در روزهای اخیر، با انتشار گزارشهایی در رسانههای مشهور غربی (از جمله نیویورک تایمز) که به احتمال زیاد به صورت هدفمند، به موضوع آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی ایران، بهویژه سدها، اشاره دارند، بحث در مورد تهدیدات احتمالی آمریکا علیه ایران وارد فاز جدیدی شده است. این موضوع فراتر از یک نگرانی فنی است؛ یک پیام سیاسی و یک ابزار جنگ روانی است که باید از چند زاویه بررسی شود. وقتی یک رسانه بزرگ مانند نیویورک تایمز، موضوعی مانند «حمله به زیرساختهای حیاتی (سدها)» را مطرح میکند، این صرفاً یک گزارش خبری نیست، بلکه بخشی از یک عملیات روانی و استراتژیک است.
در دکترینهای نظامی مدرن، هدف قرار دادن نقاطی که باعث فروپاشی زنجیره تأمین زندگی شهروندان میشود، استراتژیهای نوین جنگ است. سدها در ایران، فراتر از یک سازه مهندسی، قلب تپنده امنیت غذایی، انرژی و پایداری اجتماعی هستند. تهدید به حمله به سدها، یعنی تهدید به ایجاد بحرانهای انسانی عظیم، خشکسالیهای مصنوعی و بیثباتی اجتماعی. این نوع حملات، هدف خود را نه لزوماً تخریب نظامی، بلکه ایجاد «آشوب درونی» قرار میدهند.
چرا نیویورک تایمز؟
در سیاست بینالملل، رسانههای بزرگ اغلب به عنوان «پیشدرآمد» یا «جواز دهنده» برای اقدامات سیاسی یا نظامی عمل میکنند. انتشار چنین مطالبی میتواند سه هدف داشته باشد:
- آزمایش واکنش: بررسی میزان واکنش رسمی ایران و جامعه جهانی به این فرضیه.
- آمادهسازی افکار عمومی: ایجاد این تصور در جامعه جهانی که زیرساختهای ایران «هدفهای مشروع» یا «آسیبپذیر» هستند.
- تحریک تصمیمگیری: فشار آوردن بر سیاستگذاران برای حرکت از سیاستهای دیپلماتیک به سمت تهدیدات مستقیم و عملیاتی.
تهدید اخیر، لزوماً به معنای پرتاب موشک یا بمبافکنده نیست. تهدید به حمله به سدها میتواند شامل موارد زیر باشد:
حملات سایبری: نفوذ به سیستمهای کنترل صنعتی برای باز یا بسته کردن ناگهانی دریچهها و ایجاد سیلاب یا خشک کردن مخازن.
- جنگ اطلاعاتی: استفاده از اخبار و گزارشهای شبهعلمی برای ایجاد ترس در میان مردم و بیاعتمادی به توانایی دولت در مدیریت بحرانهای طبیعی.
- حملات ترکیبی: ترکیب فشار اقتصادی، تهدید سایبری و روایتهای رسانهای برای ایجاد فشار همزمان بر بدنه حاکمیت.
چرا اکنون؟
زمانبندی این بحثها هرگز تصادفی نیست. این تهدیدات معمولاً در زمانهایی تشدید میشوند که تنشهای ژئوپلیتیک در منطقه به اوج خود رسیده باشد، ایران در حال دستیابی به توانمندیهای جدید (هستهای، موشکی یا منطقهای) باشد یا زمانی که هدف، ایجاد فشار حداکثری برای تغییر رفتار سیاسی در ایران باشد.
تهدید به حمله به زیرساختهای حیاتی مانند سدها، نشاندهنده تغییر رویکرد از «مواجهه نظامی کلاسیک» به سمت «جنگ زیرساختی و روانی» است. این حملات به دنبال هدف قرار دادن «امنیت زیستی» مردم هستند. مقابله با این تهدید، تنها در گرو توانمندی نظامی نیست، بلکه مستلزم تقویت شدید امنیت سایبری، هوشمندی رسانهای و مدیریت بحرانهای داخلی است تا از تبدیل شدن این تهدیدات به آشوبهای اجتماعی جلوگیری شود.
