سحر تاجبخش مسلمان، معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس سازمان هواشناسی کشور، در حاشیه این نشست با اشاره به افزایش غیرعادی دمای سطح آب اقیانوس آرام در منطقه استوایی اظهار کرد: امسال یکی از سالهایی است که افزایش دما در این منطقه به شکل قابل توجهی بالاتر از نرمال بوده و شرایط ایجادشده میتواند به شکلگیری یک النینوی قوی منجر شود.
وی افزود: زمانی که چنین تغییر بزرگی در دمای سطح اقیانوس رخ میدهد، تعادل میان اتمسفر و سطح زمین تحت تأثیر قرار میگیرد و میتواند زمینهساز افزایش رخدادهای شدید آبوهوایی در نقاط مختلف جهان از جمله خشکسالی، سیلاب و انواع طوفانها شود.
اثر النینو در ایران مستقیم نیست
رئیس سازمان هواشناسی کشور با اشاره به تفاوت اثر النینو در مناطق مختلف جهان گفت: مناطقی که به محل شکلگیری این پدیده در اقیانوس آرام نزدیکتر هستند، آثار مستقیمتری را تجربه میکنند، اما مناطقی مانند جنوبغرب آسیا و ایران که فاصله بیشتری از کانون شکلگیری النینو دارند، بیشتر از طریق دورپیوندهای جوی تحت تأثیر قرار میگیرند.
تاجبخش ادامه داد: افزایش دمای آب در منطقه استوایی اقیانوس آرام میتواند الگوهای گردش جوی را در نقاط دیگر جهان تغییر دهد، اما هرچه فاصله از کانون این پدیده بیشتر باشد، عوامل دیگری نیز در شکلگیری شرایط آبوهوایی نقش پیدا میکنند.
وی با اشاره به سایر شاخصهای اقلیمی مؤثر بر ایران گفت: در منطقه ما دورپیوندهایی مانند دوگانگی اقیانوس هند، نوسان شبهدوسالانه در استراتوسفر و نوسان بینفصلی مادن-جولیان یا MJO نیز وجود دارد که میتوانند در کنار النینو بر نحوه فعالیت سامانههای جوی و سامانههای مدیترانهای مؤثر باشند.
تمرکز بارشهای بیشتر از نرمال در پاییز
معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به آخرین خروجی نقشههای پیشبینی اظهار کرد: بر اساس اطلاعات فعلی، بارشهای پاییز فراتر از نرمال پیشبینی میشود و این شرایط تا حدودی در ابتدای زمستان نیز دیده میشود، اما هرچه به فصل زمستان نزدیکتر شدهایم، سیگنال افزایش بارش برای این فصل ضعیفتر شده است.
وی افزود: آخرین اطلاعات نشان میدهد تمرکز اصلی افزایش بارش در پاییز خواهد بود و بارشهای بیشتر از نرمال عمدتاً در استانهای جنوبی، غربی و جنوبغربی کشور، بهویژه در حاشیه زاگرس و استانهای واقع در غرب این رشتهکوه، پیشبینی میشود.
تاجبخش ادامه داد: بخشهایی از دامنههای البرز نیز میتوانند تحت تأثیر شرایط بارشی قرار گیرند، اما تمرکز اصلی پیشبینی افزایش بارش در غرب و جنوبغرب کشور است.
وی تأکید کرد: هر تغییر جدیدی در الگوهای جوی یا نقشههای پیشبینی ایجاد شود، سازمان هواشناسی آن را به اطلاع دستگاههای مرتبط و افکار عمومی خواهد رساند؛ اما بر اساس آخرین اطلاعات موجود، سیگنال اصلی برای پاییز، بارش فراتر از نرمال است.
ضرورت آمادگی برای بارشهای شدید
رئیس سازمان هواشناسی کشور با تأکید بر ضرورت استفاده از پیشبینیها برای افزایش آمادگی دستگاههای اجرایی گفت: اکنون مهمترین اقدام، ایجاد آمادگی کافی و انجام تمهیدات لازم برای مواجهه احتمالی با بارشهای ناشی از این شرایط اقلیمی است.
تاجبخش افزود: زیرساختهای موجود در برخی مناطق فرسوده هستند و در بخشهایی نیز تغییر کاربری اراضی اتفاق افتاده است؛ بنابراین حتی بارشهایی که از نظر مقدار بسیار شدید نیستند، میتوانند در برخی نقاط زمینه وقوع سیلاب ایجاد کنند.
وی تصریح کرد: اگر بارشهای پاییزی واقعاً فراتر از نرمال باشد، آمادگی قبلی دستگاهها میتواند به مدیریت بهتر مخاطرات جوی و کاهش آثار احتمالی سیلاب کمک کند.
زمستان فعلاً نزدیک به نرمال پیشبینی میشود
تاجبخش درباره چشمانداز زمستان نیز گفت: در حال حاضر شرایط بارشی زمستان به شکل قابل توجهی بالاتر از نرمال پیشبینی نمیشود و فعلاً باید بارشهای این فصل را نزدیک به شرایط نرمال در نظر گرفت.
وی خاطرنشان کرد: البته پیشبینیهای فصلی با نزدیک شدن به زمان وقوع رخدادها بهروزرسانی میشوند و اگر الگوی جدیدی در نقشهها شکل بگیرد، اطلاعات جدید در اختیار دستگاههای اجرایی قرار خواهد گرفت.
گرمایش هوا سهم بارش باران را افزایش میدهد
رئیس سازمان هواشناسی کشور با اشاره به روند افزایش دما اظهار کرد: با توجه به روند گرمایش، بخش قابل توجهی از بارشهای پیشرو به صورت باران خواهد بود و این مسئله میتواند در برخی شرایط احتمال شکلگیری روانآب و سیلاب را افزایش دهد.
وی افزود: بنابراین در کنار میزان بارش، باید به دما و نوع بارش نیز توجه کرد؛ چراکه افزایش سهم باران نسبت به برف میتواند زمان ورود آب به رودخانهها و مخازن را تغییر دهد و در مدیریت منابع آب اهمیت داشته باشد.
تاجبخش تأکید کرد: با این حال، پیشبینی دقیق یک رخداد سیلاب یا بارش سنگین در یک نقطه مشخص از کشور، با پیشبینیهای فصلی امکانپذیر نیست و برای این منظور باید به پیشبینیهای کوتاهمدت نزدیک به زمان وقوع رخداد توجه کرد.
پیشبینی فصلی، نقشه آمادگی است
رئیس سازمان هواشناسی کشور گفت: پیشبینیهای بلندمدت فصلی و ماهانه بیشتر به عنوان یک نقشه زمینهای برای برنامهریزی و ایجاد آمادگی مورد استفاده قرار میگیرند و نباید آنها را با پیشبینی دقیق یک رخداد جوی در یک نقطه مشخص یکسان دانست.
وی افزود: پیشبینی دقیق رخدادهای بارش سنگین و سیلاب در بازههای کوتاهمدت و حداکثر حدود دو هفته پیش از وقوع، دقت بیشتری پیدا میکند و در این بازه است که میتوان اطلاعات عملیاتیتری برای مدیریت بحران در اختیار دستگاهها قرار داد.
تاجبخش در پایان خاطرنشان کرد: ایجاد آمادگی بر اساس سناریوهای احتمالی، حتی در صورتی که در نهایت رخداد مورد انتظار اتفاق نیفتد، به معنای از دست دادن ظرفیتها نیست؛ زیرا آمادگی پیشگیرانه میتواند زمینه مدیریت بهتر مخاطرات آبوهوایی را در زمان وقوع فراهم کند.