دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا امروز چهارشنبه مطابق روال روزهای گذشته به بیان ادعاهایی درباره ایران پرداخت که بخش زیادی از آنها از نگاه مراکز واقعیتسنجی در دسته «دروغرسانی» (disinformation) و کژاطلاعات (misinformation) قرار گرفته است. در این گزارش اظهاراتی که ترامپ روز چهارشنبه مطرح کرده با یک بخش واقعیتسنجی آورده شدهاند. بخشی از اظهارات ترامپ قبل از عزیمت به ایالت کانکتیکات برای سخنرانی در مراسم فارغالتحصیلی دانشجویان آکادمی گارد ساحلی مطرح شدهاند. بخشی از سخنان ترامپ نیز مربوط به سخنرانی او در این مراسم است.
جنگ با ایران برای اسرائیل
ترامپ قبل از عزیمت به ایالت «کانکتیکات» در جمع خبرنگاران صحبت میکرد تلاش کرد به انتقادهایی که او را بابت راهاندازی جنگ علیه ایران بنا به خواست اسرائیل مورد سرزنش قرار میدهند پاسخ دهد. او به سوال یک خبرنگار مبنی بر اینکه در گفتوگوی تلفنی امروز به نخستوزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو چه گفته اینطور پاسخ داد: «او هر کاری که من بخواهم انجام خواهد داد.»ترامپ در ادامه افزود: «او آدم خیلی خوبی است. هر کاری من بخواهم انجام خواهد داد. برای من آدم بزرگی است. فراموش نکنید او نخستوزیر زمان جنگ است.»
واقعیتسنجی
بسیاری از رسانههای آمریکا در بیش از دو ماهی که از جنگ علیه ایران میگذرد گزارش دادهاند که دونالد ترامپ بر پایه اطلاعات غلط از جانب اسرائیل این جنگ را آغاز کرده است. به عنوان مثال روزنامه نیویورکتایمز در هفتههای آغازین جنگ گزارش داده بود که موساد به ترامپ وعده داده بود که جمهوری اسلامی ایران مدت کوتاهی بعد از آغاز جنگ سقوط خواهد کرد.
جو کنت، یکی از مقامهای ضد تروریسم ترامپ به همین دلیل از سمتش استعفا کرده است. او بارها تصریح کرده که آمریکا این جنگ را تنها برای حمایت از اسرائیل و بر پایه اطلاعات غلط از تلآویو آغاز کرده است.
مقایسه ایران و ونزوئلا
رئیسجمهور آمریکا در بخش دیگری از اظهاراتش مدعی شد که علاوه بر ونزوئلا توانسته است ایران را هم به تصرف خودش در آورد.ترامپ گفت: «ما کنترل ونزوئلا را به دست گرفتیم، اساساً کنترل ایران را هم به دست گرفتیم! ما آنها را تارومار کردهایم.
«واقعیتسنجی
بعد از آنکه وعدههای موساد برای سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی ایران محقق نشد ترامپ در چندین و چند مصاحبه گفته بود که قصد دارد الگوی ونزوئلا را درباره ایران به اجرا بگذارد. او به عنوان مثال در هفتههای نخست جنگ در پاسخ به سوال خبرنگارانی که از او درباره امکان به قدرت رساندن فرزند شاه مخلوع ایران رضا پهلوی میپرسیدند گفته بود که ترجیح میدهد فردی از داخل خود حکومت ایران کار را در دست بگیرد و مشابه الگوی ونزوئلا خواستههای آمریکا را اجرا کند.بعد از آنکه الگوی مد نظر ترامپ محقق نشد او بارها مدعی شد که براندازی در ایران رخ داده و در حال حاضر افرادی قدرت را در دست گرفتهاند که به شدت خواستار توافق با او هستند.او همچنین بارها در مصاحبههای مختلف ادعا کرده که ایران با بخش زیادی از خواستههای او در مذاکرات موافقت کرده و به شدت خواستار توافق است. با وجود این، بر خلاف ادعاهای ترامپ تا کنون هیچ توافقی رخ نداده و تهران همچنان دستیابی به حقوق مبنایی خودش را شرط هر گونه توافق میداند.
تلفات جنگی آمریکا
رئیسجمهور آمریکا در بخش دیگری از اظهاراتش مدعی شد که ایالات متحده در جنگ علیه ایران تنها ۱۳ نظامی را از دست داده در حالی که تلفات آمریکا در جنگهای قبلی صدها هزار کشته بوده است. او گفت: «ما در جنگهای ونزوئلا و ایران تنها ۱۳ سرباز از دست دادیم در حالیکه در جنگهای قبلی صدها هزار کشته داده بودیم.»
واقعیتسنجی
ادعای ترامپ در حالی مطرح شده که پایگاه اینترسپت در گزارشی افشاگرانه چند وقت پیش گزارش داد که ایالات متحده آمریکا در اقدامی عامدانه آمار تلفات و خسارات جنگ را پنهان کرده است.گزارش این رسانه آمریکایی درباره بود که آمارهای ارائه شده پنتاگون از شمار زخمیها و کشتهها تا چه اندازه مخدوش است.
تقویم جنگ
ترامپ همچنین تلاش کرد به انتقاد عده زیادی از نمایندههای کنگره مبنی بر اینکه چرا جنگ علیه ایران طبق اعلان اولیه او تنها بین ۴ تا ۶ هفته طول نکشیده پاسخ داد و تلاش کرد موضوع زمان را کماهمیت جلوه دهد. او گفت: «تنگه هرمز باید باز شود؛ این تنگه فوراً باز میشود. عجله ندارم. همه میگویند میگویند انتخابات میاندورهای [نزدیک است]؛ اما من عجله ندارم.»
واقعیتسنجیترامپ در روزهای و هفتههای اول جنگ بارها گفت که جنگ علیه ایران تنها بین ۴ تا ۶ هفته طول خواهد کشید.بر خلاف وعدههای اولیه ترامپ اکنون ۸۲ روز از آغاز این جنگ میگذرد و او هنوز نتوانسته راه حلی برای بازگرداندن وضعیت تنگه هرمز به قبل از جنگ پیدا کند. دولت او ضربالاجل ۶۰ روزهای که به رئیسجمهور اجازه میدهد بدون مشورت کنگره در یک کشور اقدام نظامی انجام دهد را رد کرده است.
البته دولت ترامپ با تفسیری خاص مدعی شده که آتشبس دو هفتهای اعلامشده در سی و چهارمین روز جنگ عملاْ این تقویم روزشمار ۶۰ روزه را متوقف کرده اما نمایندههای کنگره این توجیه را با توجه به محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایران و حضور نظامیاش در منطقه را نادرست میدانند. ترامپ علاوه بر این تا کنون دستکم ۶ بار ضربالاجلهایی که برای اقدام علیه ایران مطرح کرده را تغییر داده است که از نگاه کارشناسان نمودی از سردرگمی او برای حل بحران است.
بیم و امید تهدید و توافق
دونالد ترامپ باز هم در سخنانش امروزش مدعی شده که آمریکا در «مراحل نهایی» اقداماتش در ایران قرار دارد. او همچنین بار دیگر ایران را درباره عدم توافق تهدید کرده است. ترامپ گفت: «ما در مراحل پایانی گفتوگوها با ایران قرار داریم. خواهیم دید چه میشود. یا توافق خواهیم داشت و یا اینکه کارهایی انجام خواهیم داد که قدری زننده است اما امیدوار هستیم که آن اتفاق رخ نخواهد داد.»
واقعیتسنجی
ترامپ تقریباْ از نخستین روزهای جنگ چندین ادعای متناقض را درباره توافق با ایران مطرح کرده است. این در واقع چندمین بار است که مذاکرات از نظر او در مراحل نهایی قرار دارد. در یک مورد حتی ترامپ به یک خبرنگار آمریکایی گفته بود در آمریکا بماند زیرا احتمال توافق با ایران بالا است. این بخشی از الگوی پیامهای متناقض ترامپ درباره ایران است. او گاهی مدعی شده که مقامهای ایران کاملاً عوض شدهاند و با خواستههای او موافقت کردهاند؛ گاهی مدعی شده که ایران حاضر به واگذاری امتیارات کافی به او نیست و بنابراین اتفاقات بدی علیه ایران رخ خواهد داد و گاهی هم تسلیم بیقید و شرط را تنها مبنای هر گونه توافقی دانسته است.
مقامهای ایران در پاسخ هشدار دادهاند که هر گونه اقدام برای حمله به زیرساختهای انرژی ایران را در همان سطح پاسخ خواهند داد. ترامپ بر همین اساس تا کنون دستکم ۶ بار ضربالاجلهای خودش برای ارتکاب اقداماتی که از منظر قوانین بینالمللی «جنایت جنگی» محسوب میشود تغییر داده است.
دوگانه تسلیم-توافق
رئیسجمهور آمریکا در سخنرانی خود در مراسم فارغالتحصیلی آکادمی گارد ساحلی ایالت کانکتیکات برای چندمین بار خواستار توافق یا تسلیم ایران شد. او مدعی شد : «هماکنون در ایران همه چیز از دست رفته، نیروی دریاییشان نابوده شده، نیروی هواییشان از بین رفته، تقریبا همه چیز نابود شده.»وی اضافه کرد: «تنها مسئله این است که آیا ما کار را تمام میکنیم یا اینکه آنها پای یک سند را امضا خواهند کرد. ببینیم چه اتفاقی میافتد.»
واقعیتسنجی
بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران در داخل آمریکا در ماههای گذشته به ترامپ هشدار دادهاند که درخواست او برای تسلیم بیقید و شرط ایران با واقعیتهای میدانی همخوانی ندارد. ست مولتون، یکی از نمایندگان مجلس سنا روز گذشته در یک جلسه استماع با حضور فرمانده سنتکام با اشاره به اینکه «تسلیم بیقید و شرط» محقق نخواهد شد از او خواست توضیح دهد که آیا چنین گزارهای جزو برنامههای واشنگتن در پیشبرد جنگ علیه ایران محسوب میشود یا خیر.
ادعای توقیف نفتکش
رئیسجمهور آمریکا در سخنرانی خودش مدعی شد: «گارد ساحلی آمریکا یک نفتکش ایران را توقیف کرد که اقدام به انتقال بیش از یک میلیون بشکه نفت ایران از جزیره خارک برای حمایت از خزانه ایران میکرد.
واقعیتسنجی
ترامپ اشارهای به زمان این رویداد و جزئیات بیشتر از آن نکرده است اما برخی از رسانههای بینالمللی مدعی شده اند که یک نفتکش مرتبط با ایران به نام «اسکایویو» را ر دریای هند توقیف کردهاند.