سلول‌های مغزی (نورون‌ها) به طور طبیعی در طول زندگی از بین می‌روند، اما این فرآیند به صورت تدریجی و نرمال است. تحقیقات نشان داده‌اند که پس از ۳۰ سالگی، برخی از توانایی‌ها و فعالیت‌های مغز ممکن است کاهش یابد، ولی به معنای آن نیست که سلول‌های مغزی به طور ناگهانی می‌میرند تعداد نورون‌ها به طور طبیعی با افزایش سن کاهش می‌یابد، اما مغز توانایی‌های خود را از طریق ایجاد اتصالات جدید حفظ می‌کند.

برای جلوگیـــــری از پیر شدن سلول‌های مغز تنها کار موثر، حفظ اتصال مغزی است. با مطالعه، حل جدول، پازل، شطرنج و کارهایی که مغز را به چالش می‌کشد، از پیر شدن زودرس سلول‌های مغز جلوگیری کنید.

 

چگونه از کوچک شدن مغز بعد از ۳۰ سالگی جلوگیری کنیم؟

بسیاری از ما تصور می‌کنیم که پیری اجتناب‌ناپذیر است، اما آیا می‌دانستید که می‌توان روند زوال مغز را کند کرد؟ بعد از ۳۰ سالگی، مغز ما به‌تدریج حجم خود را از دست می‌دهد، اما راهکارهایی برای حفظ عملکرد شناختی آن وجود دارد.

 

تأثیر افزایش سن بر مغز

با بالا رفتن سن، برخی عملکردهای مغز مانند حافظه، پردازش اطلاعات و آگاهی فضایی کاهش می‌یابد. بااین‌حال، مهارت‌های کلامی و استدلال انتزاعی می‌توانند بهبود یابند. تحقیقات نشان داده‌اند که مغز افراد مسن هنوز توانایی تغییر و تطبیق دارد. خوشبختانه، روش‌هایی وجود دارد که می‌توانید برای جلوگیری از زوال شناختی انجام دهید.

 

مغز چگونه پیر می‌شود؟

در دوران کودکی، مغز با سرعت شگفت‌انگیزی رشد می‌کند و هر ثانیه بیش از یک میلیون اتصال عصبی جدید شکل می‌گیرد. اما از ۳۰ سالگی، حجم و وزن مغز به‌تدریج کاهش می‌یابد؛ این کاهش بیشتر در قشر پیش‌پیشانی و هیپوکامپ، نواحی مرتبط با حافظه و تصمیم‌گیری، رخ می‌دهد.

از سوی دیگر، کاهش سطح انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند سروتونین و دوپامین، بر خلق‌وخو و عملکرد شناختی تأثیر می‌گذارد. همچنین، تجمع پروتئین‌های غیرطبیعی مانند تاو و آمیلوئید بتا می‌تواند منجر به بیماری‌های عصبی مانند آلزایمر شود.

 

عوامل مؤثر در کوچک شدن مغز

• ژنتیک: برخی افراد به دلیل ویژگی‌های ژنتیکی، مستعد زوال شناختی هستند. اما این تنها عامل مؤثر نیست.

• سبک زندگی: ورزش منظم، رژیم غذایی سالم و فعالیت‌های ذهنی تأثیر بسزایی در حفظ سلامت مغز دارند.

• رژیم غذایی: رژیم مدیترانه‌ای، غنی از سبزیجات، غلات کامل، چربی‌های سالم و ماهی، برای سلامت مغز مفید است.

• مصرف الکل: مصرف زیاد الکل خطر ابتلا به زوال عقل را افزایش می‌دهد. تحقیقات نشان می‌دهند که مصرف بیش از سه نوشیدنی در روز می‌تواند به مغز آسیب برساند.

• فعالیت ذهنی: شرکت در فعالیت‌های شناختی مانند مطالعه، بازی‌های فکری و تعاملات اجتماعی، خطر زوال شناختی را کاهش می‌دهد.

• ترک سیگار: سیگار کشیدن باعث کاهش حجم مغز و افزایش خطر بیماری‌های عصبی می‌شود.

• خواب کافی: خواب باکیفیت نقش مهمی در پاکسازی سموم مغز دارد. کمبود خواب می‌تواند خطر آلزایمر را افزایش دهد.

 

نتیجه یک تحقیق دیگر؛ اختلال حافظه از ۳۰ سالگی آغاز می‌شود

تحقیقات جدید نشان می‌دهد از دست دادن حافظه می تواند از اوایل دهه چهارم زندگی آغاز شود.

متوسط سن بروز اختلال و زوال حافظه ۵۷ سالگی اعلام شده است، اما این مشکلات می تواند در سنین پایین تر نیز بروز پیدا کند.

در این تحقیق فراموش کردن پوشیدن جوراب در زمان ترک منزل، ناتوانی در املاء درست کلمات متداول مانند hour (ساعت) یا در برخی موارد فراموش کردن نام خود در زمان معرفی در یک جمع از جمله مهمترین موارد فراموش کاری افراد عنوان شده است.

حدود نیمی از افراد بالای شصت سال در این تحقیق نیز اعلام کرده‌اند که در یادآوری مسائل ساده دچار مشکل هستند که در این بین فراموش کردن نام دیگران با ۳۷ درصد در رتبه نخست و پس از آن نام میوه‌ها، رنگ‌ها و املاء کلمات ساده قرار دارند.

این در حالی است که بیش از ۹۲ درصد از افراد بالای شصت سال تمرینات مختلفی را برای فعال نگه داشتن مغز و پیشگیری از زوال عقل به صورت مستمر انجام می دهند.

محققان تأکید می کنند که مغز یک عضله است که انجام تمرینات مناسب می تواند به تقویت و بهبود عملکرد آن کمک کند.