ناترازی برق در کشور که در سالهای اخیر بهویژه در فصل تابستان تشدید شده، خانوارهای بسیاری را با چالش تأمین برق اضطراری مواجه کرده است. در این میان، دو راهکار اصلی یعنی استفاده از ژنراتورهای دیزلی و بنزینی و نیز احداث نیروگاههای خورشیدی پشتبامی مجهز به باتری ذخیرهساز، بیش از سایر گزینهها مورد توجه قرار گرفتهاند. بر اساس بررسیهای کارشناسی، هر یک از این روشها با مزایا و معایب خاص خود همراه هستند، اما آنچه در ماههای اخیر بیشتر مورد تأکید صاحب نظران قرار گرفته، مزیتهای راهبردی و اقتصادی سیستمهای خورشیدی همراه با ذخیرهساز در مقایسه با ژنراتورهای سنتی است. از جمله این مزایا، تابآوری در شرایط بحران، بینیازی از سوخت و استقلال کامل از شبکههای سراسری است که آن را به گزینهای مطلوب در حوزه پدافند غیرعامل تبدیل کرده است.
هزینههای پنهان ژنراتورها در بلندمدت
موتور برقهای دیزلی و بنزینی با وجود هزینه اولیه پایینتر و نصب سریع، در بلندمدت با هزینههای قابلتوجهی برای خانوارها همراه هستند. هزینه تأمین مداوم سوخت، نگهداری و تعویض قطعات مصرفی، از جمله عواملی است که کارشناسان به آن اشاره میکنند. بهگفته فعالان این حوزه، عمر مفید موتور برقها معمولاً بین ۵ تا ۱۰ سال برآورد میشود؛ در حالی که پنلهای خورشیدی دارای عمر مفید ۲۵ تا ۳۰ سال هستند. همچنین هزینه نگهداری ژنراتورها بهمراتب بیشتر از سیستمهای خورشیدی است و وابستگی به سوخت، خانوارها را در معرض نوسانات قیمت و کمبودهای احتمالی قرار میدهد. آلودگی صوتی و زیستمحیطی ناشی از کارکرد ژنراتورها نیز از دیگر معایبی است که همواره مورد انتقاد کارشناسان حوزه انرژی بوده است.
ذخیرهسازها؛ حلکننده مشکل شبانهروزی با استقلال کامل از شبکه
نکتهای که بسیاری از متقاضیان نصب پنل خورشیدی از آن بیاطلاع هستند، عملکرد این سیستمها در زمان قطعی برق است. کارشناسان تأکید میکنند که سیستمهای خورشیدی متصل به شبکه، بهدلیل ملاحظات ایمنی، در زمان قطعی برق شهری از کار افتاده و هیچ برقی تولید نمیکنند. بهعبارت دیگر، صرفاً نصب پنل خورشیدی، مشکل قطعی برق را حل نمیکند و خانوادهها برای تأمین برق در زمان خاموشی، همچنان به یک منبع پشتیبان نیاز دارند. اینجاست که نقش باتریهای ذخیرهساز برجسته میشود. در الگوی پیشنهادی کارشناسان، پنلهای خورشیدی در طول روز برق مورد نیاز خانوار را تأمین کرده و مازاد تولید را در باتریها ذخیره میکنند. این باتریها که معمولاً از نوع لیتیوم‑یون با عمر مفید ۷ تا ۱۵ سال هستند، انرژی لازم برای ساعات شب یا روزهای ابری را تأمین میکنند تا مصرفکننده در تمام ساعات شبانهروز به برق پایدار دسترسی داشته باشد. برخلاف ژنراتورها که به تأمین مداوم سوخت وابسته هستند، سیستم خورشیدی همراه با باتری، استقلال کامل از شبکه را فراهم کرده و در زمان قطعی، بدون نیاز به هیچ گونه سوخت فسیلی، بهعنوان یک منبع پشتیبان عمل میکند. همچنین عملکرد بیصدای این سیستم در مقایسه با آلودگی صوتی ژنراتورها، از دیگر مزایایی است که مورد توجه خانوادهها قرار گرفته است.