دیجی خودرو- بازار خودرو ایران روی آرامش به خود نمیبیند؛ قیمتها هر روز قلههای جدیدی را فتح میکنند و ظاهرا ماجرا خیلی فراتر از نوسانات دلار است. به نظر میرسد که ریشه اصلی را باید در دومینوی خطرناک بدهیهای برخی خودروسازان در جاده مخصوص جستوجو کرد؛ دومینویی که در نهایت بر سفره مردم آوار میشود.
امید نصیبی، عضو کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور، با صراحت به این ریشه اشاره کرد و خواستار تسویه فوری بدهیهای انباشته خودروسازان به قطعهسازان شد. او این اقدام را یکی از کلیدیترین راهکارها برای خروج از بحران فعلی بازار خودرو دانست و گفت: «تداوم بدهی خودروسازان به قطعهسازان، نه تنها توان مالی این بخش حیاتی از صنعت را تضعیف میکند، بلکه مستقیما بر روند تولید و کیفیت خودروهای نهایی اثر منفی میگذارد.»
در همین ارتباط، مدتی پیش «علی شیخزاده» مدیرعامل شرکت سایپا از «۶۰ هزار میلیارد تومان چک خرید دین» و «30 هزار میلیارد تومان بدهیهای معوق» سایپا در نظام بانکی در ابتدای سال 1404 سال سخن به میان آورد. اعدادی که نشان میدهند چرخه گردش نقدینگی میان خودروسازان و قطعهسازان معیوب است. تصویر این چرخه معیوب، یک بازی دوسر باخت است: خودروساز بدهکار میماند، قطعهساز ضعیف میشود و در نهایت، خودرویی تحویل داده میشود که نمیتواند رضایت مصرفکننده را جلب کند.
نصیبی با کالبدشکافی این زنجیره ادامه داد: «وقتی قطعهسازان بهموقع به مطالبات خود نمیرسند، برای تامین مواد اولیه و حفظ خط تولید خود با چالشهای جدی مواجه میشوند. این مسئله، افزایش هزینههای تولید را به همراه دارد که در نهایت به مصرفکننده نهایی تحمیل خواهد شد.»
در واقع، قطعهساز برای بقا مجبور به تامین مالی گرانقیمت یا خرید نسیه میشود و این هزینههای اضافی، دودی است که مستقیما در چشم مصرفکنندگان میرود.
نماینده مردم رستم و ممسنی تاکید کرد که نباید با آمارهای موقتی فریب خورد و افزود: «بازار خودرو همچنان با عدم تعادل میان عرضه و تقاضا دستوپنجه نرم میکند و قدرت خرید مردم نیز به شدت کاهش یافته است. فاصلهی قیمت کارخانه و بازار آزاد، اگرچه در برخی مقاطع کاهش یافته، اما همچنان قابل توجه است و این نشان میدهد که ثبات واقعی هنوز برقرار نشده است.»
نصیبی با اشاره به اثرگذاری بدهیهای زنجیره تامین بر قیمت خودرو گفت: «قیمت نهایی خودرو در بازار، تابعی از عوامل متعددی از جمله نرخ ارز، میزان تولید، سیاستهای فروش شرکتها و البته میزان بدهیهای معوق در کل چرخه تولید است. اگر این بدهیها بهموقع تسویه شوند، بسیاری از فشارهای هزینهای از تولیدکنندگان قطعه برداشته شده و امکان برنامهریزی دقیقتر برای ماههای آتی فراهم میشود.»
این نماینده مجلس در پایان، با فراتر رفتن از نگاهها و توصیههای مقطعی، راه حل بحران پیشرو را اینگونه تبیین کرد: «پرداخت مطالبات قطعهسازان، به معنی کاهش هزینههای پنهان تولید و در نتیجه، فراهم شدن زمینهای برای ثبات بیشتر در قیمتگذاری خودرو در بازار است. این تنها یک مطالبه صنفی نیست، بلکه اقدامی استراتژیک برای حفظ سلامت کل اکوسیستم صنعت خودرو محسوب میشود.»