روایت پرس تی‌وی از اندیشه و زمانه شیخ بهایی در «از بعلبک تا اصفهان»/ گفت‌وگو با امین‌ الهی، تهیه‌کننده این مستند، به‌بهانه روز اصفهان

  4050901035

اصفهان شهری است که هویتش در پیوند عمیق با هنر و تمدن نهفته است؛ شهری که در هر گوشه‌اش، قصه‌ای از خلاقیت و شکوه انسانی موج می‌زند.
 یکم آذرماه هر سال، روز نکوداشت اصفهان است؛ انتخابی که ریشه در پیوندی زیبا میان زمین و آسمان دارد و گنجینه سرشار از آثار تاریخی و ظرفیت‌های هنری و فرهنگی‌ این شهر، آن را به‌عنوان نمادی تاریخی و جهانی از ایران و تمدن بزرگ و غنی‌اش معرفی کرده است. اصفهان در دوران صفویان، پایتخت یک امپراتوری و مرکز تمدن و هنر بود؛ شهری که معماری‌اش الهام‌بخش بسیاری از شهرهای جهان شد و هنر استادکارانش در میناکاری، خاتم‌کاری و قلم‌زنی و...، به شهرتی عالمگیر رسید.


به‌مناسبت این روز بزرگ و ماندگاری اصفهان در حافظه جهانی یونسکو، به‌سراغ امین‌ الهی، تهیه‌کننده نام‌آشنای رسانه رفته‌ایم؛ کسی که پیش‌تر با ساخت مستند فاخر «از بعلبک تا اصفهان» برای شبکه پرس تی‌وی، ابعاد تازه‌ای از زندگی و زمانه شیخ بهایی را به تصویر کشیده است.


امین‌ الهی درباره انگیزه و چگونگی شکل‌گیری این اثر اظهار کرد: هدف اصلی از تولید مستند «از بعلبک تا اصفهان»، گام برداشتن در مسیر معرفی مشاهیر و اندیشمندان جهان اسلام به پیروان مذاهب دیگر و مخاطبان بین‌المللی خارج از اندیشه اسلامی است. در‌همین‌راستا، انتخاب شیخ بهایی، مصداق ضرب‌المثل «چون که صد آمد، نود هم پیش‌ ماست»، بود.


وی افزود که این مستند‌پرتره که به‌سفارش شبکه پرس تی‌وی ساخته شده، روایتی متفاوت از تأثیرگذاری شخصیت برجسته شیخ بهایی بر جهان پیرامون خویش است و زندگی و زمانه این دانشمند و فقیه عصر صفویه را به تصویر می‌کشد. خانواده شیخ بهایی به‌دلیل سخت‌گیری‌های حکومت عثمانی، از بعلبک لبنان به ایران و اصفهان مهاجرت می‌کنند و عنوان مستند نیز از این مهاجرت گرفته شده است. برای جذابیت بیشتر، ما در این اثر برخی فرازها و صحنه‌های زندگی این عالم بزرگ را نیز در قالب بازسازی به نمایش درآورده‌ایم.


این تهیه‌کننده درباره فرایند پژوهش اثر توضیح داد: برای ساخت این مستند یک پژوهش شش‌ماهه صورت گرفته و علاوه‌بر مطالعه کتب و اسناد کتابخانه‌های آستان قدس رضوی و آیت‌الله مرعشی نجفی در مشهد و قم، با بسیاری از اسلام‌شناسان و دین‌پژوهان گفت‌وگوهای مفصل شده است. از این نظر، مستند «از بعلبک تا اصفهان» را می‌توان اثری قابل‌اتکا در حوزه تحقیق و پژوهش تلقی کرد.


 او خاطرنشان کرد که برخلاف آثار معمولی درباره مشاهیر که روی زادگاه و زندگی تمرکز می‌کنند، تیم سازنده تلاش کرده است به مسائلی بپردازد که برای مخاطبان بین‌المللی نیز جذاب باشد.


الهی با اشاره به دستاوردهای علمی ویژه‌ مرورشده در این پژوهش بیان کرد: در جریان تحقیق، به دستاوردهای جالبی از شیخ بهایی رسیدیم که بسیاری از علوم امروزی و تکنولوژی قرن ۲۱ ریشه در همین دستاوردها دارد. در مستند نیز تلاش کردیم بگوییم اصولاً علم اندیشمندان و دانشمندان جهان اسلام تا به امروز امتداد داشته است.


 وی افزود: تسلط شیخ بهایی بر علوم ریاضی و فیزیک موضوعی است که در مستند مورد توجه ویژه قرار گرفته؛ اعداد باینری یا مزدوج که مبنای ساخت سیستم‌های رایانه‌ای قرار گرفته است، در عصر صفویه و توسط شیخ بهایی کشف شده و حتی توسط این دانشمند جهان اسلام به کار گرفته شده است. 


وی همچنین یادآور شد که با شکل‌گیری یک تیم پژوهشی قوی به‌سرپرستی مریم‌ طالبی، کارگردان مستند، گروه تولید اسنادی را دستمایه کار کرده‌ که نشان می‌دهد این دانشمند قبل‌از نیوتن، قانون جاذبه زمین را کشف کرده و به‌تفصیل به آن پرداخته است. همه این اطلاعات جذاب با ارائه سند و به‌شکل مستندوار در «از بعلبک تا اصفهان» برای مخاطبان توضیح داده شده است.


در پایان، الهی درباره ساختار و عوامل این مستند گفت: مستند شکل روایی و داستانی دارد و از نابازیگران برای بازسازی وقایع، شخصیت‌ها و فضای دوران صفویه استفاده شده است. «از بعلبک تا اصفهان» همچنین به زبان‌های انگلیسی و فارسی راوی دارد.


 به‌گفته وی، برای ساخت مستند ۵۲‌دقیقه‌ای «از بعلبک تا اصفهان» دو سال زمان صرف شده است و تعدادی از عوامل تولید آن عبارت‌اند از: تهیه‌کننده، امین الهی؛ کارگردان، مریم طالبی انارکی؛ تصویربردار، مهراد امین کاظمی و صدابردار، مجید یادگاری.