بنزین دوباره به صدر خبرهای این روزها برگشته است. این بار بحث درباره اینکه دولت چه باید بکند را کنار بگذاریم و از آنچه نباید انجام دهد حرف بزنیم.
دو تجربه پیش روی ماست. یکی افزایش قیمت بنزین در دولت روحانی؛ همان ماجرای معروف «من هم صبح جمعه فهمیدم» که به حوادث تلخ آبان ۹۸ منتهی شد. دیگری تجربه دولت پزشکیان در اجرای مرحله‌ای اصلاح قیمت بنزین، بدون تکرار آن شوک فراگیر و البته موفق.
این روزها که اظهارنظرها درباره بنزین حساسیت‌هایی ایجاد کرده، مرور این دو تجربه ضروری است.
این ده خط قرمز با اهمیت است:
اول. پنهان‌کاری نکنید
هر تصمیمی می‌گیرید، شفاف، صادقانه و با جزئیات به مردم بگویید. مردم نباید تصمیم دولت را در پمپ‌بنزین بفهمند.
دوم. شوک‌درمانی نکنید
حتی تصمیم درست اقتصادی هم با اجرای شوک‌آور می‌تواند به چالش اجتماعی تبدیل شود.
سوم. تک‌بعدی نبینید
بنزین فقط مسئله اقتصادی نیست. آثار اجتماعی، سیاسی، امنیتی و معیشتی تصمیم را همزمان ببینید.
چهارم. بن بست نسازیم
نباید کسی در خیابان بماند، سهمیه‌اش تمام شود و هیچ راهی برای تأمین بنزین نداشته باشد.
پنجم. مردم را غافلگیر نکنید
میان اعلام و اجرای تصمیم فرصت معقولی برای برنامه‌ریزی مردم قرار دهید.
ششم. مردم را متهم نکنید
مصرف بالا فقط تقصیر مردم نیست. مساله روشن است.
هفتم. عدالت را فراموش نکنید
راننده تاکسی، کارگر حاشیه‌نشین و خانواده روستایی شرایط یکسانی ندارند. تصمیم یکسان می‌تواند ناعادلانه باشد.
هشتم. بدون آزمون اجرا نکنید
سامانه کارت سوخت، جایگاه‌ها، سهمیه‌ها، پرداخت‌ها و شرایط اضطراری باید پیش از اجرا آزموده شوند.
نهم. متناقض حرف نزنید
یک مسئول افزایش قیمت را اعلام کند و دیگری تکذیب، نتیجه‌اش بی‌اعتمادی است. دولت باید صدای واحد داشته باشد.
دهم. بر اشتباه اصرار نکنید
عقب‌نشینی از تصمیم غلط، نشانه عقلانیت است.