به گزارش ایسنا، بررسی آمارهای شرکت کنترل کیفیت هوای تهران نشان میدهد کیفیت هوای پایتخت در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال گذشته بهبود قابل توجهی داشته است. بر اساس دادههای ثبتشده از ابتدای سال تا پایان ۶ مرداد، تعداد روزهای آلوده تهران در مقایسه با همین بازه در سال ۱۴۰۴ حدود ۷۱ درصد کاهش یافته و سهم روزهای با هوای مطلوب افزایش پیدا کرده است.
بر مبنای روزشمار کیفیت هوای تهران، پایتخت از ابتدای سال جاری تاکنون ۱۲ روز هوای پاک، ۱۰۴ روز هوای قابل قبول، ۱۲ روز هوای ناسالم برای گروههای حساس و تنها دو روز هوای ناسالم برای همه گروهها را تجربه کرده است. در این مدت هیچ روزی با وضعیت بسیار ناسالم یا خطرناک ثبت نشده است.
این در حالی است که در مدت مشابه سال گذشته، تهران ۶ روز هوای پاک، ۷۵ روز هوای قابل قبول، ۴۱ روز هوای ناسالم برای گروههای حساس، پنج روز ناسالم برای همه گروهها، یک روز بسیار ناسالم و دو روز خطرناک را پشت سر گذاشته بود
مقایسه این آمار نشان میدهد مجموع روزهای مطلوب شامل هوای پاک و قابل قبول در سال جاری به ۱۱۶ روز رسیده، در حالی که این عدد در سال گذشته ۸۱ روز بوده است. به عبارت دیگر، تهران امسال ۳۵ روز بیشتر هوای مطلوب داشته است. در مقابل، تعداد روزهای آلوده از ۴۹ روز در سال ۱۴۰۴ به ۱۴ روز در سال جاری کاهش یافته است.
بهار متفاوت تهران در سال ۱۴۰۵
بخش مهمی از این بهبود مربوط به فصل بهار است. تهران در بهار امسال یکی از بهترین دورههای کیفیت هوا در سالهای اخیر را تجربه کرد؛ بهطوری که از مجموع ۹۳ روز فصل بهار، ۱۲ روز پاک و ۷۹ روز قابل قبول ثبت شد و تنها دو روز در شرایط ناسالم برای گروههای حساس قرار گرفت.
در مقابل، بهار سال گذشته با ۶ روز پاک، ۶۶ روز قابل قبول، ۲۰ روز ناسالم برای گروههای حساس و یک روز ناسالم برای همه گروهها همراه بود.
بر این اساس، تعداد روزهای مطلوب در بهار امسال ۱۹ روز بیشتر از مدت مشابه سال گذشته بوده و تعداد روزهای آلوده از ۲۱ روز به دو روز کاهش یافته است؛ کاهشی که نشاندهنده تفاوت محسوس شرایط جوی و آلودگی هوا در دو دوره مشابه است.
تابستان؛ آغاز دوباره روزهای آلوده
با وجود عملکرد بسیار خوب بهار، آغاز فصل تابستان نشان داد مسئله آلودگی هوا همچنان برای تهران پابرجاست. از ابتدای تابستان تا پایان ۶ مرداد، تهران ۲۵ روز هوای قابل قبول، ۱۰ روز ناسالم برای گروههای حساس و دو روز ناسالم برای همه گروهها داشته است.
در مدت مشابه سال گذشته، شرایط تابستانی تهران نامطلوبتر بود و ۲۸ روز آلوده ثبت شد؛ شامل ۲۱ روز ناسالم برای گروههای حساس، چهار روز ناسالم برای همه گروهها، یک روز بسیار ناسالم و دو روز خطرناک.
اگرچه تابستان امسال نیز نسبت به سال گذشته وضعیت بهتری داشته، اما افزایش روزهای ناسالم نسبت به بهار نشان میدهد با افزایش دما، نقش آلایندههایی مانند ازن و همچنین ذرات معلق بیشتر میشود.
کاهش آلودگی ازن نسبت به سال گذشته
یکی از تفاوتهای مهم امسال با سال گذشته، کاهش تعداد روزهای آلوده ناشی از افزایش غلظت ازن است. ازن سطح زمین یکی از آلایندههای مهم فصل گرم تهران است که در اثر واکنش آلایندههای پیشساز مانند اکسیدهای نیتروژن و ترکیبات آلی فرار در حضور نور خورشید تشکیل میشود.
بر اساس اعلام شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، در مدت مشابه سال گذشته تعداد بیشتری از روزهای آلوده تابستان تحت تأثیر افزایش ازن قرار داشتند، اما امسال تعداد روزهایی که این آلاینده از حد مجاز عبور کرده، کاهش یافته است.
کارشناسان، شرایط جوی مناسبتر، کاهش نسبی دما در مقاطعی از سال، افزایش ناپایداریهای جوی و وزش باد را از عوامل مؤثر در کاهش غلظت آلایندهها میدانند.
گردوخاک؛ عامل اصلی برخی روزهای آلوده اخیر
با وجود بهبود کلی کیفیت هوا، تهران در روزهای پایانی تیرماه تحت تأثیر پدیده گردوخاک قرار گرفت. افزایش سرعت باد و انتقال ذرات گردوغبار باعث شد غلظت ذرات معلق افزایش پیدا کند و یکی از آلودهترین روزهای سال جاری رقم بخورد.
این رخداد بار دیگر نشان داد آلودگی هوای تهران تنها به منابع داخلی مانند خودروها و صنایع محدود نیست و عوامل منطقهای، خشکی زمین، فرسایش خاک و ورود گردوغبار از خارج محدوده شهری نیز میتوانند در کوتاهمدت شاخص کیفیت هوا را تغییر دهند.
آیا آلودگی هوای تهران کنترل شده است؟
با وجود بهبود چشمگیر آمار امسال، کارشناسان معتقدند نمیتوان هنوز از حل شدن مشکل آلودگی هوای تهران سخن گفت. بخش قابل توجهی از این بهبود به شرایط مساعد جوی، بارندگیهای مناسبتر و کاهش عوامل تشدیدکننده آلودگی در ماههای ابتدایی سال مربوط بوده است.
همچنین تجربه سالهای گذشته نشان میدهد نیمه دوم سال، بهویژه پاییز و زمستان، با افزایش پدیده وارونگی دما و تجمع آلایندههای ناشی از احتراق سوخت، دوره سختتری برای کیفیت هوای تهران است.
از سوی دیگر، تداوم کاهش آلودگی در بلندمدت به اقداماتی مانند نوسازی ناوگان حملونقل عمومی، کاهش خودروهای فرسوده، کنترل انتشار صنایع، توسعه حملونقل پاک و مدیریت منابع گردوغبار وابسته است.
تهران در سال ۱۴۰۵ تاکنون نسبت به سال گذشته روزهای بسیار بهتری از نظر کیفیت هوا داشته است؛ تعداد روزهای آلوده ۳۵ روز کمتر شده، روزهای پاک دو برابر شده و هیچ روز بسیار ناسالم یا خطرناکی ثبت نشده است.
با این حال، افزایش روزهای آلوده در تابستان نسبت به بهار نشان میدهد شرایط هوای پایتخت همچنان تحت تأثیر عوامل فصلی و جوی قرار دارد. بنابراین عملکرد مثبت چهار ماه نخست سال را میتوان یک نشانه امیدوارکننده دانست، اما ارزیابی نهایی کیفیت هوای تهران در سال ۱۴۰۵ به عملکرد شهر در نیمه دوم سال و بهخصوص فصل سرد بستگی خواهد داشت.