ترامپ و رودریگس، همسویی غیرمعمولی را که به عنوان سران آمریکا و ونزوئلا میان خود ایجاد کرده‌اند، با این دیدار حضوری مهر تاییدی زدند؛ آنها که زمانی دشمنان سرسخت یکدیگر بودند، امروز به شرکای نزدیکی تبدیل شده‌اند.

به گفته یکی از منابع کاخ سفید، این دیدار در شامگاه سه‌شنبه در نیویورک برگزار شد و در آن مارکو روبیو وزیر امور خارجه، اسکات بسنت وزیر خزانه‌داری، سوزی وایلز رئیس دفتر ترامپ و استیون میلر مشاور امنیت ملی نیز از طرف آمریکا حضور داشتند.

رودریگس با انتشار تصویری که او را در یک قاب و شانه به شانه ترامپ نشان می‌دهد، در پیامی در کانال تلگرام و شبکه اجتماعی ایکس، این دیدار را «نشستی تاریخی» خواند که در آن درباره تقویت روابط دوجانبه و «پیشبرد دستور کار همکاری در حوزه‌های استراتژیک از جمله انرژی، معدن، امنیت و سایر موضوعات مورد علاقه طرفین» گفت‌وگو کردند.

او همچنین از ترامپ و دولت وی به خاطر حمایت‌های ارائه‌شده پس از زلزله‌های ماه ژوئن در ونزوئلا و «پشتیبانی از روند بازگشت» این کشور به مجامع بین‌المللی قدردانی کرد.

رودریگس تاکید کرد: «ونزوئلا و ایالات متحده دارای روابطی تاریخی هستند که در این مرحله جدید، ما فراخوانده شده‌ایم تا آن را از طریق گفت‌وگو هدایت کنیم.»

این دیدار پشت درهای بسته در هتل «لوته پالاس» (Lotte Palace) برگزار شد. این هتل مجلل در قلب منهتن واقع شده و کمتر از ۱۵ کیلومتر با زندان بروکلین، جایی که مادورو در آن محبوس است، فاصله دارد. با این حال، به نظر می‌رسد نه ترامپ و نه رودریگس، دیگر روی سرنوشت مادورو تمرکز ندارند.

از زمان حمله به ونزوئلا و ربایش مادورو، ترامپ اعلام کرد که آمریکا «بر ونزوئلا حکمرانی خواهد کرد» و توافق‌های بحث‌برانگیزی را با رودریگس اعلام کرد؛ از جمله توافق ماه گذشته که بر اساس آن، آمریکا کنترل بیش از یک‌پنجم ذخایر عظیم نفت این کشور آمریکای جنوبی را در دست می‌گیرد.

ترامپ در سخنرانی دیروز (سه شنبه) در مجمع عمومی سازمان ملل، در حالی که رودریگس و بسیاری از سران جهان حضور داشتند، مادورو را «دیکتاتور» و «جنایتکار» خواند، و بار دیگر به صورت تلویحی اشاره کرد که اقدام نظامی آمریکا در ونزوئلا برای دستگیری او، نتیجه اقتصادی داشته است. وی گفت: «غنایم متعلق به پیروز میدان است.»

دیدار رودریگس و ترامپ، نخستین ملاقات میان یک رئیس‌جمهوری (موقت) ونزوئلا و رئیس‌جمهوری آمریکا در ۱۱ سال گذشته است و گامی نمادین اما جدی در مسیر ازسرگیری روابط دو کشور به شمار می‌رود. اگرچه از زمان تهاجم نظامی واشنگتن در ژانویه، رفت‌وآمد مقامات و مدیران دولت ترامپ به کاراکاس به روالی عادی بدل شده، اما این نخستین‌بار است که معمار اصلی آن تجاوز نظامی و متولی سیاست‌های مداخله‌جویانه، رودررو با کسی می‌نشیند که با توسل به زور، دروازه‌های اقتصاد ونزوئلا را برای تاراج منابع طبیعی‌ آن گشوده است.

آخرین باری که مستاجران کاخ میرافلورس و کاخ سفید رو در رو دیدار کردند، سال ۲۰۱۵ بود. در آن زمان، مادورو و باراک اوباما در جریان اجلاس سران قاره آمریکا در پاناما، گفت‌وگوی کوتاهی داشتند؛ درست در دوره‌ای که واشنگتن تحریم‌ها علیه مقام‌های ونزوئلایی را تشدید کرده و ونزوئلا را «تهدیدی علیه امنیت ملی» ایالات متحده خوانده بود.

حضور رودریگس در مجمع عمومی سازمان ملل نیز نخستین باری است که یک رئیس‌جمهوری ونزوئلا پس از هشت سال، داوطلبانه پا به خاک آمریکا می‌گذارد. وی در نخستین ساعات حضور در نیویورک، با نمایندگان گروه بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول دیدار کرد.

نفت؛ کاتالیزور چرخش استراتژیک

پیش از دیدار روز سه‌شنبه، زمینه‌ این نزدیکی تازه میان واشنگتن و کاراکاس در ماه گذشته با دو رویداد کلیدی فراهم شده بود که ماهیت واقع‌گرایانه‌ دیپلماسی ترامپ را عیان می‌سازد: نخست، توافق نفتی اواخر اوت؛ ترامپ از قرارداد تصاحب ۶۵ میلیارد بشکه نفت ونزوئلا (معادل یک‌چهارم ذخایر کل کشور) خبر داد.

نکته قابل‌تامل اینجاست که امتیاز مستقیم بهره‌برداری به شرکت نورث امریکن بلو انرژی پارتنرز (NABEP) واگذار شده است؛ شرکتی نوپا که در سال ۲۰۲۴ تاسیس شده و متعلق به الخاندرو بتانکورت بازرگان ونزوئلایی است.

در این میان، پنتاگون با تملک ۳۵ درصد از سهام این شرکت، دسترسی مستقیم و مطمئن خود به نفت ونزوئلا را با قیمت تمام‌شده تضمین کرده است.

دومین رویداد، چرخش ایدئولوژیک واشنگتن بود؛ آمریکا هفته گذشته نام ونزوئلا را از فهرست کشورهایی که به ادعای واشنگتن در مبارزه با قاچاق مواد مخدر همکاری نمی‌کنند، حذف کرد. این تصمیم، فراتر از یک تغییر اداری، یک عقب‌نشینی سیاسی بزرگ است؛ چرا که ترامپ در ابتدا تجاوز نظامی به ونزوئلا را با برچسب مبارزه با «نارکو-دیکتاتوری» توجیه کرده بود. واشنگتن در آن زمان، مادورو را به رهبری «کارتل خورشیدها» متهم می‌کرد؛ گروهی که وجودش هرگز اثبات نشد. حالا که مادورو در نیویورک زندانی است، گویا تاریخ‌نویسی قضایی آمریکا نیز تغییر کرده و تمام ارجاعات به آن کارتل خیالی، بی‌سروصدا از کیفرخواست‌های علیه رئیس‌جمهوری محبوس حذف شده است.

اعتراض ونزوئلایی‌ها به حضور رودریگس در مقر سازمان ملل و دیدار با ترامپ

در حالی که دیپلماسی پشت‌پرده در جریان است، اعتراض‌ها علیه رودریگس در خیابان‌های نیویورک، نمایی از شکاف سیاسی عمیق در ونزوئلا را به نمایش گذاشت.

گروهی از ونزوئلایی‌های ساکن نیویورک، همزمان با حضور رودریگس در مجمع عمومی سازمان ملل، دست به اعتراض زدند و از سران جهان خواستند تا از عادی‌سازی روابط با دولتی که آن را «نامشروع» می‌خوانند، خودداری کنند.

این مخالفت‌ها در حالی ابراز شد که رودریگس، پس از ربایش مادورو، سکان قدرت در کاراکاس را به دست گرفت و اکنون در آزمونی دشوار برای مشروعیت‌بخشی به دولت خود، در قلب دیپلماسی جهان حضور یافته است.

علاوه بر نیویورک، فعالان و سیاستمداران در شهر «دورال» ایالت فلوریدا (که بیشترین تراکم جمعیت ونزوئلایی‌ها را در ایالات متحده دارد) از دیدار ترامپ با رودریگس به شدت انتقاد کردند. این مخالفت‌ها در حالی اوج گرفته است که این منطقه اکنون به کانون اصلی اجرای طرح‌های اخراج مهاجران با همکاری پلیس محلی بدل شده است.

منتقدان این پرسش را مطرح می‌کنند که چگونه واشنگتن می‌تواند با سران کاراکاس بر سر میز مذاکره بنشیند، اما همزمان در دورال، با همکاری پلیس محلی، پروژه‌ اخراجِ جامعه‌ ونزوئلایی‌ها را پیش ببرد؟

دفن شعارها به پای منافع

چرخش ناگهانی واشنگتن در برابر کاراکاس و رسیدن به این هم‌پیمانی غیر منتظره را نمی‌توان بدون مرور مسیری که طی شد فهمید. در مجمع عمومی سال ۲۰۱۹، ترامپ پشت همین تریبون‌ سازمان ملل از «امید به آزادی و بازگشت دموکراسی به ونزوئلا» سخن می‌گفت و در مقابل، رودریگس تحریم‌های کمرشکن آمریکا را مصداق «تروریسم دولتی» می‌خواند؛ مصافحه امروز در منهتن نشان می‌دهد که آن خط‌ونشان‌های سیاسی، دادخواست‌های مربوط به قاچاق مواد مخدر و شعارهای دفاع از دموکراسی، تا چه حد ابزارهایی موقت برای چانه‌زنی بودند؛ پرونده‌هایی که به محض باز شدن شیرهای نفت و تضمین منافع انرژی، در سکوت کنار گذاشته شدند.

واشنگتن در حالی همه ادعاها و مواضع مداخله‌جویانه پیشین خود را در ازای دست‌اندازی به غنایم نفتی کنار گذاشته که مردم ونزوئلا پس از سال‌ها تحمل تحریم‌های فلج‌کننده اقتصادی کاخ سفید، اکنون نظاره‌گر معامله آمریکا بر سر ثروت‌های ملی خویش‌ هستند؛ در حالی که جامعه مهاجران ونزوئلایی در فلوریدا نیز همچنان با تهدید اخراج از سوی واشنگتن دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

تصویری که از نیویورک مخابره شد، جلوه‌ای عریان از سیاست خارجی آمریکا است که در آن، تمامی شعارهای ادعایی درست در همان نقطه‌ای به حاشیه رانده می‌شوند که منافع استراتژیک و جریان انرژی برای قدرت‌های بزرگ تضمین شده باشد.