرانی

  2. محمد بن سلمان کجاست/ درگیری های کاخ الخزامی و سناریوهایی که درباره ولیعهد عربستان مطرح می شود

  3. خانواده‌های اروپایی پول خود را صرف چه کاری می‌کنند؟

  4. امضای رئیس جمهور پای افزایش حقوق + فیلم

  5. واردکنندگان خودرو یک‌شبه میلیاردر می‌شوند!

  6. اظهارات عجیب رونالدو درباره جدایی احتمالی‌اش از رئال مادرید+واکنش زیدان

  7. صادرات به عراق امسال چقدر می‌شود؟

  8. شمخانی: تسلیم یاوه‌گویی‌های آمریکا نمی‌شویم/ تا دولت دمشق بخواهد در سوریه می‌مانیم

  9. برخی مسئولان به توان داخلی بی‌توجه هستند/ سود واردات ۲۰۰ درصد و سود تولید ۵ تا ۲۰ درصد 

  10. وقتی اصغر فرهادی خواننده بود!  

  11. محک جدی شاگردان کی‌روش قبل از جام جهانی/ یک بازی مهم اما بدون حساسیت! 

  12. عکس یادگاری رئالی‌های تیم ملی فوتبال ایران پس از قهرمانی شاگردان زیدان 

  13. جیمی جامپ رونالدو را در گلزنی ناکام گذاشت!  

  14. تجربه تلخ رونالدو این بار برای صلاح رخ داد+عکس 

  15. حمید گودرزی به بازیگران ستایش ۳ پیوست

  16. پرعنوان‌ترین باشگاه های لیگ قهرمانان اروپا/رئال در صدر+عکس 

  17. ۵۰ سلبریتی که براثر «آوردوز» مردند 

  18. جام قهرمانی لیگ قهرمانان بر فراز دستان راموس و کهکشانی‌ها

  19. آمار میلیونی کاربران اینستاگرام در جهان 

  20. سوپرگل گرت بیل به لیورپول؛ باز هم قیچی برگردان

  21. مادریدی‌ها قهرمان دیدار تراژیک، دراماتیک و پر التهاب فینال مقابل لیورپول /سومین قهرمانی پیایی رئال با زیزو 

  22. خواب خرگوشی سامانه ۱۲۴ و مردمی که قربانی گرانفروشی می‌شوند+تصاویر

  23. اعلام محل بازی تدارکاتی ایران و لیتوانی در روسیه

  24. برجامِ اروپایی با معیشت مردم چه خواهد کرد؟

  25. دو راه پیشگیری از بیماریهای قلبی

پربحث‌های دیروز

  1. ناصر ملک مطیعی درگذشت

  2. نظر شما در مورد صحبت‌های نوبخت چیست؟/ سال ۹۶ فقط ۷ هزار بیکار داشتیم

  3. یک هفته مهلت به اروپا برای نجات برجام!

  4. ناتوانی‌های دشمن برای مواجهه نظامی با ایران

  5. تجاوز ۳ کارگر به کودک ۷ ساله

  6.  آیا F-35 اسرائیلی در آسمان ایران پرواز کرده است؟ 

  7. سرگرم مذاکره با اروپا نشویم؛ مشکلات اقتصادی را حل کنیم/ تحریم‌ها 20 درصد نقش دارد/برخی در مسئولیت‌ها نفوذ دارند و مانع حل مشکلات می‌شوند

  8. هزار وعده خوبان یکی وفا نکند/ بررسی وعده‌‌های اقتصادی روحانی در انتخابات

  9. جبرائیلی: استانداردهای FATF برای افزایش دقت تسلیحات مالی آمریکا است

  10. افزایش ۲۰ درصدی حداقل حقوق کارمندان دولت نهایی شد + سند

  11. ادامه اعتراضات نیروهای اخراجی شهرداری + عکس

  12. وزیر بهداشت: دولت و نظام به فکر رفع مشکلات مردم‌اند

  13. ذوالنور: آتش زدن برجام و پرچم آمریکا در مجلس، قدرت چانه زنی دولت را بالا می برد

  14. واکنش بازیگران به درگذشت ناصر ملک‌مطیعی + تصاویر

  15. ماجرای افتتاح استخر با کت و شلوار

  16. قاتل ندا محاکمه شد + عکس

  17. دلایل ایجاد رکود در بازار مسکن/ تاثیر افزایش نرخ ارز بر بالا رفتن قیمت‌ها

  18. خداحافظی با رنو؟

  19. سی و سه پل در حصار نرده ها  

  20. لاریجانی: دولت خود را از "تلگرام بازی" فارغ کند

  21. بازخوانی تجربیات درس آموز برجامی

  22. آقازاده‌هایی که با یک تماس پدرشان وام میلیاردی می‌گیرند

  23. نرخ رسمی دلار اعلام شد/ ۴۲۱۱ تومان + جدول

  24. کریمی قدوسی: وزارت اطلاعات اسامی دوتابعیتی را ندهد، مرتکب جرم شده/ نهاد ریاست‌ جمهوری اسامی دوتابعیتی‌هایش را نداد

  25. جزئیاتی جدید از تخلف در واردات بیش از ۱۳ هزار خودرو

پربحث‌های هفته

  1. ناصر ملک مطیعی درگذشت

  2. ظریف و عراقچی در صحن غیر علنی مجلس چه گفتند/ چرا نمی‌توان به ادامه برجام از سوی اروپایی‌ها مطمئن بود

  3. روحانی: کشور با برجام یا بدون برجام به‌خوبی اداره خواهد شد/ تحریم‌ها و فشارها تاثیری ندارند

  4. نظر شما در مورد صحبت‌های نوبخت چیست؟/ سال ۹۶ فقط ۷ هزار بیکار داشتیم

  5. طرح بزرگ ترامپ برای مقابله با ایران بعد از خروج از برجام

  6. پشت‌پرده‌ای از سِمت دوتابعیتی‌ها؛ از اعضای نهاد ریاست‌جمهوری تا وزرا و مسئولان صداوسیما/وزیر اطلاعات: مسئول دو تابعیتی در دولت نداریم

  7. توکلی: آقای روحانی در یک اشتباه تاریخی همه مسائل کشور را به برجام وصل کرد؛ حتی آب آشامیدنی را/ الان زمان تسویه حساب سیاسی نیست/ دولت در مذاکره با اروپایی ها دچار تکرار خطا نشود

  8. کرباسچی: اگر دولت روحانی پشتکار دولت احمدی‌نژاد را داشت بسیاری از مشکلات را نداشتیم/ اشکال دولت روحانی این است که دولتی کم کار است

  9. «سیدمصطفی موسوی» مجری صدا وسیما درگذشت

  10. استراتژی جدید آمریکا در برابر ایران باسخنان تکراری و 12 درخواست کهنه پاپمئو

  11. عقب‌نشینی دوباره اروپا مقابل آمریکا/ تضمینی که وجود ندارد

  12. محمدجواد لاریجانی: برجام مرده است/ اروپا نه توان و نه خواست دارد/ مقابل آمریکا باید پاتک بزنیم/ ژانر مدیریت برجامی دیگر کار نمی‌کند و باید عوض شود

  13. پاسخ مدیرعامل پیام‌رسان سروش به سوالات فنی مخاطبان الف

  14. یک هفته مهلت به اروپا برای نجات برجام!

  15. روحانی: ملت ایران از تهدیدات توخالی نمی‌هراسد و بسیار بزرگتر از افراطیون واشنگتن است/آیا ممانعت از حضور زنان در ورزشگاه‌ها تبلیغ به نفع اسلام است؟

  16. ناتوانی‌های دشمن برای مواجهه نظامی با ایران

  17. آمریکا دنبال شکاف بین مردم و مسئولین است/دولتمردان با برنامه ریزی صحیح شرایط اقتصادی مردم را بهبود بخشند/ هرگونه حرکت آمریکا با پاسخ جدی ایران روبرو می‌شود

  18. چنین امام جمعه‌ای می‌خواهیم

  19. ولیعهد زنده است؟/ تماس تلفنی ماکرون با بن‌سلمان

  20. اهداف پنهانی آمریکا از بیان 12 شرط جدید برای ایران

  21. افت شدید کاربران تلگرام با فیلتر آن در روسیه و ایران/ افزایش مخاطبان پیام‌رسان‌های داخلی + اسناد

  22. تجاوز ۳ کارگر به کودک ۷ ساله

  23. ظریف: گرفتن ضمانت از اروپایی‌ها ناممکن نیست/ تصمیم‌گیری نهایی در تهران است

  24. چرا قیمت مسکن افزایش یافت؟/ دولت برنامه‌ای برای بخش مسکن ندارد/مسکن اجتماعی حتی روی کاغذ هم نیامد

  25. باهنر: به طرز عجیبی همه سیاه‌نمایی می‌کنند/ تیم مذاکره هسته ای مورد تایید نظام است

پربحث‌های دیروز

  1. یک هفته مهلت به اروپا برای نجات برجام!

  2. ناتوانی‌های دشمن برای مواجهه نظامی با ایران

  3.  آیا F-35 اسرائیلی در آسمان ایران پرواز کرده است؟ 

  4. ذوالنور: آتش زدن برجام و پرچم آمریکا در مجلس، قدرت چانه زنی دولت را بالا می برد

  5. لاریجانی: دولت خود را از "تلگرام بازی" فارغ کند

  6. بازخوانی تجربیات درس آموز برجامی

  7. کریمی قدوسی: وزارت اطلاعات اسامی دوتابعیتی را ندهد، مرتکب جرم شده/ نهاد ریاست‌ جمهوری اسامی دوتابعیتی‌هایش را نداد

  8. رئیسی:آستان قدس به هر قیمتی به دنبال منافع اقتصادی نیست

  9. جزئیاتی از درگیری شدید در کنگره دیشب اعتماد ملی + فیلم

  10. نقوی‌حسینی: تجربه تلخ برجام مانع مذاکره مجدد با آمریکاست

  11. سوغاتی یک نفوذی در تیم مذاکره کننده برجام

  12. علم‌الهدی: بیانات قاطعانه رهبری واکنش منفعلانه آمریکا را در پی داشت

  13. روحانی: آرامش اقتصادی و یاری اقشار ضعیف از اهداف دولت است/ورود روحانیت به جناح بندی های سیاسی، اشتباه و بی نتیجه است/ آمریکایی ها فشار می آورند اما اروپا می گوید برجام را انتخاب می کنیم

  14. استاد هتاک دانشگاه آزاد زاهدان اخراج شد

  15. توصیه طالب‌زاده درباره حکم تعجب‌برانگیز دادگاه نیویورک علیه ایران

  16. پشت پرده دعوای دیروز اصلاح طلبان/ شائبه سوءقصد به جان ‌الله‌کرم/ صحبت های جالب عارف درباره روحانی و اصولگرایان/ دعوت از اصلاح طلبان شاخص برای مراسم افطاری رهبری

  17. اطلاع‌نگاشت از ۶ تجربه درباره رفتار نسبت به آمریکا و برجام

  18. واکنش ظریف به ویدئویی در مورد واکنش به اقدامات خصمانه اخیر آمریکا

  19. واکنش وزارت کشور به درگیری‌ در کنگره اعتمادملی

  20. روحانی: همکاری سه قوه می‌تواند امید مردم را به آینده افزایش دهد

  21. واکنش قاسمی به اظهارات پمپئو: او از تحولات جهانی بسیار دور است

  22. ظریف: نمی‌دانیم اروپا چه چیزی ارائه می‌دهد/ مذاکرات تا امروز نه سیاه بوده نه سفید

  23. سخنگوی سازمان انرژی اتمی: خودمان را برای بدترین شرایط آماده کرده‌ایم

  24. برگزاری نشست خبری سخنگوی قوه قضاییه

  25. اعلام جرم علیه حسن شمشادی/ علت: تشویش اذهان عمومی

پربحث‌های هفته

  1. ظریف و عراقچی در صحن غیر علنی مجلس چه گفتند/ چرا نمی‌توان به ادامه برجام از سوی اروپایی‌ها مطمئن بود

  2. روحانی: کشور با برجام یا بدون برجام به‌خوبی اداره خواهد شد/ تحریم‌ها و فشارها تاثیری ندارند

  3. پشت‌پرده‌ای از سِمت دوتابعیتی‌ها؛ از اعضای نهاد ریاست‌جمهوری تا وزرا و مسئولان صداوسیما/وزیر اطلاعات: مسئول دو تابعیتی در دولت نداریم

  4. توکلی: آقای روحانی در یک اشتباه تاریخی همه مسائل کشور را به برجام وصل کرد؛ حتی آب آشامیدنی را/ الان زمان تسویه حساب سیاسی نیست/ دولت در مذاکره با اروپایی ها دچار تکرار خطا نشود

  5. کرباسچی: اگر دولت روحانی پشتکار دولت احمدی‌نژاد را داشت بسیاری از مشکلات را نداشتیم/ اشکال دولت روحانی این است که دولتی کم کار است

  6. محمدجواد لاریجانی: برجام مرده است/ اروپا نه توان و نه خواست دارد/ مقابل آمریکا باید پاتک بزنیم/ ژانر مدیریت برجامی دیگر کار نمی‌کند و باید عوض شود

  7. یک هفته مهلت به اروپا برای نجات برجام!

  8. روحانی: ملت ایران از تهدیدات توخالی نمی‌هراسد و بسیار بزرگتر از افراطیون واشنگتن است/آیا ممانعت از حضور زنان در ورزشگاه‌ها تبلیغ به نفع اسلام است؟

  9. ناتوانی‌های دشمن برای مواجهه نظامی با ایران

  10. آمریکا دنبال شکاف بین مردم و مسئولین است/دولتمردان با برنامه ریزی صحیح شرایط اقتصادی مردم را بهبود بخشند/ هرگونه حرکت آمریکا با پاسخ جدی ایران روبرو می‌شود

  11. چنین امام جمعه‌ای می‌خواهیم

  12. ظریف: گرفتن ضمانت از اروپایی‌ها ناممکن نیست/ تصمیم‌گیری نهایی در تهران است

  13. باهنر: به طرز عجیبی همه سیاه‌نمایی می‌کنند/ تیم مذاکره هسته ای مورد تایید نظام است

  14.  آیا F-35 اسرائیلی در آسمان ایران پرواز کرده است؟ 

  15. تخلف میلیاردی یکی از وزرای سابق دولت اصلاحات و رئیس فعلی یکی از دانشگاههای مهم تهران

  16. ظریف: ایران در توافق هسته‌ای پیروز شد/ برجام در حال مرگ است

  17. دغدغه پاستیلی مطهری/ روایت روزنامه اصلاح طلب از اقتدار نحوه پوشش و پیرایش محاسن رئیس جمهور/ احتمال ریزش آرای لاریجانی در انتخابات هیات رئیسه/سالگرد انتخابات 96 و یادی از رقبای دیروز

  18. روحانی: اگر ملتی ثروتمند و پرجمعیت اما در برابر یک ابرقدرت ذلیل باشیم به جایی نخواهیم رسید

  19. رهبر انقلاب: اروپا تعلل کند حق ایران برای آغاز فعالیت هسته‌ای محفوظ است/ وضع اقتصادی کشور تعریفی ندارد/ستاد مقابله با شرارت دشمن در مرکز اقتصادی دولت تشکیل شود

  20. روحانی: دولت جدید آمریکا، این کشور را به 15 سال پیش برگرداند/ اینکه وزیر خارجه آمریکا برای ایران و دیگر کشورها تعیین تکلیف کند، به هیچ وجه پذیرفتنی نیست

  21. پوپولیست تلگرامی

  22. موضع گیری رئیسی درباره اخم آمریکا و اروپا/ توصیه توکلی به روحانی/ماجرای سرقت اسناد ایران/ تلاش فراکسیون امید برای بلند کردن عارف از روی صندلی/ تکذیب طرح عدم کفایت رئیس جمهور

  23. کیهان: آقای مطهری! پاستیل شیبا مهم است یا برعکس شدن وعده‌های برجام؟

  24. واکنش کوهکن در مورد تجارت پسرش در آمریکا

  25. تصویری جعلی که این روزها به امام منتسب می‌کنند + سند

آخرین عناوین