به گزارش الف، تحولات بینالمللی و منطقهای به ویژه در سطح ائتلافها از زمان آغاز جنگ اوکراین در یک سال گذشته تاکنون نشان میدهد که گذشته از پیامدها و حواشی زیادی که این جنگ در سطوح مختلف برای جهان داشت، عرصهای برای آزمودن مواضع بازیگران منطقهای در اتحادهای آنها بود.
کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از جمله عربستان سعودی و امارات که مهمترین همپیمان آمریکا در منطقه محسوب میشوند سعی کردند موضعی بیطرف اتخاذ کنند اما اقداماتی که به ویژه در ابتدای شروع جنگ انجام دادند، بیشتر در چارچوب منافع روسیه بود؛ اقداماتی چون خودداری از افزایش تولید نفت که موجب شد قیمت سوخت در آمریکا و اروپا به بالاترین حد خود برسد و شهروندان آنها با کمبود شدید انرژی مواجه گردند.
اما رژیم صهیونیستی یکی از طرفهایی بود که به دلیل ماهیت اشغالگری خود و اینکه اساسا با کمک غربیها و امریکا شکل گرفته و هرگز نتوانسته سیاستهای مستقلی مشابه کشورهای عادی جهان اتخاذ کند، برای موضعگیری در قبال بحران اوکراین گرفتار مخمصه بزرگی شد.
صهیونیستها ابتدا امیدوار بودند این بحران به زودی پایان یابد و بنا به ملاحظات فراوان در تعامل با آن احتیاط میکردند و در عین حال که مجبور بودند در سنگر آمریکا بایستند، نمیخواستند روسیه را خشمگین و ناراضی کنند. در نهایت بعد از اینکه مشخص شد چشمانداز روشنی برای پایان جنگ اوکراین و روسیه وجود ندارد، اسرائیل به مرور علنا وارد سنگر ایالات متحده شد.
همین مسئله زمینهساز بروز تنشهای بیسابقه میان روسیه و رژیم صهیونیستی شد و روسها در گام اول آژانس یهود را در این کشور تعطیل و فعالیتهای آن را ممنوع کردند. مشاجره لفظی مقامات روسی و اسرائیلی از ماههای ابتدایی جنگ اوکراین آغاز شد و «یائیر لاپید» نخستوزیر سابق رژیم صهیونیستی اعلام کرد: «در بحران اوکراین، در کنار متحد سنتی خود یعنی آمریکا خواهیم بود و ممکن نیست که در این شرایط دشوار آن را تنها بگذاریم.».
از طرف دیگر از ماهها قبل اخباری درباره قصد اسرائیل برای ارسال کمکهای نظامی به اوکراین منتشر شده بود که خشم روسها را برانگیخت. ماه گذشته «بنیامین نتانیاهو» که به تازگی کابینه راستافراطی خود را تشکیل داده در گفتگو با شبکه سی ان ان اعلام کرد که اسرائیل تصمیم دارد برای اوکراین تجهیزات نظامی از جمله سامانه ضد موشکی گنبد آهنین را ارسال کند.
خبرگزاری بلومبرگ آمریکا نیز گزارش داد که اسرائیل قصد ارسال سامانه ضد پهپادی برای اوکراین دارد. برخی منابع نیز اعلام کردند که یک شرکت صنایع امنیتی اسرائیل به ارتش اوکراین سامانه ضد پهپادی فروخته است. آنگونه که رسانههای عبری گزارش میدهند نتانیاهو طی چند روز آینده قصد سفر به اوکراین و دیدار با «ولادیمیر زلنسکی» رئیس جمهوری این کشور را دارد.
همه این موارد موجب شده تا سناریو همکاری نظامی تلآویو با کییف در برابر مسکو تقویت شود. پیش از این مقامات روسی چندین بار درباره اقدامات تحریک آمیز اسرائیل و ارسال سلاح برای اوکراین به صهیونیستها هشدار داده بودند . همچنین به گزارش بلومبرگ، مسکو به تلآویو هشدار داده که در صورت اقدام علیه روسیه در جنگ اوکراین یا ارسال پدافند برای این کشور، روسها پاسخ اسرائیل را مستقیما یا در یک کشور ثالث خواهند داد.
در سایه این وضعیت سوال مهمی که هنوز تحلیلگران پاسخ روشنی برای آن نیافتهاند این است که چرا روسیه با گذشت یک سال از جنگ اوکراین و همه اقدامات تحریکآمیزی که اسرائیل در طول این مدت انجام داده، صرفا به هشدارهای کلامی بسنده کرده و گام عملی برای مقابله با صهیونیستها بر نداشته است.
شاید علت امر این باشد که مسکو قصد دارد فعلا اسرائیل را در همان وضعیت بلاتکلیفی نگه دارد و صهیونیستها رسما نتوانند به ایستادن در جبهه مقابل روسیه اعتراف کنند. اما اگر شرایط به همین منوال ادامه پیدا کند اسرائیلیها مجبورند همکاری نظامی علنی خود با ارتش اوکراین را رسما فاش کنند. بنابراین در این صورت واکنش روسیه چه خواهد بود؟
گذشته از مناسبات راهبردی در سطوح مختلف که پیشتر میان تلآویو و مسکو برقرار بود و در یک سال گذشته فضای این روابط به شدت متشنج شده، شواهد نشان میدهد که روسها از کارت سوریه برای پاسخ به تحریکات اسرائیل استفاده خواهند کرد. طی سالهای گذشته رژیم صهیونیستی درحالی تجاوزات مکرر خود را به مناطق مختلف سوریه از جمله دمشق شدت بخشیده که روسیه به عنوان یکی از متحدان بزرگ سوریه که در جنگ با تروریسم کنار این کشور بود، واکنش قاطعی به حملات مذکور اسرائیلیها نداشته است.
بسیاری معتقدند که علت گستاختر شدن صهیونیستها برای تجاوز به سوریه، همین سکوت مسکو بوده است اما در مرحله جدید پیشبینی میشود که روسیه دست کم در واکنش اولیه، به ارتش سوریه برای مقابله با تجاوزات جنگندههای صهیونیستی کمک کند. یکی از احتمالات این است که روسها برای مهار حملات هوایی رژیم صهیونیستی به سوریه، پدافند هوایی پیشرفته در اختیار این کشور بگذارند.
به طور کلی سیگنالهای موجود حاکی از آن است که اسرائیل در مواجهه با بحران اوکراین در وضعیت یک بام و دوهوا گرفتار شده؛ به طوری که از یک سو ناچار است در جبهه همپیمان و حامی اصلی خود یعنی آمریکا بایستد واز سوی دیگر قادر به مقابله با پیامدهای ناشی از متشنج شدن روابط با روسیه نیست. در هر صورت اتفاقات آینده در جنگ اوکراین به زودی مسیر مناسبات تلآویو و مسکو را روشن خواهد کرد و اگر اسرائیلیها علنا به ارسال کمک نظامی برای اوکراین اعتراف کنند سناریوهای خطرناکی مقابل خود خواهند دید و شاید اولین پاسخ مسکو، از سوریه باشد.