کشورها همواره از تاریخ برای توجیه دوستی و دشمنی و آماده‌سازی افکار عمومی در راستای منافع سیاسی خود استفاده کرده‌اند. گاهی یک شخصیت تاریخی به نماد دوستی تبدیل می‌شود و گاهی همان گذشته با برجسته‌کردن روایتی دیگر، زمینه‌ساز تقابل با یک ملت می‌شود. تاریخ ایران باستان نیز بارها در چنین چارچوبی مورد استفاده قرار گرفته است.
چندین دهه قبل که اسرائیل در تقابل جدی با کشورهای عربی قرار داشت روایت آزادی یهودیان از اسارت بابل به دست کوروش بزرگ جایگاه برجسته‌ای در تأکید بر پیوند تاریخی ایرانیان و یهودیان داشت. کوروش در این روایت نماد رهایی و دوستی تاریخی بود تصویری که برای نشان‌دادن تفاوت رابطه ایران و یهودیان با منازعات اسرائیل و اعراب نیز کاربرد داشت.
اما با تشدید تقابل اسرائیل با ایران در سال‌های اخیر روایت‌های دیگری از تاریخ باستان نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند. داستان استر و مردخای که در آن هامان وزیر خشایار شاه قصد نابودی یهودیان را دارد و استر با مداخله نزد خشایارشا مانع این اقدام می‌شود یکی از این روایت‌هاست. این داستان قدمتی طولانی نزد یهودیان دارد و در سال‌های اخیر پدید نیامده است مسئله برجسته‌سازی و نحوه استفاده سیاسی از آن در شرایط جدید است.
حالا مارکو روبیو نیز در هفتم اکتبر ۲۰۲۶ و در سالگرد عملیات طوفان الاقصی در آتن از جنگ‌های ایران و یونان و لشکرکشی خشایارشا سخن گفته است. تأکید او بر مقاومت یونانیان در برابر سپاه ایران و پیوند دادن این گذشته با هویت و قدرت غرب را می‌توان در چارچوب تلاش برای تقویت همبستگی تمدنی اروپا و آمریکا تحلیل کرد روایتی که در شرایط تقابل کنونی با ایران می‌تواند به شکل‌گیری تصویری تاریخی از ایران به‌عنوان رقیب غرب نیز کمک کند.
کنار هم قرار دادن این نمونه‌ها یک نکته قابل تأمل را نشان می‌دهد در روایت سیاسی از تاریخ گاهی کوروش برای یادآوری دوستی و گاهی خشایارشا برای برجسته‌کردن جنگ انتخاب می‌شود. این به معنای اثبات وجود یک طرح هماهنگ میان همه بازیگران نیست اما نشان می‌دهد که انتخاب و برجسته‌سازی بخش‌هایی از گذشته می‌تواند با نیازهای سیاسی امروز پیوند بخورد.
تاریخ ایران نه به کوروش محدود می‌شود و نه می‌توان آن را با لشکرکشی خشایارشا تعریف کرد. مسئله این است که چرا هرگاه مناسبات سیاسی تغییر می‌کند تصویر گذشته نیز در برخی روایت‌ها تغییر می‌یابد. کوروشِ صلح و خشایارشای جنگ دو چهره از گذشته‌ای پیچیده‌اند اما انتخاب اینکه کدام چهره در کدام مقطع برجسته شود خود می‌تواند بخشی از سیاست امروز باشد.