کلینیک ایران نوین

جادوی پول و بانک - 16 | «الگوهای اسلامی اصلاح بانک» به درد نخورند؟

عبدالرضا طالقانی*، گروه اقتصادی الف،   3961207175 ۸ نظر، ۵ در صف انتشار و ۲ تکراری یا غیرقابل انتشار
جادوی پول و بانک - 16 | «الگوهای اسلامی اصلاح بانک» به درد نخورند؟

تا به حال نقد جدی به مبانی اندیشه‌ای و اجرایی الگوهای اسلامی اصلاح نظام بانکی گرفته نشده بود. اخیراً نقدی در فضای مجازی دست به دست می‌شود که پرسشهایی در اذهان ایجاد کرده است. عیار این نقد را اینجا ببینید.

به گزارش "الف" کار ویژه پرونده «جادوی پول و بانک» در این سایت خبری تحلیلی نتیجه پژوهش چند ساله در حوزه نظریه‌های گوناگون پول و بانک کشور است. این پرونده هر چه پیشتر می‌رود چند نکته اساسی روشن‌تر می‌شود:

  1. نظام بانکی جهانی، و به تبع آن نظام بانکداری ایران مشحون از فعالیتهای ربوی است. در نظام بانکداری متعارف پول، پول می‌آورد و تماس با بخش واقعی اقتصاد، در سطح حداقلی رعایت می‌شود.
  2. صاحبنظران حوزوی و اندیشمندان دانشگاهی اقتصاد اسلامی، معمولاً با اندکی اختلاف در 1. مبانی اشکالات بانکداری فعلی، و 2. مبانی نظری و تئوریک مدلهای تامین مالی اسلامی همداستان هستند؛ در مدل اسلامی، پول و بانک باید در خدمت «تامین مالی بخش واقعی» قرار گیرد.
  3. می‌ماند «مهندسی و ارائه مدل اجرایی مطلوب» که باز هم منطق در تقریباً تمامی مدلهای ارائه شده، قرابت بسیار زیادی با هم دارند و عموماً در جزئیات اختلاف نظر دارند که طبیعی است. تقریباً همه مدلها، به تجزیه و تحلیل فرآیندهای حقوقی فعالیت بانکها پرداخته‌اند و معمولاً چهار بخش «قرض‌الحسنه»، «فعالیتهای جاری»، «عقود مشارکتی» و «عقود مبادله‌ای» را در نظامهای حقوقی مختلف، قید زده‌اند.
  4. نکته آخر اینکه هیچیک از الگوهای بانکداری بدون ربای توصیه شده توسط این اندیشمندان، هنوز قانونی نشده و به اجرا درنیامده است. به همین دلیل، صاحبنظران اقتصادی در این زمینه دو رویکرد دارند:

الف. عموم پیروان فکر اقتصاد متعارف، به دلیل اینکه هنوز چنین نسخه‌ای – که با مبانی اقتصاد متعارف در تضاد است - عملیاتی و تجربه نشده، آن را ناقص یا غیر قابل اجرا تلقی می‌کنند.

ب. گروه دیگر معتقدند مانند همه مدلهای نو در دنیا، نیازمند تجربه کردن، و متعاقب آن پایش و بهبود هوشمند این مدل هستیم.

جالب است که طی سالهای گذشته از اقتصاددانان متعارف، کمتر کسی به این اصلاحات، نقد فنی وارد کرده است. به دو دلیل:

  1. شرایط فعلی سیستم بانکی آنقدر غیرقابل توجیه و غیرقابل دفاع هست که کسی در برابر این اصلاحات ناگزیر قد علم نکند.
  2. طیف گسترده الگوهای ارائه شده جهت اصلاح با نگاه اسلامی – شامل الگوهای گوناگون حوزوی، یا مدلهای متنوع ارائه شده توسط اساتید محترم آقایان بحرینی، مصباحی مقدم، سبحانی، توتونچیان، صمصامی، داوودی و ... – مستظهر به سالها پژوهش مبرزترین اقتصاددانان کشور بوده و بقدر کافی چکش‌کاری شده تا مشمول ایرادات فنی قابل اعتنا نباشند.

اخیراً یک فایل صوتی در فضای مجازی دست به دست می‌شود که در آن اشکالاتی به این الگوها مطرح شده است. به این بهانه و با توجه به اینکه این تقریباً اولین نقد جدی به ساختار این الگوهاست، کارگروه پول و بانک الف لازم دید برای مشخص شدن وزن این انتقادات، موارد مطرح شده را یک به یک مورد بررسی قرار دهد. گرچه اشکالات مطرح شده اساساً نشان می‌دهد این طرحها توسط این منتقد بدرستی مورد مداقه و بررسی قرار نگرفته و درک درستی از این موضوع حاصل نشده است. در ادامه اشکالات و پاسخ آنها بصورت فشرده و مختصر یک به یک آمده است.

اشکال اول

موارد بررسی شده در الگوهای فوق‌الذکر، تنها بر ربوی بودن تعاملات بین «بانک و سپرده‌گذار یا تسهیلات‌گیرنده» متمرکز شده است در حالی که دو سطح بالاتر فعالیتهای ربوی شامل «بازار بین بانکی» و بالاتر از آن «تعاملات بانکها با بانک مرکزی» است که اصولاً عقود در آنها هیچ نقشی بازی نمی‌کنند؛ و طرحهای بالا درباره آن ساکت است.

پاسخ اشکال اول

این اشکال با امهات تمامی این طرحها مغایر است. به دو دلیل:

  1. در بسیاری از این الگوها، بانک بصورت واقعی در نقش «واسطه وجوه» ایفای نقش می‌کند و راساً به 1. خلق پول و 2. شرکت در فعالیتهای تجاری نمی‌پردازد؛ که کسری منابع داشته باشد؛ که بازار بین بانکی شکل بگیرد و اختلالاتی مانند شرایط حال حاضر را – به دلیل انبوه کسری منابع بانکها - رقم بزند.
  2. اگر به هر دلیل ناگزیر از تشکیل بازار بین بانکی باشیم، شرایط با حال حاضر متفاوت خواهد بود. چه اینکه از مبانی الگوهای ارائه شده این است که هرگونه فعالیت قرضی ربوی در کل سیستم مالی کشور منتفی شود. در این دو سطح نیز – که منتقد محترم ذکر می‌کند - یک طرف تسهیلات دهنده و طرف دیگر تسهیلات گیرنده است که قهراً این مبانی لازم الاجراست.

اشکال دوم

در شرایط فعلی، بسیاری از بانکها زیان‌ده هستند، اما به مدد رونق بازار بین بانکی (قرضهای ربوی بین بانکها)، و همچنین گشاده‌دستی بانک مرکزی (ایضاً) به فاز «بحران نقدینگی» و نهایتاً «بحران اجتماعی» نرسیده‌اند. اما الگوهای ارائه شده توسط دوستان نیازمند یک بازطراحی حسابداری است که عملاً به شفاف‌سازی (مانند موضوع IFRS) و نهایتاً به بحران اجتماعی خواهد انجامید؛ بنابراین غیرقابل انجام است(!)

بنابراین در این شرایط، راه حلهای ارائه شده، راه حل مشکلات جاری بانکی کشور نیست. بحران بانکداری متعارف کشور مانند همه دنیا راه حلهای متعارفی دارد، نه اینکه ساختار را بر هم بزنیم. این طرحها نمی‌تواند بحرانها را حل و فصل کند، بلکه تنها می‌تواند پس از حل بحران، با روشهای متعارف، در آینده به‌عنوان یک چشم‌انداز، مد نظر قرار گیرد.

پاسخ اشکال دوم

ناقد محترم در این بند به مواردی توجه نکرده است:

  1. آیا پوشاندن بحران با فرار از شفافیت از سطح بحران می‌کاهد یا به آن دامن می‌زند؟
  2. سیستم بانکداری غربی با سیستم بانکداری ایران متفاوت است؛ یقیناً بخش قابل توجهی از راه حلهای ارائه شده در سیستم غربی برای بانکداری و اقتصاد ما نه تنها مفید و راهگشا نیست، بلکه بسیار مضر است. برای مثال در بحران کسری نقدینگی نظام بانکی آمریکا، مدلهای «تزریق نقدینگی توسط دولت» یکی از مهمترین مواردی بود که پی گرفته شد؛ که برای سیستم بانکی کشور ما از دو کانال امکان تحقق دارد: 1. تزریق منابع، از داراییهای عمومی کشور (یعنی خرید ضرر بانکداران از منابع عمومی) و 2. در صورت کسری منابع دولت: خلق پول و تزریق آن به بانکها (که باز در میان‌مدت تورم را در پی خواهد داشت). این نسخه‌های متعارف، در هر حالت، پرداخت بدهی بانکداران از جیب فقرا خواهد بود که با مبانی ما سازگاری ندارد.
  1. در الگوهای طراحی شده، اساس و مبانی بانکداری ربوی فعلی، مورد پذیرش نیست؛ که برای حل بحرانهای متعارف از راههای متعارف نسخه ارائه شود. راه حل بحران سیستم بانکی در این الگوها شامل حل مسائل ساختاری و در عین حال حل بحرانهای جاری در پارادایم گذار از سیستم ربوی به سیستم بدون رباست. در این زمینه در الگوهای یاد شده به تفصیل صحبت شده که مد نظر ناقد محترم قرار نگرفته است.

اشکال سوم

الگوهای فوق، بر انتشار اوراق برای اجرای عملیات تامین سرمایه و اوراقی کردن روابط تاکید دارد؛ حال آنکه با شرایط کنونی نیز قادر به انتشار این اوراق هستیم. راه حل این بخش، تشکیل یا گسترش صندوقهای با درآمد ثابت و متغیر در کانترهای بانکها برای فروش اوراق است، نه برهم زدن کل ساختار بانکی و طرح‌ریزی یک روش حسابداری جدید و تفکیک فیزیکی و جغرافیایی بانکها.

پاسخ اشکال سوم

ناقد محترم توجه نکرده است که اصولاً رسالت و ماهیت بانک متعارف چیست. رسالت بانک متعارف «تزاید و تکاثر پول با پول» است، نه «مشارکت در بخش واقعی اقتصاد». اساساً حسابداری این دو گونه با یکدیگر متفاوتند؛ انتشار اوراق یعنی ورود به بخش واقعی اقتصاد و نفی نظام ربوی؛ این را نمی‌توان به بانکداری متعارف حقنه کرد؛ که اگر چنین شود باز بیماریهای مهلک نظام فعلی بانکداری ایران رو می‌نماید و تشدید می‌شود.

 اشکال چهارم

مسئله جدی‌تر اینکه آیا تنها فاصله ما با بانکداری اسلامی، این است که فاصله بانک با سرمایه‌گذار یا گیرنده تسهیلات ربوی است؟ آیا برای مواردی مانند عدم رعایت سقف سهم ذی‌نفع واحد از سهام یا از تسهیلات که عملاً باعث می‌شود خلق پول بانکی به گروه خاصی تخصیص پیدا کند، نباید پاسخی پیدا کنیم؟ یا اینکه سالی 240 هزار میلیارد تومان سود سپرده پرداخت می‌کنیم بدون اینکه یک ریال مالیات از آن بگیریم. یا بدون اینکه یک روشی برای کنترل سهم این از «جی‌دی‌پی» داشته باشیم آیا نباید مد نظر قرار گیرد؟ آیا باید به موضوع ربوی بودن و آن هم سطح تقلیل یافته توجه شود؟ یا از همه اینها مهمتر برای کشوری با نرخ تشکیل سرمایه ثابت منفی، برای مدت طولانی، طرح آرمانی بانکی نباید متضمن اصابت تسهیلات و خلق پول بانکی دقیقاً به اهداف اقتصادی مورد نیاز و پیشرانها باشد؟

پاسخ اشکال چهارم

این «اشکال جدی‌تر»، دچار یک «مغالطه جدی‌تر» است؛ منتقد محترم ابتدا نظام ربوی فعلی را فرض گرفته و مشکلات ناشی از آن را می‌شمرد، و منتظر است برای آن در الگوی مطلوب، راه حلی پیدا کند.

فلسفه طراحی الگوهای اسلامی این است که با بخش واقعی اقتصاد گره بخورد و «پول به پول» راساً افزایش پیدا نکند. اگر چنین شد هیچیک از عوارض شمرده شده رخ می‌دهد؟

  1. وقتی خلق پول نداریم، تخصیص آن به یک گروه ویژه موضوعیت خواهد داشت؟
  2. وقتی بانک به بخش واقعی اقتصاد گره بخورد و در قالب فعالیتهای واقعی مالیاتش را در شرکتها پرداخت کند، 240 هزار میلیارد تومان سپرده بدون مالیات‌ستانی خواهید داشت؟
  3. وقتی پول به بخش واقعی اقتصاد ورود کند، کنترل سهم آن از جی‌دی‌پی موضوعیت دارد؟
  4. یا بحث اصابت پول به پیشرانهای اقتصادی...

حتی در تمامی این طرحها، امکان خلق پول در بخشهای لیزینگ و سرمایه‌گذاری وجود ندارد و همچنین بانک قرض‌الحسنه هم در الگوی مطلوب خلق پول نمی‌کند.

با این وصف به نظر می‌رسد منتقد محترم، حتی از چارچوب الگوهای مطرح شده دریافت درستی نداشته است.

 + کل پرونده «جادوی پول و بانک» اینجا در دسترس است

 --------------------------------------------

*عبدالرضا طالقانی، پژوهشگر موسسه احیاگران تمدن فاخر | مطالب دیگر نگارنده را اینجا پی بگیرید

 

الف را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

عناوین مرتبط

۲۰ فروردین ۱۳۹۷رهبری «100هزار دلار نقد» برای ساخت چه برنامه تلویزیونی فرستادند؟
۲۷ اسفند ۱۳۹۶آقای وزیر! یک سوزن به خود بزنید، یک جوالدوز به معلمان
۲۳ اسفند ۱۳۹۶"عفاف و کرامت" زن شرقی، یا "بردگی جنسی" زن غربی؟
۱۹ اسفند ۱۳۹۶اختصاصی | مراجع تقلید درباره «وظیفه حکومت در حجاب» چه می‌گویند؟
۸ اسفند ۱۳۹۶خیابان انقلابِ چهل ساله؛ حاشیه‌نویسی بر مسئله حجاب
۶ اسفند ۱۳۹۶عضو فرهنگستان علوم پزشکی: مطابق آمارهای جهانی، قوه قضائیه در دفاع از نخبگان کولاک کرده؛ متعجبم خود دستگاه قضا این موفقیت بزرگ را اعلام نمی‌کند
۲ اسفند ۱۳۹۶تشک کشتی، چالش جدید ایران با اسرائیل
۲۸ بهمن ۱۳۹۶جادوی پول و بانک - 15 | بر «بانکداری بدون ربا» فاتحه‌، مع الاخلاص و الصلوات
۲۱ بهمن ۱۳۹۶انقلاب 400 ساله؛ نگاهی آینده‌پژوهانه به انقلاب اسلامی
۱۹ بهمن ۱۳۹۶جادوی پول و بانک - 14 | حسنی: ربا را برندارند اعتصاب غذا می‌کنم، اما بر‌می‌دارند / ارائه مدل جایگزین «بانک»
۱۸ بهمن ۱۳۹۶به احترام آزادی؛ اقدام بی‌نظیر دولت که دیده نشد
۱۶ بهمن ۱۳۹۶«دختران خیابان انقلاب»: شکست یک کمپین، شکست یک تفکر

وب‌گردی

دیدگاه کاربران

ناشناس۲۶۶۲۸۳۰۶:۳۹:۱۸ ۱۳۹۶/۱۲/۱۵
شما فقط تئوری میبافید. و دنبال اختراع چرخ هستید باز هم ادامه دهید. اقتصادها ی متعدد موفق در دنیا هم از قبیل ترکیه و. کره جنوبی و مالزی و ژاپن و اروپایی های موفق مانند کشورهای اسکاندیناوی از همین سیستم بانکی استفاده کرده و نتیجه گرفته اند.
ناشناس۲۶۶۳۲۵۰۸:۱۹:۱۲ ۱۳۹۶/۱۲/۱۵
بانکداری کنونی محصول نظام سرمایه داری است. و ذات بانک ربا است و ما باید چیزی به نام بانک را کنار بگذاریم و یا باید آنطور که در نظام سرمایه داری از آن استفاده میکنند را قبول کنیم. و به دنبال سراب بانکداری اسلامی که چهل سال است دنبالش هستیم نرویم
ناشناس۲۶۶۳۵۴۰۸:۴۹:۲۹ ۱۳۹۶/۱۲/۱۵
بانک های اروپایی کجاش ربوی هست. بانک هایی با سود سپرده های 1 درصد و دو درصد و بعضی با سود سپرده منفی شما بهش میگید ربا؟؟؟!!!!!! سود وام ها 3 یا 4 درصد به اون هم میگید ربا؟؟؟ اگر اونها بانک ربوی هست همون الگوی اقتصادی امتحان شده ربوی اروپایی ها را دنبال کنید مسلما بهتر از شرایط فعلی یا الگوی امتحان نشده شماست باور کن
ناشناس۲۶۶۷۵۸۱۴:۰۱:۱۶ ۱۳۹۶/۱۲/۱۵
اونجا تورم دو رقمی وجود نداره ، تورم در حد همین 1 درصد و حتی کمتره و ارزش اسکناس کاغذی هرسال مثل ایران به یک سوم تقلیل پیدا نمیکنه . بحث ربا مال زمان قدیم بود که ارزش پول همراه خودش بود . پول رایج فلزی بود ( طلا نقره برنز ) و اگر کسی 10 سکه وام میداد همان ده سکه را پس میگرفت و قدرت خرید سکه فلزی با تورم ( اگر وجود میداشت ) بالاتر میرفت و اگر بجای ده سکه یازده سکه میگرفت حکم ربا را پیدا میکرد . در دنیای مدرن چیزی که بانکها به پول سپرده گذاران میدهند سود یا ربا نیست ، براساس تورم رسمی اعلام شده میزان کم شدن ارزش پول کاغذی بدون پشتوانه را پرداخت میکند . البته توضیحش در کامنت یه مقدار گنگ و سخته ولی واقعیت اینه که بحث ربا و بانک غیر ربوی در دنیای امروز بیشتر به شوخی شباهت دارد
ناشناس۲۶۶۶۳۳۱۲:۳۹:۵۹ ۱۳۹۶/۱۲/۱۵
به نظر می‌رسد یکی باید پا پیش بگذارد و بانکی اسلامی تاسیس کند و در آن سرمایه‌های مردم را به خدمت بگیرد. البته باید اعلام کند که اسلامی است و بر اساس اصول اسلام کار می‌کند. به نظرم افراد زیادی هستند که مایل نیستند سودی به پولشان تعلق بگیرد. این بانک باید بتواند نظر گروه‌های مختلف را برای سرمایه‌گذاری جلب کند. البته صاحبان برخی از بانک‌ها هم آمادگی بیشتری برای تغییر دارند.
ناشناس۲۶۷۰۵۲۱۶:۳۹:۴۳ ۱۳۹۶/۱۲/۱۵
قبل از اینکه بانک را بشناسیم باید پول را بشناسیم...بعد از برتن وودز و شوک نیکسون پول واقعا چیست؟ درک ما از پول اشتباه بوده است...مشکل نظام بانکی در ایران ریشه در نظام پولی دارد و آن نیز ریشه در تصرف دولت در نظام پولی دارد....بانکداری اسلامی یا بدون ربا در این فضا فرصت ظهور ندارد...اول پول و نظام مالی دولت را اصلاح کنیم....اقتصاد ما مملو از فرصتهای رانت و سفته بازی است و همه ریشه در این نظام پولی و مالی غلط دارد اینقدر به ظاهر عقود اسلامی توجه نکنیم آنچیزی که توسط این عقود جابجا می شود اهمیت بیشتری دارد، پول را دریابیم...جواب سوال ما در اینجا است...
خلیل۲۶۷۴۸۸۰۲:۵۹:۳۳ ۱۳۹۶/۱۲/۱۶
فعلا که بانکها در عمل ورشکسته اند.
saeed۲۶۷۵۸۸۰۹:۱۵:۴۳ ۱۳۹۶/۱۲/۱۶
هیچ تفافتی بین بانکداری ما با اونا نیست جز اینکه قوانین اونا تو این سالها به روز شده ولی قوانین ما همون قوانین 30 سال پیشه فقط اسما عوض شده اگر صاحب علمی نیستین برین از مبدا کمک بگیرین نه اینکه پیتزای قورمه سبزی درست کنین
طاقچهپارس نماد داده

پربحث‌های امروز

  1. بازار خودرو کاملا انحصاری است/ چرا شرکت های خودروساز به آشفتگی بازار دامن زدند؟

  2. صعود فغانی به صدر جدول رده‌بندی داوران جام بیست‌ویکم+ عکس

  3. پاداش پیروزی تیم ملی مقابل مراکش توسط سلطانی فر نقدا پرداخت شد /شام مشترک وزیر با کی‌روش و ملی‌پوشان

  4. محمد ثلاث قصاص شد

  5. شایعه برای بازی ایران - اسپانیا / جام جهانی داور زن ندارد

  6. وقتی شادی فوتبال به فقیرترین مناطق ایران رسید

  7. بحران اقتصادی و راهکارهای مادربزرگانه

  8. موج انتخاباتی در ترکیه به کدام سمت می‌رود؟

  9. بیماری خطرناکی که مردان را نشانه گرفته است

  10. پایانی تلخ برای یک نمایش خیابانی  

  11. چرا پیروزی ایران برابر مراکش «شانسی» نبود؟

  12. وزیر ارتباطات نتیجه پیگیری موضوع پیام جعلی اینترنت رایگان را اعلام کرد

  13. بقایای قدیمی‌ترین انسان ۱میلیون سال عمر دارد   

  14. جنایت فجیع زنی علیه شوهرش در مرکز تهران

  15. لیگ ملت‌های والیبالایران از صعود به فینال بازماند/ بازی‌های تشریفاتی به میزبانی تهران!

  16. آمریکا 3 - ایران صفر؛ پیروزی میزبان برابر شاگردان کولاکوویچ

  17. حمله سگ به دختر بچه   

  18. چرا گوشی‌ها و لپ‌تاپ‌ها در معرض خطرند؟

  19. کی‌روش: در این 36 سال تجربه کاری‌ام تاکنون با چنین بازیکنانی با این پایبندی کار نکردم/هیچ بازیکنی صاحب پیراهن تیم ملی نیست

  20. علی دایی روی سر مدافع تاریخ ساز مکزیک   

  21. صحبت‌های تاکتیکی کی‌روش با شجاعی چه بود؟

  22. سکه از ۲.۵۰۰.۰۰۰ تومان فراتر رفت+جدول

  23. رویترز: جنگ تجاری آمریکا و چین به نفع صادرات نفت ایران است

  24. وزارت ورزش: بیش از ۵ هزار سایت شرط بندی را به پلیس فتا معرفی کردیم

  25. تماشاگر ویژه دیدار ایران و اسپانیا کیست؟

پربحث‌های دیروز

  1. وقتی عادل فردوسی پور احساساتی میشود !

  2. تصمیم گیری در خصوص بازار خودرو، مسکن، ارز و سکه در جلسه ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی /۵۰ نفر، ۵ درصد سکه‌های ثبت‌نامی را خریده‌اند/ هک سایت وزارت صنعت و فروش ۴ هزار خودروی وارداتی قاچاق

  3. چگونه کُره فقیر ۵۰ ساله کشور "برند"ها شد؟/ ۱۸ امتیاز ویژه به تولید

  4. زور تورم به قدرت خرید مردم می‌چربد/ چه زمانی توانایی خرید مردم بالا می‌رود؟

  5. انتقاد مطهری از آیت‌الله علم‌الهدی

  6. ضرورت تشکیل اتاق فرماندهی برای اقتصاد

  7. پیکر خون‌آلود مامور وزارت اطلاعات (۱۶+)  

  8. نبرد در حدیده/ چرا این شهر یمنی اینقدر مهم است ؟

  9. افزایش قیمت مسکن متوقف شد

  10. دبیرکل بانک مرکزی: خریداران سکه نگران نباشند/ احتمال برگزاری حراج مجدد سکه

  11. واکنش ابتکار به انتقادهای اصلاح‌طلبان از دولت

  12. پیشنهاد فوتبالی حسین شریعتمداری/ واکنش ها به مداحی میثم مطیعی/ گل به خودی نمایندگان مجلس/ انتقاد تند روزنامه اصلاح طلب از روحانی/ جنجال پیامک‌ ها و اظهارنظر آیت الله علم الهدی و مطهری

  13. نسل نو اصلاحات علیه نسل کهنه

  14. مسئول گرانی خودرو کیست؟

  15. از محاصره مدافعان حرم توسط تکفیری‌ها تا قیچی کردن جبهه‌النصره و شکست آنها

  16. نشست خبری اعلام جرم دیده‌بان شفافیت و عدالت علیه مسئولان فعلی و سابق بانک مرکزی

  17. توصیه رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران خودروی به مردم

  18. اقتصاد نابسامان و خودزنی اصلاح‌طلبان

  19. رهایی از شر حشرات در تابستان + درمان جای نیش

  20. نتانیاهو: ایران باید به طور کامل از سوریه خارج شود

  21. امید ابراهیمی؛ سلحشور فوتبال ایران + عکس

  22. کی‌روش: بردمان را به فرگوسن تقدیم می‌کنیم

  23. محاکمه قاتل سریالی زنان گیلانی

  24. جنایت به ‌دنبال عشق ممنوع

  25. اسرائیل چگونه نابود می‌شود؟

پربحث‌های هفته

  1. سکه از ۲،۵۰۰،۰۰۰ تومان عبور کرد/ سکوت مسئولان در آشفته بازار سکه/ آقای سیف نظر شما چیست؟

  2. کیم جونگ اون و دونالد ترامپ دیدار کردند/ ترامپ: احساس فوق‌العاده‌ای دارم/ کیم: برای برگزاری این نشست موانع بسیاری وجود داشت+ فیلم و عکس

  3. توریست‌هایی که با پول بیت‌المال عازم روسیه میشوند + جدول اسامی

  4. روحانی: همه حاکمان آمریکا علیه ملت ما بوده اند و این یکی خبیث تر/ نقد را می پذیریم اما تخریب نه/ تلاطم بازار، دلیل اقتصادی ندارد

  5. از شعر امسال تا شعر پارسال/تریبون زبان مردم

  6. روحانی به گرانی‌ها واکنش نشان داد/ بررسی افزایش قیمت‌ها در هیات دولت

  7. کواکبیان: وضعیت معیشتی و اقتصادی مردم مناسب نیست/شب می‌خوابیم و صبح بلند می‌شویم و می‌بینیم قیمت‌ها تغییر کرده است/ خجالت می‌کشم بگویم از این دولت حمایت کردم

  8. تولید کجا بود؟ این روزها همه منتظرند ارز بگیرند تا کود حیوانی را هم وارد کنند

  9. جمعه عید سعید فطر است

  10. بیش از یک سوم جوانان بیکار ایرانی، درتلاش و حتی کسب مهارت برای پیدا کردن شغل نیستند

  11. ایران 1 - مراکش 0؛ پیروزی یوزها در دقیقه 93 و پایان 20 سال انتظار

  12. احمد توکلی: اعتماد مردمی به سیاستمداران به حداقل خود رسیده/ سبد کالای مردم کوچک‌تر شده است

  13. نوبخت: با قاطعیت اعلام می‌کنم که در شرایط سخت تحریمی هم کشور قابل اداره است

  14. آخوندی: نوسانات بازار مسکن سیاسی است

  15. درباره دادگاه صادر کننده حکم فیلتر تلگرام/ لطفا نیمه پر لیوان را هم ببینید

  16. ادامه بی‎خیالی دولت به بلبوشو در بازار

  17. نگرانی از گروه ترس و ساکتین برجام

  18. به بهانه "شبی که ایران نخوابید" / فوتبال را ببینید آقای رئیس جمهور + فیلم

  19. اروپا می خواهد برجام را ادامه دهد، اما بدون آمریکا نمی تواند/ ایران نباید منتظر بماند

  20. سکه ۲/۵ میلیون تومان شد

  21. سیف: گران شدن سکه روانی است

  22. ۱۷ راهکار میرسلیم برای حمایت از تولید ایرانی/ بهره بانکی بالا، نظام پیچیده مالیاتی و... عامل موفق نبودن تولید ملی

  23. قراردادهایی که تلف شدند / حق فسخ و خسارت داریم یا نه؟

  24. وقتی عادل فردوسی پور احساساتی میشود !

  25. ترامپ: اون خلع سلاح هسته‌ای و موشکی را پذیرفت/ تحریم‌ها علیه کره شمالی ادامه خواهد یافت

پربحث‌های اخیر

  1. بازار خودرو کاملا انحصاری است/ چرا شرکت های خودروساز به آشفتگی بازار دامن زدند؟

  2. سکه از ۲.۵۰۰.۰۰۰ تومان فراتر رفت+جدول

  3. دیده‌بان شفافیت و عدالت علیه تعاونی کاسپین اعلام جرم کرد+متن کامل

  4. ۲۳ درصد تهرانی‌ها در بافت فرسوده سکونت می کنند

  5. چه کسانی غیرقانونی خودرو وارد کردند؟

  6. رجا بلیت نمی فروشد

  7. نماینده ایران در اوپک: پیشنهاد عربستان را وتو می‌کنیم

  8. "اوپک پلاس" متولد می‌شود؟

  9. علت رشد یک‌باره‌ی قیمت‌ها در بورس تهران

  10. سخنگوی دولت:افزایش حقوق، نیازمند صدورِ احکامِ جدید است

  11. تاثیر افزایش تولید نفت عربستان و روسیه بر بازار ایران

  12. افزایش قیمت ها در بورس علامتی مثبت برای اقتصاد/ ادامه رشد بازار سرمایه در گرو ثبات سیاست گذاری ها

  13. آخرین عناوین روزنامه‌های اقتصادی

  14. پناهی: 20 درصد اقتصاد ایران زیرزمینی است/اقتصاد زیرزمینی منجر به فرار مالیاتی می‌شود

  15. چرا می توانند فروش نفت ایران تحریم کنند؟

  16. صنعت نفت و ۶۶ گروه کالای ایرانی؛ "مشابه خارجی وارد نکنید"

  17. بازار مسکن به کجا می‎رود؟ +فیلم

  18. زیر و بم ایجاد وزارتخانه آب

  19. نایب رئیس اتاق اصناف ایران:مالیات‌ها افزایش پیدا کرده است/ بسیاری از واحدها تعداد کارگران خود کم کرده‌اند

  20. توقف ۱۵ روزه سامانه سهام عدالت در تیر ماه/ سود مجامع امسال تا این لحظه ۷۱۰ میلیارد تومان

پربحث‌های دیروز

  1. تصمیم گیری در خصوص بازار خودرو، مسکن، ارز و سکه در جلسه ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی /۵۰ نفر، ۵ درصد سکه‌های ثبت‌نامی را خریده‌اند/ هک سایت وزارت صنعت و فروش ۴ هزار خودروی وارداتی قاچاق

  2. چگونه کُره فقیر ۵۰ ساله کشور "برند"ها شد؟/ ۱۸ امتیاز ویژه به تولید

  3. زور تورم به قدرت خرید مردم می‌چربد/ چه زمانی توانایی خرید مردم بالا می‌رود؟

  4. ضرورت تشکیل اتاق فرماندهی برای اقتصاد

  5. افزایش قیمت مسکن متوقف شد

  6. دبیرکل بانک مرکزی: خریداران سکه نگران نباشند/ احتمال برگزاری حراج مجدد سکه

  7. مسئول گرانی خودرو کیست؟

  8. نشست خبری اعلام جرم دیده‌بان شفافیت و عدالت علیه مسئولان فعلی و سابق بانک مرکزی

  9. توصیه رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران خودروی به مردم

  10. اقتصاد نابسامان و خودزنی اصلاح‌طلبان

  11. کاهش ۱۲۳ هزار تومانی سکه در بازار + قیمت ارز

  12. کاهش ۱۱ میلیارد دلاری تجارت ایران و ترکیه پس از تعرفه ترجیحی

  13. هیات دولت آیین‌نامه اجرایی نحوه پرداخت یارانه‌ها را تصویب کرد

  14. دستور صریح وزیر ارتباطات برای پیگیری پیام دروغ اینترنت رایگان

  15. واکنش توئیتی نوبخت به عدم افزایش حقوق برخی کارمندان

  16. نوسان صادرات نفت ایران در سال ۲۰۱۸ + نمودار

  17. همه دستگاه‌ها باید اطلاعات حقوق مدیران را اعلام کنند

  18. کاهش صادرات نفت ایران

  19. قیمت رسمی ارز ۳ نرخی می‌شود؟

  20. بورس رکورد ۵۰ ساله را شکست

  21. ایران گورستان خودروهای خارجی شده است/ خودرو یک میلیاردی به دلیل نداشتن قطعه بلا استفاده است

  22. آخرین قیمت خودروهای خارجی در بازار  

  23. قیمت آپارتمان در مناطق مختلف تهران  

  24. کمبود سه میلیون مسکن در کشور/ نیاز سالانه به ساخت 800 هزار واحد

  25. استارت‌آپها روز به روز محبوبتر می‌شوند

پربحث‌های هفته

  1. سکه از ۲،۵۰۰،۰۰۰ تومان عبور کرد/ سکوت مسئولان در آشفته بازار سکه/ آقای سیف نظر شما چیست؟

  2. کواکبیان: وضعیت معیشتی و اقتصادی مردم مناسب نیست/شب می‌خوابیم و صبح بلند می‌شویم و می‌بینیم قیمت‌ها تغییر کرده است/ خجالت می‌کشم بگویم از این دولت حمایت کردم

  3. تولید کجا بود؟ این روزها همه منتظرند ارز بگیرند تا کود حیوانی را هم وارد کنند

  4. بیش از یک سوم جوانان بیکار ایرانی، درتلاش و حتی کسب مهارت برای پیدا کردن شغل نیستند

  5. نوبخت: با قاطعیت اعلام می‌کنم که در شرایط سخت تحریمی هم کشور قابل اداره است

  6. آخوندی: نوسانات بازار مسکن سیاسی است

  7. ادامه بی‎خیالی دولت به بلبوشو در بازار

  8. سکه ۲/۵ میلیون تومان شد

  9. سیف: گران شدن سکه روانی است

  10. ۱۷ راهکار میرسلیم برای حمایت از تولید ایرانی/ بهره بانکی بالا، نظام پیچیده مالیاتی و... عامل موفق نبودن تولید ملی

  11. قراردادهایی که تلف شدند / حق فسخ و خسارت داریم یا نه؟

  12. تصمیم گیری در خصوص بازار خودرو، مسکن، ارز و سکه در جلسه ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی /۵۰ نفر، ۵ درصد سکه‌های ثبت‌نامی را خریده‌اند/ هک سایت وزارت صنعت و فروش ۴ هزار خودروی وارداتی قاچاق

  13. چگونه کُره فقیر ۵۰ ساله کشور "برند"ها شد؟/ ۱۸ امتیاز ویژه به تولید

  14. زور تورم به قدرت خرید مردم می‌چربد/ چه زمانی توانایی خرید مردم بالا می‌رود؟

  15. بازار خودرو کاملا انحصاری است/ چرا شرکت های خودروساز به آشفتگی بازار دامن زدند؟

  16. ضرورت تشکیل اتاق فرماندهی برای اقتصاد

  17. لاهوتی: بانک مرکزی دنیا هم نمی‌تواند اقتصاد ایران را نجات دهد

  18. خانه متری ۱.۵ میلیون گران شد + مقایسه قیمت

  19. شورای رقابت مجوز گرانی خودرو را صادر کرد

  20. قاضی پور: پول بنز می‎دهیم، سوار پراید می‎شویم

  21. بازی تکراری خودروسازان: ظرفیت تکمیل شد

  22. گزارش دیده بان شفافیت و عدالت /حق با شرکت فرودگاه ها بود در خرید فلایت چک فسادی رخ نداده است

  23. متهم اصلی پرونده قاچاق ۶۴۸۱ خودرو کدام دستگاه است؟

  24. در ادامه رکورد شکنی‌ها؛ سکه دو میلیون و ۵۸۷ هزار تومان شد/ یورو ۸۳۹۳ تومان

  25. فرشاد مومنی: چرا صادرات خودروهای لوکس به ایران در تحریم ها ممنوع نشد؟ /دولت هیچ برنامه مشخص ندارد/دولت‌ها در دوره دوم خود دنده فعالیت‌ها را روی خلاص قرار می‌دهند

آخرین عناوین