بقائی با اشاره به روز بزرگداشت حافظ شیرازی، گفت: حافظ برای ما ایرانی‌ها در میان همه شاعران، جایگاهی متفاوت دارد؛ چرا که بخشی جدایی‌ناپذیر از فرهنگ و تمدن ایرانی-اسلامی به شمار می‌رود.
وی در واکنش به سخنرانی اخیر مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، تأکید کرد: این سخنرانی را باید بخشی از جنگ شناختی آمریکا علیه ایران ارزیابی کرد. ارائه تصویری وارونه از حوادث تاریخی برای توجیه جنگ‌طلبی واشنگتن، هم خطرناک است و هم جفا در حق فرهنگ و تمدن یونان.
سخنگوی وزارت خارجه افزود: البته آقای روبیو ناخواسته به واقعیت‌هایی مهم اعتراف کرده است؛ از جمله اینکه ایران به‌عنوان یک مفهوم، ایده و منش، هزاران سال تداوم داشته است. غرب امروز از حیث معنایی و اندیشه‌ای وجود نمی‌داشت، اگر اندیشمندان ایرانی و مسلمان در دوران تاریک قرون وسطی، مترجم و مفسر اندیشه‌های یونانی نبودند. تمدن ایرانی همواره با وصل کردن و ساختن هم استقرار یافته و هم تداوم پیدا کرده است.
بقائی با لحنی کنایه‌آمیز خطاب به مشاوران روبیو گفت: از آنان می‌خواهم یک جلد از دیوان حافظ به وزیر خارجه آمریکا تقدیم کنند تا با لطافت تمدن و فرهنگ ایرانی آشنا شود. آمریکا نمی‌تواند خود را نماینده تمدن غرب و یونانی معرفی کند.
وی در ادامه با طرح چند پرسش تاریخی، به تناقض‌های روایت آمریکا اشاره کرد و گفت: آیا دو جنگ جهانی که میان اروپایی‌ها رخ داد، ناشی از تقابل تمدن شرق و غرب بود؟ جنایاتی که در سه سال گذشته با آن مواجه شدیم، آیا نتیجه تقابل ایران با آمریکا بود؟ جنگ استقلال آمریکا علیه تمدن ایرانی و فارسی بود یا علیه انگلستان؟
بقائی تأکید کرد: آمریکایی‌ها و کسانی که سخنرانی روبیو را نوشته‌اند، به این تناقض‌ها واقف بودند، اما تعمداً آنها را نادیده گرفتند تا تجاوز و خشونت را توجیه کنند. بدون تردید کشورهای اروپایی و آنها که خود را میراث‌دار تمدن غرب می‌دانند، وظیفه دارند در این خصوص موضع خود را روشن کنند.
هرمز در ازای توقف تجاوز باز می‌شود، نه ادعای آمریکا
وی در واکنش به اظهارات اخیر ترامپ مبنی بر از دست رفتن اهرم ایران در تنگه هرمز، با تأکید بر فاصله میان ادعاهای آمریکایی‌ها و واقعیت میدانی گفت: بازار، قانون خودش را دارد و آنچه امروز در هرمز شاهد آن هستیم، نه اقدامی اهرمی از سوی ایران، بلکه نتیجه حمله مستقیم آمریکا به خاک کشورمان است.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به اینکه ایران بر اساس مفاد حقوق بین‌الملل و در چارچوب دفاع از حاکمیت ملی خود، تدابیر لازم را اتخاذ کرده است، تصریح کرد: مادامی که آمریکا بر محاصره و تجاوز نظامی اصرار ورزد، امنیت به این آبراه استراتژیک بازنخواهد گشت.
بقائی با بیان اینکه امنیت تنگه هرمز بیش از هر کشور دیگری برای ایران اهمیت دارد، افزود: آمریکا با تجاوزاتش نه‌تنها برای منطقه، بلکه برای خود و کل جهان دردسر ایجاد کرده است. این واقعیت را باید پیش چشم افکار عمومی جهان زنده نگه داشت.
بقائی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به برگزاری هفته فرهنگی ایران و روسیه، آن را یکی از باشکوه‌ترین رویدادهای فرهنگی مشترک دو کشور توصیف کرد و گفت: این هفته فرهنگی در چهار شهر روسیه برگزار شد و با استقبال گسترده مردم و مسئولان روسیه روبه‌رو شد.
وی افزود: از میزبانان روس که زمینه را برای برگزاری این رویداد فراهم کردند، صمیمانه تشکر می‌کنیم. این رویداد گامی مؤثر در تقویت روابط فرهنگی و مردمی میان دو ملت است.
موضع ایران درباره توافق روسیه و آمریکا
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره موضع ایران در قبال توافق اخیر روسیه و آمریکا بر سر گازوئیل، گفت: هر طرفی بر اساس منافع خود تصمیم‌گیری می‌کند و ما نیز به‌عنوان جمهوری اسلامی ایران، بر مبنای منافع ملی خودمان عمل خواهیم کرد.
وی با اشاره به تناقض موجود در روایت آمریکایی‌ها افزود: برای من جالب است که اگر مشکل تنگه هرمز حل شده بود، چگونه طرف آمریکایی ناچار شد دست نیاز به سوی طرف روسی برای خرید نفت دراز کند؟
نگران تحولات اخیر در شبه‌جزیره عربستان هستیم
بقائی درباره گفت‌وگوی تلفنی اخیر سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با همتای عربستانی گفت: طبیعی است که رسانه‌ها ادعاهای خودشان را داشته باشند. رایزنی‌های ایران با کشورهای منطقه امری مستمر است و ما به‌شدت نگران تحولات اخیر در شبه‌جزیره عربستان هستیم.
وی تأکید کرد: بار دیگر آمادگی خود را برای هرگونه کمک به گفت‌وگو میان طرف‌های یمنی و عربستانی اعلام می‌کنیم. تداوم تنش صرفاً به سود رژیم صهیونیستی در منطقه تمام خواهد شد و ما نمی‌پذیریم میان دو کشور اسلامی جنگ ادامه داشته باشد. مردم یمن حق دارند در فضایی به دور از فشار و تنش، زندگی شرافتمندانه‌ای داشته باشند.
تبادل پیام با آمریکا و طرح هفت‌روزه
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به پرسشی درباره جزئیات پاسخ آمریکا به طرح هفت‌روزه ایران و اینکه آیا پاسخی به میانجی‌ها داده شده است، گفت: تبادل پیام از طریق میانجی‌ها همچنان ادامه دارد. آنچه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل مطرح شد و به طرح هفت‌روزه ایران معروف است، بیانگر مطالبات حقوقی و مشروع کشورمان بود.
بقائی تصریح کرد: درباره این طرح به‌طور مفصل صحبت شده است؛ رفع محاصره دریایی، توقف جنگ در همه جبهه‌ها، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده ایران و هر آنچه در قالب یادداشت تفاهم اسلام‌آباد مورد توافق قرار گرفته بود، به‌عنوان حقوق مسلم ایران در هر مذاکره‌ای مطرح خواهد شد.
وی افزود: محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، شب گذشته اعلام کرد که آمریکا برخی از شروط ایران را پذیرفته است، اما ما پاسخ ارائه‌شده را کافی نمی‌دانیم و در حال بررسی دقیق دیدگاه‌های واشنگتن هستیم تا ظرف چند روز آینده موضع نهایی خود را اعلام کنیم.
نقشه راهی میان یمن و عربستان تفاهم شده بود، اما این توافق اجرایی نشد
بقائی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحولات اخیر یمن گفت: موضع ما در این خصوص روشن است؛ موضوع یمن را باید خیلی پیش‌تر از این حل می‌کردند. نقشه راهی میان یمن و عربستان تفاهم شده بود، اما این توافق اجرایی نشد.
وی افزود: در تاریخ ۲۲ تیرماه، حمله‌ای به فرودگاه صنعاء صورت گرفت که ما بلافاصله نسبت به آن ابراز نگرانی کردیم. درخواست ما این است که این وضعیت از مسیر گفت‌وگو و دیپلماسی حل و فصل شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره دیدار اخیر رؤسای جمهور ایران و روسیه و تماس تلفنی ولادیمیر پوتین با دونالد ترامپ پس از این دیدار گفت: رایزنی‌های ما با روسیه درباره مسئله هسته‌ای موضوع جدیدی نیست. روسیه نقش مثبت و سازنده‌ای در حصول تفاهم برجام ایفا کرد. رابطه مبتنی بر اعتماد متقابل یکی از سرمایه‌های ارزشمند میان دو کشور است و ما بر حفظ و تقویت این ارتباط مصرّ هستیم.
وی افزود: در گفت‌وگوی رؤسای جمهور دو کشور در ترکمنستان، رئیس‌جمهور کشورمان مواضع ایران و جزئیات طرح هفت‌روزه را تشریح کرده و ملاحظات جمهوری اسلامی ایران را بیان کردند. با توجه به اینکه رئیس‌جمهور روسیه قرار بود مکالمه‌ای با ترامپ داشته باشد، نکاتی را در این زمینه مطرح کردند، اما این صرفاً بیان مواضع بود.
بقائی در پایان تأکید کرد: کماکان پاکستان و قطر نقش میانجی را میان ایران و آمریکا ایفا می‌کنند.
اعتراضات در حاشیه اکران فیلم آرش
سخنگوی وزارت خارجه در واکنش به اعتراضات اخیر مردم در حاشیه نمایش فیلم آرش گفت: حاضر جوابی ما در برابر دشمن است، نه در برابر هموطنان‌مان.
دوگانگی رفتار کشورهای منطقه و اروپایی
بقائی در بخش دیگری از نشست خبری، به دوگانگی رفتار کشورهای منطقه‌ای و اروپایی در قبال حمله به یمن و حمله به عربستان اشاره کرد و گفت: این نخستین بار نیست که شاهد رویکرد دوگانه قدرت‌های جهانی در قبال موضوعات بین‌المللی هستیم.
وی افزود: تأسف‌بار است که مقام‌های بین‌المللی، به‌ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد، معتقدند حداقل‌ترین ابزارشان صدا است، اما از همین ابزار نیز به‌صورت گزینشی بهره می‌برند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی تأکید کرد: اگر در برابر نقض حقوق بین‌الملل به‌صورت گزینشی عمل شود، در عمل قانون‌شکنی تشویق خواهد شد. نتیجه نادیده گرفتن تجاوزات، جنگ‌افروزی در منطقه بوده و این آتش اکنون دامان همان کشورهایی را می‌سوزاند که در برابرش سکوت کرده‌اند.
بقائی، با اشاره به سفر نخست‌وزیر عراق به عربستان سعودی در روزهای آینده و تأثیر آن بر روابط با تهران، افزود: ما همواره از تقویت تعامل میان کشورهای منطقه حمایت کرده‌ایم و از مدت‌ها پیش پیشنهاد برگزاری نشست کشورهای حاشیه خلیج فارس را مطرح کرده‌ایم. اخیراً نیز پیشنهاد دادیم نشست مشترکی در عمان برگزار شود، اما دیگران با آن موافقت نکردند. از تقویت روابط و اعتماد میان کشورهای منطقه حمایت می‌کنیم؛ امری که زمینه‌ساز ارتباطی امن و به‌دور از دخالت بازیگران خارجی است.
سخنگوی وزارت امور خارجه، در واکنش به نظر ترامپ درباره زلنسکی، گفت: هنری کیسینجر جمله‌ای دارد که می‌گوید: دشمن آمریکا بودن ممکن است خطرناک باشد، اما دوست آمریکا بودن مرگبار است.
وی درباره بازداشت دانش‌آموزان در فرانسه گفت: ما این اقدام را به‌صراحت محکوم کردیم و مواضع‌مان را اعلام کردیم. همچنین از طریق سفارت فرانسه در تهران، در جلسه‌ای که بخش حقوق بشر ما برگزار کرد، این موضوع را پیگیری کردیم و نقض فاحش حقوق بشر در فرانسه را به آنان ابلاغ کردیم. دولت فرانسه باید بازداشت پنج تا شش هزار نفر و اعمال خشونت علیه دانش‌آموزان، و نیز حضور نیروهای پلیس در کلاس‌های درس را پیگیری کند.
بقائی در واکنش به اظهارات آمریکایی‌ها و ابراز نگرانی درباره مطرح‌شدن خروج از ان‌پی‌تی گفت: نگرانی‌های آمریکا معنایی ندارد؛ خودکرده را تدبیر نیست. وقتی به تأسیسات هسته‌ای کشوری حمله می‌کنید و آژانس و شورای امنیت اقدام درخوری انجام نمی‌دهند و اروپایی‌ها نیز این اقدام را تشویق می‌کنند، این پرسش مطرح می‌شود که عضویت در پیمان ان‌پی‌تی چه فایده‌ای دارد؟ کسانی که باعث تضعیف رژیم منع اشاعه شده‌اند، باید به این پرسش پاسخ دهند. رژیم منع اشاعه سه هدف داشته است: خلع سلاح، جلوگیری از تکثیر سلاح‌های هسته‌ای و بهره‌مندی از ظرفیت هسته‌ای برای مقاصد صلح‌آمیز؛ اما در هر سه زمینه با مشکل روبه‌رو شده است.
وی ادامه داد: طبیعی است که در جامعه چندصدایی ما درباره این موضوعات بحث شود. باید این مسائل را به آنان یادآوری کرد؛ جنایتی که رخ داده و رهبری‌ای که صاحب فتوا بود—فتوای یک مقام عالی‌رتبه مذهبی—و سپس گفته می‌شود که نگرانیم چرا در ایران درباره خروج از ان‌پی‌تی صحبت می‌شود. دیپلماسی برای ما به‌اندازه استفاده از ابزار دفاعی اهمیت دارد. ایران به‌هیچ‌وجه سزاوار شماتت نیست. ایران با حسن‌نیت در همه فرایندهای دیپلماتیک شرکت کرد؛ اما باید طرفی شماتت شود که میز مذاکره را منفجر کرد و همچنان بر زیاده‌خواهی‌های پیشین خود اصرار می‌ورزد. ادعاهای آمریکایی‌ها را باید با توجه به شرایطی که در آن قرار داریم، تحلیل کرد.
بقائی در واکنش به اظهارات آمریکایی‌ها و ابراز نگرانی آنان از طرح موضوع خروج ایران از ان‌پی‌تی گفت: نگرانی آمریکا معنایی ندارد؛ خودکرده را تدبیر نیست. وقتی به تأسیسات هسته‌ای کشوری حمله می‌کنید، آژانس و شورای امنیت اقدام درخوری انجام نمی‌دهند و اروپایی‌ها نیز این اقدام را تشویق می‌کنند، این پرسش پیش می‌آید که عضویت در پیمان ان‌پی‌تی چه فایده‌ای دارد؟ کسانی که باعث تضعیف رژیم منع اشاعه شده‌اند، باید به این پرسش پاسخ دهند. رژیم منع اشاعه سه هدف داشته است: خلع سلاح، جلوگیری از تکثیر سلاح‌های هسته‌ای و بهره‌مندی از ظرفیت هسته‌ای برای مقاصد صلح‌آمیز؛ اما در هر سه زمینه با مشکل روبه‌رو شده است.
ایران با حسن‌نیت در همه فرایندهای دیپلماتیک شرکت کرد
وی ادامه داد: طبیعی است که در جامعه چندصدایی ما درباره این موضوعات بحث شود. باید این مسائل را به آنان یادآوری کرد؛ جنایتی که رخ داده و رهبری که صاحب فتوا بود—فتوای یک مقام عالی‌رتبه مذهبی و سپس گفته می‌شود که نگرانیم چرا در ایران درباره خروج از ان‌پی‌تی صحبت می‌شود. دیپلماسی برای ما به‌اندازه استفاده از ابزار دفاعی اهمیت دارد. ایران به‌هیچ‌وجه سزاوار شماتت نیست. ایران با حسن‌نیت در همه فرایندهای دیپلماتیک شرکت کرد؛ اما باید طرفی شماتت شود که میز مذاکره را منفجر کرد و همچنان بر زیاده‌خواهی‌های پیشین خود اصرار می‌ورزد. ادعاهای آمریکایی‌ها را باید با توجه به شرایطی که در آن قرار داریم، تحلیل کرد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره حمایت امارات از گروه‌های تروریستی گفت: تحرکات گروه‌های تروریستی در شرق کشور با دقت رصد می‌شود. مراجع امنیتی، انتظامی و نظامی ایران با اقتدار با هرگونه تحرکی برخورد می‌کنند. تردیدی نداریم که ناامن‌سازی مرزهای کشورمان بخشی از طرح رژیم صهیونیستی و آمریکاست. با کشورهای منطقه رایزنی مستمر داریم و آنان می‌دانند که ناامنی در یک نقطه می‌تواند به نقاط دیگر سرایت کند. برای جلوگیری از سوءاستفاده تروریست‌ها، با کشورهای همسایه، چه خشکی و چه آبی، در ارتباط هستیم.
بقائی در پاسخ به این پرسش که چگونه می‌توان اقدام آمریکا علیه دیوان بین‌المللی کیفری را تفسیر کرد—اقدامی که ساعاتی پس از اعطای جایزه نوبل به خانم ناوی پیلای آغاز شد و طی آن آمریکا تهدید کرد دیوان را محو خواهد کرد و نیز درباره توییت اخیرش در تقبیح این اقدام، با توجه به اینکه ایران عضو دیوان نیست، گفت: بله، ایران عضو دیوان نیست، اما اساسنامه آن را امضا کرده است. ایده محوری این دیوان، یعنی مقابله با جنایات شنیع بین‌المللی، مورد حمایت ماست. مقابله با بی‌کیفرمانی یکی از دستاوردهای تمدن بشری است. خود دیوان باید به این موضوع پاسخ دهد. اقدام آمریکا ارتجاعی و بازگشت به نظام جنگل‌وارِ پیش از ۱۹۴۵ است؛ نظامی مبتنی بر قدرت عریان و بی‌مسئولیت، همان چیزی که روبیو در یونان از آن با عنوان قدرت بی‌مسئولیت یاد کرد.
بقائی درباره قاچاق سوخت توسط آمریکا با کمک امارات گفت: اینکه آمریکا از تنگه هرمز سوءاستفاده کرده و از آن هم برای طراحی اقدامات نظامی علیه ایران و هم برای عبورومرور غیرقانونی و قاچاق سوخت استفاده کرده، قابل تردید نیست. این وضعیت و تفاهم‌نامه‌ای که در پی آن مطرح شد، نتیجه نقض عهد آمریکا بود. تنگه هرمز تحت رصد نیروهای ایران قرار دارد و آنان برای صیانت از منافع ایران هر اقدامی را انجام می‌دهند.
وی در واکنش به ادعای بسنت درباره محاصره زمینی ایران گفت: آنها حرف‌هایی می‌زنند و در شرارتشان هیچ تردیدی نیست. روبیو هم اعلام کرد که دعوا ۲۰۰۰ ساله است. ما از دشمن چه توقعی داریم؟ آمریکایی‌ها در پیشبرد شرارت خود موفق نبوده‌اند و نیستند؛ زیرا کشورها دریافته‌اند که این اقدامات با حقوق بین‌الملل و قواعد حاکم بر روابط میان کشورها مغایرت دارد.
سخنگوی وزارت خارجه درباره مطرح‌شدن تفاهم قاهره میان ایران و آژانس گفت: توافق قاهره بخشی از تاریخ است و طرف‌های مقابل قدر آن را ندانستند. آن تفاهم برای جلوگیری از اسنپ‌بک بود. ما جزئیات طرح هفت‌روزه خود را ارائه دادیم و توضیحات لازم نیز داده شده است.