یکی از مشکلات برنامههای گفتگو محور فرهنگی در سالهای اخیر این بوده که به جای طرح پرسشهای جدی، به همنشینی عناوین و تعارفهای معمول بسنده میکنند. اما شبکه ایران (ایران نت)، رسانهای که به تازگی راهاندازی شده، با برنامه «بیمقدمه» تلاش کرده است همین مسیر را به شکلی متفاوت طی کند و به سراغ موضوعات مهم فرهنگ و هنر برود. یکی از امتیازهای این برنامه، حضور "مسعود فروتن" به عنوان مجری اصلی است. چهرهای با سابقه که به نظر نگارنده، تجربهاش در اجرا میتواند به گفتگوها انسجام و آرامش بدهد. البته سابقه به تنهایی کافی نیست و اهمیت آن وقتی روشن میشود که در خدمت شنیدن دقیق، هدایت بحث و باز کردن مجالی برای طرح نظرهای مختلف قرار گیرد.
ساختار برنامه بر گفتگوهای تخصصی استوار است و در هر بخش، گفتگویی درباره یکی از حوزههای مهم فرهنگ و هنر صورت میگیرد. از سینما و تئاتر تا موسیقی، کتاب و هنرهای تجسمی. ترکیب اجرای مسعود فروتن با حضور روزنامهنگاران حوزه، میتواند پیوندی سازنده میان تجربه اجرا و آشنایی تخصصی با موضوع ایجاد کند. به قول معروف، «هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد»! در گفتگوی فرهنگی هم دانستن موضوع و شناخت مخاطب، راه را برای پرسشهای بهتر باز میکند.
ترکیب میهمانان برنامه هم از تنوع موضوعی آن حکایت دارد. حمیدرضا نوربخش خواننده و مدیر موسیقی، مهرزاد دانش منتقد سینما، منوچهر شاهسواری تهیهکننده سینما، کوروش نریمانی نویسنده، بازیگر و کارگردان تئاتر و مهیار علیزاده، آهنگساز ازجمله میهمانان بخشهای مختلف این برنامه هستند. صرف نظر از حضور چهرههایی از حوزههای گوناگون فرهنگی، که امکان طرح بحثهایی متنوع درباره مسائل روز فرهنگ و هنر را فراهم میکند اما این به تنهایی کافی نیست. اگر گفتگو به معرفی نامه ای طولانی یا تعارفهای معمول محدود بماند، فرصت پرداختن به مسائل اصلی از دست میرود. مخاطب در چنین برنامه هایی باید در خود گفتگو نشانه هایی از تجربه، اختلاف نظر و استدلال ببیند، نه فقط درگیر نامها و عناوین شود.
امتیاز بالقوه این برنامه در کنار هم نشاندن سه عنصر اجرای مسعود فروتن، گفتوگوی روزنامهنگارانه و حضور فعالان فرهنگی است. چنین ترکیبی فرصتی فراهم میکند تا درباره وضعیت رشتهها، دشواریهای تولید، نسبت هنرمند با مخاطب و چالشهای حرفهای پرسش شود. نقش مجری در این میان فقط پیش بردن برنامه نیست او باید به بحث نظم بدهد، از پراکنده شدن آن جلوگیری کند و اجازه دهد صداهای متفاوت شنیده شوند.
در پایان باید اقرار داشت که "بیمقدمه" با پرداختن تخصصی به فرهنگ و هنر با تکیه بر مشارکت روزنامهنگاران حوزه فرهنگ و هنر، طراحی قابل دفاعی دارد و معیار موفقیت آن هم روشن است، اینکه هر قسمت پس از پایان، نکتهای روشنتر درباره موضوع به مخاطب بدهد. اگر برنامه بتواند از کنار هم قرار دادن چهرهها فراتر برود و پرسشهای جدی را پی بگیرد، عنوانش فقط نام نخواهد بود بلکه وعدهای است که در عمل هم به آن وفادار مانده است.