به گزارش ایرنا، در فاصله کمتر از یک هفته تا دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل که تکلیف ساکن بعدی کاخ «پلانالتو»، دفتر ریاست‌جمهوری این کشور آمریکای جنوبی را روشن خواهد کرد، «عامل جنجالی ترامپ» بار دیگر به عنوان یک سلاح انتخاباتی ظاهر شده است؛ سلاحی که می‌تواند کفه ترازو را به نفع یکی از دو نامزد رقیب سنگین‌تر کند.
کارشناسان و صاحبنظران مسائل بین الملل بریل معتقدند معیار نزدیکی یا دوری از واشنگتن به یکی از متغیرهای کلیدی در انتخابات ریاست جمهوری این کشور تبدیل شده است که می‌تواند کفه ترازو را به نفع یکی از دو نامزد این رقابت سیاسی سنگین‌تر کند.
لولا داسیلوا رئیس‌جمهوری کنونی برزیل، نزدیکی فلاویو بولسونارو رقیب خود، به واشنگتن را نشانه‌ای از سرسپردگی او به منافع آمریکا می‌داند. در مقابل، این سناتور راستگرا از رابطه نزدیک دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا با خانواده بولسونارو بهره می‌گیرد و می‌کوشد این رابطه را نشانه‌ای از حمایت ترامپ از دولت احتمالی خود جلوه دهد.
به نوشته نشریه «فوکوس»، ژائیر بولسونارو رئیس‌جمهوری سابق و ترامپ، شباهت‌های زیادی به یکدیگر دارند. هر دو، بحران همه‌گیری کرونا را دست‌کم گرفتند و در واکنش به شکست در انتخابات برای کسب دومین دوره ریاست‌جمهوری، دست به اقدامات خشونت‌بار زدند.
حاکمیت؛ موضوعی حیاتی
«خبرگزاری برزیل» به تازگی گزارش داد که لولا داسیلوا رهبر حزب کارگر، در مناظره یکشنبه گذشته (۱۸ اکتبر/ ۲۶ مهر) تاکید کرد «قابل توجه» است که خاندان بولسونارو «تابع منافع ایالات متحده» هستند؛ موضوعی که از دیدگاه او، راه را برای از دست رفتن حاکمیت ملی و مداخله آمریکا در تصمیم‌های سیاسی، اقتصادی و تجاری کشور باز می‌کند.
برای لولا، این انتقاد فراتر از مسائل صرفا ایدئولوژیک است. این نامزدِ دور دوم انتخابات بر این باور است که دخالت و سایه سنگین واشنگتن بر تصمیمات کشور، به جای منفعت، استقلال برزیل را به باد می‌دهد. وی تاکید کرد: «هیچ رهبر خارجی حق ندارد به ما بگوید از چه کسی بخریم یا به چه کسی بفروشیم.»
برزیل که دارای دومین ذخایر بزرگ عناصر کمیاب زمین، بزرگ‌ترین منبع آب شیرین و میدان‌های نفتی جدید در جهان است، طعمه‌ای وسوسه‌انگیز برای شرکت‌های چندملیتی استخراج منابع طبیعی به شمار می‌رود که با بخش‌های محافظه‌کارتر در ایالات متحده و برزیل همسو هستند. رئیس‌جمهوری برزیل در این باره گفته است: «ثروت ما باید در خدمت آینده مردم برزیل باشد.»
نمونه‌ای از این تقابل دولت داسیلوا با غول‌های فناوری، پیشتر در ماجرای سرپیچی ایلان ماسک از حکم دادگاه برزیل درباره پلتفرم «ایکس» (توییتر سابق) رخ داد؛ رویدادی که در نهایت به مسدود شدن این شبکه اجتماعی در برزیل انجامید.
فرصتی برای بازگشت به آمریکا
در مقابل، بولسونارو مدعی است که برزیل پیشتر در برابر فعالیت گروه‌های مجرمانه نظیر «فرماندهی سرخ» (Comando Vermelho) و «فرماندهی اول پایتخت» (Primer Comando de la Capital) حاکمیت خود را از دست داده است؛ گروه‌هایی که وزارت خارجه آمریکا آنها را در فهرست سازمان‌های تروریستیِ تهدیدکننده امنیت ملی ایالات متحده جای داده است.
به نوشته وبگاه «ویجا»، این تصمیم واشنگتن، نخستین اهرم کمکی را در اختیار این نامزد راستگرا قرار داد تا طرح تثبیت‌شده خود مبنی بر ادغام ابتکار امنیتی «سپر قاره آمریکا» با سایر کشورهای منطقه را پیش ببرد.
این سناتور حزب لیبرال توانسته اعتماد سرمایه‌گذاران خارجی را جلب کند؛ سرمایه‌گذارانی که پس از پیروزی او در دور نخست انتخابات، هزاران دلار در بورس برزیل تزریق کردند که نشان‌دهنده حمایت قاطع بخش تجاری از اوست.
به باور تانیا تانشایت استاد علوم سیاسی که نشریه «فوکوس» به دیدگاه‌های او استناد کرده، بولسونارو عملا وعده داده است که کشور را تسلیم ساختار نظامی و سیاسی تحت امر یک قدرت خارجی کند، وابستگی برزیل را افزایش دهد و استقلال آن را در حوزه‌های امنیتی، اقتصادی و سیاست خارجی محدود سازد؛ سیاستی که با کاهش بودجه در بخش‌های حیاتی چون بهداشت و آموزش همراه خواهد بود.
مسیری دشوار تا دور دوم انتخابات
با این حال، ترامپ تا کنون برای رئیس‌جمهوری برزیل حکم شمشیری دو لبه را داشته و داسیلوا ناچار بوده در تمام دوران حضور این سیاستمدار جمهوری‌خواه در قدرت، با این چالش با احتیاط رفتار کند. روابط میان این ترامپ و داسیلوا نوسانات زیادی داشته است؛ از دوره‌های تنش شدید بر سر وضع تعرفه‌ها گرفته تا روزهای آرامی که با تمجیدهای متقابل همراه بوده است.
با این وجود، هماهنگی ظاهری میان این دو رئیس‌جمهور تحت تاثیر خانواده بولسونارو قرار گرفته است. از زمان اعلام حکم محکومیت ۲۷ ساله ژائیر بولسونارو، به جرم تلاش برای کودتا علیه دولت قانونی داسیلوا، فشارها و تهدیدهای واشنگتن علیه دولت برزیل افزایش یافته است.
موضع ترامپ در قبال این چهره راستگرا کاملا روشن است. هنگامی که اعلام شد فلاویو بولسونارو در دور نخست انتخابات پیشتاز است، رئیس‌جمهوری آمریکا این رویداد را «یک پیروزی بزرگ» توصیف کرد.
در دور نخست انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل که چهارم اکتبر (۱۲مهر) برگزار شد، فلاویو بولسونارو ۴۷.۰۳ درصد آرای معتبر را به دست آورد، در حالی که سهم لولا دا سیلوا ۴۵.۱۶ درصد بود.
پس از دور نخست، موسسه کوآست در نظرسنجی منتشرشده در ۱۴ اکتبر (۲۲ مهر)، سهم فلاویو بولسونارو را ۴۶ درصد و سهم لولا را ۴۴ درصد برآورد کرد؛ حاشیه خطای این نظرسنجی دو واحد درصد اعلام شده است.
در مقابل، موسسه وکس برزیل روز یکشنبه نتایج نظرسنجی دیگری را منتشر کرد که بر اساس آن، لولا با کسب ۵۱ درصد آرای معتبر در برابر ۴۹ درصد برای رقیب خود پیشتاز بود.