در حالی که شمارشمعکوس برای معرفی نمایندگان ایران به کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) آغاز شده، تغییر ناگهانی اولویتها از «امتیازات، ردهبندی و تفاضلگل» به «بازی رودررو»، زلزلهای در جدول لیگ برتر ایجاد کرده است. تصمیمی که میتواند سپاهانِ متمول را از سفره آسیا محروم کند و پرسپولیس را در اوج ناامیدی، به بلیت طلایی آسیا برساند، اما آیا این تغییر فرمول در میانهراه، عدالت ورزشی یا بازی با سرنوشت باشگاهها خواهد بود؟
وقتی متر و معیارها عوض میشوند
تا همین چند فصل پیش، همهچیز ساده بود؛ هر تیمی امتیاز بیشتری داشت قهرمان میشد و اگر امتیازها برابر بود، تفاضل گل حرف اول را میزد، اما حالا طرحی عنوان شده مبنیبر اینکه سازمانلیگ با استناد به قوانین AFC، «بازی رودررو» را بهعنوان اولین فاکتور در صورت تساوی امتیازات معرفی کرده است. این تغییر، نه یک اصلاح ساده، بلکه یک چرخش ۱۸۰ درجهای است که معادلات قدرت را در لیگ برتر جابهجا کرده است.
سپاهان؛ بازنده بزرگ فرمول جدید
سپاهان که همواره با خط حمله آتشین و تفاضل گل خیرهکننده شناخته میشد، حالا بزرگترین متضرر این ماجراست. در فرمول قبلی (امتیاز و جایگاه)، زردپوشان اصفهانی بهواسطه پیروزیهای پرگل و جایگاه سومی همواره حاشیه امنیت داشتند، اما در این شرایط با اعمال قانون بازی رودررو، سپاهان ناگهان خود را در بنبستی میبیند که خروجی آن چیزی بهغیر از «حذف از آسیا» یا سقوط به سطوح پایینتر قارهای نیست.
پرسپولیس؛ از لبه پرتگاه تا لیگ نخبگان
در جبهه مقابل، پرسپولیس که در مقاطعی از فصل امتیازات حساسی را از دست داده بود، حالا به لطف نتایج خوب در بازیهای مستقیم مقابل رقبای اصلی، به زندگی بازگشته است. در حالیکه با معیارهای قبلی، سرخپوشان شانس کمتری برای سهمیه آسیایی داشتند، قانون «بازی رودررو» مانند یک فرشته نجات برای آنها عمل میکند.
بازی رودررو؛ عدالت یا بدشانسی؟
منتقدان معتقدند ملاک قرار دادن بازی رودررو برای کل فصل، تا حدودی ناعادلانه است. فوتبال یک تورنمنت ۳۰ هفتهای است که ثبات در برابر تمام تیمها (چه ته جدولی و چه مدعی) را میطلبد. اینکه سرنوشت یک سال تلاش یک باشگاه، صرفاً به ۱۸۰ دقیقه بازی مقابل یک رقیب خاص گره بخورد، عنصر «تداوم» را در فوتبال کمرنگ میکند.
تعیین قهرمان با تصمیمات اداری به ضرر فوتبال است
حسن اشجاری، بازیکن اسبق سپاهان و استقلال و پیشکسوت فوتبال ایران به ایسنا میگوید: لیگی داشتیم که شش تیم در آن مدعی قهرمانی بودند و اکنون مطرح میشود که با توجه به برگزاری لیگ پس از جام جهانی و لزوم تعیین سریع سهمیهها، قرار شده تیمهای اول تا سوم مشخص شوند. این موضوع ممکن است در ظاهر منطقی به نظر برسد، اما متأسفانه به ضرر تیمهایی است که شانس قهرمانی داشتند، چراکه فوتبال قابل پیشبینی نیست. حتی اگر بهعنوان نمونه، خود من از اعلام قهرمانی استقلال خوشحال شوم، این تصمیم بهطور طبیعی حق برخی تیمها را ضایع میکند.
وی میافزاید: بهنظر میرسد فدراسیون بهدنبال انتخاب مسیر سادهتر است. در حالی که اگر قرار باشد پس از جام جهانی لیگ برگزار شود، وقتی قهرمان و نایبقهرمان از قبل معرفی شده باشند، ادامه برگزاری مسابقات دیگر کارکردی نخواهد داشت.
پیشکسوت فوتبال بیان میکند: برخی معتقدند که میتوان تعیین قهرمان را به آینده موکول کرد، اما سهمیههای آسیایی را زودتر مشخص کرد. در این خصوص نیز باید گفت هر تصمیمی که اتخاذ شود، باز هم به ضرر برخی تیمها خواهد بود. اکنون اگر جدول را نگاه کنیم، حتی تیم ششم نیز شانس قهرمانی دارد و هر تیمی بهعنوان اول تا سوم معرفی شود، قطعاً با اعتراض سایر تیمها مواجه خواهد شد.
اشجاری ادامه میدهد: بحث دیگری نیز مطرح شد مبنی بر اینکه امتیازات کنار گذاشته شود و نتایج رودررو ملاک قرار گیرد که در آن صورت، جایگاه تیمها تغییر میکند و مثلاً پرسپولیس جای سپاهان قرار میگیرد. این موضوع نیز با اعتراض سپاهانیها همراه شده است، چراکه شرایط جدول فعلی به سود آنهاست. بهطور کلی، هر معیار دیگری نیز در نظر گرفته شود، باز هم محل اختلاف خواهد بود.
حتی بهترین تصمیم هم در این شرایط بدون معترض نخواهد بود
وی با اشاره به ادامه برگزاری سایر لیگها میگوید: این سؤال مطرح است که وقتی لیگهای دستههای پایینتر برگزار میشود، چرا لیگ برتر برگزار نمیشود؟ ما زمان زیادی را از دست دادهایم. فوتبال بدون تماشاگر هم برگزار شده و بهنظر من شرایط فعلی کشور نیز بهگونهای نیست که فوتبال را متوقف کند.
بازیکن اسبق سپاهان و استقلال یادآور میشود: این امکان وجود داشت که مسابقات برگزار شود، اما بهنظر میرسد در برخی استانها، هماهنگی با شورای تأمین برای برگزاری دیدارها با چالشهایی همراه بوده است.
پیشکسوت فوتبال خاطرنشان میکند: از زمان آغاز شرایط جنگی تاکنون بیش از ۸۰ روز گذشته و بخش مهمی از زمانی که میتوانست مدیریت شود، از دست رفته است. حتی میشد با حضور همان شش تیم مدعی و در شرایطی متمرکز، رقابتها را برگزار کرد تا قهرمان سریعتر و بهشکل عادلانهتری مشخص شود.
اشجاری ادامه میدهد: با این حال، در هر شرایطی که تصمیمگیری شود، برخی تیمها ناراضی خواهند بود و این موضوع اجتنابناپذیر است. حتی اگر بهترین تصمیم نیز اتخاذ شود، باز هم اعتراضاتی وجود خواهد داشت. مهمترین نکته این است که هر تصمیمی در نهایت به صلاح فوتبال کشور باشد.
وی تأکید میکند: در حال حاضر، بحثهایی درباره تیمهایی مانند استقلال، پرسپولیس، سپاهان و تراکتور مطرح است که چرا یک تیم انتخاب شود و دیگری نه، اما در نهایت همه ما خواهان اتفاقات مثبت برای فوتبال هستیم. مهمترین رویداد پیشرو نیز جام جهانی است.
چرا پلیآف و تورنمنت فدا شدند؟
به گزارش ایسنا، پیش از این بحث برگزاری یک مینیتورنمنت یا بازی پلیآف مطرح بود تا تکلیف سهمیهها در زمین مسابقه روشن شود، اما محدودیت زمانی شدید AFC (ضربالاجل ۱۰ خرداد ۱۴۰۵) و تداخل با اردوی تیم ملی برای جام جهانی ۲۰۲۶ آمریکا، این ایده را به بایگانی فرستاد تا فدراسیون به سراغ «راحتترین» و البته «جنجالیترین» گزینه یعنی جدول نیمهتمام برود.
میراثی از ابهام
فوتبال ایران در حالی به استقبال جام جهانی ۲۰۲۶ میرود که در داخل، زخمیِ تصمیمات مدیریتی است. معرفی نمایندگان بر اساس قانونی که در میانه راه وزناش تغییر کرده، قطعاً با اعتراضهای حقوقی در مراجع داخلی و حتی CAS همراه خواهد بود. آیا تیمی که با امتیاز بیشتر در رده بالاتر ایستاده، باید قربانیِ قانونی شود که شاید در ابتدای فصل، استراتژی فنی خود را بر اساس آن نچیده بود؟ پاسخ هر چه باشد، لیگ آینده آسیا برای ایران، نه در زمین بازی که از همین پلههای فدراسیون آغاز شده است،
در لیگ بیست و سوم (۱۴۰۲-۱۴۰۳) هم پرسپولیس با همین قانون بازی رودررو و برتری مقابل سپاهان و استقلال در بازیهای مستقیم، دست بالاتر را داشت؛ موضوعی که نشان میدهد این بحث سابقهدار است و حالا در ۲۰۲۶ به اوج بحران رسیده است.