سامانه ضد موشکی لیزری؛ از بلوف سیاسی تا واقعیت میدانی

  4050516023

مهر نوشت: رژیم صهیونیستی گرچه از سامانه ضد موشکی لیزری به عنوان انقلابی در ایجاد امنیت هوایی خود یاد می‌کند، اما واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد که این سامانه بیشتر شبیه به یک بلوف سیاسی است. 

سامانه ضد موشکی لیزری؛ از بلوف سیاسی تا واقعیت میدانی
 

رسانه‌های رژیم صهیونیستی از چندین سال پیش سامانه ضد موشکی لیزری رژیم صهیونیستی که با نام های «ماگین اور» و «اور ایتان» شناخته می‌شود، را به عنوان تحولی تاریخی در معادله جنگ‌ها معرفی می کردند و مدعی بودند این سامانه ها تنها با چند دلار هزینه، قادر به رهگیری موشک‌های متخاصم هستند و ذخایر آنها و توانایی مقابله با موشک‌ها، گلوله‌ها و پهپادها در آنها پایانی ندارد.

الجزیره در گزارشی با اشاره به این مطلب نوشت که با وجود تبلیغات گسترده رسانه‌های صهیونیستی، آنچه در جنگ‌های اخیر فاش شده و رسانه های صهیونیستی نیز به آن اذعان کردند، شکاف عمیق میان دستاورد میدانی این فناوری و تصویر ارائه شده از سوی رژیم صهیونیستی را نشان داد.

ایده تبلیغاتی «اور ایتان» به این ترتیب است که این سامانه به جای شلیک یک موشک رهگیر از سامانه «گنبد آهنین» که هزینه‌اش ده‌ها هزار دلار برآورد می‌شود، از پرتو لیزری استفاده می‌کند که هزینه انرژی لازم برای شلیک آن از چند دلار فراتر نمی‌رود.

یووال آزولای، گزارشگر صنایع نظامی در روزنامه «کالکالیست»، در ۴ ژوئن ۲۰۲۵ مدعی شد که یک مقام ارشد دفاعی، هزینه رهگیری با لیزر را «چند شِکِل» برآورد کرده است، در حالی که هزینه رهگیری با گنبد آهنین ده‌ها هزار دلار است.

وی همچنین از همان منبع نقل کرد که می‌توان پرتو لیزر را در حدود ۹۰٪ روزهای سال به سمت تهدیدات هدایت کرد و نسخه اصلی آن برای تاثیرگذاری در بردی تا حدود ۱۰ کیلومتر طراحی شده است.

آزمون جنگ با ایران

«عودید یارون» تحلیلگر صهیونیستی در روزنامه «ذا مارکر» در روز ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۶ نوشت که با وجود این تبلیغات، سامانه مذکور در جنگ اخیر را در برابر سخت‌ترین آزمون قرار گرفت و این سامانه در برابر موشک‌های بالستیک ایران کاملا شکست خورده و رصد این موشک ها خارج از محدوده توانایی لیزرهای صهیونیستی باقی ماند. به همین علت بود که رژیم صهیونیستی ارقام روشنی در مورد تعداد رهگیری‌های انجام‌ شده توسط این سامانه، نرخ موفقیت آن یا منطقه‌ای که وظیفه حفاظت از آن را داشته، ارائه نکرد.

الجزیره مدعی است که رهگیری نشدن موشک‌های بالستیک به خودی خود شکست برای این سامانه محسوب نمی‌شود، زیرا «اور ایتان» برای جایگزینی سامانه‌های «حیتس» و «تاد» طراحی نشده است. اما رسوایی که در این زمینه برای رژیم صهیونیستی به بار آمد، این بود که جنگ ثابت کرد که ادعای «حل شدن بحران دفاع هوایی رژیم صهیونیستی توسط لیزر» محدودیت‌های زیادی دارد.

«آساف غلعاد» روزنامه‌نگار روزنامه «گلوبس» در مارس ۲۰۲۶ در مطلبی این سوال را مطرح کرد که چرا سامانه لیزری جدید اسرائیل ناپدید شده است؟ وی گفت که فعالیت این سامانه‌ها در جریان دور درگیری‌ها در جبهه شمال بسیار محدود بود. این در حالی بود که ده‌ها پهپاد وارد حریم هوایی سرزمین‌های اشغالی شده بودند، ولی ارتش صهیونیستی هیچ گزارشی از تاثیر این سامانه لیزری در رهگیری پهپادهای مذکور منتشر نکرد.

روزنامه «گلوبس» در این زمینه نوشت که که این سامانه مرحله آزمایشی خود را در سپتامبر ۲۰۲۵ به پایان رساند و عملیاتی شدن آن در پایان سال اعلام شد و اولین واحدهای آن به ارتش اسرائیل تحویل داده شد. با این وجود رسانه‌های صهیونیستی هیچ داده‌ای درباره موفقیت آن در یک حمله هم‌زمان یا در شرایط جوی و عملیاتی متغیر ارائه نمی‌دهند.

اذعان به محدودیت‌های فیزیکی سامانه لیزری

یک مطالعه‌ انجام شده توسط «مؤسسه مطالعات امنیت داخلی اسرائیل» (INSS) به قلم «یهوشوا کالسکی» و «آنا سوکولینکو» پژوهشگران ارشد این مجموعه، که در ۲۵ مه ۲۰۲۵ منتشر شد، تلاش کرد به این سوال پاسخ دهد که چرا با وجود چندین دهه‌ سرمایه‌گذاری، استقرار سامانه‌های لیزری همچنان با شکست مواجه است.

این مطالعه توضیح می‌دهد که پرتو لیزر هنگام عبور از جو، بخشی از قدرت خود را از دست می‌دهد و تحت تأثیر رطوبت، گرد و غبار، دود، مه و ابرها قرار می‌گیرد. همچنین، این سامانه به «خط دید مستقیم» و تثبیت دقیق و طولانی‌مدت روی هدف نیاز دارد تا بتواند آسیب ایجاد کند. به این ترتیب هرچه فاصله بیشتر شود یا هدف با سرعت بیشتری حرکت کند، عملیات ردیابی و تمرکز پرتو دشوارتر می‌شود.

کالسکی به مشکل دیگری در بهره‌ برداری از این سامانه اشاره کرده و می‌نویسد که تنها حدود ۳۰ درصد از برق مصرفی به پرتو فعال تبدیل می‌شود و باقی‌مانده به حرارتی تبدیل می‌شود که باید دفع شود.

گزارش «گلوبس» می‌افزاید که با افزایش قدرت لیزر، سامانه‌های خنک‌کننده بزرگ‌تر و از نظر مهندسی پیچیده‌تر می‌شوند؛ این مسئله نصب سامانه‌های قدرتمند بر روی سکوهای متحرک یا استفاده مداوم از آن‌ها را دشوارتر می کند.

از سوی دیگر، لیزر به صورت «متوالی» عمل می‌کند؛ یعنی روی یک هدف تمرکز کرده و سپس به هدف بعدی می‌رود. بنابراین، سامانه در برابر «انبوه پهپادها» یا «شلیک‌های پرحجم» با مشکل مواجه می‌شود، مگر اینکه تعداد زیادی سامانه متصل به رادارها و حسگرها مستقر شود.

عوامل ناکارآمدی سامانه های لیزری

این محدودیت‌ها نشان می‌دهد که عبارت «رهگیری با چند دلار» تنها زمانی صحیح است که فقط هزینه برق مصرفی پرتو محاسبه شود. هزینه کامل سامانه‌های مذکور شامل باتری، سامانه هدایت، خنک‌کننده، رادار، نگهداری، نیروی انسانی، زیرساخت‌های الکتریکی و حفاظت از سایتِ سامانه است. «گلوبس» قیمت هر سامانه را «ده‌ها میلیون شِکِل» برآورد کرده و می‌افزاید که ایجاد پوشش دفاعی مؤثر در طول مرزهای سرزمین‌های اشغالی، نیازمند سرمایه‌گذاری‌های میلیاردی است.

«ران کوچاو»، سرتیپ ذخیره و فرمانده پیشین سامانه دفاع هوایی به «گلوبس» گفت که گرچه لیزر یک «پیشرفت تکنولوژیک خیره‌ کننده» است، اما نباید انتظارات مبالغه‌آمیزی پیرامون آن شکل بگیرد و اینگونه نشان داده شود که یک‌ شبه تمام مشکلات دفاع هوایی رژیم صهیونیستی حل می‌شود.

وی تأکید کرد که این سامانه همچنان کوتاه‌برد و به شرایط جوی حساس است و در وضعیت فعلی، عملکرد آن عمدتاً بر پهپادها و اهداف سبک و کند تمرکز دارد، نه موشک‌های بالستیک و تهدیدات دوربرد ایران.

این گزارش با اشاره به تعویق مکرر وعده‌های صهیونیست‌ها در خصوص استفاده از سامانه لیزری به عنوان سامانه دفاع ضد موشکی رژیم صهیونیستی نوشت که توسعه سامانه «ماگین اور» به دلیل مشکلات در تمرکز پرتو، خنک‌سازی و موانع آب‌وهوایی و بودجه‌ای، بین ۱۵ تا ۲۰ سال طول کشیده است. این تعویق های مکرر بهره برداری دقیق میدانی از این سامانه را در هاله ای از ابهام قرار داده است.