اسلام‌آباد پلاس!
سید حسین موسویان در یادداشتی برای میدل‌ایست‌آی نوشت:
با توجه به تمرکز فزاینده هر دو حزب اصلی آمریکا بر انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸، به نظر می‌رسد ایران همچنان مانند انتخابات میان‌دوره‌ای، یکی از موضوعات محوری رقابت سیاسی میان آنها باقی بماند. در چنین شرایطی، ترامپ و حزب جمهوری‌خواه با دو انتخاب کاملاً متفاوت روبه‌رو هستند. انتخاب نخست، تبدیل روایت شکست انتخاباتی به پیروزی نظامی است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، آشکارا خواستار سرنگونی حکومت ایران شده و اعلام کرده است: «تنها یک راه برای از میان بردن همیشگی این تهدید وجود دارد: سرنگونی حکومت ایران.» او همچنین مدعی شده است که ترامپ به وی اطمینان داده آمریکا «آماده است کار را تمام کند».ترامپ ممکن است تحت فشار چنین درخواست‌های جنگ‌طلبانه‌ای بار دیگر به آغاز حمله‌ای گسترده علیه ایران کشیده شود، به این امید که تغییر رژیم را، که عملیات نظامی پیشین در تحقق آن ناکام مانده‌اند، عملی سازد. اما این گزینه بر فرضی خطرناک استوار است: اینکه استفاده از نیروی نظامی بیشتر بتواند در جایی موفق شود که جنگ‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ شکست خورده‌اند. یک حمله گسترده دیگر می‌تواند واکنش نظامی ویرانگر ایران را به دنبال داشته باشد، عرضه انرژی را تهدید کند، متحدان منطقه‌ای واشنگتن را بی‌ثبات سازد و جنگ را تا انتخابات ۲۰۲۸ ادامه دهد. چنین اقدامی نه‌تنها ممکن است جمهوری‌خواهان را از بحران سیاسی نجات ندهد، بلکه می‌تواند فاجعه سیاسی بزرگ‌تری برای آنان رقم بزند. اگر ترامپ مسیر تشدید نظامی را انتخاب کند، احتمالاً افرادی مانند پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نقش محوری در اجرای آن خواهند داشت.
انتخاب دوم، تبدیل شکست انتخاباتی به فرصتی تاریخی برای دیپلماسی از طریق چارچوب «اسلام‌آباد پلاس» (Islamabad Plus) است که بر دو رکن مکمل استوار خواهد بود: تفاهم‌نامه‌ای که اوایل سال جاری با میانجی‌گری پاکستان حاصل شد و ترتیبات جدید امنیت منطقه‌ای. گام نخست، احیا و گسترش تفاهم‌نامه اسلام‌آباد برای پایان دادن به جنگ و حل اختلافات باقی‌مانده، از جمله برنامه هسته‌ای ایران، آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، رفع محاصره دریایی آمریکا و سایر مسائل مهم امنیتی و اقتصادی خواهد بود.بخش «پلاس» شامل ایجاد چارچوبی فراگیر برای امنیت و همکاری منطقه‌ای است که بر تلاش‌های میانجی‌گرانه کشورهای منطقه، از جمله پاکستان، ترکیه، عربستان سعودی، مصر، قطر و عمان، استوار باشد و امنیت جمعی، همکاری اقتصادی و صلح پایدار را تقویت کند.
****
مردم عملکرد جریانهای سیاسی را ارزیابی می‌کنند
محمد هاشمی رفسنجانی، فعال سیاسی، رئیس اسبق سازمان صداوسیما و عضو پیشین مجمع تشخیص مصلحت به سایت فرارو گفته است:
اختلاف سلیقه در جامعه متکثر ایران امری طبیعی است، اما نباید صدای یک جریان اقلیت را با نظر عمومی جامعه اشتباه گرفت. انشقاق در جریان اصولگرا بیش از آنکه برای کل کشور تعیین‌کننده باشد، می‌تواند به خود این جریان آسیب وارد کند. اینکه یک گروه سیاسی با رئیس‌جمهور یا رئیس مجلس اختلاف نظر داشته باشد، موضوعی است که در فضای سیاسی ممکن است اتفاق بیفتد.
حتی ممکن است این اختلافات در مقاطعی شدت پیدا کند و به شکل علنی بروز پیدا کند، اما نمی‌توان از این مسئله به‌تنهایی نتیجه گرفت که کل جامعه تحت تأثیر آن قرار گرفته یا مناسبات سیاسی کشور به‌طور اساسی تغییر کرده است... این اختلافات ممکن است در آینده بر موقعیت سیاسی گروه‌های مختلف اصولگرا، میزان نفوذ آنها و نحوه تعاملشان با یکدیگر تأثیر بگذارد.
با این حال، به نظر من آثار چنین انشقاقی بیشتر متوجه خود آن جریان خواهد بود تا کل کشور. وقتی یک مجموعه سیاسی به جای تمرکز بر مسائل اصلی و مطالبات عمومی، بخش زیادی از انرژی خود را صرف اختلافات داخلی و تقابل با سایر گروه‌ها کند، طبیعتاً با مشکلاتی در انسجام و عملکرد سیاسی خود مواجه می‌شود...
مردم ایران جامعه‌ای هوشیار هستند و مسائل را با دقت دنبال می‌کنند. اینکه یک گروه اقلیت به رئیس‌جمهور، رئیس مجلس یا سایر مسئولان حمله کند، لزوماً به این معنا نیست که افکار عمومی نیز همان نگاه را پیدا می‌کند.
مردم بر اساس مجموعه‌ای از تجربه‌ها و عملکردها قضاوت می‌کنند و نمی‌توان با چند موضع‌گیری یا حمله سیاسی، ذهنیت عمومی را به‌سادگی تغییر داد...آنچه باید در اولویت قرار بگیرد، حفظ انسجام مردم و توجه به مسائل اصلی کشور است. اختلاف سلیقه سیاسی مسئله‌ای طبیعی است، اما نباید اجازه داد این اختلافات به موضوع اصلی فضای سیاسی تبدیل شود و مسائل مهم‌تر کشور را تحت‌الشعاع قرار دهد. جریانهای سیاسی نیز باید بدانند که در نهایت، عملکرد آنها در برابر مردم مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و تقابل‌های درون‌جریانی، بیش از هر چیز می‌تواند موقعیت خود آنها را تضعیف کند.»
*****
دولت باید خانه تکانی کند
روزنامه جمهوری اسلامی نوشت:
گرانی با سرعتی غیرعادی در حال افزایش است. اگر این روند ادامه پیدا کند به‌زودی بسیاری از اقلام ضروری غذا هم از سفره‌ها حذف خواهند شد. مدتی است گوشت، مرغ و میوه از سفره بعضی خانواده‌ها حذف و در سفره عده‌ای دیگر از خانواده‌ها کم شده‌اند. لبنیات هم با افزایش قیمتی که در سال جاری در چند نوبت داشته در حال حذف شدن از سفره اقشار ضعیف است و از سفره بعضی خانواده‌ها حذف شده است. تخم مرغ هم که ماجرائی شبیه خود مرغ پیدا کرده است.در بخش سلامت، علاوه بر مشکلاتی که مردم برای عمل‌های جراحی و هزینه‌های بیمارستانی دارند، تهیه دارو هم داستان دیگری دارد و اگر پیدا شود مشکل تأمین هزینه آن نیز بار سنگینی بر دوش مردم گذاشته است. هزینه‌های خدمات، خرید لوازم خانگی و اجاره خانه برای مستأجران هم اگر به این فهرست اضافه شوند، تأمین آنها از عهده هیچیک از خانواده‌های ضعیف برنمی‌آید.
درست است که شرایط جنگی، محاصره اقتصادی و تحریم‌ها عوامل این گرانی‌ها هستند ولی توانائی‌های دولت و مدیران بخش‌های مختلف در جریان جنگ ۴۰ روزه نشان داد مسئولان می‌توانند با گرانی کنونی که بخشی از آن ناشی از اجحاف و احتکار بعضی از کاسبان و تاجران و بخشی دیگر مربوط به بی‌تدبیری مسئولان اقتصادی به‌ویژه بخش ارزی است، مبارزه و آن را مهار کنند.
در جنگ ۴۰ روزه، ترمیم پست‌های آسیب‌دیده برق، حل مشکل آب، دست و پا کردن سرپناه برای مردمی که خانه‌هایشان ویران شده یا آسیب دیده بودند، تعمیر پل‌ها و جاده‌ها، رسیدگی به خانواده‌های سرپرست از دست داده و تأمین امنیت در سراسر کشور، کارهای بزرگی بودند که دولت و نیروهای انتظامی و امنیتی توانستند انجام بدهند. در کنار این خدمت‌رسانی کم‌نظیر، تأمین اقلام غذائی و سایر مایحتاج عمومی بطوری که هیچکس احساس کمبود نکند، هنر بزرگ مسئولین کشور بود.این توانائی ستودنی نشان می‌دهد دولت و مسئولین می‌توانند گرانی را هم که اکنون به صورت افسارگسیخته به جان مردم افتاده است نیز مهار کنند...
به نظر می‌رسد آقای رئیس‌جمهور با یک خانه‌تکانی در دولت و تجدید نظر در بعضی متصدیان کشاورزی و مالی و ارزی، می‌تواند کشور را به مرحله‌ای از قدرت اقتصادی برساند که حتی در بدترین شرایط جنگی از ثبات قیمت‌ها برخوردار باشد.
****
سناریوی سوخته
میلاد ترابی‌فرد، کارشناس و پژوهشگر حوزه اقتصاد بین‌الملل به «فرهیختگان» گفته است:
ما در ماه‌های گذشته این فرصت را داشتیم که با هدف قرار دادن آنچه از آن به‌عنوان «شل بودن تنگه» از مسیر امارات یاد می‌کنم، برای حل مسئله محاصره اقدام کنیم. به نظر من، حل مسئله محاصره تا حد زیادی از مسیر امارات می‌گذرد. اگر رفتار خود را در قبال امارات و ماهیت اقدامات آن بازبینی کنیم و کنترل خود بر تنگه را افزایش دهیم، فشار قابل‌توجهی بر بازار‌های جهانی وارد خواهد شد؛ فشاری که می‌تواند به بیش از ۱۰ تا ۱۳ میلیون بشکه نفت در روز مربوط باشد و طرف مقابل را به عقب‌نشینی از محاصره وادار کند. اما اگر همچنان بخواهیم امارات را از این معادله مستثنی کنیم و در برابر رفتار‌های خصمانه آن واکنشی نشان ندهیم، محاصره ادامه پیدا خواهد کرد و حتی ممکن است به جنگ منتهی شود.
به بیان دیگر، ما تاکنون میان مهار رفتار امارات و ورود به مسیر جنگ، عملاً گزینه دوم را انتخاب کرده‌ایم. قطعاً باید از تمام ابزارهایی که در اختیار داریم برای مقابله با محاصره استفاده کنیم و به طرف مقابل فشار بیاوریم. در این زمینه تردیدی وجود ندارد. مسئله اصلی این است که چرا در ماه‌های گذشته تا این اندازه در مواجهه با محاصره سهل‌انگاری شده است. ایران کشوری نفتی است و بقای اقتصادی و حتی بخش مهمی از موجودیت آن به صادرات نفت وابسته است.
اگر روزی برسد که این منابع از دسترس کشور خارج شوند، باید پرسید آیا سیاست‌گذاران می‌توانند کشور را با همین رویکرد اداره کنند؟ اگر می‌توانند، همین مسیر را ادامه دهند؛ اما اگر نمی‌توانند، باید بپذیرند که سهل‌انگاری امروز، بدون تعارف، اقدامی بسیار پرهزینه و مخاطره‌آمیز برای بقا، امنیت ملی، منافع ملی و مصالح کشور است. ما سال گذشته نیز آثار فروش‌نرفتن نفت را در پی آنچه در وزارت نفت رخ داد، تجربه کردیم و پیامد‌های آن را در دی‌ماه 1404 دیدیم. نهاد‌های امنیتی کشور نباید اجازه دهند چنین هزینه‌ای یک‌بار دیگر به کشور تحمیل شود و باید در رفتار خود در قبال امارات و همچنین در نحوه تعامل با کشورهای همسایه بازبینی جدی انجام دهند.
****
مرثیه‌خوانی مسئولان پس از هر رحمت الهی!
جوان نوشت:
از منظر فنی و کارشناسی، سخن مدیران در باب پر نشدن ناگهانی سدها با رگبار‌های کوتاه‌مدت و با شدت بالا پربیراه نیست. بارش‌های رگباری ناشی از تغییرات اقلیمی یا پدیده‌های جوی، بیش از آنکه جریان پایدار و زلالی برای ذخیره‌سازی پشت دیواره‌های بتنی تولید کنند، رواناب‌های گل‌آلود و واریزه‌ای پدید می‌آورند که بار رسوبی سنگینی را جابه‌جا می‌کنند و مخازن سدها را از گل و لای پر می‌کنند. اما پرسش اصلی و بدون پاسخی که افکار عمومی و کارشناسان آب را به ستوه آورده این است که چرا وقتی سامانه‌های هواشناسی و متخصصان اقلیم ماه‌ها قبل و حتی از یک سال پیش، احتمال وقوع پدیده‌های بارشی تند و کم‌سابقه را هشدار داده بودند، دستگاه‌های مسئول در زمینه مهار، مدیریت و هدایت سیلاب‌ها اقدام ملموسی انجام ندادند؟ چرا چرخه مواجهه با نزولات جوی در این کشور، همواره از غافلگیری در آغاز بارش به بحران‌سازی در میانه آن و در نهایت به مظلوم‌نمایی و طلبکاری در پایان آن ختم می‌شود؟
جدای از آسیب به سدها، ویرانی مکرر خانه‌های روستایی و شهری و نابودی دسترنج کشاورزان، نشانه بارز فروپاشی ساختار‌های هدایت سیلاب‌هاست. کارشناسان منابع آب و خاک سال‌هاست با تکیه بر مستندات علمی تأکید می‌کنند که تنها راه نجات ایران از ورشکستگی آبی و پایداری در برابر فرونشست‌های هولناک دشت‌ها، اجرای بی‌قید و شرط طرح‌های آبخیزداری، آبخوان‌داری و پخش سیلاب‌ها است.
تغذیه مصنوعی سفره‌های زیرزمینی با هدایت رواناب‌ها در بالادست حوضه‌ها، راهبردی آزموده‌شده در سراسر جهان است که هم توان تخریبی سیل را مهار می‌کند و هم لایه‌های تشنه زیرین خاک را سیراب می‌سازد. با این حال، بودجه‌های کلان و اعتبارات ملی همواره جذب سازه‌های پرهیاهو و ناپایدار بتنی می‌شود و پروژه‌های حیاتی حفاظت خاک و آبخیزداری در سایه غفلت متولیان امر به حاشیه رانده شده‌اند. تا جایی که امروز نه بر آب‌های سطحی کنترلی پایدار برقرار است و نه سفره‌های زیرزمینی فرصت احیا می‌یابند.
*****
نتیجه بازی در زمین شیطان
وطن امروز نوشت:
طی هفته‌های اخیر، پرونده‌ای که می‌توان آن را یکی از تلخ‌ترین و در عین حال عبرت‌آموزترین فصل‌های روابط میان قدرت‌های بزرگ و متحدان محلی‌شان در منطقه دانست، بار دیگر به صدر تحولات آمریکا بازگشته است. موضوع، سرنوشت بیش از 8 هزار تن از شهروندان افغان است که در طول نزدیک به 2 دهه، در کنار اشغالگران آمریکایی و پیمان آتلانتیک شمالی خدمت کرده‌اند؛ همانانی که به زبان رسمی «مترجمان و همکاران بومی» خوانده می‌شدند و به زبان صریح‌تر، مزدبگیران و ابزارهای درجه دوم جنگی بودند که سال‌ها در ازای سکه‌ای اندک، جان شهروندان کشورشان را در معرض خطر نهاد. مهره‌های سابق آمریکا در افغانستان در وضعیت پرتلاطمی به سر می‌برند؛ از یک سو وزارت امنیت داخلی آمریکا اعلام کرده قصد پایان دادن به «وضعیت حفاظت موقت» این افغان‌ها را دارد و حتی نقشه بازگرداندن آنان از طریق پاکستان به افغانستان را از همین آبان‌ماه عملی خواهد کرد و از سوی دیگر، گروهی از نمایندگان کنگره در تلاشند با ارائه طرحی قانونی، جلوی این اخراج دسته‌جمعی را بگیرند. رهبری این تلاش را یکی از نظامیان پیشین اعزامی به افغانستان بر عهده گرفته که برای واداشتن مجلس نمایندگان به رأی‌گیری، به سازوکار «دادخواست تخلیه دستور کار» چنگ زده؛ راهکاری که در صورت فراهم شدن امضای کافی می‌تواند موضوع را بی‌درنگ به کنگره بکشاند. نکته‌ای که در پس این کشمکش حقوقی و پارلمانی، حقیقت اصلی را برملا می‌کند، آن است که آنچه بر سر این هزاران نفر می‌آید، هیچ ربطی به عدالت، اخلاق یا حتی منافع امنیتی ندارد، بلکه صرفا محصول بازی بی‌رحمانه 2 حزب بزرگ آمریکا بر سر قدرت است. این افراد امروز درست در میانه زمین این بازی ایستاده‌اند؛ زمینی که برنده آن هر که باشد، بازنده همیشگی‌اش این مهره‌های خرد و فراموش‌شده‌اند.
ماجرا از این قرار است که 2 سنت و 2 سپهر سیاسی در آمریکا، هر یک به شیوه خود، سرنوشت این افراد را بایگانی کرده‌اند: جناحی که اکنون زمام امور را در دست دارد، از همین پرونده به مثابه دستاویزی برای افشاندن نشانه‌های «جنگ با مهاجرت» و خشنود کردن پایگاه رأی خود بهره می‌برد و اخراج این نیروها را گامی در جهت تثبیت سیاست‌های ضدمهاجرتی جلوه می‌دهد و جناح رقیب نیز تنها تا آنجا که این پرونده را فرصتی برای فشار بر دولت مستقر و بهره‌برداری تبلیغاتی می‌بیند، از این افراد دفاع می‌کند.
هر 2 سوی معادله، این مزدوران را تنها به چشم ابزارهایی دون‌پایه می‌نگرند. نشانه این رفتار دوگانه آن است که حتی در میان حامیان صف مخالف با اخراج، هیچ‌گونه اجماع و پایداری استواری وجود ندارد؛ طرحی که میان نمایندگان دموکرات و شماری از جمهوری‌خواهان حامی یافته، هنوز تا رسیدن به دوسوم آرای لازم فاصله‌ای دشوار دارد و تجربه پرونده هائیتی به‌روشنی نشان داد عبور از مجلس نمایندگان نیز هرگز به معنای نجات قطعی نیست؛ چه، ممکن است طرح در نهاد دوم مجلس، یعنی سنا، سال‌ها خاک بخورد و بی‌نتیجه بماند.
****
آخرین فرصت صهیون!
خراسان نوشت:
حمایت غرب به ویژه آمریکا یک عنصر حیاتی در بقا و تداوم حیات اسرائیل بوده است. اما این حمایت در این بزنگاه تاریخی و دوران گذار منطقه رو به اتمام و این پنجره رو به بسته شدن است. بنابراین طبیعی است که اسرائیل صرف نظر از هویت نخست وزیر آن، نهایت تلاش خود را خواهد کرد که این آخرین فرصت را به هر شیوه ممکن قبل از تعیین سرنوشت جنگ با ایران از دست ندهد.
اما در این آخرین فرصت، اسرائیل به همین بازه زمانی دو ماه پیش‌رو تا قبل از شروع به کار کنگره آمریکا به عنوان یک زمان طلایی می‌نگرد که نباید از دست بدهد. در واقع اسرائیل به احتمال زیاد در این مدت تلاش خواهد کرد که اوضاع و تحولاتی در منطقه رقم بخورد که تداوم تقابل سخت با ایران را به دستور کار اجباری و مشترک دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه در ماه‌ها و چه بسا سال‌های پیش‌رو تبدیل کند. در حقیقت، اسرائیل نگران این است که اگر این آخرین فرصت برای آخرین همراهی آمریکا علیه ایران را از دست بدهد، بقا و آینده خود را به مخاطره انداخته است؛به همین خاطر، دو ماه پیش رو از هم اکنون خطرناک‌ترین بازه زمانی آخرین فرصت اسرائیل خواهد بود. آنچه در این زمینه هم مزید بر علت است اینکه نتانیاهو جز اولویت تقابل با ایران، یک ماه پیش‌رو مهلت دارد تا با امنیتی‌تر کردن فضا یک دستور کار امنیتی بر رقیب خود آیزنکوت تحمیل کند و ماموریت او در تشکیل دولت را به شکست بکشاند.
*****
لج بازی عادل
قدس نوشت:
مشخص است که عادل فردوسی‌پور لج کرده و سعی دارد کنش اپوزیسیونی خود را پشت نقاب حرفهای زیبا پنهان کند. دیدیم که سعی کرد سکوتش در قبال جنگ و کشتار کودکان میناب را پس از وقفه‌ای طولانی با اظهاراتی کلی و بدون اشاره به اینکه قاتلان کودکان میناب چه کسانی بودند، توجیه کند. اکنون نیز که در مراسم تشییع مرحوم علیدوستی به همراه علی دایی و برخی دیگر ترجیح داد پس از نواخته شدن سرود ملی و با وجود قیام اکثر حضار، از جای خود بلند نشود، در پاسخ به انتقادهای دلسوزانه و توهین‌ها، صرفاً به توهین‌ها واکنش احساسی نشان دهد و بگوید وطن‌دوست است؛ اما به انتقادهای دلسوزانه و غیرتخریبی که به رفتار وی در بی‌اعتنایی به سرود ملی مطرح شده بود، پاسخی ندهد و خودش را به کوچه علی چپ بزند.
مسئله یک خطی و خیلی کوتاه و محترمانه این است که با وجود نواختن سرود ملی و بلند شدن اکثر حضار مراسم تشییع مرحوم حمید علیدوستی، چرا عادل فردوسی‌پور از جای خود بلند نشده است. عادل به این پرسش پاسخی نمی‌دهد و صرفاً از علاقه خود به وطن سخن می‌گوید و البته منت هم سر ما می‌گذارد که پیشنهادهای پر زرق و برق خارجی برای مهاجرت و ساخت برنامه در خارج از کشور را رد کرده است. این جور پاسخ دادن فارغ از اینکه منت گذاشتن بر سر مام میهن و هویت ملی و میهنی است، توهین به شعور و عقل مخاطب هم هست.
همه صحنه‌ای را دیده‌اند که سؤال‌برانگیز است و عادل فردوسی‌پور به عنوان فردی که سال‌ها کار رسانه‌ای حرفهای انجام داده، می‌داند که پاسخ پرسش منتقدان و مردم درباره بی‌اعتنایی وی به سرود ملی، انشای زیبا درباره وطن‌دوستی و منت گذاشتن درباره اینکه مهاجرت نکرده، نیست؛ بلکه پرسش این است که چرا به سرود ملی بی‌اعتنایی کرده است...
پرچم و سرود ملی در همه جای دنیا نماد وطن و احترام به آن مترادف وطن‌دوستی است. عادل باید انتخاب کند که به جای شعار دادن در ابتدای برنامه خود قرار است در قبال این نمادها و در برابر تجاوزهایی که دشمنان به این خاک و بوم داشته‌اند، چه واکنشی نشان دهد. با اپوزیسیون همراه باشد یا با مردمی که با وجود فشارهای سنگین اقتصادی و اجتماعی و حتی نقدهای جدی که به حاکمیت دارند، پای ایران می‌ایستند و در محکوم کردن دشمن و احترام به نمادهای ملی تعارف نمی‌کنند و انشا نمی‌سرایند؛ بلکه عمل می‌کنند به آنچه اعتقاد دارند.