روابط عمان و انگلیس فراتر از رفت‌وآمدهای دیپلماتیک و تجاری معمول است؛ پیوندهای تاریخی، حضور مستشاران انگلیسی در ارکان نظامی عمان، آموزش رهبران این کشور در آکادمی‌های انگلیس و واگذاری بندر راهبردی دقم به نیروهای نظامی انگلیسی، مجموعه‌ای از وابستگی‌های ساختاری را شکل داده که به باور تحلیل‌گران، بی‌طرفی عمان در بحران‌های منطقه‌ای به‌ویژه در مسئله مدیریت تنگه هرمز را با تردید جدی مواجه کرده‌است.
حضور مداوم لندن در ارکان نظامی عمان، دسترسی به بنادر کلیدی و قراردادهای اقتصادی، مجموعه‌ای از وابستگی‌ها را بین عمان و انگلیس شکل داده است 1 که بی‌شک سیاست منطقه‌ای عمان را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد.
پایان دوران استعمار عمان در دهه‌های گذشته هیچ‌گاه به معنای قطع نفوذ انگلیس در کشور عمان نبوده بلکه انگلیس شکل حضور خود را از حالت سلطه سنتی به شکل توافق‌های رسمی و برنامه‌های دوجانبه تغییر داده است. براین اساس بخش عمده‌ای از بدنه نیروهای مسلح عمان، اصول آموزشی و شیوه‌های عملیاتی خود را زیر نظر مستشاران انگلیسی فراگرفته‌اند.2 برگزاری رزمایش‌های نظامی مشترک مانند «سیف سریعا ۳» در سال ۲۰۱۸ و تمرین نظامی «خنجر عمان» در سال ۲۰۲۳ نشان داد که این تعاملات به هماهنگی عملیاتی بالایی رسیده و حتی بر نحوه نگاه فرماندهان عمانی به تهدیدهای منطقه‌ای نیز اثرگذار است.3
یکی دیگر از مهم‌ترین ابعاد این رابطه، آموزش رهبران عمان در انگلیس است. سلطان قابوس بن سعید، که از سال ۱۹۷۰ تا ۲۰۲۰ بر عمان حکومت کرد، در سال ۱۹۵۸ برای ادامه تحصیل به انگلستان رفت و پس از آن در سال ۱۹۶۰ وارد آکادمی نظامی سلطنتی سندهرست شد. او پس از فارغ‌التحصیلی، مدتی نیز در یک یگان پیاده‌نظام ارتش بریتانیا در آلمان غربی آموزش دید و با مبانی فرماندهی و رهبری نظامی آشنا شد. این مسیر آموزشی، او را در سال‌های شکل‌گیری شخصیت و نگرش سیاسی‌اش در محیط آموزشی و نظامی بریتانیا قرار داد. همچنین بعدها زمینه به قدرت رسیدن وی به عنوان حاکم عمان را نیز فراهم کرد.4 سلطان هیثم بن طارق، حاکم کنونی عمان، نیز تحصیلات دانشگاهی خود را در انگلیس گذراند. او در سال ۱۹۷۹ از دانشگاه آکسفورد فارغ‌التحصیل شد و در رشته علوم سیاسی تحصیل کرد؛ سپس تحصیلات خود را در کالج پمبروک انگلیس ادامه داد. بنابراین، آموزش رهبران دو دوره مهم سلطنت عمان در محیط‌های آموزشی انگلیس، یکی از نشانه‌های استمرار نفوذ سیاسی انگلستان بر عمان و همچنین پیوندهای نزدیک میان خاندان سلطنتی عمان و انگلیس است.
اهمیت این سابقه صرفاً در محل تحصیل رهبران عمان خلاصه نمی‌شود. آموزش در محیط‌های نظامی و دانشگاهی انگلیس می‌تواند زمینه آشنایی نزدیک با سنت‌های حکمرانی، الگوهای فرماندهی، برداشت‌های امنیتی و شبکه‌های ارتباطی نخبگان این کشور را فراهم کند. در مورد عمان، این تجربه آموزشی در کنار روابط نهادی و دفاعی دیرپا با لندن، به یکی از ابعاد مهم رابطه دو کشور تبدیل شده است. مقاله دانشگاهی منتشرشده در سال ۲۰۲۶ درباره دوره آموزش سلطان قابوس نیز بررسی می‌کند که دولت انگلیس چگونه می‌کوشید از دسترسی خود به ولیعهد عمان در سال‌های شکل‌گیری شخصیت او بهره ببرد.5
یکی دیگر از ابعاد همکاری نظامی این دو کشور واگذاری بندر دقم توسط عمان به ناوهای جنگی و نیروهای نظامی انگلیس است. از آن‌جا که این بندر خارج از تنگه هرمز قرار دارد؛ با دسترسی نیروهای نظامی انگلیس به امکانات لجستیکی این بندر از نظر جغرافیایی می‌تواند در پشتیبانی از تحرک دریایی انگلیس نقش در اقیانوس هند و دریای عرب ایفا کند.6
با اینکه مقامات عمان ادعا می‌کنند به دنبال ثبات و رفع تنش در منطقه هستند، اما وابستگی سیاسی، دفاعی و امنیتی عمان به انگلیس سؤال‌های جدی در مورد اراده آن‌ها به وجود می‌آورد. چراکه نمی‌توان پذیرفت کشوری که بخش مهمی از آموزش، تجهیزات و پایگاه‌هایش با منافع یک قدرت غربی هماهنگ است، در مواقع بحرانی کاملاً بی‌طرف و مستقل عمل کند.
بنایراین بدیهی است کشوری که از سوی انگلیس چنین نفوذ عمیقی در لایه‌های امنیتی و نظامی‌اش وجود دارد، در شرایط حساس، به‌ویژه در مسئله مدیریت تنگه هرمز، منافع انگلیس و قدرت‌های خارجی را بر منافع ایران ترجیح دهد. همان‌طور که پیش‌تر نیز تجربه شد، در ایام جنگ آمریکا و رژیم صهیونی علیه ایران، سلطان و مسئولین ارشد عمان چندین بار به انگلیس سفر کردند و پس از هر بار سفر، تغییر مواضع آشکار آن‌ها در قبال مدیریت تنگه هرمز و ترتیبات امنیتی منطقه کاملاً واضح و مشهود بود. بر این اساس در ارزیابی سیاست عمان در قبال ایران باید علاوه بر مواضع دیپلماتیک اعلام‌شده، رفتار عملی این کشور در پرونده‌های امنیتی و میزان هم‌سویی آن با شرکای غربی را نیز در نظر گرفت.
1 https://assets.publishing.service.gov.uk/media/6ab2625efceb6fb3a6500fb0/oman-trade-and-investment-factsheet-2026-09-24.pdf
2 https://aoav.org.uk/2026/britains-military-interests-in-oman-examined/
3 https://omannews.gov.om/topics/en/79/show/111416/
4 https://web.archive.org/web/20160324150807/http://encyclopedia.jrank.org/articles/pages/5492/Al-Bu-Sa-id-Qaboos-1940.html
5 https://link-hkg.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-75472-2_4
6 https://www.gov.uk/government/news/uk-and-oman-sign-historic-joint-defence-agreement?utm_source=miragenews&utm_medium=miragenews&utm_campaign=news#1