مهدی محمدی مشاور راهبردی رئیس تیم مذاکره کننده کشورمان نوشت؛ وضعیت کنونی را نمی‌توان فقط سیاسی یا مذاکراتی دید. ایران با مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته از موضوعات سیاسی، امنیتی، اقتصادی، مذاکراتی و نظامی روبه‌روست. دشمن هم در یک میدان ترکیبی عمل می‌کند؛ پس ارزیابی باید یکپارچه باشد.
مذاکره رو به پس‌رفت است
قطری‌ها، پا‌کستانی‌ها، عراقی‌ها و برخی کشورهای اروپایی از ترامپ خواسته‌اند زمان بدهد تا طرح دیپلماتیک تدوین شود. آمریکا اصرار دارد پیش از پاسخ نهایی، مذاکره مستقیم با ایران انجام شود. ایران نپذیرفت؛ چون مذاکره پیش از تحقق شروط، دستاوردی ندارد و آمریکا در همان جلسه موضوعات دیگر را وسط می‌کشد. پاسخی آمریکایی‌ها به طرح هفت‌شرطی ایران داده‌اند فریبکارانه است: نمی‌خواهند پول‌های بلوکه‌شده را آزاد کنند، نمی‌خواهند محاصره برداشته شود و نمی‌خواهند جنگ—به‌ویژه در لبنان—متوقف شود. ترامپ به ونس اختیار مذاکره داده، اما اختیار امتیاز دادن نداده است. تا وقتی امتیاز واقعی و راستی‌آزمایی با معیارهای ایران نباشد، مذاکره دیگر به سود ایران نیست.
دو هفته سرنوشت‌ساز
احتمال بیشتر آن است که مذاکرات به نتیجه نرسد. آمریکایی‌ها زمان‌بندی حدوداً دو هفته‌ای مطرح کرده‌اند و سپس ترامپ باید تصمیم بگیرد. او در ظاهر می‌گوید گزینه نظامی تمام شده، اما آمریکا برای ضربه محدود و ایران برای پاسخ گسترده آماده می‌شود. جمع‌آوری اطلاعات بر تأسیسات هسته‌ای و مشخصاً کوه کلنگ ادامه دارد. تیم ترامپ به پرسش‌های اصلی از جمله میزان موفقیت ضربه؟ واکنش ایران؟ کنترل ابعاد زمانی و مکانی پاسخ ایران؟ سرنوشت برنامه هسته‌ای و احتمال تغییر دکترین؟ پاسخ نداده است. ابهام در این تیم می‌تواند به اقدام منجر شود. اگر دو هفته تمام شود، ضربه به کوه کلنگ گزینه روی میز است؛ در آن صورت جنگ گسترده آغاز می‌شود و ایران تا تحقق اهداف راهبردی ادامه می‌دهد.
سناریوی دوم: جنگ ترکیبی بدون پذیرش مسئولیت
آمریکا ممکن است ضربه مستقیم نزند و بر سه عامل تمرکز کند:
۱) تداوم محاصره و تشدید تحریم‌ها؛
۲) عملیات شناختی با کلیدواژه‌های «شکاف» و «بی‌اعتمادی»: شکاف درون مردم و حاکمیت، بی‌اعتمادی مردم نسبت به حاکمیت و اجزای حاکمیت نسبت یکدیگر. دعواهای داخلی به این پروژه کمک می‌کند.
۳) ضربات نقطه‌ای یا حملات اطلاعاتی به زیرساخت اقتصادی؛ مانند آتش‌سوزی در بخشی از پارس جنوبی _البته هنوز ابعاد ماجرا مشخص نیست_ با هدف ضربه به تولید گاز ایران در آستانه فصل سرما.
هدف: بی‌ثباتی، نارضایتی و آشوب داخلی، با هدف‌گذاری رساندن وضعیت به سالگرد ۱۸ دی و تقویت مجدد گزینه نظامی. این سناریو با ضربه به کوه کلنگ منافات ندارد. این گزینه برای ترامپ و دموکرات‌ها جذابیت دارد؛ چهره‌های امنیتی اسرائیل هم می‌گویند تغییر رژیم از مسیر نظامی ممکن نیست و باید از مداخله داخلی انجام شود.
پاسخ ایران: مزیت نظامی در همه سطوح
اگر دشمن ضربه مستقیم نزند اما محاصره، عملیات اطلاعاتی و شناختی و ضربات بدون مسئولیت را ادامه دهد، ایران باید از قدرت خود—که امروز قدرت نظامی است—استفاده کند. اگر محاصره ادامه یابد، باید جنگ پیش‌دستانه فراگیر برای بالا بردن هزینه محاصره راه بیفتد. لازم نیست محاصره را مستقیم بشکنیم؛ با ضربات به بازیگران منطقه و منافع آمریکا هزینه محاصره را برای دشمن بالا می‌بریم. عملیات شناختی امروز مانند سم‌پاشی عمومی است؛ بی‌تفاوتی معنا ندارد. اگر زیرساخت اقتصادی آسیب ببیند، پاسخ نظامی لازم است. نمی‌توانیم ابزار نظامی را فقط برای جنگ بدانیم، اما دشمن محاصره، عملیات شناختی و امنیتی را ادامه دهد. مزیت ما نظامی است و دشمن از همین می‌ترسد.
حتی اگر ضربه نظامی وارد نشود، باید توان نظامی را برای حل مشکلات ظاهراً غیرنظامی اما بخشی از جنگ ترکیبی به کار گرفت. اگر این پروژه موفق شود، در زمستان دوباره حمله خواهند کرد: پس از افزایش اختلاف داخلی، فشار اقتصادی، تنگ‌تر شدن حلقه محاصره و آسیب زیرساخت‌ها. آن‌وقت ضربه دیگری می‌زنند و حتی برخی مخالفان ضربه نظامی هم ممکن است موافق شوند.
پس در کنار دور زدن محاصره، متنوع‌سازی ورود کالا، صیانت از وحدت مسئولان و مردم، شناخت بازیگران نقشه دشمن و استفاده از ابزار اطلاعاتی و عملیات ویژه، باید ابزار نظامی را وسط آورد و نگذاشت دشمن گزینه‌ها را ترکیب کند، ما را ضعیف کند و سپس دوباره ضربه بزند. اتفاق پیش از جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه نباید تکرار شود. این به هوشیاری ملی، تمرکز حاکمیتی و بی‌تعارفی با کسانی که به پیاده شدن برنامه دشمن در داخل کمک می‌کنند، بستگی دارد.