بررسی اقدامات و روابط فرانسه با ایران از ابتدای انقلاب تا جنگ اخیر نشان میدهد که این رابطه نهتنها برای ایران مفید نبوده، بلکه هزینههای سیاسی و امنیتی زیادی را نیز برای کشور به همراه داشته است. لذا ضرورت دارد باهدف ارسال پاسخی بازدارنده به اقدامات پاریس، بهویژه نقش آن در اسنپبک، جنگ ۱۲ روزه، جنگ کنونی و نیز جلوگیری از سرایت اینگونه رابطه به سایر بازیگران، سفیر این کشور اخراج و روابط به سطح کنسولی تنزل یابد.
مردم ایران در انقلاب سال ۱۳۵۷ باهدف استقلال کشور، حکومت پهلوی را سرنگون کردند و کشورهای غربی به دلیل ازدستدادن منابع غنی ایران، از همان آغاز رویکردی خصمانه در قبال این ملت در پیش گرفتند. این اقدامات از همان ابتدا با روشهای مختلفی از جمله حمایت از تروریستها، منافقان و تجزیهطلبان، تحریم و جنگ مستقیم علیه ملت ایران انجام شده است. یکی از کشورهایی که دائماً علیه انقلاب اسلامی اقدامات خصمانه انجام داده، فرانسه بوده است که اقدامات آن عبارتاند از:
حمایت همهجانبه از صدام و حمله مستقیم به خاک ایران
فرانسه در طول جنگ هشتساله با ایران کمکهای مالی، تسلیحاتی، لجستیکی و آموزشهای نظامی بسیاری را به عراق ارائه داد.1 بهگفته نشریه لو کانار آنشنه فرانسه تنها در یک بسته حمایتی، حدود ۳۰ نظامی فرانسوی، از جمله هفت خلبان، به همراه کارشناسان شرکتهای داسو، اسنکما، آئروسپاسیال و ماترا را در عراق مستقر کرد تا در پروازهای آزمایشی، آموزش، شناسایی و همچنین پشتیبانی لجستیکی مشارکت کنند. همچنین فرانسه در مجموع در آن سالها ۱۴۰ فروند جنگنده میراژ به عراق فروخت. شاید مهمترین سیاست مشخص فرانسه در مقابل ایران را بتوان در سخنان فرانسوا میتران سیاستمدار فرانسوی در سفر سال ۱۹۸۲ به عراق دید که گفت: ما مایل نیستیم عراق در جنگ مغلوب شود؛ موازنه نظامی باید میان جهان عرب و ایران حفظ شود.2
حمایت فرانسه از منافقین
پاریس بهعنوان یکی از مراکز اصلی منافقین در سالهای بعد از انقلاب اسلامی عمل کرده است؛ بهگونهای که در سال ۱۹۸۱ هنگامی که ابوالحسن بنیصدر به همراه مسعود رجوی سرکرده اصلی منافقین با یک هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ از ایران فرار کردند، توانستند به پاریس بروند. پس از آن نیز پاریس بهعنوان قرارگاه اصلی منافقین نقش پشتیبان را از نیروهای این گروهک تروریستی در عراق ایفا میکرد. در اواخر جنگ و آغاز عملیات گسترده منافقین علیه ایران، بسیاری از پیادهنظام منافقین از پاریس جذب شدند.3 این حمایتها تاکنون نیز ادامه دارد و باوجود جابهجایی ظاهری پایگاه منافقین از پاریس به آلبانی، هنوز گردهماییها و جلسات آنان در پاریس تحت حمایت سیاسی-امنیتی دولت فرانسه ادامه دارد.
ارسال خونهای آلوده
یکی از جنایات فرانسه در ایران ارسال عمدی خونهای آلوده به بیماری ایدز و هپاتیت برای استفاده بیماران هموفیلی بود. ایران در اوایل دهه 60 از واردکنندگان فراوردههای خونی از انستیتو مریو فرانسه بود. در سال 1364 فرآوردههای خونی آلوده این شرکت به بیماران هموفیلی ایرانی تزریق میشد که در نتیجه این جنایت حدود 300 نفر قربانی شدند و برای اولینبار، ایدز وارد ایران شد. اولین بیمار هموفیلی مبتلا به «فاکتور ۸»، یک کودک هفتساله بود که بهعنوان اولین قربانی ایدز در سال ۶۶ فوت کرد. باوجود تلاشها برای دریافت غرامت از این شرکت، بیماران آسیبدیده هیچگاه به حقوق خود نرسیدند.
خرابکاری در مذاکرات هستهای و عدم ایفای تعهدات
فرانسه در مقاطع مختلف مذاکرات هستهای، مواضعی سختگیرانهتر از سایر اعضای گروه ۱+۵ علیه ج.ا. ایران اتخاذ کرد. بهعنوانمثال، در جریان یکی از دورهای گفتوگوی مذاکرات در سال ۲۰۱۳ وزرای خارجه ایران و ۱+۵ در ژنو و درحالیکه طرفین در آستانه دستیابی به توافقی برای حل مسائل هستهای بودند، این وزیر خارجه فرانسه بود که به دلیل قبولنداشتن متن توافق زیر میز زد و باعث شد مذاکرات به نتیجه نرسیده و بهدور دیگری موکول شود.4 علاوه بر این، فرانسویها در جریان مذاکرات هستهای بسیار کوشیدند تا بلکه بتوانند موضوعات دیگری مثل برنامه موشکی ایران را به مذاکرات هستهای بکشانند، اما موفق نشدند. همچنین شرکتهای خودروساز فرانسوی نظیر رنو و پژو در اقدامی خصمانه بلافاصله بعد از خروج آمریکا از برجام، فوراً ایران را ترک کردند؛ این در حالی بود که پس از دستیابی به توافق هستهای، این شرکتها بار دیگر و پس از دور قبلی تحریمهای ایران در اوایل دهه ۹۰ وارد کشور شدند و تعهد دادند که دیگر چنین رفتارهایی را تکرار نکنند. 5
فعالسازی اسنپبک
در ششم شهریورماه ۱۴۰۴ سه کشور اروپایی عضو برجام (آلمان، فرانسه و انگلیس) با ادعای عدم اجرای تعهدات ایران در این معاهده بهویژه عدم همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، با ارسال نامهای به شورای امنیت خواستار فعالسازی اسنپبک (مکانیسم ماشه) شدند. این اقدام موجب بازگشت تحریمهای ذیل قطعنامههای 1696، 1737، 1747، 1803، 1835 و 1929 شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه ایران شد که طبق توافقنامه برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ باید در اواخر 2025 خاتمه پیدا میکرد.6
حمایت سیاسی و مشارکت مستقیم در جنگ ۱۲ روزه و دفاع مقدس سوم
وزیر خارجه فرانسه در مصاحبه با تلویزیون فرانسه اذعان کرد که پاریس در حمایت از رژیم صهیونیستی در مقابل حمله تنبیهی ایران در جنگ ۱۲ روزه مشارکت داشت.7 همچنین رسانههای فرانسوی از حضور نظامی فرانسه در جنگ با ایران پرده برداشتند و در عملیاتهای رهگیری و انهدام اهداف هوایی شرکت داشتند که از جمله آن میتوان به صحبتهای لکورنو وزیر دفاع فرانسه در جریان یک بحث پارلمانی در مورد وضعیت غرب آسیا اشاره کرد. لکورنو اظهار داشت: «میتوانم تأیید کنم که ارتش فرانسه در چند روز گذشته در جریان عملیات نظامی مختلف جمهوری اسلامی ایران علیه اسرائیل، چه با سیستمهای زمینبههوا و چه از طریق جتهای جنگنده رافال، کمتر از ۱۰ پهپاد را رهگیری کرده است.» 8علاوهبرآن به گفته خبرگزاری فلسطینی صفا، فرانسه بین اکتبر ۲۰۲۳ و مارس ۲۰۲۶، بیش از ۵۲۵ محموله سختافزار نظامی، از جمله قطعات الکترونیک هوایی، قطعات مهمات تفنگ، مسلسل و حسگرهای خودروهای زرهی به اسرائیل صادر کرده است.
حمایت از آشوبها و اغتشاشات ضدحکومتی در داخل ایران
فرانسه همواره در برهههای مختلف، از آشوبهای داخل ایران حمایت کرده است. بهعنوان نمونه، امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه در اقدامی مداخلهجویانه، اغتشاشگران و تروریستهای اجارهای ۱۸ و ۱۹ دی را مدافعان آزادی توصیف کرد. 9 این موضوع بر اساس اصل عدم مداخله در امور داخلی سایر دولتها امری غیرقابلپذیرش از سوی جامعه بینالمللی به شمار میرود.
دفاع از رژیم صهیونیستی و تلاش برای تشکیل ائتلاف جهانی برای باز کردن تنگه هرمز در جنگ رمضان
پس از بستهشدن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی ایران در واکنش به تجاوزات آمریکا و اسرائیل، فرانسه ضمن محکومیت پاسخ دفاعی ایران و حمایت سیاسی و تسلیحاتی از رژیم صهیونیستی، خواستار مذاکره ج.ا.ایران برای توقف برنامه هستهای و موشکی خود شد. این کشور همچنین ناو هواپیمابر «شارل دوگل» را به دریای مدیترانه اعزام کرد تا ضمن حفاظت از رژیم صهیونیستی در برابر حملات ایران، به آمریکا در بازکردن تنگه هرمز کمک کند. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، نیز با اشاره به بستهشدن تنگه هرمز اعلام کرد: «ما در حال ایجاد ائتلافی برای تأمین امنیت این مسیرهای دریایی هستیم و در صورت نیاز، از ابزار نظامی نیز بهره خواهیم گرفت.» این موضعگیری نشاندهنده رویکرد خصمانه فرانسه در قبال جنایتهای صورتگرفته در ایران، خصوصاً شهادت هزاران نفر از جمله شهادت دانشآموزان مدرسه شجره طیبه میناب است. 10
اظهارات تنشآفرین و مداخلهجویانه رئیسجمهور فرانسه علیه ایران
امانوئل مکرون، در اجلاس گروه ۷ که در ژوئن ۲۰۲۶ برگزار شد، ضمن هشدار به ایران بابت عدم وضع هرگونه عوارض بر کشتیرانی از طریق تنگه هرمز گفت: «ما هر کاری که در توان داریم انجام خواهیم داد تا بابت عبور از تنگه هرمز هیچ هزینهای دریافت نشود.». او برای اطمینان از باز شدن ایمن تنگه هرمز، آمادگی خود را برای اعزام جنگندهها، نیروهای مینروب و ناو هواپیمابر به منطقه اعلام کرد. مکرون همچنین تأکید کرد که در دوره ۶۰ روزه مذاکرات بین ایران و آمریکا انتظار میرود چارچوبی ساختاریافته برای مذاکرات درباره مسائل کلیدی از جمله برنامه هستهای، موشکهای بالستیک و امنیت منطقهای ایجاد شود. او با اشاره به ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، افزود که این مواد باید از ایران خارج یا رقیق شوند. 11 این در حالی است که هیچ کشوری صلاحیت اظهارنظر در چنین مواردی که مربوط به اراده جمهوری اسلامی است را ندارد و پاریس با اینگونه اظهارات، عدم حسننیت خود در برابر ایران را مجدداً نشان داد.
موارد بیان شده نشان میدهد که فرانسه از ابتدای انقلاب اسلامی همواره با ملت ایران در جنگ بوده است. این جنگ در برهههایی از زمان با شدت و میزان بیشتری همراه بوده است. در واقع ارتباط با فرانسه تنها هزینههای سیاسی، اقتصادی و امنیتی برای ایران به همراه داشته است. از آنجا که عمده این اقدامات ضدایرانی دولت فرانسه، با مشورت، پیشنهاد یا اجرای سفارتخانه آن در تهران طراحی و عملیاتی میشود لذا ضرورت دارد جمهوری اسلامی ایران باهدف ارسال پیامی محکم و بازدارنده به دخالتها و اقدامات فرانسه و ممانعت از تبدیل این روند خطرناک به یک عرف در روابط سایر بازیگران بهویژه کشورهای غربی با ایران، با اخراج سفیر و تعطیلی سفارت این کشور، سطح روابط را به کنسولگری کاهش دهد. باهدف دست برتر داشتن و گرفتن ابزار اقدام متقابل از فرانسه لازم است سفرای ایران در این کشور فراخوانده شوند و فعالیت سفارتخانههای جمهوری اسلامی ایران صرفاً محدود به امور کنسولی شود. باوجوداینکه احتمالاً فرانسه از تعطیلی سفارتخانه خود بهعنوان یک ابزار فشار سیاسی-اجتماعی علیه ایران استفاده کند، اما تجربه تاریخی در اخراج سفرای اروپایی در دهه ۷۰ شمسی نشان میدهد که این اقدامات نهتنها هزینهای برای کشور به همراه نداشته بلکه در صورت دردستداشتن ابتکار عمل از سوی ایران، این اقدام به یک عامل دفع تهدید و تأمین منافع ملی تبدیل میشود.
1 irna.ir/xjQ2Gw
2 alef.ir/news/3970426007.html
3. همان
4 Iran - Entretien de M. Laurent Fabius avec «France Culture» (Paris, 26/11/2013)
5. farhikhtegandaily.com/page/152824/
6. tabnak.ir/005aCq
7 https://www.tabnak.ir/005AU0
8 https://www.isna.ir/news/1404040503214
9. tasnimnews.ir/3493245
10 https://www.tabnak.ir/fa/news/1371200
11. dailymail.com/wires/afp/article-15901123/Frances-Macron-warns-Iran-against-imposing-Hormuz-tols.html