سفر به استان گلستان، فرصتی برای بررسی مسائل و ظرفیتهای میراث فرهنگی استان و گفتوگو با مدیران، کارشناسان و مسئولان محلی درباره اولویتهای فرهنگی و برنامههای پیشرو بود. در جریان این سفر که از سه شنبه ۲۶ آبان تا پنجشنبه ۲۸ آبان ماه انجامشد، چند برنامه کاری و بازدید تخصصی( به عنوان معاون میراث فرهنگی کشور) انجام گردید که مهمترین آنها عبارتاند از:
شورای فنی؛ محور تصمیمگیریهای تخصصی در ابتدای سفر، شورای فنی ادارهکل میراث فرهنگی استان با حضور اعضای حقیقی و حقوقی تشکیل شد. در این نشست، نظام مسائل میراث فرهنگی استان مورد بحث و بررسی قرار گرفت و اعضا دیدگاهها و پیشنهادهای خود را درباره موضوعات مختلف مطرح کردند. در این جلسه، شورای فنی را بهعنوان قوه عاقله و گرانیگاه تخصصی میراث فرهنگی در استان و ستاد معاونت معرفی کردم و بر این نکته تأکید داشتم که نظرات کارشناسی این شورا، چه در مقام تأیید و چه در مقام نقد و رد پیشنهادها، باید یکی از مبانی اصلی تصمیمگیری و اجرای برنامهها باشد. شورای فرهنگ عمومی؛ چهار اولویت فرهنگی کشور در نشست شورای فرهنگ عمومی استان، با حضور حضرت آیتالله سیدکاظم نورمفیدی، نماینده محترم ولیفقیه در استان و امام جمعه گرگان، آقای علیاصغر طهماسبی استاندار و سایر اعضای شورا، چهار اولویت فرهنگی کشور شامل دینداری نوجوانان در بازه سنی ۱۱ تا ۱۵ سال، فرهنگ شهروندی، دفاع ملی و سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی مورد بحث قرار گرفت. در این نشست بر ضرورت ایجاد ارتباط معنادار میان مناسبتهای تقویمی و آنچه در زندگی اجتماعی مردم جریان دارد تأکید کردم. گرایش بخشی از جوانان به جشنهای غربی را باید از جمله در این واقعیت جستوجو کرد که ما نتوانستهایم آیینها و جشنهای فرهنگی خودمان را بهدرستی معرفی کنیم. در حالی که بر اساس منابع تاریخی، نیاکان ما در طول سال جشنهای متعددی داشتهاند؛ بهگونهای که از نوروز آغاز میشد و تا نوروز سال بعد ادامه پیدا میکرد.
تأکید کردم که شادی و نشاط اجتماعی، بخشی از نیاز جامعه است و برای تقویت آن باید برنامهریزی و سرمایهگذاری فرهنگی صورت گیرد؛ بهویژه در حوزه جوانان و نسل نوجوان. همچنین ارزیابی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از وضعیت شورای فرهنگ عمومی استان گلستان را در جایگاه معین استان مطرح کردم و اعضای شورا نیز دیدگاههای خود را درباره مسائل فرهنگی استان بیان کردند.
موزه گرگان؛ ضرورت تبدیل موزهگردی به فرهنگ عمومی در ادامه، به همراه حضرت آیتالله نورمفیدی، استاندار و جمعی از مسئولان استان، از موزه گرگان بازدید کردیم. در این بازدید، مجموعهای از یافتههای تاریخی حاصل از کاوشهای چند ماه اخیر استان، شامل نزدیک به ۳۰۰ اثر، مورد توجه قرار گرفت. حضرت آیتالله نورمفیدی در این بازدید بر ضرورت تبدیل بازدید از موزهها به یک فرهنگ عمومی تأکید کردند. حضور ایشان و توجه ویژهای که به آثار و یافتههای تاریخی داشتند، نشاندهنده اهمیت همراهی مسئولان و شخصیتهای اثرگذار استان در ترویج فرهنگ میراثدوستی است.
انجمن میراث فرهنگی؛ شبکهای برای مشارکت عمومی در نشست انجمن میراث فرهنگی استان، درباره جایگاه و نقش این انجمنها در سطوح استان، شهرستان، بخش و دهستان گفتوگو شد. بر اساس مصوبه شورای عالی میراث فرهنگی، استانداران، فرمانداران، بخشداران و دهیاران در شکلگیری و هدایت این شبکه مشارکت دارند؛ شبکهای با حضور بیش از ۲۲ نهاد که مأموریت آن حفاظت، مرمت، بهرهبرداری و معرفی بهتر میراث فرهنگی است. همچنین گزارشی از برنامههای هجدهمین دوره جشنواره بینالمللی فرهنگ اقوام ارائه شد که امسال با توجه به تقارن زمانی با ماه مبارک رمضان و شهادت رهبر شهید، در اواخر اسفندماه برگزار خواهد شد. آخرین اقدامات و روند پیشرفت پرونده ثبت جهانی دیوار بزرگ گرگان نیز از دیگر موضوعات مطرحشده در این نشست بود.
موزه روستایی و دیوار بزرگ گرگان؛ ظرفیتهایی برای آینده
از دیگر برنامههای سفر، بازدید از موزه روستایی در محدوده شهرستان قرق بود. این مجموعه با وسعت ۵۰ هکتار، با تلاش همکاران ادارهکل استان در حال تکمیل است و پیشبینی میشود تا پایان سال جاری به بهرهبرداری برسد.
این مجموعه میتواند علاوه بر توسعه ظرفیتهای موزهای استان، زمینهساز اشتغال و رونق اقتصادی برای مردم منطقه و یکی از جاذبههای مهم فرهنگی و گردشگری گلستان باشد.
همچنین از بخشهایی از دیوار بزرگ گرگان در محدوده کردکوی و منطقه تمیشه بازدید کردیم و در جریان اقدامات و کاوشهای باستانشناسی همکاران قرار گرفتیم. دیوار بزرگ گرگان از مهمترین آثار تاریخی کشور است و معرفی و حفاظت از آن، در کنار پیگیری پرونده ثبت جهانی، اهمیت ویژهای دارد.
گردشگری و زیرساختهای اقامتی
در بخش دیگری از برنامهها، از دو هتل در حال ساخت در محور گردشگری ناهارخوران بازدید شد. بر اساس گزارش ارائهشده، پیشبینی میشود این دو مجموعه تا پایان سال به بهرهبرداری برسند. توسعه زیرساختهای اقامتی، یکی از الزامات بهرهگیری از ظرفیتهای گردشگری استان و افزایش ماندگاری گردشگران است.
گلستان؛ استانی با ظرفیتهای تاریخی و سرمایه اجتماعی ارزشمند
استان گلستان با برخورداری از ۱۰۵۵ اثر تاریخی ثبت ملی، ۳ اثر ثبت جهانی، ۳ عنصر میراث ناملموس ثبت جهانی، ۱۵۷ هکتار بافت تاریخی و ۱۶ موزه، از ظرفیتهای قابلتوجهی در حوزه میراث فرهنگی برخوردار است.
اما در کنار این ظرفیتها، آنچه در جریان این سفر بیش از هر چیز برای من قابل توجه بود، همدلی و هماهنگی ارزشمند میان ارکان مدیریتی استان بود؛ از نماینده محترم ولیفقیه و امام جمعه گرگان تا استاندار، معاونان استاندار و مدیران دستگاههای اجرایی.
این همراهی و همافزایی، سرمایهای مهم برای پیشبرد برنامههای توسعهای و فرهنگی استان است.
در دیدارها و گفتوگوهای این سفر، از جمله سخنان حضرت آیتالله نورمفیدی درباره رهبر شهید و سالهای همراهی و شناخت ایشان از جایگاه رهبری، برای من قابل تأمل بود. ایشان با اشاره به سالها آشنایی و دوستی با رهبر شهید، بر توانمندی و اقتدار ایشان در انجام مسئولیت رهبری و دفاع از اسلام و انقلاب تأکید کردند. حضرت آیتالله نورمفیدی که از امام خمینی(ره) حکم امامت جمعه دارند، از چهرههای باسابقه و اثرگذار استان گلستان هستند.
در پایان، باید از تلاش همکارانم در ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان گلستان یاد کنم که با همدلی و مسئولیتپذیری در حال پیگیری برنامههای مختلف هستند. ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی گلستان گسترده است و بهرهگیری شایسته از این ظرفیتها، بیش از هر چیز به تداوم همکاری، انسجام مدیریتی و مشارکت مردم نیاز دارد.
