به گزارش ایسنا، کرمانشاه بهعنوان یکی از مهمترین کانونهای مطالعات پارینهسنگی ایران، غارهای باستانی متعددی را در خود جای داده، غارهایی که شواهد و بقایایی از حضور انسانهای نخستین را حفظ کردهاند، اما امروز بیش از هر زمان دیگری در معرض آسیب قرار دارند.
غارهای باستانی کرمانشاه که بخشی از مهمترین شواهد حضور انسان در دوران پارینهسنگی را در خود جای دادهاند، این روزها در معرض تهدید جدی حفاریهای غیرمجاز و فعالیتهای بیضابطه برخی طبیعتگردان و بوشکرفتها قرار دارند. گنجینههایی که به گفته یک باستانشناس، آرشیوهای صدهزارساله تاریخ بشریت هستند و نابودی آنها میتواند بخشی از حافظه تاریخی کرمانشاه، ایران و حتی جهان را برای همیشه از بین ببرد.
دکتر نعمت حریری، باستانشناس کرمانشاهی، امروز یکشنبه (۲۲ شهریور) به مناسبت روز جهانی غارها و کارست در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به تعدد غارهای باستانی در کرمانشاه، اظهار کرد: غارهای کرمانشاه تنها پدیدههای طبیعی نیستند، بلکه بُعد فرهنگی نیز دارند، چرا که شواهد و بقایایی از دوران باستان، بهویژه دوره پارینهسنگی، در دل آنها جای گرفته است.
وی افزود: استان کرمانشاه در محدوده زاگرس مرکزی قرار دارد و به دلیل بافت کارستی و آهکی کوهستانهای این منطقه، غارهای متعددی در آن شکل گرفته است.
این باستانشناس با اشاره به توجه انسانهای دوران پارینهسنگی به غارهای کرمانشاه، گفت: ارتفاع کم غارها نسبت به سطح دشت، وجود دشتهای حاصلخیز و منابع فراوان سنگ، زمینهای را فراهم کرده بود تا این منطقه از دوران باستان، بهویژه دوره پارینهسنگی، مورد توجه انسانریختها قرار گیرد.
وی تصریح کرد: با وجود اینکه غارهای باستانی دارای شواهد پارینهسنگی یک نعمت و ظرفیت ارزشمند برای استان کرمانشاه هستند، متأسفانه بسیاری از آنها امروز شرایط خوبی ندارند.
حریری ادامه داد: حفاریهای غیرمجاز هر روز غارهای باستانی کرمانشاه را تهدید میکند و از بین میبرد و از سوی دیگر، فعالیت بوشکرفتها و افرادی که بهصورت بیضابطه در طبیعت حضور دارند نیز با اقداماتی که انجام میدهند، این غارها را به سمت نابودی میبرند.
وی افزود: برخی از این افراد به غارهایی آسیب میزنند که در سطح بینالمللی شناخته شدهاند و آثار بهدستآمده از آنها و مقالات علمی منتشرشده دربارهشان، جایگاه جهانی به آنها بخشیده است.
این باستانشناس دوره پارینهسنگی با تأکید بر ضرورت توجه ویژه به غارهای باستانی کرمانشاه، گفت: باید برنامهای مدون برای شناسایی، حفاظت و ثبت ملی این غارها داشته باشیم؛ کمااینکه تاکنون نزدیک به ۱۰۰ غار باستانی مربوط به دوره پارینهسنگی در کرمانشاه به ثبت ملی رسیده است.
وی خاطرنشان کرد: علاوه بر این، برای جلوگیری از آسیب توسعه شهرها و ایجاد زیرساختهای ارتباطی به این غارها، باید برنامهریزی جامعی صورت گیرد.
حریری همچنین بر ضرورت فرهنگسازی برای حفاظت از غارهای باستانی تأکید کرد و گفت: برای این منظور باید از ظرفیت رسانهها برای معرفی این غارها و تشریح اهمیت آنها استفاده کنیم و به مردم بگوییم که آنچه در این غارها وجود دارد، آثار و مواد فرهنگی مربوط به دوره پارینهسنگی است و خبری از گنج و اشیای ارزشمند به معنای مورد تصور سودجویان نیست.
وی درخصوص سودجویانی که با تصور کشف گنج به غارهای باستانی آسیب میزنند، گفت: متأسفانه از زمانی که فیلمهای مربوط به غار «کلماکره» در دهههای گذشته منتشر شد، بسیاری از غارهای ما قربانی این غار شدند و برخی صفحات اینستاگرامی فروشندگان سودجو نیز از این موضوع برای تبلیغ و فروش دستگاههای فلزیاب استفاده کردند.
این باستانشناس کرمانشاهی تصریح کرد: از آنجا که غارها در ارتفاع قرار گرفتهاند، در معرض دید نیستند و گاهی دسترسی به آنها نیز دشوار است، نمیتوان مانند تپههای باستانی بهراحتی از آنها حفاظت کرد و همین مسئله موجب شده است بهشدت در معرض آسیب و تجاوز حفاران غیرمجاز قرار بگیرند.
وی تأکید کرد: غارهای باستانی ما آرشیوهایی صدهزارساله از تاریخ هستند که به دست ما رسیدهاند، اما در این برهه از تاریخ در حال از دست دادن آنها هستیم.
حریری یادآور شد: غارهای باستانی کرمانشاه بهشدت مورد هجوم سودجویان و بوشکرفتها قرار گرفتهاند و یکی یکی در حال از بین رفتن هستند، در حالی که هر کدام از آنها میتوانند برگ زرینی از تاریخ کرمانشاه، ایران و حتی جهان باشند.
وی با بیان اینکه حفاظت از غارهای باستانی تنها وظیفه میراث فرهنگی نیست، عنوان کرد: همه دستگاههای ذیربط باید برای حفاظت از این میراث ارزشمند پای کار بیایند تا بتوانیم این تاریخ غنی را برای آیندگان حفظ کنیم.