به گزارش ایسنا، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه در نشست والدای گفت: جهان در مسیر توسعه خود به نقطه عطفی سرنوشتساز رسیده است؛ و این موضوع تنها به سیاست محدود نمیشود. بسیاری از هنجارهای حقوقی بینالمللیِ تثبیتشده کنار گذاشته شدهاند، اما هنوز هنجارهای جدیدی جایگزین آنها نشده است. لحظه ای که دیگر نمیتوان جلوی تشدید تنش را گرفت، ممکن است ناگهان فرا برسد
وی گفت: همزمان با گذار از هژمونی غرب، وضعیت جهانی به سمت یک نظم نوینِ چندقطبی و آزاد تغییر خواهد کرد. اما بدیهی است که در مسیر دستیابی به چنین نظمی، خطرات بسیاری در انتظار ماست. به نظر میرسد اصلِ "زورِ محض و فقدان عقلانیت" (قدرتنمایی کورکورانه) راهنمای عمل برخی از بازیگران بینالمللی است. ما بر اساس تاریخ بهخوبی میدانیم که این رویکرد هیچ نتیجهی خوبی در پی نخواهد داشت.
رئیس جمهور روسیه افزود: مسئولیت جهانی در قبال آینده مشترک ما، صرفاً یک شعار انتزاعی نیست. ابعاد تغییراتی که تاکنون رخ دادهاند — و آنچه در پیش است — بسیار عظیم است. بسیار محتمل است که مناقشات بینالمللی ادامه یابد؛ تحولات بزرگ جهانی تنها به آن جاهطلبیها دامن میزنند. مایلم در ارزیابی خود اشتباه کرده باشم، اما متأسفانه به نظر میرسد که روندهای پایدارِ امروز واقعاً همینگونه هستند.
پوتین گفت: برخی سازمانهای بینالمللی نه تنها به خطرات پایان نمیدهند، بلکه با تأمین منافع کشورهای خاص، آنها را دامن میزنند. سازوکارهایی که برای هماهنگسازی منافع و اقدامات دولتها ایجاد شدهاند، در حکمرانی کارآمد ناتوان هستند. یک واقعیت جدید طبیعتاً به ایجاد ابزارهای تازه کمک خواهد کرد، اما این فرآیندی بسیار طولانی است.مسائل و وظایف جاری اغلب اهداف راهبردی را به حاشیه میرانند؛ و این بسیار خطرناک است. هرگونه اشتباهی ممکن است در آینده به بهایی بسیار سنگین تمام شود.
تغییر در ساختار سازمان ملل
وی با انتقاد از ساختار سازمان ملل گفت: ساختار سازمان ملل باید بازتابدهنده تنوع جهان باشد و آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین باید نقش مهمتری در آن ایفا کنند. به سازمان ملل انتقادات موجهی وارد است، زیرا این نهاد در حال حاضر کمتر از آنچه در ابتدا طراحی شده بود، به صورت جمعی و دموکراتیک اداره میشود. گروه محدودی از کشورهای غربی عملاً کارکرد مدیریتی سازمان ملل را قبضه کردهاند.
او با تاکید براینکه روسیه از ایده اصلاح عادلانه سازمان ملل حمایت میکند، تصریح کرد: با این حال چنین اصلاحی اکنون بدون اجماع داخلی ممکن نیست. تحول سازمان ملل تنها به معنای گسترش شورای امنیت نیست. این [تحول]، محتوا و ماهیتِ جدیدِ فعالیتهای این سازمان است تغییرات جهانی، حجم عظیمی از معضلات جدید را پدید میآورند.
خطرات هوش مصنوعی
ولادیمیر پوتین اظهار داشت که کارشناسان بهطور فزایندهای ابراز نگرانی میکنند که گسترش هوش مصنوعی ممکن است به زوال فردیت و وضعیتی منجر شود که در آن همه چیز به «پایینترین سطح مشترک» تنزل مییابد. توتالیتاریسم دیجیتال به بنبستی تاریک و غیرانسانی منتهی خواهد شد. ما هنوز نیاموختهایم که چگونه با هوش مصنوعی زندگی کنیم. میزان استفاده از هوش مصنوعی در حوزه امنیت، مسئلهای است که بقای بشریت را تعیین خواهد کرد.
رئیسجمهور روسیه گفت که «تمامیتخواهی دیجیتال» احتمالی ناشی از توسعه هوش مصنوعی، درست به اندازه جوامع تمامیتخواه گذشته، به بنبستی میانجامد که فضایی تیره و تار و غیرانسانی دارد.
وی افزود: فناوری در حال گشودن چشماندازی فوقالعاده — که به مرزهای داستانهای علمی-تخیلی نزدیک میشود — برای افزایش طول عمر و ارتقای کیفیت زندگی است. اما این فناوری همچنین سطح جدیدی از احتمال نابودی کامل را به همراه میآورد.
جنگ اوکراین و روس هراسی
رئیس جمهور روسیه گفت: حقیقت درباره درگیری اوکراین این است که روسیه آغازگر جنگ نبود، بلکه دیگران بودند که جنگ علیه روسیه را آغاز کردند. روسیه عمداً در وضعیتی قرار داده شد که صرفاً ناچار به واکنش در برابر این تجاوز آشکار گردید. روسیه مجبور شد برای دفاع از خود، دست به سلاح ببرد.
پوتین همچنین خواستار جستوجوی مشترک برای یافتن راهی جهت حلوفصل درگیری اوکراین شد و گفت: اوکراین نمیتواند بهصورت مستقل وجود داشته باشد؛ این کشور از خارج اداره میشود و در حال از دست دادنِ ماهیتِ دولتیِ خود است.
پوتین گفت روسیه در آینده نزدیک ناگزیر خواهد بود در جهانی بهشدت بیثبات و در حال تغییر زندگی کند و افزود که روسهراسی و سرکوب روسها نباید به ایدئولوژی دولتی با هدف شکست راهبردی روسیه تبدیل شود.
پوتین درباره موج گسترده روسهراسی گفت: آنها عمداً ما را به این "خط قرمز" کشاندهاند. آزار و کشتار روسها و نابودی روسیه نباید به یک ایدئولوژی دولتی تبدیل شود. رهبران اواخر دوران شوروی، کورکورانه به قدرتهای غربی اعتماد کردند. آنها میخواستند غرب دوستشان داشته باشد، و غرب میخواست جهان را مطابق میل خود شکل دهد. با وجود سالها تلاش روسیه برای پیوستن به آنچه تمدن غرب خوانده میشود، برخی محافل به دنبال منزوی کردن و فروپاشی روسیه بودند.
رئیسجمهور روسیه اظهار داشت: تشدید تنش هرگز یکجانبه نیست. ممکن است همه خیلی سریع و غیرمنتظره به نقطه بیبازگشت برسند. ریشه تشدید تنش در تکبر و اعتمادبهنفس کاذب نهفته است. این مسیری به سوی لبه پرتگاه است؛ بهویژه امروز که قدرتهای بزرگ جهان به سلاحهایی مجهزند که قادر به نابودی تمام حیات هستند.
اگر مورد حمله قرار بگیریم، ناچار به پاسخگویی خواهیم بود
پوتین هشدار داد: اگر کار به حمله مستقیم به روسیه بکشد، مسئله استفاده از تمام تسلیحات موجود، ناگزیر و بیدرنگ مطرح خواهد شد. بیانیه وزارت امور خارجه در خصوص امکان دفاع از کالینینگراد — از جمله با استفاده از تسلیحات هستهای — نه یک اقدام ارعابآمیز، بلکه پاسخی به تلاشها برای ارعاب روسیه است. هیچکس دیگری از توانمندیهای تهاجمی که روسیه امروز در اختیار دارد، برخوردار نیست. اگر کار به حمله مستقیم علیه روسیه یا کالینینگراد بکشد، بلافاصله مسئله استفاده از تمام تسلیحات موجود در اختیار ما مطرح خواهد شد. من نمیگویم که قصد داریم به تأسیسات و کارخانههای کشورهای تأمینکننده سلاح برای اوکراین حمله کنیم، اما این یک تهدید محسوب میشود و ما آن را بهدقت زیر نظر داریم.
وی افزود: رهبران سیاسی اروپا شهروندان خود را به سوی آستانه خطرناک رویارویی با روسیه سوق میدهند. روسیه هیچکس را تهدید نمیکند. ما قصد نداریم در سالهای ۲۰۲۹، ۲۰۳۰ یا ۲۰۵۰ به کسی حمله کنیم، اما اگر مورد حمله قرار بگیریم، ناچار به پاسخگویی خواهیم بود. شهروندان کشورهای اروپایی باید کاملاً از این موضوع آگاه باشند.
رئیسجمهور روسیه گفت که رزمایشهای اروپا در دریای بالتیک و تلاشها برای توقیف کشتیهای روسیه، تشدید تنش محسوب میشود. وی تصریح کرد: «این اظهارات سیاستمداران غربی و اروپایی درباره ضرورت و امکان آماده شدن برای جنگ با روسیه در سالهای ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۰، از سوی ما مطرح نشده است؛ ما این موضوع را از طرف مقابل میشنویم، آن هم بهطور مداوم. سپس اقدامات مشخصی نیز انجام میشود... رزمایشها در دریای بالتیک، یکی پس از دیگری و بعد تلاشها برای توقیف کشتیهای ما؛ اما همه اینها تشدید تنش است.
پوتین در سخنرانی خود گفت که اهمیت ثبات داخلی کشورها امروزه در درجه اول قرار دارد و مقامها میتوانند برای تضمین آن از روشهای مختلفی استفاده کنند.
وی گفت: برای هر کشوری، صرفنظر از اینکه چگونه سازماندهی شده باشد و صرفنظر از اینکه بر چه سنتهای فرهنگی و تاریخی استوار باشد، ثبات داخلی همواره از هر چیز دیگری مهمتر است. درگیریهای مسلحانه متأسفانه وجود دارند و خواهند داشت؛ این بخش جداییناپذیر وجود بشریت است.اکنون باید مسئله قواعد اداره چنین درگیریهایی مطرح شود.
پوتین گفت ادامه درگیریهای بینالمللی در آینده نزدیک بسیار محتمل است. وی توضیح داد: «ما اطمینان داریم که در چشمانداز راهبردی، همزمان با فاصله گرفتن از هژمونی غرب، وضعیت جهانی بهتدریج به سمت بهتر شدن و در جهت ایجاد یک نظم بینالمللی چندقطبی باثباتتر، دموکراتیکتر و آزادتر تغییر خواهد کرد»
پوتین افزود که جهان در مسیر حرکت به سوی چندقطبیشدن با خطرات بسیاری مواجه است و به حداقل رساندن آن.ها وظیفه اصلی است.
او در ادامه گفت که باید از سناریوهای فاجعهبار جلوگیری کرد و بنابراین باید اقدامات عملی برای ممانعت از سوق یافتن بشریت به آستانه بقا انجام شود.
پوتین از کشورها خواست در هماهنگی و همزیستی مسالمتآمیز زندگی کنند و بهطور مشترک راههایی برای تحقق این هدف بیابند.او گفت: اگر میخواهیم زندگی کنیم — و همه خواهان زندگی هستند — بیایید در صلح و دوستی زندگی کنیم. نظام بینالملل ناگزیر به سمت تعادلی پایدار حرکت خواهد کرد، اما تا زمان سازگاری غرب با نظم چند قطبی جهان همچنان بیثبات و پرنوسان باقی خواهد ماند. هرگز این واقعیت را از نظر دور نمیداریم که هر ملتی به چشماندازی بلندمدت نیاز دارد. بدون آینده، گذشته معنای خود را از دست میدهد. باید میراث خود را غنی سازیم و آن را به شیوهای خلاقانه توسعه دهیم تا با شرایط جدید سازگار شود.
پوتین هشدار داد که علم و فناوری بهطور فزایندهای در حال «دخالت» در اموری هستند که پیشتر صرفاً کار خداوند تلقی میشد .تغییرات ژنتیکی میتواند شکل بدن، رفتار و حتی شیوه تفکر انسان را دگرگون کند. تلاشهای بینالمللی برای رسیدگی به این مسائل «حیاتی و وجودی» است، اما نفوذ غرب مانع این کار میشود.
رهبر روسیه تصریح کرد: تمام تابوها، چه قابلتصور و چه غیرقابلتصور، در حال شکسته شدن هستند. در بحبوحه بیثباتی فزاینده جهانی، مشارکتِ گسترده اوراسیایی حیاتی است. بنابراین وظیفه ما حفاظت از این فضا در برابر خطرات جهانی و پیامدهای ویرانگر آنهاست.
هیچ تضمینی برای عدم استفاده از سلاح هسته ای وجود ندارد
او با هشدار نسبت به استفاده قدرت های هسته ای از سلاح اتمی گفت: اگر تفنگی روی صحنه نمایش آویخته شده باشد، سرانجام باید شلیک شود.هیچ تضمینی وجود ندارد که قدرتهای هستهای به استفاده از سلاحهای اتمی متوسل نشوند.نقطه بیبازگشت ممکن است بسیار سریع و غیرمنتظره فرا برسد. منطقِ تشدیدِ واکنشهای متقابلِ سختگیرانه، به یک اجبارِ مرگبار بدل خواهد شد. بخش بزرگی از آینده واقعاً در هالهای از ابهام قرار دارد، زیرا عوامل بیثبات و نامطمئنِ بسیاری وجود دارند.
پوتین گفت: روسیه در حال تدوین چنین نقشهراهی برای خود است، اما آمادگی دارد تا با سایر کشورها همکاری کند. وقتی روسیه جمهوریهای مردمی دونتسک و لوهانسک را به رسمیت شناخت، آیا این اقدام مغایر با حقوق بینالملل بود؟ خیر، و ما آن کار را انجام دادیم. آیا ما حق داشتیم به آنها کمک و حمایت ارائه دهیم؟ طبیعتاً. حقایق به دبیرکل سازمان ملل ارائه شد؛ با این حال او گفت: «شما متجاوز بودید.» چگونه کار به مرحله درگیری نظامی کشید؟ همه این را میدانند، اما نمیخواهند به آن اذعان کنند.
وی افزود: پیشنهاد کنونی درباره توقف حملات به کشتیها در ازای توقف حملات به پالایشگاههای روسیه بیمعناست. روسیه در پاسخ به رفتار تجاوزکارانه آماده است در هر بخش از اقیانوس های جهان بهصورت متقابل عمل کند. اوکراین حملاتی را علیه پالایشگاههای نفت آغاز کرد و در این زمینه به نتایجی هم دست یافت. بر اساس برآوردهای ما، این حملات حدود ۱ درصد از تولید ناخالص داخلی ما را کاهش داد.
ایران
رئیس جمهور روسیه همچنین گفت: پیشنهادی برای انتقال اورانیوم غنیشده ایران به روسیه مطرح شده بود و این پیشنهاد «همچنان کاملاً روی میز است اما پس از آن، آمریکا موضع خود را سختتر کرد و گفت که انتقال باید فقط به آمریکا انجام شود. ایرانیها هم موافق انتقال اورانیومهای خود به روسیه بودند. اما آمریکا با ترور افراد باهوشی چون آقای لاریجانی، موجب سختتر شدن موضع ایران نسبت به مذاکرات هسته ای شد: ترور لاریجانی اشتباهی بزرگی بود. لاریجانی همواره برای جستجوی راهکارهایی در راستای تأمین منافع ملت ایران آمادگی داشت. او شخصیتی مثبت و تأثیرگذار بود.
پوتین همچنین گفت که امیدوار است تحریمها علیه ایران لغو شود و تنگه هرمز باز بماند او گفت که حامی تلاش قانونی ایران برای لغو تحریمهای خود است.
ترامپ
ولادیمیر پوتین اظهار داشت که او و ترامپ روابط نسبتاً خوب و چندین سالهای دارند. و گفت که از وی به خاطر تلاشهایش برای حل و فصل وضعیت اوکراین قدردانی می کند.
پوتین اعلام کرد که او طرفدار دیدار سهجانبه با ترامپ و شی جین پینگ است، اما نیاز به یک دستور کار وجود دارد.
چین
پوتین همچنین گفت که نوه هایش چینی صحبت می کنند. و افزود: وقتی من و رئیسجمهور شی بدون حضور مترجم تنها ماندیم، بدون نیاز به ترجمه و بدون کلام، یکدیگر را درک کردیم. تنها یک کلمه بر زبان آوردیم و یکدیگر را فهمیدیم. روسیه و چین کشورهای متمدن هستند. ما ضرورت دفاع و حراست از ارزشهای سنتی، تاریخ و سنتهایمان را درک میکنیم. تعامل تمدنی میان روسیه و چین از اهمیتی فوقالعاده برخوردار است.
مسابقه تسلیحاتی
او با تاکید براینکه روسیه مدرنترین تسلیحات میانبرد را در اختیار دارد که کشورهای دیگر هنوز آن را ندارند، گفت: توافقهایی درباره محدودیت تسلیحات باید وجود داشته باشند و روسیه این را درک میکند. این روسیه نبود که از توافقهای مهار مسابقه تسلیحاتی خارج شد؛ آمریکا با بهانههای مختلف این کار را کرد. روسیه مخالف ازسرگیری گفتوگو با آمریکا درباره ثبات راهبردی نیست. روسیه حتی به دولت باراک اوباما هم پیشنهاد کرده بود گفتوگو درباره مهار مسابقه تسلیحاتی از سر گرفته شود.
