به گزارش تسنیم، روزنامه "ایزوستیا"، چاپ مسکو در تحلیلی نوشته است: روسیه، چین و ایران اقدامات خود را با یکدیگر هماهنگ میکنند تا از آسیب دیدن هر یک از تأسیسات هستهای ایران جلوگیری شود. به گفته میخائیل اولیانوف، نماینده دائم روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین، دیپلماتهای سه کشور از قبل ضرورت حلوفصل سیاسی-دیپلماتیک پرونده هستهای را به آژانس بینالمللی انرژی اتمی ابلاغ کردهاند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که برخی رسانهها از آمادگی آمریکا برای اقدام نظامی علیه ایران خبر میدهند. در این رابطه، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا به شیوه معمول خود و با لحنی تهدیدآمیز ضربالاجل تعیین و اعلام کرد که تهران بین 10 تا 15 روز برای دستیابی به توافق درباره نسخه جدیدی از توافق هستهای فرصت دارد. او جمعه شب بار دیگر در یک کنفرانس مطبوعاتی در کاخ سفید تأکید کرد که برای ایران بهتر است با ایالات متحده به توافق برسد.
افزایش تنش و خطر بروز جنگ کل منطقه را تهدید میکند
ایزوستیا مینویسد: اوضاع در منطقه خاورمیانه (غرب آسیا) در آستانه یک رویارویی تمامعیار قرار دارد. در حالی که پنتاگون دومین گروه تهاجمی را به سواحل ایران اعزام میکند، مسکو، پکن و تهران همکاری خود را در «قالب سهگانه وین» تشدید کردهاند. هدف اصلی جلوگیری از تشدید کنترلنشده تنشها پیش از پایان مهلتی است که دونالد ترامپ به سران ایران داده است.
روز 18 فوریه، نمایندگان دائم روسیه، چین و ایران در وین با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، دیدار کردند. میخائیل اولیانوف به این روزنامه توضیح داد: «تأکید ویژه ما بر ضرورت حلوفصل صرفاً سیاسی–دیپلماتیک تمامی مسائل موجود در این چارچوب است و اینگونه همکاری میان هیئتهای دیپلماتیک سه کشور در وین ادامه خواهد یافت.»
فعالتر شدن «سهگانه وین» در پسزمینه گزارشهای نگرانکننده صورت میگیرد. رسانههای آمریکایی و غربی از افزایش گسترده حضور نظامی ایالات متحده در خاورمیانه خبر میدهند.
بنا بر این گزارش، تشدید تنشهای کنونی نتیجه مستقیم شکست مذاکرات در تابستان سال گذشته است. در ژوئن 2025، آمریکا به چند تأسیسات هستهای ایران ضربه وارد کرد و تهران نیز به این اقدام پاسخ داده و پایگاه آمریکایی العدید در قطر را با موشکهای بالستیک هدف قرار داد. پس از آن، مقامات ایرانی از تعلیق فعالیتهای غنیسازی اورانیوم خبر دادند، با این حال وضعیت واقعی برنامه هستهای همچنان محل بحث و اختلاف نظر است.
آسیبپذیرترین مواضع نظامی آمریکا در منطقه کدامند؟
مقامات تهران نسبت به آمادگی خود برای پاسخ سخت هشدار دادهاند. در نامه امیر سعید ایروانی، نماینده دائم ایران در سازمان ملل، خطاب به آنتونیو گوترش، دبیرکل این سازمان، آمده است که در صورت تجاوز نظامی، تمامی پایگاهها و تجهیزات نیروهای متخاصم در منطقه اهداف مشروع تلقی خواهند شد. مقامهای نظامی ایران نیز بهطور علنی از امکان وارد کردن ضربه به تأسیسات مهم اسرائیلی و پایگاهها و شناورهای آمریکایی سخن گفتهاند.
برآورد تحلیلگران غربی نشان میدهد که هماکنون بین 30 تا 40 هزار نظامی آمریکایی در منطقه حضور دارند که در شبکهای از پایگاههای هوایی و تأسیسات دریایی از ترکیه و عراق تا کشورهای حوزه خلیج فارس مستقر شدهاند. یکی از آسیبپذیرترین نقاط، سوریه عنوان میشود، جایی که کمتر از هزار نظامی آمریکایی حضور دارند و بنا بر گزارش رسانهها، پنتاگون بهتدریج در حال کاهش این نیروهاست.
این روزنامه افزود: ظاهراً مسیر دیپلماتیک حلوفصل اوضاع انتظارات هیچیک از طرفها را برآورده نکرده است. مذاکرات آمریکا و ایران با میانجیگری عمان که 17 فوریه در ژنو برگزار شد، تنها به پیشرفت جزئی انجامید: طرفها درباره اصول پایهای توافق آینده به تفاهم رسیدند، اما اختلافات کلیدی - در خصوص تحریمها، برنامه موشکی و سیاست منطقهای - همچنان پابرجاست.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، از پیشرفت قابل توجه نسبت به دور نخست گفتوگوها سخن گفته است. تهران همچنین تلاش میکند علاقهمندی واشنگتن به دستیابی به توافق را افزایش دهد. حمید قنبری، معاون وزیر خارجه ایران اعلام کرده که مذاکرات «بخشهای اقتصادی حساس» از جمله انرژی، منابع طبیعی و خرید تجهیزات هواپیمایی غیرنظامی را در بر میگیرد.
بر اساس گزارش رسانهها، ایران در مذاکرات سوئیس به ایالات متحده پیشنهاد سرمایهگذاری مشترک در بخش نفت و گاز و همچنین خرید هواپیماهای آمریکایی را مطرح کرده است؛ اقدامی که با هدف کاهش رژیم تحریمی و آزادسازی داراییهای مسدودشده در خارج انجام میشود. در عین حال، منابع شبکه "سیبیاس" اشاره کردهاند که به استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیسجمهور آمریکا مأموریت داده شده مسیرهای دیپلماتیک موازی را دنبال کند و بحث مربوط به برنامه هستهای را از سایر موضوعات، از جمله توسعههای موشکی و حمایت تهران از گروههای مسلح در منطقه جدا سازد.
هشدار درباره پیامدهای اقتصادی اقدام نظامی آمریکا
لئونید تسوکانوف، کارشناس مسائل خاورمیانه معتقد است که در هفتههای اخیر ریسک تشدید تنش بهطور قابل توجهی افزایش یافته است، زیرا مذاکرات ژنو در خصوص مسائل کلیدی همچون برنامه موشکی و نفوذ منطقهای ایران به پیشرفتی تعیینکننده نینجامید. عامل مضاعف در این بین، مواضع اسرائیل است. رسانهها از سطح بیسابقه محرمانگی پیرامون تماسها با واشنگتن و نیز تعویق نشست کابینه جنگی به 22 فوریه خبر میدهند، اقدامی که میتواند نشاندهنده هماهنگی اهداف نهایی حمله باشد.
یوری ماواشوف، مدرس گروه سیاست جهانی و اقتصاد جهانی در مؤسسه مدیریت اقتصادی روسیه بر این باور است که تنش کنونی «بالاترین سطح ممکن» را دارد.
وی یادآور شد: «مقامات پکن نیز نگران اوضاع منطقه هستند. موفقیت ابرپروژه چین برای بازآرایی نظم جهانی با عنوان "یک کمربند- یک راه" تا حد زیادی به سرنوشت آینده ایران وابسته است. واشنگتن و اسرائیل نیز دستورکار جایگزینی را پیش میبرند و در صدد احیای کریدور اقتصادی "هند- خاورمیانه- اروپا" هستند.»
ایزوستیا نوشت: در این شرایط، قالب سهگانه وین برای هماهنگی بین روسیه، چین و ایران اهمیت ویژهای پیدا میکند، زیرا یکی از معدود سازوکارهای فعال بهشمار میرود که با هدف مهار تشدید تنشها عمل میکند. برای روسیه، ثبات ایران نهتنها اهمیت نظامی-سیاسی، بلکه از لحاظ راهبردی اقتصادی و پیش از هر چیز در چارچوب کریدور حملونقل «شمال– جنوب» و پروژههای زیرساختی در حال اجرا در این کشور اهمیت دارد. مسکو در ساخت نیروگاه هستهای «بوشهر» مشارکت داشته و همچنین در توسعه زیرساختهای لجستیکی سهیم است که قرار است روسیه را به بازارهای خاورمیانه و جنوب آسیا متصل کند. در صورت شکست دیپلماسی در هفتههای آینده، این پروژهها ممکن است در پی دور جدیدی از تشدید نظامی با خطر از بین رفتن مواجه شوند.