در این نشست، سعید غلامی نتایج امیری؛ مدیرکل دفتر تدوین و نشر منابع علمی مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری به عنوان مدیر علمی نشست و همچنین احسان رضایی، نویسنده و منتقد بهعنوان سخنران نشست به ایراد نقطهنظرات خود پرداختند.
در ابتدای نشست، سعید غلامی نتایج امیری؛ مدیرکل دفتر تدوین و نشر منابع علمی مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری به عنوان مدیر علمی نشست گفت: شعار امسال نمایشگاه کتاب بخوانیم برای ایران است و شعار امسال مرکز در نمایشگاه کتاب نیز کتاب، توسعه و ایستادگی ایران است و معرفی کتابی که در این نشست صورتی میگیرد مجموعه ۸ جلدی تاریخ مصور ایران است؛ گویی این ایران است که حلقه اتصال بین نمایشگاه مجازی کتاب تهران و این نشست معرفی کتاب میباشد.
وی ادامه داد: ما در برههای هستیم که جنگ رخ داده و در این برهه تعلقات و عرف به میهن بیشتر میشود و این کتاب در زمانی وارد بازار نشر شد که مردم نیاز داشتند میهن خود را بیشتر و بهتر بشناسند.
در ادامه نشست احسان رضایی، نویسنده و منتقد بهعنوان سخنران نشست گفت: ما برای تدوین ۸ جلد کتاب تاریخ مصور ایران با حدود ۲۰۰ مورخ و باستان شناس همکاری داشتیم که ۱۰۵ نفر از آنها در این کتاب مطلب دارند.
وی در ادامه بین مرز جغرافیایی ایران و مرز تاریخی و فرهنگی آن تفاوت قائل شد و گفت: اگر بخواهیم جغرافیایی ایران را ببینیم ایران دارای یک مرز جغرافیایی است؛ اما به لحاظ تاریخی و فرهنگی ایران فراز مرزهای خود است و میتوانیم آثار تاریخی و فرهنگی و علمی ایران را کشورهای مختلف ببینیم؛ بنابراین برای ایران نه جغرافیای تاریخی و نه جغرافیای سیاسی ملاک نیست.
وی در معرفی اجمالی این اثر هشتجلدی گفت: جلد اول تاریخ مصور ایران که ایران در سپیدهدم تاریخ نام دارد، از زمینشناسی فلات ایران از ۱۵۷ میلیون سال پیش شروع میشود و همچنین دو میلیون سال پیش که انسان خردمند وارد ایران شده، عصر یکجانشینی، عصر کشاورزی، عصر نوسنگی و عصر آهن و عصر تمدن ایران که این تمدن سه هزار سال به طول کشیده و پس از آن عصر ورود آریاییها و مادها را توضیح میدهد. این اثر تا ۲۶۵۰ سال پیش را میتوان در این جلد میتوانیم مطالعه کنیم.
وی افزود: کتابی شبیه به این جلد در زبان فارسی وجود ندارد که بتوان برای هر دو صفحه آن یک کتاب در علم تاریخ پیدا کرد وجود ندارد و این جلد تمام این کتابها را در یک جلد در خود جای داده است.
وی ادامه داد: جلد دوم این اثر ایران هخامنشی است که به نوعی تاریخ ایران از دوره با شکوه هخامنشی شروع میشود و پادشاهانی همچون کوروش و داریوش را در بر میگیرد و این دوره با حمله اسکندر به پایان میرسد. پس از آن رومیها و یونانیها در ایران حکومت میکنند و حتی سعی دارند دین را تغییر دهند، ما در جلد سوم میبینیم که اشکانیان با آمدن خود به نوعی خط ایرانی و فرهنگ ایرانی را احیا میکنند. ما در مورد اشکانیان خیلی کم اطلاعات داریم و بیشتر اطلاعاتی که داریم از منابع رومی و اروپایی است.
وی تشریح کرد: در جلد چهارم این مجموعه به ایران دوره ساسانی میپردازد که ما بیشتر از همه ایران دوره ساسانی را میشناسیم و پادشاهانی چون انوشیروان، خسرو پرویز و بهرام گور از شناخته شدهترین پادشاهان این دوره به شمار میروند. ما در پایان دوره ساسانیان یک روند روبهرشد مسیحیت را داریم. در تاریخ ساسانی میبینیم که جامعه ایران یک جامعه چند فرهنگی است.
وی تأکید کرد: کتاب تاریخ مصور یک ویژگی که دارد این است که هر چیزی که میگوید یک تصویر به صورت مدرک ضمیمه آن در دل خود جای داده است.
وی خاطرنشان کرد: ما از دوره ساسانی به دوره پسا ساسانی یک تداوم فرهنگی دارم که هنر ایرانی همان هنر دوره ساسانی است و یک دورهای ایران جزو جغرافیایی به نام خلافت اسلامی میشود و از مصر تا آسیای میانه یک جغرافیای واحدی میشود که تبادل فرهنگی در آن سادهتر میشود. در این میان حدود ۴ قرن زمان برد تا تغییر دین از اکثریت جامعه به مسلمان شدن صورت گیرد و حتی با از بین رفتن زرتشتی و خدایان متعدد، یکتاپرستی و خداپرستی یکتا در ایران به وجود میآید.
در جلد بعدی یعنی ایران سلجوقی، ترکها و قبایل ترک که در شمال شرقی ایران رندگی میکردند و اولین حکومت آنها غزنویها و بعد سلجوقیها و سپس خوارزمشاهیان بر ایران حکومت میکنند و اینجاست که ما ورود زبانهای ترکی به ایران را داریم. دوره سلجوقی یکی از دورههای مهم است که ما نوابغی مثل خیام و خواجه نظامالملک را در. ون آن داریم؛ اما این دوره را بسیار کم میشناسیم.
وی ادامه داد: در دوره اسلامی به دلیل اطلاعاتی که در حوزه شیمی به دست آمده بود تحولات شگرفی در حوزه سفال به وجود آمد و آنها میدانستند که چه آلیاژی را در سفال به کار ببرند که آن سفال رنگ متفاوت و جنس دلخواه را به خود بگیرد. بنابراین آنها از سفال به عنوان بودم نقاشی استفاده میکنند و زیباترین سفالها به نام سفال مینایی در دوره سلجوقی تولید میشد.
وی در ادامه سخنان خود ضمن اشاره به شعار مرکز در هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب با عنوان کتاب، توسعه و ایستادگی ایران گفت: ایرانیها یک ملتی هستند که در ویرانگرترین حملهای که توسط مغولها به ایران میشود منجر میشود که هویت سیاسی ایران دوباره شکوفا بشود. پس از حمله مغولها به ایران، اولین باری که پس از حمله مقولها یک کشوری به نام ایران شکل میگیرد در دوره ایلخانیان است و این باعث شد که ایران و ایرانی دوباره هویت سیاسی خود را احیا کنند.
وی انگیزه خود را از تدوین این کتاب اینگونه بیان کرد که: نسل جدید یک نسلی است که به جای خواندن محض کتاب تمایل دارد به صورت بصری نیز مطالب را درک کند و به همین دلیل سعی شده در این اثر علاوه بر تشریح تاریخ از تصاویر نیز استفاده شود تا هم دلیلی بر حقیقت مطالب گفته شده باشد وهم نسل جدید بتوانند با آن ارتباط خوبی برقرار کنند.
در ادامه، پژوهشگران، کارشناسان و صاحبنظران حاضر در نشست به بیان دیدگاهها و طرح سؤالات خود پرداختند.
شایانذکر است این نشست در تاریخ ۲۶ اردیبهشتماه ۱۴۰۵، بهصورت حضوری و مجازی در تالار توسعه مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری برگزار شد.
شایان ذکر است که انتشارات مرکز پژوهشهای توسعه و آیندهنگری، با شعار "توسعه، کتاب و ایستادگی" در هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران که از تاریخ ۲۶ اردیبهشتماه الی ۱ خردادماه ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد، به صورت آنلاین حضور خواهد داشت و مخاطبان میتوانند با مراجعه به صفحه مرکز در هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران جهت مشاهده وخرید آثار و کتابهای انتشارات مرکز اقدام نمایند.