۶ هزار بنای تاریخی اصفهان زیر سایه فرونشست

  4050830070

اصفهان با تشدید بحران منابع آب زیرزمینی، افت ذخایر سدها و گسترش پدیده فرونشست زمین مواجه است؛ وضعیتی که به گفته مسئولان، ۳۱ شهر استان و ۶ هزار بنای تاریخی را در معرض تهدید قرار داده و ضرورت مدیریت مصرف و اصلاح الگوی برداشت از منابع آبی را بیش از گذشته نمایان کرده است.

به گزارش فارس، بحران منابع آب در استان اصفهان طی سال‌های اخیر ابعاد گسترده‌تری به خود گرفته و کاهش ذخایر آب سطحی، افت منابع زیرزمینی و برداشت‌های فراتر از ظرفیت آبخوان‌ها، نگرانی‌ها درباره آینده زیست‌محیطی، اقتصادی و زیرساختی استان را افزایش داده است.
محمد خلجی، مدیر حفاظت و بهره‌برداری منابع آب زیرزمینی شرکت آب منطقه‌ای اصفهان، با اشاره به وضعیت بحرانی دشت‌های استان اظهار کرد: اصفهان دارای ۳۵ دشت است که ۲۵ دشت در وضعیت ممنوعه یا ممنوعه بحرانی قرار دارند.
وی با بیان اینکه کسری تجمعی آبخوان‌های استان طی دهه‌های گذشته به حدود ۱۳ میلیارد مترمکعب رسیده است، افزود: تداوم برداشت بیش از ظرفیت منابع زیرزمینی، علاوه بر کاهش سطح آب، موجب تشدید پدیده فرونشست زمین شده و تهدیدی جدی برای اکوسیستم و زیرساخت‌های استان به شمار می‌رود.
خلجی تصریح کرد: در حال حاضر ۳۱ شهر استان در معرض خطر فرونشست قرار دارند و حدود ۶ هزار بنای تاریخی استان نیز با تهدید ناشی از این پدیده مواجه هستند؛ موضوعی که ضرورت کنترل برداشت‌ها و حفاظت از منابع زیرزمینی را دوچندان می‌کند.
 ۹ تا ۱۰ هزار چاه غیرمجاز فعال در اصفهان
مدیر حفاظت و بهره‌برداری منابع آب زیرزمینی شرکت آب منطقه‌ای اصفهان با اشاره به عوامل تشدیدکننده فشار بر آبخوان‌ها گفت: اضافه‌برداشت تنها به چاه‌های غیرمجاز محدود نمی‌شود و برداشت بیش از میزان مجاز از چاه‌های دارای پروانه نیز فشار قابل توجهی بر منابع آب زیرزمینی وارد می‌کند.
وی تعداد چاه‌های غیرمجاز فعال استان را حدود ۹ تا ۱۰ هزار حلقه اعلام کرد و افزود: میزان برداشت سالانه این چاه‌ها حدود ۱۵۱ میلیون مترمکعب برآورد می‌شود.
خلجی با اشاره به برنامه‌های مدیریت منابع آب زیرزمینی خاطرنشان کرد: نصب کنتور بر چاه‌های مجاز، مسدودسازی چاه‌های غیرمجاز، اصلاح و تعدیل پروانه‌های بهره‌برداری و اجرای مدیریت مشارکتی آبخوان‌ها از جمله اقدامات مورد توجه برای کنترل برداشت و جلوگیری از تشدید بحران است.
 ذخایر سد زاینده‌رود تنها ۱۵ درصد ظرفیت
خلیل دادخواه، معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای اصفهان نیز با تشریح وضعیت ذخایر آب سطحی استان اظهار کرد: حجم آب موجود در سد زاینده‌رود در حال حاضر حدود ۱۹۱ میلیون مترمکعب است که تنها حدود ۱۵ درصد ظرفیت کامل سد را تشکیل می‌دهد.
وی افزود: مجموع ذخایر آب در ۷ سد دیگر استان نیز حدود ۳۰ میلیون مترمکعب است که نشان‌دهنده شرایط نامطلوب ذخایر آب سطحی در اصفهان است.
۳۶۰ میلیون مترمکعب برداشت سالانه از آب‌های زیرزمینی
معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای اصفهان با اشاره به وضعیت دشت‌های استان گفت: از مجموع ۳۵ دشت مورد مطالعه، ۱۹ دشت در وضعیت ممنوعه، ۶ دشت آزاد و ۱۰ دشت در وضعیت ممنوعه بحرانی قرار دارند.
دادخواه با بیان اینکه سالانه حدود ۳۶۰ میلیون مترمکعب از منابع آب زیرزمینی استان تخلیه و برداشت می‌شود، اظهار داشت: میزان برداشت از مخازن زیرزمینی فراتر از توان بازسازی طبیعی آن‌ها بوده و ادامه این روند می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری به دنبال داشته باشد.
وی با اشاره به برداشت حدود ۱۳ میلیارد مترمکعب آب از ذخایر زیرزمینی طی سال‌های اخیر، این میزان را معادل حدود ۱۰ برابر حجم کل سد زاینده‌رود دانست و بر دشواری جبران این کسری تأکید کرد.
به گفته دادخواه، در سطح استان حدود ۴۲ هزار حلقه چاه مجاز و نزدیک به ۱۰ هزار حلقه چاه غیرمجاز وجود دارد که ساماندهی و تعیین تکلیف این چاه‌ها از اولویت‌های اصلی وزارت نیرو و شرکت آب منطقه‌ای اصفهان است.
ضرورت تغییر مسیر توسعه و مشارکت عمومی در مدیریت آب
کارشناسان و مسئولان حوزه آب، آینده استان اصفهان را وابسته به اصلاح الگوی مصرف، کاهش وابستگی فعالیت‌های اقتصادی به منابع آب و حرکت به سمت توسعه فعالیت‌های کم‌آب‌بر می‌دانند.
توسعه گردشگری، بازنگری در شیوه‌های بهره‌برداری از منابع آب و تقویت مدیریت مشارکتی آبخوان‌ها از جمله راهکارهایی است که می‌تواند در کاهش فشار بر منابع آبی استان نقش مؤثری ایفا کند.
مسئولان آب منطقه‌ای اصفهان نیز با تأکید بر ضرورت همراهی کشاورزان، بهره‌برداران، تشکل‌های مردمی و دستگاه‌های اجرایی، مدیریت منابع آب را مسئولیتی مشترک دانسته و بر لزوم حفاظت از سفره‌های زیرزمینی به‌عنوان میراث نسل حاضر و نسل‌های آینده تأکید دارند.
در شرایطی که افت ذخایر سدها، کسری انباشته آبخوان‌ها و گسترش فرونشست به تهدیدی جدی برای اصفهان تبدیل شده است، کنترل برداشت‌ها، اجرای برنامه‌های حفاظتی و تغییر رویکرد در مصرف آب، بیش از هر زمان دیگری به ضرورتی راهبردی برای آینده این استان تبدیل شده است.