به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، کتاب «جمال کمال» که با همکاری مؤسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران و خبرگزاری ایرنا منتشر شده، به بازخوانی زندگی، شخصیت و کارنامه دکتر سید کمال خرازی در عرصههای دیپلماسی، رسانه و مدیریت میپردازد.
در این یادنامه، مجموعهای از یادداشتها، گفتوگوها، پیامهای تسلیت، اسناد، خاطرات و بیش از یکصد تصویر گردآوری شده است تا تصویری مستند و جامع از فعالیتهای علمی، فرهنگی و اجرایی دکتر سید کمال خرازی ارائه شود.
سیدعلی نقی خرازی، مشهور به کمال خرازی، از سیاستمداران جمهوری اسلامی ایران است که در کارنامه خود مسئولیتهایی همچون وزارت امور خارجه، ریاست شورای راهبردی روابط خارجی، دبیری ستاد توسعه علوم و فناوریهای شناختی، سفارت جمهوری اسلامی ایران و نمایندگی دائم ایران در سازمان ملل متحد را بر عهده داشته است.
کتاب «جمال کمال» با هدف مستندسازی بخشی از تاریخ معاصر ایران و ثبت روایتهایی از نقشآفرینی دکتر سید کمال خرازی در حوزه سیاست خارجی، رسانه و مدیریت فرهنگی تدوین شده و میتواند به عنوان منبعی برای پژوهشگران و علاقهمندان به تاریخ معاصر مورد استفاده قرار گیرد.
این اثر ۴۳۲ صفحهای، حاصل گردآوری اسناد، خاطرات، گفتوگوها و یادداشتهای شخصیتهای سیاسی، فرهنگی، رسانهای و دانشگاهی کشور درباره یکی از تأثیرگذارترین مدیران و دیپلماتهای جمهوری اسلامی ایران است.
یادنامه «جمال کمال» با هدف بازخوانی ابعاد مختلف شخصیت و خدمات این شهید والامقام منتشر و در آن تلاش شده است علاوه بر بررسی کارنامه اجرایی و سیاسی وی، وجوه انسانی، اخلاقی و فرهنگی این شهید نیز مورد توجه قرار گیرد. چنانکه در متن پشت جلد کتاب آمده است؛ این اثر تنها بازخوانی یک کارنامه سیاسی و فرهنگی و رسانهای نیست، بلکه تلاشی برای نزدیک شدن به ساحت انسانی مردی است که بسیاری او را بیش از مناصب رسمیاش، با منش، متانت، انصاف، اخلاقمداری و هنر شنیدن به یاد میآورند.
شهید سیدکمال خرازی که در دوازدهم فروردینماه ۱۴۰۵ در جریان تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی به شهادت رسید، در طول بیش از پنج دهه فعالیت سیاسی، فرهنگی و علمی، مسئولیتهای متعددی را بر عهده داشت و نقشآفرینی او در حوزههایی، چون رسانه، دیپلماسی، آموزش عالی، سیاست خارجی و تأسیس نهادهای علمی و فرهنگی، جایگاه ویژهای در تاریخ معاصر ایران برای او رقم زده است.
شهید سیدکمال خرازی از جمله مدیران و دیپلماتهایی بود که نام او با برخی از مهمترین مقاطع تاریخ جمهوری اسلامی ایران گره خورده است؛ از حضور در جنبش دانشجویی خارج از کشور و دیگر فعالیتهای انقلابی پیش از پیروزی انقلاب اسلامی تا نقشآفرینی در شکلگیری و مدیریت خبرگزاری جمهوری اسلامی. حضور در ستاد تبلیغات جنگ، نمایندگی دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد، وزارت امور خارجه و شورای راهبردی روابط خارجی، بخشهایی از کارنامه حرفهای شهید خرازی است که در این یادنامه مورد بازخوانی قرار گرفته است.
«جمال کمال» تلاش کرده است شخصیت شهید خرازی را از دریچه روایت نزدیکان، دوستان و همکارانش نیز به تصویر بکشد. به همین دلیل در کنار اسناد و روایتهای رسمی، بخش قابل توجهی از کتاب به خاطرات، مشاهدات و روایتهای شخصی اختصاص یافته است؛ روایتهایی که تصویری متفاوت از سبک مدیریتی، اخلاق حرفهای، شیوه تعامل و منش فردی او ارائه میکنند.
این یادنامه در چهار فصل تنظیم شده است؛ فصل نخست با عنوان «روایت سوگ و ستایش» به پیامهای تسلیت و یادبودهایی اختصاص دارد که پس از شهادت شهید خرازی منتشر شد.
فصل دوم با عنوان «نزدیکتر از روایت» مجموعهای از یادداشتها و روایتهای همکاران، دوستان و همراهان قدیمی او را در بر میگیرد. فصل سوم با عنوان «در آیینه خاطرهها» شامل گفتوگوها و خاطراتی است که ابعاد کمتر شنیدهشده شخصیت و سبک مدیریتی وی را بازتاب میدهد و فصل چهارم با عنوان «از دریچه دوربین؛ تهران تا نیویورک» بیش از یکصد تصویر منتشرنشده از دورههای مختلف زندگی و مسئولیتهای او را در اختیار مخاطبان قرار میدهد.
همچنین بخش «طلیعه» این مجلد، دارای دو مقاله است که در آنها تلاش شده وجوه دیدهنشده زندگی و کارنامه این شهید از زوایایی تحلیلی، تبیین شود.
بخش مهمی از ارزش مستند این یادنامه به حضور طیف گستردهای از شخصیتهای شناختهشده ایران بازمیگردد.
در این اثر یادداشتها و گفتوگوهایی از مسئولان، دیپلماتها، دانشگاهیان، روزنامهنگاران، دوستان و همکاران شهید خرازی منتشر شده است.
روایتهایی از سوی مقامات عالی کشور، مسئولان دولتی، سفیران، رؤسای دانشگاهها، مدیران رسانهای و همکاران قدیمی وی در خبرگزاری جمهوری اسلامی، ستاد تبلیغات جنگ، وزارت امور خارجه و شورای راهبردی روابط خارجی در این مجموعه گردآوری شده است.
از دیگر بخشهای قابل توجه این یادنامه، انتشار مجموعهای از احکام انتصاب شهید خرازی در مسئولیتهای مختلف است که برخی از آنها به امضای رهبر شهید رسیده و برای نخستین بار در قالب یک مجموعه واحد در این مجلد منتشر میشود.
ناشران این اثر معتقدند «جمال کمال» روایتی مستند از زندگی و منش مدیری است که در مقاطع مختلف تاریخ معاصر ایران، از رسانه و دیپلماسی تا نهادسازی علمی و فرهنگی، نقشآفرینی کرده است.
این اثر که به همت مؤسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران منتشر شده است ، فرصتی فراهم میکند برای بازخوانی میراث فکری، اخلاقی و مدیریتی شخصیتی که بسیاری از همراهان و همکارانش او را نماد عقلانیت، اعتدال، اخلاق و خدمت صادقانه به ایران و اسلام میدانند.
حدادعادل: کمال خرازی هیچگاه دچار افراط و تفریط نبود
غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در مراسم رونمایی از کتاب «جمال کمال» با اشاره به سابقه آشنایی خود با دکتر سید کمال خرازی گفت: علت اینکه فرصت سخن گفتن در این مراسم به من داده شد، دوستی طولانی من با دکتر خرازی است. ما در محله خراسان تهران زندگی میکردیم، همکلاس و همبازی بودیم و شش سال در مدرسه علوی در رشته ریاضی کنار هم تحصیل کردیم.
وی افزود: پس از پایان تحصیل نیز ارتباط ما ادامه داشت و در فعالیتهای فرهنگی، سیاسی و انقلابی در کنار یکدیگر بودیم. دکتر خرازی بعدها برای ادامه تحصیل به خارج از کشور رفت، اما همکاریها و دیدارهای ما در مناسبتهای مختلف ادامه یافت.
حدادعادل، تدین را مهمترین ویژگی دکتر خرازی دانست و گفت: او هیچگاه دچار افراط و تفریط نبود؛ فردی متدین، اهل زیارت و پایبند به واجبات بود. در طول حدود هفتاد سال دوستی، هیچ رفتار ناپسند یا خطایی از او ندیدم و حتی توفیق داشتم در یکی از سفرهای پیادهروی اربعین نیز همراه او باشم.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به ویژگیهای اخلاقی دکتر خرازی گفت: او انسانی عاقل، سنجیده و کمحرف بود و تنها در مواقع ضروری سخن میگفت. این خصلت، نشانه خردمندی و پختگی شخصیت او بود.
وی افزود: دکتر خرازی هیچگاه خود را به یکی از جناحهای سیاسی منتسب نکرد. او همواره در خدمت انقلاب اسلامی بود و همه ویژگیهای یک دیپلمات موفق، از جمله متانت، وقار، نظم و پرکاری را در خود جمع کرده بود.
حدادعادل همچنین با اشاره به فعالیتهای علمی دکتر خرازی گفت: او در کنار مسئولیتهای سیاسی و انقلابی، به توسعه علم نیز توجه ویژه داشت و نقش مهمی در معرفی و گسترش علوم شناختی در ایران ایفا کرد؛ بهگونهای که این رشته در کشور تا حد زیادی مدیون تلاشهای اوست.
وی افزود: دکتر خرازی در دوران مسئولیت خود در وزارت امور خارجه نیز همواره رویکردی معتدل داشت و از اعتماد مسئولان عالی نظام و رهبر معظم انقلاب برخوردار بود. همچنین تسلط او به زبانهای عربی و انگلیسی و روحیه عملگرایانهاش از دیگر ویژگیهای برجسته او به شمار میرود. او پس از پایان تحصیل در مدرسه علوی نیز چند سال مسئولیت اداره آزمایشگاه فیزیک و شیمی این مدرسه را بر عهده داشت و با دقت و نظم به انجام وظایف خود میپرداخت.
محمدجواد ظریف در وصف کمال خرازی گفت: از شمار دو چشم یک تن کم و از شمار خرد هزاران بیش.
او افزود: جای کمال در همه حوزههایی که فعالیت داشت حتما خالی خواهد بود از کانون تا در وزارت خارجه، من در بسیاری از موارد این افتخار را داشتم تا در خدمت او باشم
این دیپلمات عنوان کرد: او همیشه دلش برای مردم شور میزد. منصوره خانم همسرش این شور و نگرانی را نشان میداد و کمال خرازی در طمانینه این نگرانی را داشت.
ظریف گفت: من یادداشتهایی در نیویورک درباره قطعنامه ۵۹۸ داشتم که هنوز ناگفته مانده و شاید در آینده ناگفته خواهد ماند. من ادداشتها را در حین مذاکرات نوشتم با خطی دکتروار.
او ادامه داد: زمانی کمال خرازی مرا به خانه فراخواند و درباره یادداشتها سوالاتی کرد. چون دستخطم قابل خواندن نبود. بعد از مدتی تلاش برخی از متن یادداشتها تصحیح و قابل خواندن شد اما برخی دیگر ناخوانده ماند و خودم هم نتوانستم برخی کلمات را بخوانم.
وزیرخارجه اسبق بیان کرد: در زمانی که با کمال خرازی معاشرت داشتم از نزدیک میدیدم که او دلش برای ایران میتپید اما کمتر نشان میداد برخلاف همسرش منصوره رئیس قاسم که این نگرانی را نشان میداد. هر دو دلشان برای کشور میتپید.
ظریف گفت: کمال خرازی تلاش کرد که ایرانیان خارج از وطن را به کشور برگرداند یا حداقل آنها را با ایران آشتی دهد او تلاش کرد پرفسور رضا، سید حسین نصر، مهدوی دامغانی را به کشور بازگرداند و آنها را با ایزان آشتی دهد. او قبل از اینکه دیپلماسی عمومی همهگیر شود سعی کرد آن را در عرصه دیپلماسی به کار گیرد.
افکار عمومی مهمترین سرمایه یک نظام حکمرانی است
در ادامه اسحاق جهانگیری دهم با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای جنگ اول و دوم عنوان کرد: شهدایی همچون لاریجانی، باقری، رشید، خرازی و بسیاری دیگر، سرمایههای بزرگی برای ایران اسلامی بودند.
او با اشاره به همکاری با شهید خرازی گفت: آشنایی من با این شهید به دوران دولت خاتمی بازمیگردد؛ زمانی که من وزیر صنایع و معادن بودم و جلسات علمی و تخصصی بسیاری با ایشان داشتیم. دقت نظر خرازی در مسائل و نگاه ملی به موضوعات، زبانزد بود. او پایبند به اصول و اهل گفتوگو بود.
معاون اول دولتهای یازدهم و دوازدهم با اشاره به دشواریهای دوران فعالیت مشترک با شهید خرازی افزود: ما در آن مقطع در شرایط بسیار ویژهای قرار داشتیم؛ دوران پس از حادثه میکونوس بود که تمام بیمههای صادراتی به روی ایران بسته شد و قیمت نفت نیز به ۸ دلار رسیده بود. در آن دوران مشخص شد که سیاست خارجی چه جایگاه ویژهای دارد؛ چرا که با وجود تمام فشارها، به هر میزان که طرحهایی برای سرمایهگذاری در ایران تهیه میکردیم، منابع خارجی برای آن فراهم میشد.
او ادامه داد: دغدغه اصلی شهید خرازی همواره منافع ملی بود. به باور من، ایشان به دلایل متعدد یکی از بزرگترین سرمایههای ملی ایران بود. ثبت خاطرات این بزرگان، سرمایهای بزرگ برای نسل جوان است و رونمایی از این کتاب، تنها تجلیل از شخص شهید خرازی نیست، بلکه تجلیلی از خدمات صادقانه و مسئولیتپذیری ایشان در خدمت به کشور است.
جهانگیری گفت: پذیرش مسئولیت در شرایط فعلی دشوار است؛ بنابراین مسئولان باید با اولویت دادن به رضایت و بهبود زندگی مردم، مسئولیتپذیر باشند و از تصمیمات شجاعانه خود دفاع کنند.
او افزود: افکار عمومی مهمترین سرمایه یک نظام حکمرانی است. اگر «چرایی» تصمیمات و محدودیتها برای مردم تبیین شود، آنها با مسیر همراه خواهند بود. باید تأکید کرد که اقناع افکار عمومی با تبلیغات صورت نمیگیرد، بلکه تنها از طریق گفتوگو امکانپذیر است.
او درباره همسر شهید سید کمال خرازی بیان کرد: در توصیف صفات شهید خرازی و همسر گرامی وی هر چه بگوییم کم است. همسر شهید همواره درد مردم را داشت و نسبت به مشکلات جامعه معترض و دغدغهمند بود. امیدوارم به برکت خون شهدا، از این دوران دشوار عبور کنیم.