به گزارش مهر، تیم ملی فوتبال ایران در دو دیدار ابتدایی خود در مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۲۶ به مصاف تیمهای نیوزیلند و بلژیک رفت؛ دو مسابقهای که با وجود امیدواریهای اولیه برای کسب نتایج بهتر، در نهایت با تساوی به پایان رسید تا شاگردان امیر قلعهنویی تنها با دو امتیاز از این دو بازی، کار صعود خود به مرحله حذفی را به دیدار سوم و پایانی مرحله گروهی بکشانند.
ملیپوشان ایران حالا در شرایطی باید مقابل مصر قرار بگیرند که برای افزایش شانس حضور در دور بعدی، بیش از هر زمان دیگری به کسب پیروزی نیاز دارند؛ دیداری حساس و سرنوشتساز که میتواند تکلیف صعود ایران را مشخص کند. بر همین اساس، تیم ملی ایران صبح شنبه ششم تیر و از ساعت ۰۶:۳۰ در سومین و آخرین بازی خود در مرحله گروهی، رو در روی مصر قرار خواهد گرفت؛ مسابقهای که نتیجه آن نقش تعیینکنندهای در سرنوشت شاگردان قلعهنویی برای ادامه حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ خواهد داشت.
سیامک رحیمپور کارشناس فوتبال در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به شرایط تیم ملی در دو مسابقه ابتدایی جام جهانی، مهمترین مشکلات ایران را بالا بودن میانگین سنی، ضعف در هماهنگی خطوط دفاعی و هافبک، ناتوانی در استفاده از برتری عددی برابر بلژیک و همچنین کندی در بازگشت از حمله به دفاع عنوان کرد.
تیم ملی از ریتم فوتبال روز دنیا عقب مانده است
رحیمپور در ابتدای صحبتهای خود با اشاره به ترکیب تیم ملی در دو بازی نخست گفت: تیم ملی در دو مسابقه ابتدایی با میانگین سنی بالای ۳۱ و ۳۲ سال به میدان رفت؛ آماری که نه تنها برای فوتبال ایران، بلکه شاید در تاریخ حضور ایران در جام جهانی نیز یک رکورد منفی محسوب شود. این نخستین نکتهای است که باید با دقت مورد توجه قرار گیرد، چرا که فوتبال امروز جهان به سمت سرعت، دوندگی، تغییر ریتم و جوانگرایی حرکت کرده و طبیعی است تیمی با چنین میانگین سنی بالایی، در بخشهایی از مسابقه دچار افت بدنی، کاهش سرعت انتقال و افت در واکنشهای دفاعی شود.
وی ادامه داد: وقتی تیمی با این میانگین سنی وارد مسابقات فشردهای مثل جام جهانی میشود، طبیعی است که در بازگشتها، پوشش فضاها، مقابله در نبردهای یکبهیک و حتی در حفظ تمرکز طی دقایق طولانی با مشکل روبهرو شود. این مسئله در دو بازی ابتدایی ایران هم تا حد زیادی خودش را نشان داد.
دفاع و هافبک نامتوازن؛ بازیکنانی که فقط توپ را نگاه میکردند
این کارشناس فوتبال با اشاره به مشکلات ساختاری تیم ملی در دو دیدار نخست اظهار داشت: در هر دو مسابقه، بهویژه در بازی نخست، مشکل اصلی تیم ملی در خط دفاع و خط هافبک کاملاً مشهود بود. گلهایی که ایران دریافت کرد و همچنین موقعیتهایی که روی دروازه ما شکل گرفت، به وضوح نشان میداد میان خطوط دفاعی و هافبک هماهنگی لازم وجود ندارد. در فوتبال یک اصطلاح وجود دارد که میگویند بازیکن از رفتن سمت صاحب توپ میترسد تا دریبل نخورد و جا نماند. در دو بازی ایران هم دقیقاً چنین وضعیتی دیده شد؛ در بسیاری از صحنهها بازیکنان ما به جای فشار آوردن روی حریف، فقط توپ را نگاه میکردند و به سمت بازیکن صاحب توپ نمیرفتند تا مبادا دریبل بخورند یا از جریان بازی خارج شوند.
رحیمپور تأکید کرد: وقتی بازیکن هافبک یا مدافع در زمان مناسب به سمت صاحب توپ نرود، عملاً به حریف اجازه داده تا سرش را بالا بیاورد، فضا را ببیند، پاس درست بدهد و ریتم بازی را کنترل کند. این دقیقاً همان ضعفی بود که در دو بازی ابتدایی تیم ملی بهویژه در میانه میدان و جلوی خط دفاع به چشم آمد.
ضربهپذیری از کنارهها؛ بلژیک بارها مدافعان ایران را دور زد
وی با اشاره به مشکلات موجود در کنارههای زمین تصریح کرد: چه در بازی اول و چه در بازی دوم، زوجهایی که در کنارهها برای تیم ملی چیده شده بودند، بارها و بارها توسط بازیکنان حریف دور زده شدند. در دیدار برابر بلژیک این موضوع کاملاً مشهود بود. بلژیکیها بارها از کانالهای کناری به ما ضربه زدند، بازیکنان کناری ایران را دریبل کردند، پشت سر گذاشتند، ارسال داشتند و پاسهای خطرناک رد و بدل کردند.
این کارشناس فوتبال ادامه داد: تنها نکته مثبت برای ایران این بود که این موقعیتها به گل تبدیل نشد؛ آن هم نه به دلیل استحکام دفاعی ایران، بلکه بیشتر به دلیل اشتباهات فنی بازیکنان بلژیک در ضربات آخر. در واقع اگر بلژیک دقت بیشتری در فاز نهایی داشت، ایران میتوانست با فشار بیشتری مواجه شود و حتی نتیجه متفاوتی رقم بخورد.
بلژیک دیگر آن تیم بزرگ گذشته نیست
رحیمپور با اشاره به شرایط فعلی تیم ملی بلژیک گفت: نباید فراموش کنیم این بلژیک، نسل طلایی گذشته نیست. تیمی که ژاپن دو دوره قبل مقابل آن قرار گرفت و تا آستانه حذفش پیش رفت، با بلژیک امروز تفاوت زیادی دارد. این تیم دیگر آن بلژیک دوران اوج نیست و نشانهاش هم همین است که در دو بازی گذشته تنها یک گل زده است. وقتی تیمی با نام بلژیک در دو مسابقه فقط یک بار موفق به گلزنی میشود، یعنی در فاز تهاجمی مشکل دارد و دیگر آن قدرت سالهای قبل را ندارد.
وی افزود: حتی مقابل ایران هم با وجود برتری در خلق موقعیت، کیفیت لازم را در ضربه نهایی نداشت. ما بلژیک را بیش از اندازه بزرگ کرده بودیم. حتی در همان حملات نصفه و نیمهای که ایران داشت، توانستیم روی دروازه این تیم موقعیت ایجاد کنیم و ضربه بزنیم. این نشان میدهد خط دفاعی بلژیک هم اشکالاتی دارد و آن صلابت گذشته را ندارد. حتی گل ایران، هرچند در نهایت با تصمیم داور مردود اعلام شد، باز هم روی یک صحنه ایستگاهی و در فضایی به دست آمد که ضعف دفاعی بلژیک در آن مشخص بود.
فاصله میان برنامه ذهنی کادر فنی و واقعیت داخل زمین
رحیمپور در ادامه با اشاره به تفاوت برنامه ذهنی کادر فنی با واقعیت داخل زمین اظهار داشت: یکی از ویژگیهای بزرگترین بازیکنان و مربیان دنیا این است که در لحظه میتوانند تصمیماتشان را تغییر دهند. همانطور که لیونل مسی در زمین بسته به شرایط تصمیمش را عوض میکند، مربیان بزرگ هم باید در جریان مسابقه و با توجه به اتفاقات زمین، برنامه اولیه خود را اصلاح کنند. اما در دو بازی تیم ملی، به نظر میرسید آن چیزی که کادر فنی پیش از مسابقه در ذهنش طراحی کرده بود، با آنچه در زمین رخ داد فاصله زیادی داشت و با وجود این تفاوت، باز هم تغییر مؤثر و تعیینکنندهای در جریان مسابقه دیده نشد.
وی افزود: وقتی میبینید برنامه اولیه جواب نمیدهد، باید در همان جریان مسابقه ساختار، چینش یا حتی شرح وظایف بازیکنان را تغییر دهید. اما در بازیهای تیم ملی، این انعطاف لازم از سوی کادر فنی به آن اندازهای که انتظار میرفت، دیده نشد.
مصر از آن چیزی که تصور میشد خطرناکتر است
این کارشناس فوتبال در ادامه تحلیل خود از شرایط گروه ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ گفت: پیش از شروع مسابقات، این تصور وجود داشت که ایران از جدول نسبتاً مناسبی برخوردار شده، نیوزیلند را شکست میدهد و سپس برای کسب امتیاز مقابل مصر و بلژیک تلاش میکند. اما با آغاز مسابقات مشخص شد محاسبات اولیه چندان دقیق نبوده است. به اعتقاد من مصر تیمی قویتر از چیزی است که پیش از جام جهانی تصور میشد.
رحیمپور تصریح کرد: این تیم با داشتن بازیکنان خلاقی مثل محمد صلاح، عمر مرموش و سایر مهرههای هجومی، این توانایی را دارد که در هر لحظه نتیجه بازی را تغییر دهد. مصر تیمی است که میتواند معادلات گروه را بر هم بزند و نباید آن را دستکم گرفت. این تیم هم از نظر فردی بازیکنان باکیفیتی دارد و هم از نظر انتقال سریع توپ و استفاده از فضاها، میتواند برای هر حریفی دردسرساز شود.
شروع ضعیف مقابل بلژیک؛ فضاهای زیاد بین خطوط و ضعف بازیکنان کناری
وی درباره شروع بازی ایران برابر بلژیک گفت: تیم ملی برابر بلژیک شروع خوبی نداشت. لایههای دفاعی و میانی تیم فاصله زیادی از هم داشتند و همین فاصلهها به بلژیکیها اجازه میداد از فضاهای بین خطوط استفاده کنند و به موقعیت برسند. بازیکنانی که در کنارهها به عنوان مدافع یا هافبک کناری بازی میکردند، خصوصیات لازم برای بازدارندگی دفاعی را نداشتند.
رحیمپور ادامه داد: باید بپذیریم رامین رضاییان با وجود گلزنی و ارسال مؤثر در بازی اول، ذاتاً بازیکنی هجومیتر است و در کار دفاعی ضعف دارد. دلیل اینکه او بیشتر در فاز حمله دیده میشود، همین است که توانایی دفاعیاش به اندازه قابلیتهای هجومیاش نیست. در سمت چپ هم شرایط مشابهی وجود داشت و ترکیب احسان حاجصفی و محمد محبی نیز نتوانست از نظر دفاعی ثبات لازم را ایجاد کند.
قدوس و عزتاللهی در مرکز میدان روز خوبی نداشتند
این کارشناس فوتبال افزود: استفاده از برخی بازیکنان برای اجرای سیستم ۱-۴-۱-۴ یا ۱-۴-۵ در فاز دفاعی، یکی از اشتباهات تیم ملی بود. در همان مسابقه، نه در سمت راست و نه در سمت چپ، تیم ملی بازیکنانی در اختیار نداشت که بتوانند همزمان وظایف هجومی و دفاعی را با کیفیت بالا انجام دهند. در مرکز میدان هم سعید عزتاللهی و سامان قدوس در هر دو بازی نمایش خوبی نداشتند و تعویضشان هم نشان میداد کادر فنی از عملکرد آنها رضایت نداشته است.
وی تأکید کرد: وقتی هافبکهای میانی شما در نبردهای دفاعی و پوشش فضاها موفق عمل نکنند، طبیعی است فشار روی خط دفاعی بیشتر شود. هرچند سه مدافع مرکزی ایران به دلیل فشردگیای که در عمق ایجاد شده بود، در فضای محدودتری بازی میکردند و شاید ضعفهایشان کمتر به چشم آمد، اما واقعیت این است که مشکل اصلی در ساختار کلی دفاع تیمی ایران بود؛ یعنی همان هماهنگی بین خطوط، پوشش فضاها و واکنش به تغییر وضعیت از حمله به دفاع.
چرا از مساوی با بلژیک بیش از حد خوشحال شدیم؟
رحیمپور با اشاره به فضای ایجاد شده پس از تساوی ایران و بلژیک گفت: نباید از این مساوی بیش از حد خوشحال باشیم. تیم بلژیک بعد از ۱۰ نفره شدن، به جای آنکه برای برد فشار بیاورد، بیشتر به دنبال نباختن بود. در حالی که در ادوار مختلف جام جهانی معمولاً تیم ۱۱ نفره مقابل تیم ۱۰ نفره شانس بیشتری برای برد پیدا میکند و حتی اختلاف گل ایجاد میشود، اما ایران نتوانست از این برتری عددی استفاده کند.
وی افزود: اینکه بعد از ۱۰ نفره شدن بلژیک بیشتر از اینکه بپرسیم چرا بازی را نبردیم، خوشحال مساوی باشیم، خودش یک هشدار مهم است. در چنین شرایطی تیم باید به دنبال استفاده از برتری عددی و تحمیل فشار بیشتر به حریف باشد، نه اینکه صرفاً از نباختن احساس رضایت کند.
این کارشناس فوتبال درباره عملکرد علیرضا بیرانوند نیز گفت: در یکی دو روز گذشته، همه از بیرانوند به عنوان ستاره بازی با بلژیک یاد کردند، اما باید با دقت بیشتری این مسئله را بررسی کرد. معمولاً وقتی یک تیم خوب بازی نمیکند، برای توضیح نباختن آن تیم، دروازهبانش برجسته میشود و میگویند روز فوقالعادهای داشته است. واقعیت این است که بیرانوند در این مسابقه روز خوبی داشت، اما بخش مهمی از این ماجرا به کیفیت پایین ضربات آخر بلژیکیها برمیگشت.
وی ادامه داد: بسیاری از توپها دقیقاً در مسیری زده شد که بیرانوند در آن حضور داشت؛ یعنی نه لزوماً ضرباتی با زوایای دشوار به کنج دروازه، بلکه توپهایی که در اختیار دروازهبان قرار میگرفت. اگر طرح گرافیکی مهارهای بیرانوند را بررسی کنیم، مشخص میشود بخش زیادی از ضربات بلژیک در محدوده میانی دروازه یا فاصلهای کمتر از یک متر از محل استقرار بیرانوند زده شده بود.
رحیمپور خاطرنشان کرد: این مسئله بیش از هر چیز نشان میدهد بازیکنانی مثل کوین دیبروینه و روملو لوکاکو دیگر در سطح سالهای اوج خود نیستند. دیبروینه دیگر آن بازیکن سالهای درخشان منچسترسیتی نیست و لوکاکو هم فاصله محسوسی با روزهای خوبش دارد. بنابراین بخشی از ناکامی بلژیک در گلزنی، به افت کیفیت همین بازیکنان برمیگردد.
کندی در بازگشت از حمله به دفاع
وی در ادامه گفت: یکی از مشکلات عمده تیم ملی ایران، کندی در بازگشت از حمله به دفاع است. یعنی زمانی که تیم در فاز تهاجمی قرار میگیرد و توپ از دست میرود، سازماندهی دفاعی با تأخیر شکل میگیرد. بازیکنان ما دیر به عقب برمیگردند و این مسئله میتواند مقابل تیمی مثل مصر بسیار خطرناک باشد؛ تیمی که هم سرعت بالاتری نسبت به ایران دارد و هم بازیکنان خلاق و تکنیکیاش میتوانند از کوچکترین فضاها استفاده کنند.
این کارشناس فوتبال تصریح کرد: این شاید یکی از مهمترین نقاط ضعفی باشد که کادر فنی باید برای بازی با مصر روی آن تمرکز کند. اگر بازگشتهای دفاعی تیم ملی مثل دو بازی گذشته کند باشد، مصر با بازیکنان سرعتی و خلاق خود میتواند فشار زیادی روی دروازه ایران ایجاد کند.
رحیمپور با اشاره به دیدار پیش روی ایران برابر مصر اظهار داشت: به نظر میرسد تیم ملی با توجه به دو تساوی ابتدایی، حالا به دنبال گرفتن امتیاز از مصر و صعود به عنوان یکی از تیمهای برتر سوم است. روی کاغذ حتی با دو امتیاز هم شانس اندکی برای صعود وجود دارد، اما شانس صعود با سه امتیاز بسیار بیشتر خواهد بود.
وی افزود: با این حال اگر ایران با ذهنیت صرفاً مساوی گرفتن وارد زمین شود، احتمال شکست برابر مصر بالا میرود، چون مصر بازیکنان خلاق زیادی دارد و میتواند در جریان بازی نتیجه را تغییر دهد. تنها امید ایران شاید این باشد که مصر با توجه به وضعیت جدول، الزام کامل برای برد نداشته باشد و با فشار حداکثری وارد زمین نشود.
رزاقینیا و پرسش مهم از کادر فنی؛ جوانها چه زمانی فرصت میگیرند؟
این کارشناس فوتبال در ادامه به لزوم تغییرات در ترکیب تیم ملی اشاره کرد و گفت: یکی از سؤالهای جدی این است که امیرمحمد رزاقینیا چه زمانی قرار است فرصت بازی پیدا کند؟ وقتی بازیکنان باتجربه در میانه میدان عملکرد خوبی ندارند و از نظر بدنی و سرعتی هم افت کردهاند، چرا نباید به یک بازیکن جوان و باانگیزه میدان داد؟
رحیمپور ادامه داد: حتی اگر بازیکن جوان اشتباه کند، حداقل این اشتباه در مسیر رشد و رو به جلو خواهد بود، نه در سراشیبی افت. ما در فوتبال ایران نمونههای زیادی از این مسئله داشتهایم. در سالهای گذشته بارها بازیکنان جوان در تیم ملی فرصت گرفتهاند و پاسخ هم دادهاند. بنابراین در چنین تورنمنتی، حداقل به عنوان بازیکن تعویضی باید از رزاقینیا و امثال او استفاده شود.
وی افزود: تاریخ فوتبال ایران نشان میدهد هر زمان به جوانها اعتماد شده، پاسخ مناسب گرفتهایم. همانطور که در دورههای گذشته، بازیکنان جوانی در سنین پایین وارد تیم ملی شدند و نمایشهای خوبی ارائه کردند، امروز هم باید این شجاعت وجود داشته باشد که در کنار تجربه، از نیروی جوانی هم استفاده شود. اینکه بازیکنان پا به سن گذاشته با وجود افت محسوس همچنان در اولویت باشند و جوانها حتی فرصت کوتاه هم پیدا نکنند، به سود آینده تیم ملی نیست.
تیم ملی کمتجربه نیست
رحیمپور درباره اظهارات مهدی طارمی پس از بازی با بلژیک نیز گفت: طارمی گفته بود اگر بازیهای بینالمللی بیشتری داشتیم، نتیجه عوض میشد، اما این جمله نیاز به توضیح بیشتری دارد. بسیاری از بازیکنان فعلی تیم ملی بالای ۵۰ بازی ملی دارند و برخی از آنها به مرز ۱۰۰ بازی هم نزدیک شدهاند. اگر بازیهای ملی در ردههای پایه و همینطور بازیهای باشگاهی داخلی و خارجی را هم به آن اضافه کنیم، با تیمی کمتجربه مواجه نیستیم.
وی ادامه داد: شاید منظور طارمی این بوده که تیم ملی از نظر تجربه مواجهه با شرایط خاص بازی یا شناخت از سطح واقعی حریف، آمادگی ذهنی لازم را نداشته است، اما از منظر تعداد بازی و تجربه فردی، این تیم کمسابقه نیست و نمیتوان ضعفهای موجود را صرفاً به کمبود بازی بینالمللی نسبت داد.
این کارشناس فوتبال در بخش دیگری از صحبتهایش با اشاره به جایگاه ایران در ادوار جام جهانی گفت: ایران اگر اشتباه نکنم برای هفتمین بار در جام جهانی حضور پیدا کرده و طبیعی است سطح انتظار از تیمی که هفتمین حضور خود را تجربه میکند با تیمی که برای نخستین بار به جام جهانی آمده، تفاوت داشته باشد. از سوی دیگر ساختار این دوره از مسابقات هم با دورههای قبلی تفاوت کرده و با افزایش تعداد تیمها، شرایط صعود از مرحله گروهی نسبت به گذشته سادهتر شده است.
رحیمپور خاطرنشان کرد: بنابراین صعود از این گروه، چه به عنوان تیم اول، دوم یا حتی سوم، نباید یک اتفاق خارقالعاده تلقی شود؛ بلکه باید به عنوان یک هدف طبیعی برای فوتبال ایران در نظر گرفته میشد. وقتی تیمی با سابقه چندین حضور در جام جهانی وارد چنین تورنمنتی میشود، انتظار از آن صرفاً رقابت شرافتمندانه نیست، بلکه باید توان عبور از مرحله گروهی را هم داشته باشد.
مصر آزمون نهایی کادر فنی برای اصلاح اشتباهات
وی در پایان خاطرنشان کرد: تلاش بازیکنان و کادر فنی قابل انکار نیست و هیچکس نمیتواند زحمات آنها را نادیده بگیرد، اما واقعیت این است که اشکالات فنی تیم ملی در دو بازی نخست کاملاً مشخص بوده و حالا مهمترین وظیفه کادر فنی، اصلاح همین ایرادها پیش از دیدار با مصر است. ایران برای موفقیت در بازی سوم باید به سراغ بازیکنانی برود که ویژگیهای دفاعی در آنها نهادینه شده، سرعت بازگشت مناسبی دارند، در پوشش فضاها دچار مشکل نمیشوند و در عین حال میتوانند خواستههای هجومی کادر فنی را نیز اجرا کنند.
رحیمپور در پایان گفت: در غیر این صورت، مقابل تیمی مثل مصر که از بازیکنان خلاق و سرعتی بهره میبرد، کار برای ایران بسیار دشوار خواهد شد و صعودی که میتوانست برای تیم ملی یک هدف طبیعی باشد، به مأموریتی پیچیده و دشوار تبدیل میشود.