راز تغییر الگوی بارش ایران؛ پای رودخانه‌های عظیم بخار آب در میان است

  4050829012

ادعای «دزدی ابرها» و دستکاری بارندگی از سوی کشورهای همسایه، بارها در دوره‌های خشکسالی مطرح شده است؛ اما فیزیک جو چنین امکانی را تأیید نمی‌کند. سامانه‌های بارشی عظیم تحت تأثیر جریان‌های جوی و الگوهای اقلیمی حرکت می‌کنند و پدیده‌هایی مانند رودخانه‌های اتمسفری می‌توانند حجم بزرگی از رطوبت را از مناطق گرمسیری به سوی ایران منتقل کنند.

 

به گزارش خبرآنلاین، آیا ممکن است کشوری با فناوری‌های پیشرفته، ابرهای باران‌زا را پیش از رسیدن به مرزهای کشور همسایه تخلیه کند و بارندگی آن منطقه را کاهش دهد؟ این ادعا که با عنوان «دزدی ابرها» یا «سرقت باران» شناخته می‌شود، در دوره‌های خشکسالی بارها در ایران و برخی کشورهای منطقه مطرح شده است؛ اما بررسی علمی آن تصویر متفاوتی از سازوکار بارش‌ها ارائه می‌دهد.

ابرها توده‌هایی ثابت و قابل‌کنترل نیستند. سامانه‌های بارشی در مقیاس‌های بسیار بزرگ حرکت می‌کنند و مسیر آن‌ها تحت تأثیر بادهای جوی، مراکز فشار و الگوهای گردش عمومی جو قرار دارد. از این رو، فناوری‌های فعلی بشر توانایی تغییر مسیر یک سامانه بارشی عظیم یا تخلیه رطوبت آن به شکلی که بارندگی یک کشور را از بین ببرد، ندارند.

بارورسازی ابرها نیز برخلاف برخی روایت‌ها، به معنای ساختن باران از هیچ یا سرقت رطوبت مناطق دیگر نیست. این روش تنها در شرایط جوی مناسب می‌تواند احتمال یا میزان بارش را به‌صورت محدود و محلی تغییر دهد و درباره میزان اثربخشی آن نیز همچنان عدم‌قطعیت وجود دارد.

اما یکی از پدیده‌های واقعی و تأثیرگذار در انتقال رطوبت، «رودخانه‌های اتمسفری» است؛ نوارهای طولانی و باریکی از بخار آب در جو که می‌توانند رطوبت را از مناطق گرمسیری به عرض‌های جغرافیایی بالاتر منتقل کنند. برخورد این جریان‌ها با رشته‌کوه‌ها، از جمله زاگرس، ممکن است به بارش‌های سنگین منجر شود.

در کنار آن، نوسان‌های اقلیمی اقیانوس‌ها مانند ال‌نینو و دوقطبی اقیانوس هند نیز می‌توانند بر الگوهای بارندگی منطقه اثر بگذارند. بنابراین تغییرات بارش ایران را باید در چارچوب مجموعه‌ای از عوامل جوی و اقلیمی بررسی کرد، نه با فرضیه‌هایی درباره کنترل مخفیانه ابرها.