«و خلاصه از تمام میوه‌ها» (وَ مِنْ کُلِّ الثَّمَراتِ).

«مسلماً در آفرینش این میوه‌های رنگارنگ و پر برکت، و این همه محصولات کشاورزی، نشانه روشنی است از خدا برای کسانی که اهل تفکرند» (إِنَّ فِی ذلِکَ لَآیَةً لِقَوْم یَتَفَکَّرُونَ).

«زَرْع» هر گونه زراعتی را شامل می‌شود، «زَیتون»، هم، نام آن درخت مخصوص است و هم نام میوه آن (ولی، به گفته بعضی از مفسران «زَیتون» فقط نام درخت است، و «زَیتونه» نام میوه آن، در حالی که در آیه 35 سوره «نور» «زَیتونه» به خود درخت اطلاق شده است).

 
«نَخِیل» (درخت خرما) هم به معنی مفرد و هم به معنی جمع، استعمال می شود، و «أَعناب» جمع«عنبه» به معنی انگور است.

در اینجا این سؤال پیش می‌آید: چرا از میان همه میوه‌ها، قرآن مجید، تنها روی این سه میوه تکیه کرده است، زیتون و خرما و انگور، دلیل آن را به خواست خدا در ذیل همین آیات می‌خوانید.

چرا تنها زیتون و نخل و انگور؟!

ممکن است چنین به نظر آید که: اگر قرآن در آیات فوق از میان انواع میوه‌ها روی «زیتون و خرما و انگور» تکیه کرده به خاطر وجود آنها در محیط نزول قرآن بوده است.

ولی، با توجه به جهانی و جاودانی بودن قرآن، و عمق تعبیراتش روشن می‌شود که، مطلب از این فراتر است.

غذاشناسان و دانشمندان بزرگی که سالیان دراز از عمر خود را در راه مطالعه خواص گوناگون میوه‌ها صرف کرده‌اند، به ما می‌گویند: کمتر میوه‌ای است که برای بدن انسان از نظر غذایی به اندازه این سه میوه، مفید و مؤثر باشد.

همانها می‌گویند: «روغن زیتون» برای تولید سوخت بدن ارزش بسیار فراوان دارد، کالری حرارتی آن بسیار بالا است، و از این جهت یک نیروبخش است و آنها که می‌خواهند همواره سلامت خود را حفظ کنند، باید به این اکسیر علاقه‌مند شوند.

روغن زیتون، دوست صمیمی کبد آدمی است، و برای رفع عوارض کلیه‌ها و سنگ‌های صفراوی و قولنج‌های کلیوی و کبدی و رفع یبوست بسیار مؤثر است.

به همین دلیل در روایات اسلامی نیز از آن مدح و تمجید فراوان شده، در حدیثی از امام علی بن موسی الرضا(علیه السلام) درباره «زیتون» چنین می‌خوانیم: «غذای خوبی است، دهان را خوشبو و بلغم را بر طرف می‌سازد، صورت را صفا و طراوت می‌بخشد، اعصاب را تقویت نموده و بیماری و درد را از میان می‌برد و آتش خشم و غضب را فرو می‌نشاند».

و از آن مهمتر این که: در خود قرآن از درخت «زیتون» به عنوان «شَجَرَه مُبارَکَة» (درخت پر برکت) یاد شده است.

با پیشرفت دانش پزشکی و غذاشناسی اهمیت دارویی «خرما» نیز به ثبوت رسیده است. در خرما، کلسیم وجود دارد که عامل اصلی استحکام استخوان‌ها است و نیز فسفر وجود دارد که از عناصر اصلی تشکیل دهنده مغز و مانع ضعف اعصاب و خستگی است، و قوه بینایی را می‌افزاید.

و نیز پتاسیم موجود است که فقدان آن را در بدن علت حقیقی زخم معده می‌دانند، و وجود آن برای ماهیچه‌ها و بافت‌های بدن بسیار پر ارزش است.

این سخن امروز، در میان غذاشناسان معروف است که: خرما از سرطان جلوگیری می‌کند، زیرا آمارهایی که در این زمینه تهیه شده نشان می‌دهد در مناطقی که خرما بیشتر می‌خورند، ابتلای به سرطان کمتر است، و اعراب و صحرا نشینانی که در فقر غذایی به سر می‌برند به واسطه خوردن خرما، هرگز مبتلا به سرطان نمی‌شوند، عامل این موضوع را وجود «منیزیم» می‌دانند.

قند فراوانی که در خرما وجود دارد از سالمترین قندها است که حتی در بسیاری از موارد مبتلایان به بیماری قند نیز می‌توانند براحتی از آن استفاده کنند.

دانشمندان در خرما سیزده ماده حیاتی و پنج نوع ویتامین کشف کرده‌اند که آن را به صورت یک منبع غذایی غنی و بسیار پر ارزش در آورده است.

به همین دلیل در روایات اسلامی نیز روی این ماده غذایی تاکید فراوان دیده می‌شود، از علی(علیه السلام) نقل شده: کُلِ التَّمْرَ فَاِنَّ فِیْهِ شِفاءً مِنَ الأَدْواءِ: «خرما بخورید که شفای بیماری‌ها است».

و نیز روایت شده که در بسیاری از اوقات غذای علی(علیه السلام) را نان و خرما تشکیل می داد.

و در روایت دیگر می‌خوانیم: «خانه‌ای که در آن خرما نیست اهل آن خانه در واقع گرسنه‌اند»!.

در آیات سوره «مریم» نیز خواهد آمد که: خداوند، «مریم» را در آن بیابان که فاقد وسیله بود هنگامی که «عیسی» را به دنیا آورده بود، از رطب تازه روزی داد، و این اشاره‌ای است به این که: یکی از بهترین غذاها برای مادری که فرزند به دنیا آورده رطب تازه است، و حتی در روایاتی که ذیل آیه آمده، می‌خوانیم: بهترین دارو برای چنین زنانی همین میوه است.

اما در مورد «انگور» به گفته دانشمندان غذاشناس به قدری عوامل مؤثر دارد که می‌توان گفت، یک داروخانه طبیعی است! علاوه بر این انگور از نظر خواص، بسیار نزدیک به شیر مادر است، یعنی یک غذای کامل محسوب می‌شود، انگور دو برابر گوشت، در بدن حرارت ایجاد می‌کند، و اضافه بر این ضد سَمّ است، برای تصفیه خون، دفع رماتیسم، نقرس، و زیادی اوره خون، اثر درمانی مسلمی دارد، انگور معده و روده را لایروبی می‌کند، نشاط آفرین و بر طرف کننده اندوه است، اعصاب را تقویت کرده، و ویتامین‌های مختلف موجود در آن به انسان نیرو و توان می‌بخشد.

انگور، علاوه بر این که غذای بسیار پر ارزشی است قدرت میکرب‌کشی قابل ملاحظه ای دارد و حتی عامل مؤثری است برای مبارزه با بیماری سرطان.

به همین دلیل در حدیثی از پیامبر(صلی الله علیه وآله) می خوانیم: خَیْرُ طَعَامِکُمُ الْخُبْزُ وَ خَیْرُ فَاکِهَتِکُمُ الْعِنَبُ: «بهترین طعام شما نان و بهترین میوه شما انگور است».

اگر ما بخواهیم آنچه را غذاشناسان در زمینه این میوهها گفته‌اند و روایات فراوانی که در منابع اسلامی در این رابطه نقل شده در اینجا بیاوریم مسلماً از روش تفسیر خارج خواهیم شد.

مقصود این بود، روشن سازیم که تکیه کردن قرآن بر این سه نوع میوه بی‌دلیل نیست، و شاید در آن روز قسمت مهمی از آن بر مردم پوشیده بوده است.